Yıldırım Bayezid, Niğbolu, Ankara Savaşı (1402) ve Fetret Devri Soruları
KPSS Tarih · 22 özgün soru · açıklamalı çözümler
Yıldırım Bayezid, Niğbolu, Ankara Savaşı (1402) ve Fetret Devri — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Yıldırım Bayezid, Niğbolu, Ankara Savaşı (1402) ve Fetret Devri konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Niğbolu Savaşı 1396'da Yıldırım Bayezid önderliğinde Osmanlı ordusu ile Macar Kralı Sigismund komutasındaki Haçlı ordusu arasında yapılmış ve Osmanlı galip gelmiştir.
I. Bayezid, hızlı hareket etmesi ve süratli askeri manevraları nedeniyle 'Yıldırım' lakabıyla anılmıştır.
Yıldırım Bayezid İstanbul'u birkaç kez kuşatmış ancak fethedememiş; bu kuşatmalar sırasında Anadolu Hisarı'nı inşa ettirmiştir.
Anadolu Beylerbeyliği Yıldırım Bayezid döneminde kurulmuş olup merkezi Kütahya'dır.
Osmanlı'nın ilk tıp medresesi Bursa'da Yıldırım Bayezid döneminde kurulmuş olup Sabuncuoğlu Şerafettin bu medresede yetişmiştir.
Ankara Savaşı sonrası Osmanlı'nın Balkanlardaki topraklarını koruyabilmesinin nedenleri arasında Avrupa'da Yüzyıl Savaşları'nın sürmesi ve Balkan halklarının Osmanlı yönetimini tercih etmesi sayılır.
Ankara Savaşı sonrası Fetret Devri'nde devşirme sistemi, tımar düzeni ve dirlik sistemi bozulmuş, timarlı sipahi ve yeniçeri disiplini sarsılmıştır.
Yıldırım Bayezid'in Anadolu beyliklerini ilhakı ve dışlanan beylerin Timur'dan yardım istemesi, Memlüklerle sınır rekabeti Ankara Savaşı'nın temel nedenlerindendir.
Fetret Devri'nde şehzadeler bölgesel hâkimiyet kurmuştur: Süleyman ve (sonra) Musa Çelebi Rumeli'de, İsa Çelebi Batı/Anadolu'da, Mehmet Çelebi İç Anadolu'da hüküm sürmüştür.
Osmanlı kuruluş dönemi savaşlarının kronolojik sırası: Sırpsındığı (1364), I. Kosova (1389), Niğbolu (1396), Ankara (1402), Varna (1444), II. Kosova (1448).
Yıldırım Bayezid, Anadolu beyliklerini ilhak ederek (Karamanoğulları 1397, Kadı Burhaneddin Devleti 1398) Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlamıştır.
Ankara Savaşı sonrası Osmanlı'nın silah ve para üzerine Kayı damgası vurmasının temel amacı bağımsızlığını göstermek ve ticaret ilişkilerini canlandırmaktır.
Çelebi Mehmet (I. Mehmet), 1413'te Musa Çelebi'yi yenerek Fetret Devri'ni sona erdirip Osmanlı birliğini yeniden kurduğu için 'Osmanlı'nın ikinci kurucusu' sayılır.
Osmanlı padişahları ile savaşlar eşleşmesinde Yıldırım Bayezid'e Niğbolu (1396) ve Ankara (1402) savaşları atfedilir.
Ankara Savaşı'nın bir sonucu olarak İstanbul'un fethi yaklaşık 50 yıl gecikmiştir.
Niğbolu Zaferi'nden (1396) sonra Yıldırım Bayezid'e Kahire'deki (Abbasi) Halife tarafından 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanı verilmiştir.
Ankara Savaşı 1402'de Osmanlı Devleti ile Timur Devleti arasında yapılmış; Timur, Yıldırım Bayezid'i yenerek esir almıştır.
Fetret Devri, 1402 Ankara Savaşı'ndan 1413'e kadar süren, Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında taht kavgalarının yaşandığı padişahsız iç karışıklık dönemidir.
Ankara Savaşı'nın (1402) kaybedilmesiyle Anadolu Türk siyasi birliği bozulmuş, Timur beylikleri yeniden canlandırmış ve Osmanlı'da taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri başlamıştır.
Timur Devleti, Türk-Moğol kökenli ve Semerkant merkezli olup 1370 (kimi kaynakta 1369) yılında Timur (Aksak/Emir Timur) tarafından Çağatay toprakları üzerinde kurulmuştur.
Ankara Savaşı'ndan sonra Çelebi Mehmet, Venedik ile yaptığı deniz savaşını kaybetmiştir.
Fetret Devri'nde taht için mücadele eden Yıldırım Bayezid'in oğulları Süleyman Çelebi, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Mehmet (Çelebi) Çelebi'dir.
Örnek Sorular
Soru 1
1402 yılında gerçekleşen Ankara Savaşı'nın sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Timur, Yıldırım Bayezid'i yenmiş ve onu esir almıştır.
B) İki taraf arasında anlaşma sağlanmış ve toprak değişimi yapılmıştır.
C) Osmanlı ordusu Timur'u yenilgiye uğratmış ve doğu sınırlarını güvence altına almıştır.
D) Yıldırım Bayezid savaş meydanından kaçarak Bursa'ya sığınmıştır.
E) Timur, Osmanlı kuvvetlerine büyük kayıplar verdirmesine karşın kesin sonuç alamamıştır.
Cevabı göster
Cevap: A) Timur, Yıldırım Bayezid'i yenmiş ve onu esir almıştır.
Ankara Savaşı'nda (1402) Timur, Yıldırım Bayezid'i yenmiş ve onu esir almıştır; bu Osmanlı tarihinin en ağır yenilgilerinden biridir.
Soru 2
Ankara Savaşı (1402) sonrasında Osmanlı Devleti'nin silah ve para üzerine Kayı damgası vurmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Timur'un üstünlüğünü sembolik biçimde kabul ederek bağlılık göstermek
B) Devletin bağımsızlığını göstermek ve ticari ilişkileri canlandırmak
C) Vergi gelirlerini ve halkın ödediği yükümlülükleri daha kolay denetlemek
Cevap: B) Devletin bağımsızlığını göstermek ve ticari ilişkileri canlandırmak
Osmanlı'nın Ankara yenilgisinin ardından silah ve paraya Kayı damgası vurmasının temel amacı devletin bağımsızlığını göstermek ve ticari ilişkileri canlandırmaktır.
Soru 3
'Fetret Devri' kavramı aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde tanımlanır?
A) Yıldırım Bayezid'in İstanbul'u kuşatmaya hazırlandığı ve Anadolu beyliklerini topraklarına kattığı yükseliş evresi
B) Çelebi Mehmet'in tahta çıkmasıyla başlayan, devletin Balkanlarda yeniden genişleyip toparlandığı dönem
C) I. Bayezid'in ölümünden II. Murat'ın tahta çıkışına kadar uzanan, beyliklerin canlandığı on yıllık yönetim boşluğu
D) 1402'den 1413'e dek süren, Bayezid'in oğulları arasındaki taht kavgalarının damgasını vurduğu padişahsız dönem
E) Timur'un Anadolu'yu işgal edip Osmanlı topraklarını doğrudan kendi valileriyle yönettiği işgal dönemi
Cevabı göster
Cevap: D) 1402'den 1413'e dek süren, Bayezid'in oğulları arasındaki taht kavgalarının damgasını vurduğu padişahsız dönem
Fetret Devri, 1402 Ankara Savaşı'ndan 1413'e kadar süren ve Yıldırım Bayezid'in oğulları arasındaki taht kavgalarının hâkim olduğu padişahsız iç karışıklık dönemidir.
Soru 4
Timur Devleti hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Türk-Moğol kökenli olup merkezi Buhara'dır ve Altın Orda toprakları üzerinde kurulmuştur.
B) Saf Türk kökenli olup Semerkant merkezlidir ve Hülagu Han önderliğinde kurulmuştur.
C) Moğol kökenli olup merkezi Karakurum'dur ve İlhanlı Devleti'nin doğrudan devamı niteliğindedir.
D) İran kökenli yerel bir hanedan tarafından Herat merkez alınarak kurulmuş bir devlettir.
E) Türk-Moğol kökenli ve Semerkant merkezli olup yaklaşık 1370'te Çağatay toprakları üzerinde kurulmuştur.
Cevabı göster
Cevap: E) Türk-Moğol kökenli ve Semerkant merkezli olup yaklaşık 1370'te Çağatay toprakları üzerinde kurulmuştur.
Timur Devleti, Türk-Moğol kökenli ve Semerkant merkezlidir; yaklaşık 1370 yılında Çağatay toprakları üzerinde kurulmuştur.
Soru 5
Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki savaşlarının kronolojik açıdan doğru sıralaması hangisidir?
A) I. Kosova → Sırpsındığı → Niğbolu → Ankara
B) Sırpsındığı → Niğbolu → I. Kosova → Ankara
C) Sırpsındığı → I. Kosova → Niğbolu → Ankara
D) Niğbolu → I. Kosova → Sırpsındığı → Ankara
E) Ankara → Niğbolu → I. Kosova → Sırpsındığı
Cevabı göster
Cevap: C) Sırpsındığı → I. Kosova → Niğbolu → Ankara
Doğru sıra: Sırpsındığı (1364), I. Kosova (1389), Niğbolu (1396), Ankara (1402) şeklindedir.
Soru 6
Ankara Savaşı'nın (1402) çıkmasında aşağıdaki gelişmelerden hangisinin belirleyici bir rol oynadığı savunulabilir?
A) Osmanlı'nın Niğbolu'da Haçlı ordusuyla yeniden karşı karşıya gelerek savaşması
B) Anadolu beyliklerinin ilhak edilmesi ve dışlanan beylerin Timur'dan yardım istemesi
C) Yıldırım Bayezid'in Memlük Devleti'ne karşı doğuda savaş ilan etmiş olması
D) Timur'un Osmanlı'dan kendisine düzenli haraç ödenmesini talep etmesi
E) Çelebi Mehmet'in Timur ile gizlice ittifak kurarak babasına başkaldırması
Cevabı göster
Cevap: B) Anadolu beyliklerinin ilhak edilmesi ve dışlanan beylerin Timur'dan yardım istemesi
Yıldırım Bayezid'in Anadolu beyliklerini ilhak etmesi, dışlanan beylerin Timur'dan yardım istemesi ve Memlüklerle sınır rekabeti Ankara Savaşı'nın temel nedenlerindendir.
Soru 7
Çelebi Mehmet'in 'Osmanlı'nın ikinci kurucusu' olarak nitelendirilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul'u uzun bir kuşatma altına alarak Bizans İmparatorluğu'nu yıkması
B) Timur'u Ankara'da yenerek doğudaki Osmanlı topraklarını yeniden geri alması
C) Venedik ile kalıcı barış sağlayarak Akdeniz'deki ticaret yollarını güvenceye alması
D) Yeniçeri ordusunu sıfırdan yeniden örgütleyerek merkezi otoriteyi güçlendirmesi
E) Fetret Devri'ni sona erdirerek bölünen Osmanlı topraklarını tek yönetimde birleştirmesi
Cevabı göster
Cevap: E) Fetret Devri'ni sona erdirerek bölünen Osmanlı topraklarını tek yönetimde birleştirmesi
Çelebi Mehmet (I. Mehmet), Fetret Devri'ni sona erdirerek bölünen Osmanlı topraklarını tek yönetim altında yeniden birleştirdiği için 'ikinci kurucu' sayılır.
Soru 8
Fetret Devri'nde (1402–1413) Osmanlı tahtı için mücadele eden şehzadeler arasında Yıldırım Bayezid'in oğullarından olmayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ahmet Çelebi
B) Musa Çelebi
C) İsa Çelebi
D) Mehmet Çelebi
E) Süleyman Çelebi
Cevabı göster
Cevap: A) Ahmet Çelebi
Fetret Devri'nde taht için mücadele edenler Süleyman, İsa, Musa ve Mehmet Çelebi'dir. 'Ahmet Çelebi' bu dönemin taht mücadelesi içinde yer almamaktadır.
Soru 9
Niğbolu Zaferi'nin (1396) ardından Yıldırım Bayezid'e 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını hangi makam vermiştir?
A) Memlük Sultanı
B) Konstantinopolis'teki Bizans İmparatoru
C) Kahire'deki Abbasi Halifesi
D) Bağdat'taki İlhanlı Hükümdarı
E) Arap yarımadasındaki Şerif-i Mekke
Cevabı göster
Cevap: C) Kahire'deki Abbasi Halifesi
Niğbolu Zaferi'nden sonra Kahire'deki Abbasi Halifesi, Yıldırım Bayezid'e 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını vermiştir.
Soru 10
Osmanlı Devleti'nin ilk tıp medresesinin (darüşşifa) kurulduğu şehir ve dönem aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A) Edirne – I. Murat dönemi
B) Bursa – Yıldırım Bayezid dönemi
C) Konya – II. Murat dönemi
D) İznik – Orhan Bey dönemi
E) İstanbul – Fatih Sultan Mehmet dönemi
Cevabı göster
Cevap: B) Bursa – Yıldırım Bayezid dönemi
Osmanlı'nın ilk tıp medresesi olarak nitelendirilen darüşşifa, Bursa'da Yıldırım Bayezid döneminde kurulmuştur.
Soru 11
Ankara Savaşı'nın (1402) kaybedilmesinin Osmanlı Devleti üzerindeki sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Anadolu Türk siyasi birliğinin bozulması
B) Timur'un Anadolu beyliklerini yeniden canlandırması
C) Osmanlı'da taht kavgalarının başlaması ve Fetret Devri'nin başlaması
D) İstanbul'un fethinin gecikmesi
E) Osmanlı'nın Balkanlardaki tüm topraklarını kaybetmesi
Cevabı göster
Cevap: E) Osmanlı'nın Balkanlardaki tüm topraklarını kaybetmesi
Ankara Savaşı sonrası Osmanlı Balkan topraklarının büyük bölümünü koruyabilmiştir; dolayısıyla 'tüm Balkan topraklarının kaybedilmesi' gerçekleşmemiştir. Diğer seçenekler doğru sonuçlar arasındadır.
Soru 12
Yıldırım Bayezid'in İstanbul kuşatmaları sırasında inşa ettirdiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Anadolu Hisarı
B) Yedikule Hisarı
C) Rumeli Hisarı
D) Boğazkesen Kalesi
E) Kavak Kalesi
Cevabı göster
Cevap: A) Anadolu Hisarı
Yıldırım Bayezid, İstanbul kuşatmaları sırasında Boğaz'ı denetim altına almak amacıyla Anadolu Hisarı'nı inşa ettirmiştir.
Soru 13
Fetret Devri'nde (1402–1413) Osmanlı kurumları üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Devşirme sistemi daha sistematik bir hal almış ve yetişen yeniçerilerin sayısı belirgin biçimde artmıştır.
B) Tımar düzeni Anadolu'da yeniden düzenlenerek timarlı sipahilerin sayısı ve disiplini güçlendirilmiştir.
C) Haraç ve cizye gelirleri arttığı için Osmanlı hazinesi bu dönemde gözle görülür biçimde güçlenmiştir.
D) Devşirme, tımar ve dirlik sistemi bozulmuş; sipahi ve yeniçeri disiplini sarsılmıştır.
E) Osmanlı, Fetret Devri boyunca Balkanlarda merkezi otoritesini koruyup daha da pekiştirmeyi başarmıştır.
Cevabı göster
Cevap: D) Devşirme, tımar ve dirlik sistemi bozulmuş; sipahi ve yeniçeri disiplini sarsılmıştır.
Fetret Devri'nde taht kavgaları merkezi otoriteyi zayıflatmış; devşirme sistemi, tımar düzeni ve dirlik sistemi bozulmuş, askeri disiplin sarsılmıştır.
Soru 14
Yıldırım Bayezid'in Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlama yolundaki politikasını en iyi yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Balkanlarda Sırp ve Bulgar topraklarını fethederek sınırları batıya genişletmesi
B) Venedik ile ticaret ayrıcalıkları içeren kapsamlı bir antlaşma imzalayarak ittifak kurması
C) Memlük Devleti ile uzun yıllar sürecek kalıcı bir barış antlaşması imzalamış olması
D) İstanbul'u kuşatma altına alarak Bizans İmparatorluğu'nu yıllık vergiye bağlaması
E) Karamanoğulları başta olmak üzere Anadolu beyliklerinin önemli bölümünü ilhak etmesi
Cevabı göster
Cevap: E) Karamanoğulları başta olmak üzere Anadolu beyliklerinin önemli bölümünü ilhak etmesi
Yıldırım Bayezid, Karamanoğulları başta olmak üzere Anadolu beyliklerinin önemli bir bölümünü Osmanlı topraklarına katarak Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlamıştır.
Soru 15
Aşağıdaki savaş çiftlerinden hangisinde her iki savaş da Yıldırım Bayezid döneminde gerçekleşmiştir?
A) Sırpsındığı (1364) ve I. Kosova (1389)
B) I. Kosova (1389) ve Niğbolu (1396)
C) Niğbolu (1396) ve Ankara (1402)
D) Ankara (1402) ve Varna (1444)
E) Varna (1444) ve II. Kosova (1448)
Cevabı göster
Cevap: C) Niğbolu (1396) ve Ankara (1402)
Niğbolu (1396) ve Ankara (1402) savaşlarının ikisi de Yıldırım Bayezid döneminde yaşanmıştır; öteki çiftlerin her birinde en az bir savaş başka bir padişaha aittir.