Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı (19 Mayıs 1919) ve Havza Genelgesi Soruları
KPSS Tarih · 109 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Mustafa Kemal, Nutuk'ta Mondros Ateşkesi'nin Sevr Antlaşması süreciyle ilişkisini nasıl değerlendirmiştir?
A) Mondros'un Sevr Antlaşması'na giden yolu açtığını ve kolaylaştırdığını belirtmiştir.
B) Mondros'un Sevr ile bağlantısız olduğunu, her ikisinin de ayrı gelişmeler olduğunu belirtmiştir.
C) Mondros'un Sevr'i engellediğini ve sürecin uzamasına neden olduğunu vurgulamıştır.
D) Mondros'un Sevr'i doğrudan hukuki bir zorunluluk olarak getirdiğini, ancak bunun öngörülemez olduğunu ifade etmiştir.
E) Mondros'un Sevr'in bir parçası olarak imzalatıldığını ileri sürmüştür.
Cevabı göster
Cevap: A) Mondros'un Sevr Antlaşması'na giden yolu açtığını ve kolaylaştırdığını belirtmiştir.
Nutuk'ta Mustafa Kemal, Mondros Ateşkesi'nin Osmanlı'yı tam teslimiyete sürüklediğini ve bu durumun Sevr Antlaşması'nın dayatılmasını mümkün kıldığını açıkça ifade etmiştir.
Soru 2
Mustafa Kemal'in 28-29 Mayıs 1919'da yayımladığı; halkı İzmir'in işgaline karşı mitinglere çağıran ve adını yayımlandığı kasabadan alan genelge hangi yerleşim biriminden duyurulmuştur?
A) Amasya
B) Erzurum
C) Sivas
D) Havza
E) Samsun
Cevabı göster
Cevap: D) Havza
Söz konusu genelge 28-29 Mayıs 1919'da Havza'dan yayımlanmış ve adını da bu kasabadan almıştır; Mustafa Kemal burada halkı İzmir'in işgalini protesto eden mitinglere çağırmıştır.
Soru 3
Millî Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi komutanlığında görev almamış olan paşa aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kazım Karabekir Paşa
B) Mustafa İsmet Paşa
C) Ali Fuat Paşa
D) Mustafa Kemal Paşa
E) Mehmet Refet Paşa
Cevabı göster
Cevap: A) Kazım Karabekir Paşa
Kazım Karabekir Paşa Doğu Cephesi komutanıdır; Batı Cephesi'nde Mustafa Kemal, Ali Fuat, Refet ve İsmet Paşalar görev almıştır.
Soru 4
Mustafa Kemal'in Anadolu'ya geçişte ilk adımını attığı ve 'Kurtuluş Yolu' güzergahının başlangıç noktası olarak kabul edilen şehir hangisidir?
A) Trabzon
B) Erzurum
C) Ankara
D) Samsun
E) Sinop
Cevabı göster
Cevap: D) Samsun
Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmış; bu şehir hem Anadolu'daki ilk adım noktası hem de Amasya-Samsun hattıyla özdeşleşen 'Kurtuluş Yolu'nun başlangıcı olarak tarihe geçmiştir.
Soru 5
22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi'nde, kurtuluşun milletin azim ve kararıyla sağlanacağı ilan edildikten sonra hangi şehirde milli bir kongre toplanması öngörülmüştür?
A) Sivas
B) Ankara
C) İstanbul
D) İzmir
E) Konya
Cevabı göster
Cevap: A) Sivas
Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), kurtuluşun ancak milletin azim ve kararıyla sağlanacağını ilan etmiş ve Sivas'ta milli bir kongrenin toplanmasını öngörmüştür.
Soru 6
Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı'nın bitiminde İstanbul'a döndükten sonra Anadolu'daki millî cemiyet önderleriyle örgütlü ilişki kurmaya ne zaman başlamıştır?
A) İstanbul'a döner dönmez
B) Mondros Ateşkesi imzalanmadan önce
C) Samsun'a çıkışından (19 Mayıs 1919) sonra
D) Çanakkale Savaşı sırasında
E) Sivas Kongresi'nden sonraki ilk seçimlerde
Cevabı göster
Cevap: C) Samsun'a çıkışından (19 Mayıs 1919) sonra
Mustafa Kemal'in Anadolu'daki millî cemiyetlerle doğrudan ve örgütlü ilişkisi, ancak 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla Samsun'a çıkmasından (19 Mayıs 1919) sonra başlamıştır.
Soru 7
Mustafa Kemal'in, Amasya Genelgesi'nin ardından 8-9 Temmuz 1919'da askerlik ve müfettişlik görevlerinden istifa ederken söylediği 'Sine-i millete döndüm' sözü hangi anlamı taşımaktadır?
A) İstanbul Hükümeti ile uzlaşıp Anadolu'daki direnişe son verdiğini ve göreve döndüğünü
B) Resmî sıfatını bırakıp mücadeleyi bir vatandaş ve millî önder olarak sürdüreceğini
C) Ordu komutanlığını başka bir subaya devrederek askerlikten emekli olduğunu ifade ettiğini
D) Saltanat makamına bağlılığını yenileyerek bizzat padişahın hizmetine girdiğini
E) Millî Mücadele'den çekilip siyasetten ve kamusal yaşamdan tamamen uzaklaştığını
Cevabı göster
Cevap: B) Resmî sıfatını bırakıp mücadeleyi bir vatandaş ve millî önder olarak sürdüreceğini
Mustafa Kemal, 8-9 Temmuz 1919'da askerlik görevinden istifa etmiş ve 'Sine-i millete döndüm' diyerek resmî sıfatını bırakıp mücadeleyi milletin bir ferdi ve millî önder olarak sürdüreceğini anlatmıştır.
Soru 8
Mondros Ateşkesi'nden sonra 13 Kasım 1918'de İstanbul'a dönen Mustafa Kemal, Boğaz'da demirlemiş İtilaf donanmasını gördüğünde işgalin geçiciliğine olan inancını hangi sözüyle dile getirmiştir?
A) Bu topraklar bizim, kimse alamaz!
B) Ya istiklal ya ölüm!
C) Vatanın sınırları kalplerimizde başlar.
D) Milleti mahvetmek mi istiyorsunuz?
E) Geldikleri gibi giderler!
Cevabı göster
Cevap: E) Geldikleri gibi giderler!
Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918'de Mondros Ateşkesi'nden sonra İstanbul'a dönerken Boğaz'daki İtilaf donanmasını görünce 'Geldikleri gibi giderler!' diyerek işgalin geçici olduğuna duyduğu inancı dile getirmiştir.
Soru 9
İzmir'in 15 Mayıs 1919'da Yunan kuvvetlerince işgal edilmesinin Milli Mücadele sürecine katkısı değerlendirildiğinde, bu olayın doğrudan yol açtığı gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Halk arasında milli bilincin güçlenmesi
B) Mondros Mütarekesi'nin imzalanması
C) Kuvayımilliye birliklerinin kurulmaya başlanması
D) Milli Mücadele'nin hızlanması
E) Çeşitli şehirlerde protesto mitinglerinin düzenlenmesi
Cevabı göster
Cevap: B) Mondros Mütarekesi'nin imzalanması
Mondros Mütarekesi, İzmir işgalinden önce 30 Ekim 1918'de imzalanmıştır; dolayısıyla bu belge işgalin bir sonucu değil, aksine işgale zemin hazırlayan arka plandaki koşullardan biridir.
Soru 10
Mustafa Kemal'in Millî Mücadele'nin örgütlenme aşamasında İstanbul Hükümeti ve İtilaf devletleri karşısında izlediği temel siyaset nasıl tanımlanabilir?
A) Her iki tarafla da eş zamanlı askerî operasyonlar başlatmak
B) İstanbul Hükümeti'ni devre dışı bırakıp doğrudan İtilaf'la barış imzalamak
C) İtilaf'a teslim olma karşılığında İstanbul'dan destek istemek
D) Erken ve gereksiz çatışmadan kaçınarak güç toplayıp uygun zamanı kollamak
E) Sovyet Rusya'yı arabulucu yapıp İtilaf'la hemen ateşkes imzalamak
Cevabı göster
Cevap: D) Erken ve gereksiz çatışmadan kaçınarak güç toplayıp uygun zamanı kollamak
Mustafa Kemal, örgütlenme aşamasında erken ve gereksiz çatışmalara girmekten kaçınmış; ulusal güçleri toplayıp uygun koşullar oluşana dek temkinli, ölçülü bir siyaset izlemiştir.
Soru 11
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışının ardından yayımladığı Havza Genelgesi öncelikle neyi hedeflemiştir?
A) Osmanlı ordusunun yeniden örgütlenip cephe komutanlıklarının belirlenmesi
B) Milli bilinci uyandırmak ve Milli Mücadele'nin amacı ile yöntemini ortaya koymak
C) Karadeniz'deki Rum nüfusunun Yunanistan'a iadesi için müzakere açmak
D) İtilaf devletlerine bölgesel bir ateşkes teklifinde bulunmak
E) Meclis-i Mebusan'ın denetimi için İstanbul'a delegasyon göndermek
Cevabı göster
Cevap: B) Milli bilinci uyandırmak ve Milli Mücadele'nin amacı ile yöntemini ortaya koymak
Havza Genelgesi, halkta milli bilinci canlandırmak ve Milli Mücadele'nin hedeflerini ile yöntemlerini kamuoyuna açıklamak için çıkarılmıştır; bu yönüyle mücadeleyi örgütleyen ilk belgelerdendir.
Soru 12
Amasya Genelgesi'nde millî bir kongrenin toplanacağı yer olarak hangi şehir belirlenmiş ve bu şehrin seçilme gerekçesi nedir?
A) Havza — millî protestoların başladığı yer olması nedeniyle
B) Ankara — TBMM'nin kurulacağı şehir olması nedeniyle
C) Erzurum — doğu vilayetlerinin merkezi olması nedeniyle
D) Amasya — genelgenin yayımlandığı şehir olması nedeniyle
E) Sivas — vatanın en güvenli yeri olarak görülmesi nedeniyle
Cevabı göster
Cevap: E) Sivas — vatanın en güvenli yeri olarak görülmesi nedeniyle
Amasya Genelgesi, işgalci kuvvetlerden uzak ve güvenli konumu nedeniyle Sivas'ı millî kongrenin toplanacağı yer olarak belirlemiştir.
Soru 13
Mustafa Kemal'in Milli Mücadele sürecinde örgütlenme alanında gerçekleştirdiği iki temel adım aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak bir arada verilmiştir?
A) Erzurum Kongresi'ni toplayıp Misak-ı Millî'yi ilan etmek
B) Kuvayımilliye'yi dağıtıp İstanbul Hükümeti ile uzlaşmak
C) Cemiyetleri tek çatıda birleştirip düzenli orduyu kurmak
D) İstanbul'daki cemiyetleri birleştirip Osmanlı ordusunu kurmak
E) Sivas Kongresi'ni toplayıp İngilizlerle barış yapmak
Cevabı göster
Cevap: C) Cemiyetleri tek çatıda birleştirip düzenli orduyu kurmak
Mustafa Kemal, dağınık Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerini Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleştirmiş; Kuvayımilliye'yi de düzenli orduya dönüştürmüştür.
Soru 14
Havza Genelgesi'nin (28/29 Mayıs 1919) temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Halkı işgallere karşı uyarıp protesto mitingleri ve telgraflarla tepki örgütlemek
B) İstanbul Hükümeti'ne karşı doğrudan silahlı direniş başlatmak
C) Dağıtılmış Mebusan Meclisi'ni yeniden toplamak
D) Anadolu'daki azınlık nüfusunun korunmasını güvence altına almak
E) Düzenli ordunun hemen kurulmasını sağlamak
Cevabı göster
Cevap: A) Halkı işgallere karşı uyarıp protesto mitingleri ve telgraflarla tepki örgütlemek
Havza Genelgesi, halkı işgallere (özellikle İzmir'in işgaline) karşı uyarmayı, yurt genelinde protesto mitingleri düzenlenmesini ve İstanbul ile yabancı temsilciliklere protesto telgrafları çekilmesini amaçlamıştır.
Soru 15
1922 yılında İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi'nin Mustafa Kemal'e vermeyi kararlaştırdığı onursal unvan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fahri müderrislik
B) Fahri doktora
C) Onursal rektörlük
D) Şeref üyeliği
E) Onursal dekanlık
Cevabı göster
Cevap: A) Fahri müderrislik
İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi, 1922'de Mustafa Kemal'e dönemin terminolojisiyle 'fahri müderrislik' (onursal profesörlük) unvanı verilmesini kararlaştırmıştır.