İsmet İnönü dönemi (1938-1950), II. Dünya Savaşı'nda tarafsızlık, Varlık Vergisi ve Köy Enstitüleri Soruları
KPSS Tarih · 53 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
II. Dünya Savaşı döneminde İsmet İnönü hükümetinin uyguladığı iaşe ilkesi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilebilir?
A) Devletin halkın temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğu anlayışının uygulanması
B) Tarım ürünlerinin elde edildiği yerden tüketime kadar izlendiği bir denetim sistemi kurulması
C) Savaş döneminde üretimi artırmak için çiftçilere sübvansiyon ve teşvik sağlanması
D) Varlık sahiplerinden alınan vergilerin doğrudan yoksul halk kesimlerine aktarılması
E) Savaş koşullarında fiyat denetimi ile piyasaya müdahale politikasının hayata geçirilmesi
Cevabı göster
Cevap: A) Devletin halkın temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğu anlayışının uygulanması
İaşe ilkesi, Osmanlı ekonomisi geleneğinden gelen ve devletin halkın temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğu anlayıştır; İsmet İnönü bu ilkeyi II. Dünya Savaşı döneminde de uygulamıştır.
Soru 2
II. Dünya Savaşı sona erdikten sonra Soğuk Savaş'ın ortaya çıkmasını belirleyen temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Almanya'nın yenilmesiyle Avrupa'da güç boşluğu oluşması
B) Milletler Cemiyeti'nin dağılarak işlevsiz kalması
C) Marshall Planı ile Batı Avrupa'nın yeniden yapılanması
D) İki süper gücün öncülüğünde dünyanın iki rakip kampa ayrılması
E) Nükleer silah yarışının tüm devletleri tehdit altına alması
Cevabı göster
Cevap: D) İki süper gücün öncülüğünde dünyanın iki rakip kampa ayrılması
Savaşın ardından ABD ve Sovyetler Birliği süper güç konumuna yükselmiş; bu iki devletin önderliğinde oluşan iki kutuplu yapı Soğuk Savaş'ın temel zeminini hazırlamıştır.
Soru 3
İsmet İnönü'nün Nuri Demirağ'a Milli Kalkınma Partisi'ni kurma izni vermesinin arkasındaki temel gerekçe nedir?
A) Askerî bürokrasinin çok partili sisteme geçiş baskısı
B) Sovyetlerin Türkiye üzerindeki toprak taleplerini dengelemek
C) BM üyeliği ve demokratikleşme baskılarına yanıt vermek
D) Savaş ekonomisinin yarattığı toplumsal gerginliği azaltmak
Cevap: C) BM üyeliği ve demokratikleşme baskılarına yanıt vermek
İsmet İnönü, BM üyeliği sürecindeki demokratikleşme baskılarına yanıt vermek amacıyla Nuri Demirağ'a Milli Kalkınma Partisi'ni kurma izni vermiştir; bu parti Atatürk sonrası kurulan ilk parti niteliğindedir.
Soru 4
II. Dünya Savaşı'nın ardından 1948'de ikiye bölünen ve sınır çizgisi 38. enlem olarak belirlenen ülke hangisidir?
A) Vietnam
B) Kore
C) Çin
D) Almanya
E) Japonya
Cevabı göster
Cevap: B) Kore
Kore, II. Dünya Savaşı'nın ardından 1948'de bölünmüş; SSCB denetiminde Kuzey Kore, ABD denetiminde Güney Kore kurulmuş ve sınır çizgisi 38. enlem olarak belirlenmiştir. Vietnam'da ise sınır 17. enlemdir.
Soru 5
Türkiye Cumhuriyeti'nde Yüksek Seçim Kurulu denetiminde ilk kez gerçekleştirilen seçim hangi yıldadır?
A) 1931
B) 1943
C) 1946
D) 1954
E) 1950
Cevabı göster
Cevap: E) 1950
Türkiye Cumhuriyeti'nde yargı güvencesi altında Yüksek Seçim Kurulu kontrolünde ilk seçim 1950 yılında gerçekleştirilmiştir.
Soru 6
İsmet İnönü'nün II. Dünya Savaşı döneminde izlediği dış politika tercihinin Türkiye'de yol açtığı iç sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Erkeklerin seferberlikle silah altına alınması
B) Tarımsal ve sanayi üretiminin gerilemesi
C) Ekmek karnesi uygulamasına geçilmesi
D) Cepheye asker gönderilip çatışmalara girilmesi
E) Ekonomik sıkıntıların giderek derinleşmesi
Cevabı göster
Cevap: D) Cepheye asker gönderilip çatışmalara girilmesi
İnönü, Türkiye'yi savaşın fiilen dışında tutmuş; cepheye asker gönderilmemiş ve çatışmalara girilmemiştir; dolayısıyla bu bir iç sonuç değildir.
Soru 7
30-31 Ocak 1943'te gerçekleştirilen Adana Konferansı'nda Churchill'in Türkiye'ye yönelik temel amacı neydi?
A) Türkiye'nin savaş sonrası dünya düzeninde söz sahibi olabilmesi için BM'ye kurucu üye olarak dahil edilmesi
B) Türkiye'yi savaşa dahil etmek ve Müttefik kuvvetlerin Balkanlar'a açılmasına zemin hazırlamak
C) Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile sınır anlaşmazlığının uluslararası tahkime götürülmesi
D) Türkiye'nin Almanya ile imzaladığı Türk-Alman Dostluk Antlaşması'nı feshetmeye ikna edilmesi
E) Türkiye'nin İngiltere ile ortak deniz tatbikatlarına katılarak Akdeniz'de güvenliği sağlaması
Cevabı göster
Cevap: B) Türkiye'yi savaşa dahil etmek ve Müttefik kuvvetlerin Balkanlar'a açılmasına zemin hazırlamak
İngiltere Başbakanı Churchill, Adana Konferansı'nda (30-31 Ocak 1943) İsmet İnönü ile görüşmüş; temel amacı Türkiye'yi savaşa dahil etmekti. Ancak Türkiye bu talebi reddetti.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından yaşanan gelişmeler arasında yer almaz?
A) IMF'nin kurulması
B) Nürnberg Mahkemelerinin düzenlenmesi
C) Milletler Cemiyeti'nin kurulması
D) İtalya'nın cumhuriyete geçmesi
E) NATO'nun kurulması
Cevabı göster
Cevap: C) Milletler Cemiyeti'nin kurulması
Milletler Cemiyeti, I. Dünya Savaşı sonrasında (1919) kurulmuştur; II. Dünya Savaşı sonrası onun yerini BM almıştır. IMF, Nürnberg Mahkemeleri, İtalya'nın cumhuriyete geçişi ve NATO ise savaş sonrası gelişmelerdir.
Soru 9
Aşağıdaki konferanslardan hangisi II. Dünya Savaşı başlamadan önce, yani savaş öncesi dönemde gerçekleştirilmiştir?
A) Münih Konferansı
B) Casablanca Konferansı
C) Tahran Konferansı
D) Yalta Konferansı
E) Kahire Konferansı
Cevabı göster
Cevap: A) Münih Konferansı
Münih Konferansı 1938'de, yani II. Dünya Savaşı'nın başlamasından (1939) önce gerçekleştirilmiştir. Yalta, Casablanca, Tahran ve Kahire konferansları ise savaş sürecinde düzenlenmiştir.
Soru 10
Varlık Vergisi uygulamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Verginin yükü Müslüman tüccarlar üzerinde ağırlıklı olarak hissedilmiştir.
B) Ödeme yapılamaması hâlinde borçlular Çankırı'ya sürgün edilmiştir.
C) Demokrat Parti iktidarı döneminde yürürlüğe girmiştir.
D) Gayrimüslim azınlıklar bu vergiden muaf tutulmuştur.
E) Ödeyemeyenlerin malına el konulup kişiler Aşkale'ye gönderilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: E) Ödeyemeyenlerin malına el konulup kişiler Aşkale'ye gönderilmiştir.
Varlık Vergisi İsmet İnönü döneminde 1942'de çıkarılmış; uygulamada ağırlıklı olarak gayrimüslim azınlıkları etkilemiş ve ödeyemeyenlerin malına el konularak bu kişiler Aşkale taş ocaklarına gönderilmiştir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı döneminde İsmet İnönü hükümeti tarafından çıkarılan savaş dönemi kanunları arasında yer almamaktadır?
A) Millî Koruma Kanunu
B) Varlık Vergisi Kanunu
C) Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu
D) Teşvik-i Sanayi Kanunu
E) Köy Enstitüleri Kanunu
Cevabı göster
Cevap: D) Teşvik-i Sanayi Kanunu
Teşvik-i Sanayi Kanunu, savaş döneminde değil 1927'de (1929 Dünya Ekonomik Buhranı'ndan önce) çıkarılmıştır. Savaş dönemi kanunları; Millî Koruma, Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi kanunlarıdır.
Soru 12
Aşağıdaki Türkiye Cumhurbaşkanları sıralamasından hangisi doğrudur?
A) İsmet İnönü → Mustafa Kemal Atatürk → Celal Bayar
B) Mustafa Kemal Atatürk → İsmet İnönü → Celal Bayar
C) Celal Bayar → Mustafa Kemal Atatürk → İsmet İnönü
D) Mustafa Kemal Atatürk → Celal Bayar → İsmet İnönü
E) İsmet İnönü → Celal Bayar → Mustafa Kemal Atatürk
Cevabı göster
Cevap: B) Mustafa Kemal Atatürk → İsmet İnönü → Celal Bayar
Türkiye'nin ilk üç Cumhurbaşkanı sırasıyla Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938), İsmet İnönü (1938-1950) ve Celal Bayar'dır (1950-1960).
Soru 13
Aşağıdaki uluslararası örgütlerden hangisi II. Dünya Savaşı sonrasında kurulmamıştır?
A) Milletler Cemiyeti
B) Birleşmiş Milletler
C) SEATO
D) NATO
E) Varşova Paktı
Cevabı göster
Cevap: A) Milletler Cemiyeti
NATO, SEATO, Birleşmiş Milletler ve Varşova Paktı II. Dünya Savaşı sonrasında kurulmuştur. Milletler Cemiyeti ise I. Dünya Savaşı sonrasında, 1920'de kurulmuş olup Türkiye Atatürk döneminde bu örgüte üye olmuştur.
Soru 14
Köy Enstitüleri'nin kurulmasında öncü rol üstlenen Millî Eğitim Bakanı ve ilköğretim genel müdürü ikilisi kimlerdir?
A) Tevfik Rüştü Aras ve Şükrü Saraçoğlu
B) Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Nafi Atuf Kansu
C) Recep Peker ve Falih Rıfkı Atay
D) Necip Ali Küçüka ve İhsan Sungu
E) Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç
Cevabı göster
Cevap: E) Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç
Köy Enstitüleri'nin kuruluşunda Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ile ilköğretimden sorumlu genel müdür İsmail Hakkı Tonguç'un katkıları belirleyici olmuştur.
Soru 15
İsmet İnönü döneminde II. Dünya Savaşı'nın ekonomik sıkıntılarıyla başa çıkmak amacıyla çıkarılan kanunlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Millî Korunma Kanunu (1940)
B) Varlık Vergisi Kanunu (1942)
C) Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu (1943)
D) İaşe ve fiyat denetimi düzenlemeleri (1940-1942)
E) Türk Parasını Koruma Kanunu (1930)
Cevabı göster
Cevap: E) Türk Parasını Koruma Kanunu (1930)
İnönü döneminde savaş ekonomisine karşı Millî Korunma Kanunu, Varlık Vergisi, Toprak Mahsulleri Vergisi ile iaşe ve fiyat denetimi düzenlemeleri çıkarılmıştır.