Sevr Antlaşması (1920) – maddeleri, geçersizliği ve Sevr-Lozan karşılaştırması Soruları

KPSS Tarih · 88 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Lozan Antlaşması'nda Yunanistan ile olan sınır nasıl belirlenmiş ve bu sınır neyi esas almıştır?

  1. A) Yunan sınırı Mudanya Ateşkesi esas alınarak Meriç Nehri üzerinden çizilmiş; bu Lozan'da yeniden çizilen tek sınırdır.
  2. B) Yunan sınırı Sevr Antlaşması esas alınarak Vardar Nehri boyunca çizilmiştir.
  3. C) Yunan sınırı Lozan Konferansı'nda tamamen sıfırdan belirlenerek Meriç ile Struma nehirleri arasındaki hatta yerleştirilmiştir.
  4. D) Yunan sınırı 1913 Bükreş Antlaşması esas alınarak belirlenmiş; Meriç Nehri referans alınmamıştır.
  5. E) Yunan sınırı hem Doğu hem Batı Trakya'yı Türkiye sınırları içinde bırakacak biçimde çizilmiştir.
Cevabı göster

Cevap: A) Yunan sınırı Mudanya Ateşkesi esas alınarak Meriç Nehri üzerinden çizilmiş; bu Lozan'da yeniden çizilen tek sınırdır.

Lozan'da Yunan sınırı Mudanya Ateşkesi esas alınarak Meriç Nehri boyunca çizilmiştir. Lozan'da yeniden çizilen tek sınır da budur.

Soru 2

Gümrü Antlaşması'nın Ermeni meselesi açısından önemi nedir?

  1. A) Ermenistan, Gümrü Antlaşması ile Doğu Anadolu'daki toprak taleplerini kazanmış ve Sevr'deki haklarını fiilen elde etmiştir.
  2. B) Ermenistan, Gümrü Antlaşması ile Sevr'deki isteklerinden vazgeçmiş ve Misakımillî'yi tanımıştır.
  3. C) Gümrü Antlaşması Ermenistan'ı değil yalnızca Azerbaycan'ı bağlayan bir sınır antlaşmasıdır.
  4. D) Ermenistan Gümrü Antlaşması'nı imzalamamış; sınır meselesi sonraki Kars Antlaşması'nda çözüme kavuşturulmuştur.
  5. E) Türk-Ermeni sınırı Gümrü Antlaşması ile Ağrı Dağı esas alınarak belirlenmiş; Aras Nehri ise referans alınmamıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Ermenistan, Gümrü Antlaşması ile Sevr'deki isteklerinden vazgeçmiş ve Misakımillî'yi tanımıştır.

Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) ile Ermenistan Sevr'deki Doğu Anadolu toprak taleplerinden vazgeçmiş, sınır Çıldır Gölü ve Aras Nehri olarak belirlenmiş ve Misakımillî tanınmıştır.

Soru 3

Lozan Antlaşması sürecinde Fener Rum Patrikhanesi'ne ilişkin sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Patrikhane İstanbul'dan çıkarılarak Yunanistan'a nakledilmiştir.
  2. B) Patrikhane kapatılmış ve bütün faaliyetlerine son verilmiştir.
  3. C) Patrikhane İstanbul'da kalmış; ekümenik iddiası ve siyasi yetkileri kaldırılmıştır.
  4. D) Patrikhaneye evrensel kilise statüsü tanınarak uluslararası güvence altına alınmıştır.
  5. E) Patrikhane Milletler Cemiyeti'nin doğrudan denetimi altına alınmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Patrikhane İstanbul'da kalmış; ekümenik iddiası ve siyasi yetkileri kaldırılmıştır.

Fener Rum Patrikhanesi İstanbul'da kalmaya devam etmiş; ancak ekümenik (evrensel) statü iddiası ile idari, siyasi ve yargısal yetkileri kaldırılarak yalnızca dinî bir kurum durumuna getirilmiştir.

Soru 4

TBMM, saltanatın kaldırılmasından sonra neden Abdülmecit Efendi'yi halife seçmiştir?

  1. A) Abdülmecit Efendi milliyetçi hareketi en başından beri desteklemiş; bu nedenle TBMM onu en uygun aday olarak görmüştür.
  2. B) İngiltere Abdülmecit Efendi'nin halife seçilmesini talep etmiş; TBMM bu talebi kabul etmek zorunda kalmıştır.
  3. C) Osmanlı hanedanı içindeki en yaşlı erkek üye olması Abdülmecit Efendi'yi halifeliğe zorunlu kılmıştır.
  4. D) İngiltere'nin, Vahdettin'in halifelik sıfatından kendi çıkarı için yararlanmasını önleme isteği belirleyici olmuştur.
  5. E) Vahdettin'in istifası üzerine oluşan iktidar boşluğunu doldurmak için acil bir halife seçimi zorunlu hâle gelmiştir.
Cevabı göster

Cevap: D) İngiltere'nin, Vahdettin'in halifelik sıfatından kendi çıkarı için yararlanmasını önleme isteği belirleyici olmuştur.

TBMM, saltanatı kaldırdıktan sonra İngiltere'nin Vahdettin'in halifelik sıfatından kendi çıkarları doğrultusunda yararlanmasını önleme amacıyla yeni halifeyi belirlemiş; bu nedenle Abdülmecit Efendi halifeliğe…

Soru 5

Lozan Antlaşması'nda kapitülasyonlara ilişkin hangi karar alınmıştır?

  1. A) Kapitülasyonlar yalnızca Osmanlı döneminden yararlanan devletler için kaldırılmış, yeni düzenlemeler yapılmıştır.
  2. B) Kapitülasyonlar geçici olarak askıya alınmış ve beş yıl içinde yeniden görüşülmesi kararlaştırılmıştır.
  3. C) Kapitülasyonlar tamamen ve herhangi bir taviz verilmeksizin kaldırılmıştır.
  4. D) Kapitülasyonlar yalnızca Boğazlar meselesiyle bağlantılı düzenlemeler çerçevesinde sınırlandırılmıştır.
  5. E) Kapitülasyonlar Lozan'da da sürdürülmüş; ancak uygulama yetki alanı daraltılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Kapitülasyonlar tamamen ve herhangi bir taviz verilmeksizin kaldırılmıştır.

Lozan Antlaşması'nda kapitülasyonlar herhangi bir ayrım gözetilmeksizin ve tam olarak kaldırılmıştır. Bu, Türkiye'nin tam egemenliğini kazanması açısından temel bir kazanım sayılmaktadır.

Soru 6

Lozan sonrası dönemde Türkiye'de yabancı okullara yönelik getirilen düzenlemenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Yabancı dil eğitimini yaygınlaştırmak için bu okullara ayrıcalık tanımak
  2. B) Bu okulları Maarif Bakanlığı'nın denetimine alarak misyoner faaliyetlerini önlemek
  3. C) Azınlıklara kendi dillerinde eğitim hakkını genişletmek
  4. D) Bütün yabancı okulları kapatarak eğitimi tümüyle millîleştirmek
  5. E) Yabancı öğretmenlerin Türk okullarında görev almasını sağlamak
Cevabı göster

Cevap: B) Bu okulları Maarif Bakanlığı'nın denetimine alarak misyoner faaliyetlerini önlemek

Lozan'ın tanıdığı yabancı okullar, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve sonraki düzenlemelerle Maarif Bakanlığı'nın denetimine alınmış; Türkçe, tarih ve coğrafya derslerinin Türk öğretmenlerce verilmesi zorunlu kılınarak…

Soru 7

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, ağır barış antlaşmalarının sonuçları açısından doğrudur?

  1. A) Versay Antlaşması → Türklerin Kurtuluş Savaşı'nı başlatması; Sevr Antlaşması → Almanya'nın II. Dünya Savaşı'nı çıkarması
  2. B) Versay Antlaşması → Almanya'nın II. Dünya Savaşı'nı çıkarması; Sevr Antlaşması → Türklerin Kurtuluş Savaşı'nı başlatması
  3. C) Versay Antlaşması → İtalya'nın faşist yönetime geçmesi; Sevr Antlaşması → Balkanlarda milliyetçi hareketlerin güçlenmesi
  4. D) Versay Antlaşması → Osmanlı'nın parçalanması; Sevr Antlaşması → Avrupa'da ittifak sisteminin çökmesi
  5. E) Versay Antlaşması → Avusturya-Macaristan'ın çözülmesi; Sevr Antlaşması → Osmanlı hanedanının sona ermesi
Cevabı göster

Cevap: B) Versay Antlaşması → Almanya'nın II. Dünya Savaşı'nı çıkarması; Sevr Antlaşması → Türklerin Kurtuluş Savaşı'nı başlatması

Versay Antlaşması'nın Almanya'ya yüklediği ağır koşullar II. Dünya Savaşı'na giden süreci hazırlarken, Sevr Antlaşması'nın Türklere dayattığı ağır koşullar da Millî Mücadele'yi güçlendirip meşrulaştırmıştır.

Soru 8

Lozan görüşmelerinde sorun oluşturmayan, daha önce çözüme kavuşturulmuş konu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Musul meselesi
  2. B) Boğazların statüsü
  3. C) Türk-Suriye sınırı
  4. D) Doğu sınırı
  5. E) Patrikhane'nin konumu
Cevabı göster

Cevap: D) Doğu sınırı

Türkiye'nin doğu sınırı, Lozan'dan önce 1921 Kars Antlaşması ile kesinleştirildiğinden Lozan görüşmelerinde sorun oluşturmamıştır.

Soru 9

Lozan Antlaşması görüşmelerinde Türk tarafının kesinlikle reddettiği ve antlaşmaya dahil edilmesine izin vermediği talep aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Boğazların uluslararası komisyon tarafından yönetilmesi
  2. B) Lozan'daki kapitülasyonların kaldırılması
  3. C) Fener Rum Patrikhanesi'nin İstanbul'da faaliyetini sürdürmesi
  4. D) Yunan nüfusunun Ege adalarında muhafaza edilmesi
  5. E) Doğu Anadolu'da Ermeni yurdunun kurulması
Cevabı göster

Cevap: E) Doğu Anadolu'da Ermeni yurdunun kurulması

Ermeni yurdu kurulması Sevr'de yer almış ancak Lozan'da Türk heyetinin kararlı tutumu sonucu bu talep kesinlikle reddedilerek antlaşma metnine girmemiştir.

Soru 10

Lozan Antlaşması ile Sevr Antlaşması karşılaştırıldığında Lozan'ın önemi arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Türkiye açısından Sevr'e kıyasla çok daha kazançlı bir antlaşmadır.
  2. B) Osmanlı Devleti'nin savaştan galibiyet kazandığını dünyaya kanıtlamıştır.
  3. C) Yeni Türk devletini uluslararası arenada tanıtmıştır.
  4. D) Sömürge altındaki milletlere bağımsızlık mücadelesi örneği olmuştur.
  5. E) I. Dünya Savaşı'nın son barış antlaşması niteliğini taşımaktadır.
Cevabı göster

Cevap: B) Osmanlı Devleti'nin savaştan galibiyet kazandığını dünyaya kanıtlamıştır.

Lozan Türkiye açısından olumlu bir antlaşmadır; ancak Osmanlı'nın I.

Soru 11

Kurtuluş Savaşı dönemine ait aşağıdaki belgelerden hangisi azınlıklara ilişkin bir hüküm içermez?

  1. A) Sevr Antlaşması
  2. B) Lozan Antlaşması
  3. C) Misak-ı Millî
  4. D) Moskova Antlaşması
  5. E) Gümrü Antlaşması
Cevabı göster

Cevap: D) Moskova Antlaşması

Bu belgeler arasında azınlıklara ilişkin herhangi bir hüküm içermeyen tek metin Moskova Antlaşması'dır. Sevr, Lozan, Misak-ı Millî ve Gümrü'de azınlıklarla ilgili düzenlemeler yer almaktadır.

Soru 12

Sevr Antlaşması'na göre Türk Boğazlarının yönetimi nasıl düzenlenecekti?

  1. A) Boğazlar, başkanlığını Türkiye'nin yaptığı çok taraflı bir komisyon tarafından yönetilecekti.
  2. B) Boğazlar kalıcı olarak İngiltere'nin tekil denetimine bırakılacak ve Türklerin geçişi kısıtlanacaktı.
  3. C) Boğazlar Türk egemenliğinde kalmakla birlikte İtilaf deniz kuvvetleri geçiş hakkından yararlanacaktı.
  4. D) Osmanlı temsilcisinin yer almadığı bir İtilaf Komisyonu'na bırakılarak egemenlik fiilen sona erdirilecekti.
  5. E) Boğazlar Milletler Cemiyeti'nin garantörlüğünde tarafsız bir bölge olarak ilan edilecekti.
Cevabı göster

Cevap: D) Osmanlı temsilcisinin yer almadığı bir İtilaf Komisyonu'na bırakılarak egemenlik fiilen sona erdirilecekti.

Sevr'e göre Boğazların denetimi, Türk temsilinin yer almadığı, İtilaf devletlerinin ağırlıkta olduğu uluslararası bir komisyona bırakılacaktı; bu düzenleme Türk egemenliğini fiilen ortadan kaldırıyordu.

Soru 13

Lozan Konferansı öncesinde Türk tarafında yaşanan bakanlık değişikliğine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Tengirşek istifa etmiş, yerine İsmet İnönü gelmiştir.
  2. B) İsmet İnönü Dışişleri Bakanlığı'ndan istifa etmiş; yerine Celal Bayar getirilmiştir.
  3. C) Millî Savunma Bakanı Rauf Orbay istifa etmiş; yerine Ali Fuat Paşa atanmıştır.
  4. D) Başbakan Rauf Orbay istifa etmiş; Lozan heyeti yeniden oluşturulmuştur.
  5. E) Dışişleri Bakanlığı'na Dr. Rıza Nur getirilmiş; İsmet İnönü ise orduda kalmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Tengirşek istifa etmiş, yerine İsmet İnönü gelmiştir.

Lozan antlaşmasının Dışişleri Bakanı yetkisiyle imzalanması gerektiğinden, dönemin Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Tengirşek istifa etmiş ve görev İsmet İnönü'ye devredilmiştir.

Soru 14

TBMM heyetinin Lozan Konferansı'na basın danışmanı olarak götürdüğü iki isim aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. A) Falih Rıfkı Atay ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu
  2. B) Yahya Kemal Beyatlı ve Ruşen Eşref Ünaydın
  3. C) Halide Edib Adıvar ve Mehmet Akif Ersoy
  4. D) Yusuf Akçura ve Ziya Gökalp
  5. E) Refik Halit Karay ve Ömer Seyfettin
Cevabı göster

Cevap: B) Yahya Kemal Beyatlı ve Ruşen Eşref Ünaydın

Lozan Konferansı'na TBMM adına Yahya Kemal Beyatlı ve Ruşen Eşref Ünaydın basın danışmanı sıfatıyla katılmıştır.

Soru 15

Lozan nüfus mübadelesinde 'etabli' (yerleşik) statüsüyle mübadeleden muaf tutulanlar kimlerdir?

  1. A) Tüm İstanbul Rumları ile Batı Trakya'daki bütün Türkler mübadeleye tabi tutulmuştur.
  2. B) İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Gümülcine ve İskeçe Türkleri etabli sayılarak mübadele dışı tutulmuştur.
  3. C) Yalnızca İstanbul'daki Rumlar mübadeleden muaf tutulmuş; Batı Trakya Türkleri mübadele kapsamına girmiştir.
  4. D) Etabli statüsü Batı Trakya Türklerine tanınmış; İstanbul Rumları ise mübadeleye dahil edilmiştir.
  5. E) Mübadele dışı tutulanlar din adamları ile devlet memurlarıyla sınırlı tutulmuş; Gümülcine ve İskeçe Türkleri mübadeleye tabi olmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Gümülcine ve İskeçe Türkleri etabli sayılarak mübadele dışı tutulmuştur.

Lozan nüfus mübadelesinde İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki (Gümülcine ve İskeçe) Türkler 'etabli' (yerleşik) statüsüyle mübadele dışı tutulmuştur.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları