Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) ve meclis hükümeti sistemi Soruları

KPSS Tarih · 66 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Fethi Okyar hükümetinin istifasıyla ortaya çıkan Ekim Bunalımı'nın Türk siyasi tarihi açısından en önemli sonucu nedir?

  1. A) Cumhuriyet'in ilanına zemin hazırlanması
  2. B) II. TBMM'nin olağanüstü toplantıya çağrılması
  3. C) İstiklal Mahkemelerinin yeniden faaliyete geçirilmesi
  4. D) Meclis hükümeti sisteminin anayasaya açıkça eklenmesi
  5. E) Başkomutanlık yetkisinin Mustafa Kemal'den geri alınması
Cevabı göster

Cevap: A) Cumhuriyet'in ilanına zemin hazırlanması

Meclis hükümeti sisteminin yarattığı hükümet krizleri, özellikle Ekim Bunalımı, yürütme erkinin güçlendirilmesi ihtiyacını gündeme getirmiş ve Cumhuriyet'in ilanına ortam hazırlamıştır.

Soru 2

20 Nisan 1924 Anayasası için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yasama yetkisi Cumhurbaşkanlığına tanınmış, TBMM yalnızca denetim işlevi üstlenmiştir.
  2. B) Temel hak ve özgürlükler belirli sosyal sınıflara tanınmıştır.
  3. C) Anayasanın denetimi Anayasa Mahkemesine bırakılmıştır.
  4. D) Yasama yetkisi TBMM'ye aittir ve hak ile özgürlükler tüm yurttaşlara tanınmıştır.
  5. E) Güçler ayrılığı ilkesi ilk kez bu anayasayla açıkça benimsenmiştir.
Cevabı göster

Cevap: D) Yasama yetkisi TBMM'ye aittir ve hak ile özgürlükler tüm yurttaşlara tanınmıştır.

1924 Anayasası'nda yasama yetkisi TBMM'ye verilmiş, temel hak ve özgürlükler tüm yurttaşlara tanınmıştır. Anayasa Mahkemesi denetimi ise 1961 Anayasası ile getirilmiştir.

Soru 3

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yer alan ilkeler ile bu anayasada yer almayıp 1924 Anayasası'na taşınan düzenleme hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A) Yer alan: Yargı bağımsızlığı — 1924'e taşınan: Yerinden yönetim
  2. B) Yer alan: Cumhuriyet ilanı — 1924'e taşınan: Milli egemenlik
  3. C) Yer alan: Kabine sistemi — 1924'e taşınan: Meclis hükümeti sistemi
  4. D) Yer alan: Laiklik ilkesi — 1924'e taşınan: Saltanatın kaldırılması
  5. E) Yer alan: Milli egemenlik ve yerinden yönetim — 1924'e taşınan: Yargı bağımsızlığı
Cevabı göster

Cevap: E) Yer alan: Milli egemenlik ve yerinden yönetim — 1924'e taşınan: Yargı bağımsızlığı

1921 Anayasası milli egemenlik ve yerinden yönetimi benimsemiş; ancak yargı bağımsızlığı ilkesi 1921'de yer almamış, yalnızca 1924 Anayasası'na girmiştir.

Soru 4

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?

  1. A) 19 Mayıs 1919
  2. B) 28 Ocak 1920
  3. C) 10 Ağustos 1920
  4. D) 23 Nisan 1920
  5. E) 16 Mart 1920
Cevabı göster

Cevap: D) 23 Nisan 1920

I. TBMM 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açılmıştır.

Soru 5

Londra Konferansı'nda İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılığının en somut kanıtı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Konferansta sonuca ulaşılamaması ve toplantıların erken sona ermesi
  2. B) İtalya'nın TBMM'yi davet etmesi, İstanbul delegesinin sözü TBMM temsilcisine bırakması
  3. C) Fransa'nın konferansa katılma çağrısını en baştan geri çevirmesi
  4. D) İngiltere'nin konferanstan erkenden çekilerek Yunanistan ile ayrı barış müzakereleri yapması
  5. E) TBMM'nin konferans çağrısını başlangıçta geri çevirip hiç katılmaması
Cevabı göster

Cevap: B) İtalya'nın TBMM'yi davet etmesi, İstanbul delegesinin sözü TBMM temsilcisine bırakması

İtalya'nın TBMM'yi doğrudan davet etmesi ve Osmanlı temsilcisinin kürsüyü TBMM delegesine devretmesi, İtilaf cephesinin ortak bir politikadan yoksun olduğunu ve aralarında önemli görüş ayrılıklarının bulunduğunu…

Soru 6

TBMM'nin toplantı yeter sayısını ve iç işleyişini düzenleyen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
  2. B) Tekalif-i Milliye Emirleri
  3. C) Ağnam Vergisinin Artırılması Kanunu
  4. D) Nisab-ı Müzakere Kanunu
  5. E) İstiklal Mahkemeleri Kanunu
Cevabı göster

Cevap: D) Nisab-ı Müzakere Kanunu

Nisab-ı Müzakere Kanunu, TBMM'nin toplantı ve müzakere yeter sayısını düzenleyen iç tüzük niteliğindeki bir kanundur.

Soru 7

Halifeliğin kaldırılma gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Abdülmecid Efendi'nin devlet başkanı gibi davranması
  2. B) Makamın TBMM'nin üzerinde konumlandırılması
  3. C) Halifeliğin Osmanlı döneminden itibaren hiç kullanılmamış olması
  4. D) Halifeliğin din istismarına zemin hazırlaması
  5. E) Halifelik makamının laiklik ilkesiyle çelişmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Halifeliğin Osmanlı döneminden itibaren hiç kullanılmamış olması

Halifelik kaldırılma gerekçeleri arasında Abdülmecid Efendi'nin devlet başkanı gibi davranması, laiklikle çelişmesi, TBMM'nin üzerinde görülmesi ve din istismarına yol açması sayılır.

Soru 8

Mustafa Kemal'in 5 Ağustos 1921'de TBMM'den başkomutanlık yetkisini talep etmesinin doğrudan nedeni nedir?

  1. A) I. İnönü Savaşı'nın kazanılmasıyla orduya duyulan güvenin artması
  2. B) Sakarya Savaşı'nın kazanılması üzerine sembolik bir unvan verilmek istenmesi
  3. C) Kütahya-Eskişehir Muharebelerinin kaybedilmesiyle cephenin kritik tehlike altına girmesi
  4. D) Londra Konferansı'nın başarısızlıkla sonuçlanması
  5. E) Moskova Antlaşması'nın ardından doğu sınırının güvence altına alınması
Cevabı göster

Cevap: C) Kütahya-Eskişehir Muharebelerinin kaybedilmesiyle cephenin kritik tehlike altına girmesi

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin kaybedilmesi üzerine cephe tehlikeye girmiş; Mustafa Kemal bu kritik ortamda Meclis'in kendi üzerindeki tüm yetkilerini geçici olarak devreden Başkomutanlık Kanunu'nun çıkarılmasını…

Soru 9

I. TBMM'deki siyasi gruplanma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Meclis içinde yalnızca Müdafaa-i Hukuk grubu faaliyet göstermiştir.
  2. B) Halk Zümresi, Tesanüt ve İstiklal grupları meclisteki başlıca siyasi yapıları oluşturmuştur.
  3. C) Yeşil Ordu, TBMM bünyesinde örgütlenmiş bir siyasi program niteliği taşımıştır.
  4. D) Meclis'teki tüm gruplar Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleşmiştir.
  5. E) I. TBMM'de siyasi gruplara izin verilmemiş, kararlar oybirliğiyle alınmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Halk Zümresi, Tesanüt ve İstiklal grupları meclisteki başlıca siyasi yapıları oluşturmuştur.

I. TBMM'deki siyasi gruplar Halk Zümresi, Tesanüt ve İstiklal grupları etrafında biçimlenmiştir. Yeşil Ordu ise meclis dışında ve farklı bir yapılanma olup TBMM içinde siyasi program niteliği taşımaz.

Soru 10

I. TBMM'nin inkılap meclisi anlayışını benimsememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Meclis hükümeti sistemiyle padişah ve İstanbul Hükümeti'nin varlığının sürmesi
  2. B) Mondros Mütarekesi hükümlerinin inkılap meclisi kurulmasını yasaklaması
  3. C) İtilaf Devletleri'nin inkılap meclisi statüsüne resmen karşı çıkması
  4. D) Mustafa Kemal'in meclisin kurucu niteliğini başından açıkça reddetmesi
  5. E) Meclisin Osmanlı Mebusan Meclisi'nin doğrudan yasal devamı sayılarak kabul edilmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Meclis hükümeti sistemiyle padişah ve İstanbul Hükümeti'nin varlığının sürmesi

Meclis hükümeti sistemi, padişah ve İstanbul Hükümeti'nin hukuki varlığının sürmesiyle birlikte işlemiştir; bu durum inkılap meclisi anlayışının hayata geçirilmesini engellemiştir.

Soru 11

TBMM'nin oluşturduğu 11 kişilik yürütme organı hangi adla anılmaktadır?

  1. A) İcra Vekilleri Heyeti
  2. B) Danıştay Başkanlığı
  3. C) Şûra-yı Devlet
  4. D) Bakanlar Kurulu
  5. E) Divan-ı Harp Mahkemesi
Cevabı göster

Cevap: A) İcra Vekilleri Heyeti

TBMM, meclis hükümeti sisteminde 11 üyeli yürütme organını İcra Vekilleri Heyeti olarak adlandırmıştır; bu organ bakanlıklara karşılık gelir ve Meclis tarafından seçilir.

Soru 12

1921 Londra Konferansı ve Milli Mücadele dönemiyle ilgili aşağıdaki kişi-görev eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Yusuf Kemal Tengirşenk — Londra Konferansı TBMM delegesi
  2. B) Tevfik Paşa — Londra Konferansı İstanbul Hükümeti delegesi
  3. C) Bekir Sami Bey — TBMM Hükümeti'nin ilk Dışişleri Bakanı
  4. D) İsmet İnönü — Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri komutanı
  5. E) Mustafa Kemal — Başkomutanlık Kanunu ile atanan başkomutan
Cevabı göster

Cevap: A) Yusuf Kemal Tengirşenk — Londra Konferansı TBMM delegesi

Londra Konferansı'nda TBMM Hükümeti'ni temsil eden delege Yusuf Kemal Tengirşenk değil, dönemin Dışişleri Bakanı Bekir Sami Bey'dir; Yusuf Kemal Dışişleri Bakanlığı'na bu konferanstan sonra getirilmiştir.

Soru 13

1921 Londra Konferansı'na İtilaf Devletleri başlangıçta yalnızca İstanbul Hükümeti'ni çağırmış; TBMM Hükümeti hangi devlet sayesinde konferansa resmen katılabilmiş ve bu katılımın önemi ne olmuştur?

  1. A) Yunanistan sayesinde; katılım Milli Mücadele'nin askerî boyutunu büyük ölçüde daraltmıştır.
  2. B) Fransa sayesinde; katılım yalnızca ekonomik bir tanınma anlamına gelmiştir.
  3. C) İtalya sayesinde; katılım Ankara'nın siyasi meşruiyet kazanması açısından önemlidir.
  4. D) İngiltere sayesinde; katılım bir askerî ittifak arayışının göstergesidir.
  5. E) Rusya sayesinde; katılım toprak anlaşmazlıklarını çözüme kavuşturmuştur.
Cevabı göster

Cevap: C) İtalya sayesinde; katılım Ankara'nın siyasi meşruiyet kazanması açısından önemlidir.

İtilaf Devletleri Londra Konferansı'na başta yalnızca İstanbul Hükümeti'ni çağırmış, TBMM ise İtalya'nın aracılığıyla konferansa resmen davet edilmiştir.

Soru 14

Aşağıdaki devletlerden hangisi I. TBMM döneminde Türkiye ile antlaşma imzalayan devletler arasında yer almaz?

  1. A) Azerbaycan Cumhuriyeti
  2. B) Bulgaristan
  3. C) Ukrayna
  4. D) Fransa
  5. E) Afganistan
Cevabı göster

Cevap: B) Bulgaristan

I. TBMM döneminde antlaşma yapılan devletler arasında Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan (Kars 1921), Afganistan, SSCB, Fransa (Ankara 1921) ve Ukrayna yer alır; Bulgaristan bu listede değildir.

Soru 15

20 Nisan 1924'te kabul edilen 1924 Anayasası'nın ilk şekline ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.
  2. B) Türkiye Devleti'nin cumhuriyet olduğu hükmüne yer verilmiştir.
  3. C) Devletin dininin İslam olduğu ifadesi yer almaktadır.
  4. D) Egemenliğin millete ait olduğu belirtilmiştir.
  5. E) Anayasa 20 Nisan 1924'te kabul edilmiştir.
Cevabı göster

Cevap: A) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.

1924 Anayasası'nın ilk şeklinde kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmamıştır; bu hak ancak 1934'te anayasa değişikliği ile kadınlara verilmiştir. Diğer şıklardaki bilgiler 1924 Anayasası'nın başlangıç metnine uygundur.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları