Yavuz Sultan Selim dönemi (Çaldıran 1514, Mercidabık-Ridaniye 1516-17, halifeliğin geçişi) Soruları

KPSS Tarih · 31 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Yavuz Sultan Selim hangi yılda ve kime karşı Çaldıran Savaşı'nı kazanmıştır?

  1. A) 1514'te Safevi hükümdarı Şah İsmail'e karşı
  2. B) 1516'da Memlük Sultanı Kansu Gavri'ye karşı
  3. C) 1512'de Dulkadiroğulları'na karşı
  4. D) 1517'de Abbasi halifesine karşı
  5. E) 1515'te Akkoyunlu hükümdarına karşı
Cevabı göster

Cevap: A) 1514'te Safevi hükümdarı Şah İsmail'e karşı

Yavuz Sultan Selim, 1514'te Safevi hükümdarı Şah İsmail'i Çaldıran Savaşı'nda yenmiştir.

Soru 2

Yavuz Sultan Selim'in doğu seferlerindeki temel stratejik amaç neydi?

  1. A) Akdeniz ticaret yollarını ele geçirip Venedik'i ekonomik açıdan çökertmek
  2. B) Haçlı ittifakına karşı Safevi İran ile kalıcı bir savunma paktı kurmak
  3. C) Safevi ve Memlükleri yenip İslam dünyasının liderliğini ele geçirmek
  4. D) Orta Asya'daki Türk boylarını Osmanlı bayrağı altında birleştirmek
  5. E) Portekiz'in Hint Okyanusu'ndaki sömürgelerini ele geçirmek
Cevabı göster

Cevap: C) Safevi ve Memlükleri yenip İslam dünyasının liderliğini ele geçirmek

Yavuz'un doğu seferlerinde Safevi ve Memlük devletleri yenilgiye uğratılmış; İslam dünyasının liderliği ele geçirilerek Türk-İslam Birliği hedeflenmiştir.

Soru 3

Yaygın kabule göre Yavuz Sultan Selim'in halifeliği üstlenmesinin Osmanlı egemenlik anlayışı üzerindeki en temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hanedanın soy meşruiyeti doğrudan Abbasi ailesine dayandırılmaya başlanmıştır.
  2. B) Padişah, siyasi ve dinî önderliği şahsında birleştirerek devletin teokratik niteliğini güçlendirmiştir.
  3. C) İslam hukukunun yargı üzerindeki etkisi azaltılıp örf hukukuna ağırlık verilmiştir.
  4. D) Şeyhülislamlık makamı padişaha bağlanarak bağımsız konumunu büsbütün yitirmiştir.
  5. E) Padişahlar bundan böyle yalnızca 'tüm Müslümanların sultanı' unvanını kullanmaya başlamıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Padişah, siyasi ve dinî önderliği şahsında birleştirerek devletin teokratik niteliğini güçlendirmiştir.

Yaygın kabule göre halifeliğin üstlenilmesiyle Osmanlı padişahı siyasi ve dinî önderliği şahsında birleştirmiş; bu da devletin teokratik niteliğini güçlendirmiştir.

Soru 4

Süveyş (Kızıldeniz-Akdeniz) kanalı düşüncesinin Osmanlı'da ele alınması bakımından Yavuz Sultan Selim dönemi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Kanal fikri bu dönemde gündeme gelmiş, ancak somut bir proje hazırlanıp uygulanamamıştır.
  2. B) Kanal açılmış ve Doğu Akdeniz ticareti tümüyle Osmanlı'ya bağlanmıştır.
  3. C) Kanal fikri hiç gündeme gelmemiş, konu yalnızca II. Mahmud döneminde tartışılmıştır.
  4. D) Kanal tamamlanmış; ancak işletme hakkı Portekiz'e bırakılmıştır.
  5. E) Kanal Venedik'le ortaklaşa kazılmış, teknik sorunlar nedeniyle yarıda bırakılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Kanal fikri bu dönemde gündeme gelmiş, ancak somut bir proje hazırlanıp uygulanamamıştır.

Kızıldeniz ile Akdeniz'i kanalla birleştirme düşüncesi Osmanlı'da ilk kez Yavuz Sultan Selim döneminde gündeme gelmiş; fakat somut bir proje hazırlanıp uygulamaya konulamamıştır.

Soru 5

Osmanlı-Memlük savaşları hangi padişah döneminde başlamış, hangi padişah döneminde Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla sonuçlanmıştır?

  1. A) Fatih Sultan Mehmed döneminde başlamış, II. Bayezid döneminde sona ermiştir.
  2. B) II. Bayezid döneminde başlamış, I. Selim döneminde sona ermiştir.
  3. C) I. Selim döneminde başlamış, I. Süleyman döneminde sona ermiştir.
  4. D) II. Murat döneminde başlamış, Fatih Sultan Mehmed döneminde sona ermiştir.
  5. E) II. Bayezid döneminde başlamış ve aynı dönemde sona ermiştir.
Cevabı göster

Cevap: B) II. Bayezid döneminde başlamış, I. Selim döneminde sona ermiştir.

Osmanlı-Memlük savaşları II. Bayezid döneminde başlamış; I. Selim döneminde Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşlarıyla kesin biçimde sonuçlanmıştır.

Soru 6

Halifeliğin Osmanlı'ya geçişine ilişkin yaygın kabule göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Memlükler, Abbasileri tasfiye edip bizzat halifelik makamını üstlenmiştir.
  2. B) Halifelik doğrudan Selçuklulardan Osmanlılara devredilmiştir.
  3. C) Osmanlı sultanları halifeliği ilk kez II. Bayezid döneminde talep etmiştir.
  4. D) Halifelik, Memlüklerin koruyuculuğundaki Abbasi soyundan Osmanlı'ya geçmiştir.
  5. E) Halifelik, Moğol istilasından sonra Memlüklerin öz kurumu olarak sürmüştür.
Cevabı göster

Cevap: D) Halifelik, Memlüklerin koruyuculuğundaki Abbasi soyundan Osmanlı'ya geçmiştir.

Memlükler halife değil, yalnızca Mısır'a sığınan Abbasi halifesinin koruyucusuydu. Yaygın kabule göre halifelik bu Abbasi geleneğinden Osmanlılara geçmiş; Memlükler halife unvanını taşımamıştır.

Soru 7

Manisa Mesir Macunu geleneğinin kökenine ilişkin yaygın rivayete göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Hafsa Sultan'ın hastalanıp Merkez Efendi'nin hazırladığı macunla iyileşmesine dayandığı anlatılır.
  2. B) Yavuz'un savaşta yaralanıp bir Manisalı hekimin macunuyla iyileştiği anlatılır.
  3. C) Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'da hastalanması üzerine ortaya çıktığı anlatılır.
  4. D) İlk kez Kanuni'nin oğlu II. Selim'in iyileşmesi için hazırlandığı anlatılır.
  5. E) İdris-i Bitlisi'nin Arap tıp geleneğinden uyarlayıp saraya tanıttığı anlatılır.
Cevabı göster

Cevap: A) Hafsa Sultan'ın hastalanıp Merkez Efendi'nin hazırladığı macunla iyileşmesine dayandığı anlatılır.

Manisa Mesir Macunu geleneğinin kökeni hakkındaki yaygın rivayet, Hafsa Sultan'ın hastalanması üzerine Merkez Efendi'nin hazırladığı macunla iyileşmesine dayandırılır; bu rivayet bugün Manisa Mesir Şenlikleri'yle…

Soru 8

Yavuz Sultan Selim'in doğu fetihlerinin ardından Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun idaresi için 1515-1518 arasında kurulan yeni beylerbeyliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Rumeli Beylerbeyliği
  2. B) Anadolu Beylerbeyliği
  3. C) Karaman Beylerbeyliği
  4. D) Rum (Sivas) Beylerbeyliği
  5. E) Diyarbekir Beylerbeyliği
Cevabı göster

Cevap: E) Diyarbekir Beylerbeyliği

Yavuz Sultan Selim'in doğu fetihlerinden sonra Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun yönetimi için merkezi Amid (Diyarbakır) olan Diyarbekir Beylerbeyliği (eyaleti) kurulmuştur (1515-1518).

Soru 9

Çaldıran Savaşı'nın (1514) Osmanlı açısından stratejik sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Doğu Anadolu'nun Osmanlı kontrolüne girmesi
  2. B) Anadolu'daki Şii propagandasının kırılması
  3. C) Memlük Devleti'nin tamamen yıkılması
  4. D) Osmanlı'nın doğu sınırının güvence altına alınması
  5. E) Safevi yayılmacılığının durdurulması
Cevabı göster

Cevap: C) Memlük Devleti'nin tamamen yıkılması

Çaldıran Savaşı'nın sonuçları arasında Doğu Anadolu'nun alınması, Şii propagandasının kırılması ve doğu sınırının güvenceye alınması sayılır.

Soru 10

Yavuz Sultan Selim'in hazineyi kendi mührüyle mühürleyerek haleflerine bırakması ne anlama gelir?

  1. A) Seferlere ayrılan ödeneklerin artık kullanılmayacağını ilan etmek istemiştir.
  2. B) Hazineyi doldurmayı başaramayanların tahtı koruyamayacağı uyarısında bulunmak istemiştir.
  3. C) Haleflerinin bu hazineyi yeniden dolduramayacağını simgesel olarak göstermek istemiştir.
  4. D) Devlet gelirlerini yalnızca din uğruna harcamak gerektiğini vurgulamak istemiştir.
  5. E) Hazinenin içeriğini gizleyerek düşman istihbaratını yanıltmak istemiştir.
Cevabı göster

Cevap: C) Haleflerinin bu hazineyi yeniden dolduramayacağını simgesel olarak göstermek istemiştir.

Yavuz döneminde hazine ağzına kadar dolmuştur. Padişahın hazineyi kendi mührüyle mühürlemesi, gelecek padişahların bu serveti yeniden biriktiremeyeceğini vurgulayan simgesel bir eylemdir.

Soru 11

Yavuz Sultan Selim'in İran Seferi'nde Kürt beyleri Osmanlı saflarına çekerek Çaldıran zaferini kolaylaştıran diplomat-danışman kimdir ve önceki görevi neydi?

  1. A) İdris-i Bitlisi – Akkoyunlu saray kâtibi
  2. B) Piri Reis – Osmanlı baş denizcisi
  3. C) Hayreddin Barbaros – Kuzey Afrika valisi
  4. D) Kemal Reis – Ege denizleri amirali
  5. E) Tursun Beg – Osmanlı saray vakanüvisi
Cevabı göster

Cevap: A) İdris-i Bitlisi – Akkoyunlu saray kâtibi

İdris-i Bitlisi, Akkoyunlu saray kâtibiyken Osmanlı'ya sığınmış; I. Selim döneminde Kürt beylerini Osmanlı safına çekerek Çaldıran zaferini ve doğu seferlerini kolaylaştırmıştır.

Soru 12

Yavuz Sultan Selim'i Mısır Seferi'ne yönlendiren nedenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Hac yollarının ve kutsal toprakların ele geçirilmesi
  2. B) Doğu Akdeniz'deki Baharat Yolu'na hâkim olma isteği
  3. C) Memlüklerin Safevilerle kurduğu yakınlaşma
  4. D) Hint Okyanusu'ndaki Portekiz filosunu temizleme zorunluluğu
  5. E) İslam dünyasının liderliğini ele geçirme amacı
Cevabı göster

Cevap: D) Hint Okyanusu'ndaki Portekiz filosunu temizleme zorunluluğu

Mısır Seferi'nin nedenleri arasında hac yolları, Baharat Yolu'na hâkimiyet, İslam liderliği ve Memlüklerin Safevilerle yakınlaşması sayılmaktadır.

Soru 13

Memlüklerin Abbasi halifesiyle ilişkisi ve halifeliğin Osmanlı'ya geçiş biçimine ilişkin yaygın kabule göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Memlükler halife unvanını bizzat taşıyor ve bu unvanı 1517'de Osmanlı'ya devretmiştir.
  2. B) Memlükler Abbasi halifesinin koruyucusuydu; Ridaniye'de yenilince halifelik Osmanlı'ya geçmiştir.
  3. C) Abbasiler kendi iradeleriyle halifeliği bizzat 1517'de Osmanlı hanedanına bırakmıştır.
  4. D) Halifelik Memlüklerden değil, doğrudan Safevi İran'ından Osmanlı'ya geçmiştir.
  5. E) Memlükler halifeliği dinî liderlik olarak tutup siyasi yetkiyi önceden Osmanlı'ya bırakmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Memlükler Abbasi halifesinin koruyucusuydu; Ridaniye'de yenilince halifelik Osmanlı'ya geçmiştir.

Memlükler halife değil, Abbasi halifesinin koruyucusuydu. Yaygın kabule göre 1517 Ridaniye'de Memlüklerin Yavuz'a yenilmesiyle hem koruyuculuk hem de halifelik kurumu Osmanlılara geçmiştir.

Soru 14

Çaldıran Savaşı'nın (1514) doğrudan sonucu olarak Osmanlı'nın denetimine giren yerleşim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Şam
  2. B) Kerkük
  3. C) Tebriz
  4. D) Halep
  5. E) Kahire
Cevabı göster

Cevap: C) Tebriz

Çaldıran Savaşı sonucunda Safevi başkenti Tebriz ve Musul çevresi Osmanlı denetimine girmiştir. Kerkük bu savaşla alınmamış; Şam ve Halep Mercidabık (1516), Kahire ise Ridaniye (1517) ile ele geçirilmiştir.

Soru 15

Yavuz Sultan Selim'in Memlüklere karşı yürüttüğü sefer, Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla tamamlanmıştır. Bu sefer sonucunda Osmanlı topraklarına katılan bölgeler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. A) Suriye, Filistin, Lübnan, Mısır ve Hicaz
  2. B) Macaristan, Eflak, Boğdan ve Kırım
  3. C) Irak, İran, Azerbaycan ve Gürcistan
  4. D) Tunus, Cezayir, Libya ve Fas
  5. E) Mora, Arnavutluk, Rodos ve Kıbrıs
Cevabı göster

Cevap: A) Suriye, Filistin, Lübnan, Mısır ve Hicaz

Mısır Seferi Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşlarıyla tamamlanmış; Mercidabık'la Suriye, Filistin ve Lübnan, Ridaniye'yle Mısır ve Hicaz Osmanlı'ya katılmıştır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları