Tanzimat Fermanı (1839) – içeriği, önemi ve Osmanlıcılık Soruları

KPSS Tarih · 13 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Gülhane Hatt-ı Hümayunu olarak da bilinen Tanzimat Fermanı'na ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

  1. A) 3 Kasım 1839'da Sultan Abdülmecit döneminde ilan edilen ve 'yeniden düzenleme' anlamına gelen siyasi belgedir.
  2. B) II. Mahmut döneminde ilan edilerek köklü idari değişikliklerin başlangıcını oluşturmuştur.
  3. C) Osmanlı tarihinde ilk kez bir padişah tarafından değil, Meclis-i Vâlâ tarafından hazırlanıp onaylanmıştır.
  4. D) 1856 yılında Fransız baskısıyla kaleme alınan ve azınlıkları ön plana çıkaran bir ferman niteliği taşımaktadır.
  5. E) Hukuk alanıyla sınırlı kalıp yönetim ve toplum yapısındaki değişiklikleri kapsam dışında bırakmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) 3 Kasım 1839'da Sultan Abdülmecit döneminde ilan edilen ve 'yeniden düzenleme' anlamına gelen siyasi belgedir.

Tanzimat Fermanı, Gülhane Hatt-ı Hümayunu adıyla da bilinir; 3 Kasım 1839'da Sultan Abdülmecit döneminde ilan edilmiş ve 'yeniden düzenleme' anlamına gelen, hukuk-yönetim-toplum yapısında köklü değişiklikler öngören…

Soru 2

Osmanlı'da müsadere uygulaması için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Tanzimat Fermanı ile ilk kez kaldırılan bu uygulama, devlet görevlisinin mal varlığına ancak mahkûmiyet hâlinde el konulmasını öngörmekteydi.
  2. B) Müsadere uygulaması, Islahat Fermanı (1856) ile sona ermiş; yabancı devletlerin Osmanlı azınlıklarına dönük baskıları bunda etkili olmuştur.
  3. C) Devlet görevlisinin suçlu olsun olmasın tüm mal varlığına el konulan müsadere, II. Mahmut döneminde kaldırılmış; bu hüküm Tanzimat Fermanı'nda da yer almıştır.
  4. D) Müsadere, gayrimüslim tebaaya uygulanan ayrımcı bir vergi türü olup bu verginin kaldırılması Tanzimat Fermanı'nın en temel hedeflerinden birini oluşturmuştur.
  5. E) III. Selim döneminde Nizam-ı Cedid reformları kapsamında kaldırılan müsadere, Tanzimat Fermanı ile yeniden tanımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Cevabı göster

Cevap: C) Devlet görevlisinin suçlu olsun olmasın tüm mal varlığına el konulan müsadere, II. Mahmut döneminde kaldırılmış; bu hüküm Tanzimat Fermanı'nda da yer almıştır.

Müsadere, devlet görevlisinin suçlu olup olmadığına bakılmaksızın tüm mal varlığına el konulmasıdır. Bu uygulama II. Mahmut döneminde kaldırılmış, kaldırılan bu hüküm Tanzimat Fermanı'nda da yer almıştır.

Soru 3

Tanzimat Fermanı'nın 1839'da ilan edilmesini hızlandıran dış politika gelişmesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Yunanistan'ın bağımsızlığını tanıyan 1830 Londra Protokolü'nün Osmanlı'yı zayıf konuma düşürmesi
  2. B) 1840 Londra Konferansı'nda Mısır meselesi nedeniyle aleyhte karar çıkmaması amacıyla Batılı güçlerin desteğini kazanmak
  3. C) İngiltere'nin serbest ticaret politikasını güvence altına almak için Balta Limanı Antlaşması'nı dayatması
  4. D) Rusya ile yapılan Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın Avrupalı güçlerin tepkisini çekerek Osmanlı'yı diplomatik baskıyla karşı karşıya bırakması
  5. E) Kırım Savaşı'nın başlamasıyla Osmanlı'nın İngiltere ve Fransa'nın yanında yer alacağını ilan etme zorunluluğu
Cevabı göster

Cevap: B) 1840 Londra Konferansı'nda Mısır meselesi nedeniyle aleyhte karar çıkmaması amacıyla Batılı güçlerin desteğini kazanmak

Osmanlı, Mehmet Ali Paşa isyanı bağlamında 1840 Londra Konferansı'nda aleyhte karar çıkmaması için Batılı güçlerin sempatisini kazanmaya çalışmış; bu amaçla Tanzimat Fermanı'nı 1839'da ilan etmiştir.

Soru 4

Tanzimat Fermanı'nın hazırlanmasında Fransız İhtilali'nin oynadığı rol aşağıdakilerden hangisiyle doğru biçimde açıklanır?

  1. A) Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı Osmanlı'yı çok az etkilemiş; ferman ağırlıklı olarak Mısır krizini çözmek amacıyla aceleyle kaleme alınmıştır.
  2. B) Fransız İhtilali'nin yaydığı akımlar Osmanlı'da ayrılıkçı eğilimleri körüklediğinden, devleti bir arada tutmak için ferman hazırlanmış ve tebaaya eşitlik ile mülkiyet hakları tanınmıştır.
  3. C) Bu ihtilalin insan hakları söylemi Osmanlı'yı yalnızca askeri alanda etkilemiş; fermanın temel gerekçesini ordunun modernleştirilmesi oluşturmuştur.
  4. D) Osmanlı yönetici sınıfı bu ihtilali tehdit olarak değil, Batı'yla ilişkileri geliştirme fırsatı olarak değerlendirmiş ve bu doğrultuda fermanı hazırlamıştır.
  5. E) Fransız İhtilali'nin milliyetçilik ve insan hakları düşüncesi ancak Tanzimat'tan onlarca yıl sonra etkili olmuş; 1839 fermanının ortaya çıkmasında bu akımların payı bulunmamaktadır.
Cevabı göster

Cevap: B) Fransız İhtilali'nin yaydığı akımlar Osmanlı'da ayrılıkçı eğilimleri körüklediğinden, devleti bir arada tutmak için ferman hazırlanmış ve tebaaya eşitlik ile mülkiyet hakları tanınmıştır.

Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik ve insan hakları anlayışı Osmanlı'da ayrılıkçı hareketleri beslemiştir.

Soru 5

Tanzimat Fermanı'nın Osmanlı hukuk tarihi açısından taşıdığı özgün önem nedir?

  1. A) Osmanlı'da ilk kez yargı bağımsızlığını güvence altına alarak ayrı bir anayasa mahkemesinin kurulmasını öngörmesi
  2. B) Tüm Osmanlı tebaasına seçme ve seçilme hakkı tanıyarak parlamenter sisteme geçişin zeminini oluşturması
  3. C) Osmanlı Devleti'ni, uyruklarına anayasal haklar tanıyan ilk Müslüman devlet hâline getirmesi
  4. D) Şer'iye mahkemelerini lağvederek laik yargı sistemini hukuki açıdan güvence altına alan ilk Osmanlı düzenlemesi olması
  5. E) İlk kez padişahın kendi yetkilerini sınırlandırdığı, kanun üstünlüğünü ve hukuk devleti anlayışını başlatan belge olması
Cevabı göster

Cevap: E) İlk kez padişahın kendi yetkilerini sınırlandırdığı, kanun üstünlüğünü ve hukuk devleti anlayışını başlatan belge olması

Tanzimat Fermanı, padişahın kendi yetkilerini bizzat sınırlandırdığı ilk belge olarak kanun üstünlüğü ve hukuk devleti sürecinin başlangıcı sayılır.

Soru 6

Tanzimat Fermanı'nda din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin herkesin Osmanlı sayılacağı ilkesinin benimsenmesindeki temel amaç nedir?

  1. A) Ayrılıkçı hareketleri engellemek ve kaynaşmış bir Osmanlı toplum yapısı oluşturmak
  2. B) Osmanlı ordusunu güçlendirmek için tüm gayrimüslimleri zorunlu askerlik hizmetine dahil etmek
  3. C) Vergi adaletini sağlamak amacıyla tüm tebaayı aynı vergi tarifelerine tabi kılmak
  4. D) Hristiyan azınlıklara siyasi temsil hakkı tanıyarak Avrupa devletlerinin iç işlere müdahalesini önlemek
  5. E) Yabancı devletlerin kapitülasyonlardan yararlanmasını sınırlandırmak için vatandaşlık statüsünü yeniden tanımlamak
Cevabı göster

Cevap: A) Ayrılıkçı hareketleri engellemek ve kaynaşmış bir Osmanlı toplum yapısı oluşturmak

Tanzimat Fermanı'nda benimsenen Osmanlı vatandaşlığı ilkesinin temel amacı, din-dil-ırk ayrımı gözetmeksizin kaynaşmış bir toplum yapısı oluşturarak ayrılıkçı hareketlerin önüne geçmektir.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı'nın temel amaçları arasında yer almaz?

  1. A) Tüm Osmanlı tebaasına din ve ırk ayrımı gözetmeksizin can, mal ve namus güvencesi sağlamak
  2. B) Vergide adaleti ve hukuk önünde eşitliği gerçekleştirmek
  3. C) Padişahın dini ve siyasi yetkilerini tek çatı altında toplayarak merkezi otoriteyi güçlendirmek
  4. D) Keyfi uygulamaları sınırlandırarak kişi dokunulmazlığını güvence altına almak
  5. E) Osmanlı tebaasını milliyeti ve dini ne olursa olsun aynı hukuki statüye kavuşturmak
Cevabı göster

Cevap: C) Padişahın dini ve siyasi yetkilerini tek çatı altında toplayarak merkezi otoriteyi güçlendirmek

Tanzimat Fermanı can-mal-namus güvencesi, vergi adaleti, hukuk eşitliği ve keyfi uygulamaların kısıtlanmasını amaçlamıştır.

Soru 8

Tanzimat Fermanı'nda öngörülmesine rağmen dönemin koşulları nedeniyle uzun süre fiilen uygulanamayan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Tüm tebaaya din ve ırk ayrımı gözetmeksizin mal-mülk edinip miras bırakma hakkının tanınması
  2. B) Tüm tebaanın can, mal ve namus güvencesinden yararlandırılması
  3. C) Müsadere uygulamasının sona erdirilerek mülkiyet haklarının güvenceye alınması
  4. D) Yargılanmadan kimsenin cezalandırılamayacağı ilkesinin benimsenmesi
  5. E) Vergilerin herkesin gelirine göre adil toplanıp iltizam usulünün kaldırılması
Cevabı göster

Cevap: E) Vergilerin herkesin gelirine göre adil toplanıp iltizam usulünün kaldırılması

Tanzimat Fermanı vergilerin herkesin gelirine göre adil toplanmasını ve iltizam usulünün kaldırılmasını öngörmüştür; ancak malî güçlükler nedeniyle iltizam kısa süre sonra yeniden yürürlüğe konmuş, bu düzenleme uzun…

Soru 9

Tanzimat Fermanı (1839) ile Islahat Fermanı (1856) karşılaştırıldığında bu iki belge arasındaki temel fark hangisidir?

  1. A) Tanzimat Fermanı azınlıklara odaklanırken Islahat Fermanı tüm Osmanlı tebaasını kapsayan genel hükümler içermektedir.
  2. B) Islahat Fermanı padişah yetkilerini sınırlandırırken Tanzimat Fermanı merkezi otoriteyi pekiştirmeyi amaçlamaktadır.
  3. C) Tanzimat Fermanı genel nitelikli hükümler taşırken Islahat Fermanı gayrimüslimlere bedelli askerlik ve il meclisi üyeliği gibi özgün haklar tanımaktadır.
  4. D) Tanzimat Fermanı Fransız İhtilali'nden etkilenirken Islahat Fermanı Kırım Savaşı'ndan bağımsız olarak salt iç reformların ürünüdür.
  5. E) Her iki ferman da yalnızca Müslüman tebaayı kapsamakta; farklılık ise uygulama mekanizmaları ile devlet kurumlarına yüklenen görevlerde ortaya çıkmaktadır.
Cevabı göster

Cevap: C) Tanzimat Fermanı genel nitelikli hükümler taşırken Islahat Fermanı gayrimüslimlere bedelli askerlik ve il meclisi üyeliği gibi özgün haklar tanımaktadır.

Tanzimat Fermanı tüm tebaaya yönelik genel hükümler içerirken Islahat Fermanı özellikle gayrimüslimlere odaklanmış; bedelli askerlik ve il meclisi üyeliği gibi haklar yalnızca Islahat Fermanı'nda yer almaktadır.

Soru 10

Osmanlıcılık düşünce akımının temel ilkesi aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde özetlenir?

  1. A) Osmanlı topraklarındaki Müslüman halkları İslam birliği ekseninde bir arada tutmayı hedefleyen ümmetçi bir ideolojidir.
  2. B) Türk etnik kimliğini esas alarak Osmanlı devletini Türk milletinin çıkarları doğrultusunda yeniden yapılandırmayı öngören bir milliyetçilik anlayışıdır.
  3. C) Avrupa devletleriyle eşit statüde ittifaklar kurarak Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü garantiye almayı amaçlayan dış politika doktrinidir.
  4. D) Batılı parlamenter sistemi örnek alarak Osmanlı halkına geniş siyasi haklar tanımayı ve seçilmiş bir meclisi yönetim odağına koymayı öngören liberalizm yorumudur.
  5. E) Din-dil-ırk ayrımı gözetmeksizin tüm Osmanlı uyruklularını eşit vatandaş kabul ederek ortak kimlik altında birleştirip devleti parçalanmaktan kurtarmayı amaçlayan düşünce akımıdır.
Cevabı göster

Cevap: E) Din-dil-ırk ayrımı gözetmeksizin tüm Osmanlı uyruklularını eşit vatandaş kabul ederek ortak kimlik altında birleştirip devleti parçalanmaktan kurtarmayı amaçlayan düşünce akımıdır.

Osmanlıcılık, din-dil-ırk farkı gözetmeksizin tüm Osmanlı uyruklularını eşit vatandaş olarak ortak bir kimlik altında birleştirip devleti parçalanmadan kurtarmayı hedefleyen bir düşünce akımıdır.

Soru 11

Tanzimat Fermanı'nın somut hükümleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Osmanlı'daki tüm cemaat mahkemelerinin ilga edilerek tek tip şer'i yargı sistemine geçilmesi
  2. B) Herkesin mal ve mülk edinip miras bırakabilmesinin güvence altına alınması
  3. C) Müsadere uygulamasının kaldırılarak devletin keyfi el koyma yetkisinin sona erdirilmesi
  4. D) Asker alım ve terhis işlemlerinin belirli kurallara bağlanması
  5. E) Tüm Osmanlı tebaasının mülkiyet hakkından yararlanacağının tescil edilmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlı'daki tüm cemaat mahkemelerinin ilga edilerek tek tip şer'i yargı sistemine geçilmesi

Tanzimat Fermanı asker alım-terhis kuralları, mülk edinme ve miras hakkı ile müsaderenin kaldırılmasını somut olarak düzenlemiştir.

Soru 12

Tanzimat Fermanı'nı kaleme alarak Sultan Abdülmecit döneminde Gülhane Parkı'nda törenle okuyan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Mehmet Emin Âli Paşa
  2. B) Mustafa Reşit Paşa
  3. C) Keçecizade Fuat Paşa
  4. D) Mütercim Rüştü Paşa
  5. E) Mithat Paşa
Cevabı göster

Cevap: B) Mustafa Reşit Paşa

Tanzimat Fermanı, Sultan Abdülmecit döneminde Hariciye Nazırı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmış ve Gülhane Parkı'nda törenle okunmuştur.

Soru 13

Tanzimat Dönemi'nin başlangıç ve bitiş yılları ile bu dönemde tahtta bulunan padişahlar hangi seçenekte eksiksiz ve doğru verilmiştir?

  1. A) 1839-1876; II. Mahmut, Abdülmecid ve Abdülaziz
  2. B) 1839-1876; Abdülmecid, Abdülaziz ve V. Murad
  3. C) 1839-1878; Abdülmecid, Abdülaziz ve II. Abdülhamit
  4. D) 1856-1876; Abdülmecid, Abdülaziz ve V. Murad
  5. E) 1839-1871; Abdülmecid ve Abdülaziz
Cevabı göster

Cevap: B) 1839-1876; Abdülmecid, Abdülaziz ve V. Murad

Tanzimat Dönemi 1839-1876 yılları arasını kapsar ve bu dönemde Abdülmecid, Abdülaziz ile V. Murad padişahlık yapmıştır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları