Takvim sistemleri ve çağ kronolojisi (Hicri, Miladi, Rumi, Celali) Soruları
KPSS Tarih · 23 özgün soru · açıklamalı çözümler
Takvim sistemleri ve çağ kronolojisi (Hicri, Miladi, Rumi, Celali) — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Takvim sistemleri ve çağ kronolojisi (Hicri, Miladi, Rumi, Celali) konusunda bilmen gereken 8 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Miladi takvime geçiş, Latin alfabesi, uluslararası rakamlar ve Pazar tatili gibi yenilikler Türk milletinin Batılı ülkelerle ortak yaşamasını ve çağdaşlaşmasını (inkılapçılık) amaçlamıştır.
Osmanlı'da Hicri ve Rumi takvimlerin aynı anda kullanılması takvimde ikili bir karışıklık yaratıyor, idari ve ticari işlemlerde güçlük doğuruyordu.
Miladi takvimin kabulü laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir; devletçilik ilkesiyle ilgili değildir.
Miladi Takvim'in benimsenmesinin temel amaçları: devrimcilik ilkesini hayata geçirmek, ülke içinde tüm uygulamalarda birlik sağlamak ve Avrupa ile uyumlu ortak bir zaman birimi kullanmaktır.
Miladi Takvim 26 Aralık 1925'te kabul edilmiş, 1 Ocak 1926'dan itibaren uygulamaya girmiştir.
Celâlî Takvim, Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah döneminde Ömer Hayyam'ın katkısıyla hazırlanmış, güneş yılı esasına dayanan ve ekonomik işleri düzenlemeyi amaçlayan bir takvimdir.
Türklerin tarihte kullandığı takvimler: 12 Hayvanlı Türk Takvimi (en eski), Hicrî Takvim, Celâlî Takvim, Rumî Takvim ve Miladî Takvim.
Miladi Takvim'in kabulünden önce Osmanlı'da Hicri Takvim kullanılıyordu; II. Mahmut döneminde (1840) sisteme Rumi Takvim de eklenmişti.
Örnek Sorular
Soru 1
1 Ocak 1926, Türk tarihinde hangi düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih olarak bilinmektedir?
A) Miladi Takvim'in fiilen uygulamaya konulması
B) Rumi Takvim'in kaldırılarak yerine Celali Takvim'in getirilmesi
C) Hicri Takvim'in resmi takvim olarak tescil edilmesi
D) Latin alfabesine geçişin resmen başlatılması
E) Türkiye'nin uluslararası saat dilimine dahil edilmesi
Cevabı göster
Cevap: A) Miladi Takvim'in fiilen uygulamaya konulması
Miladi Takvim 26 Aralık 1925'te kanunla kabul edilmiş; yeni takvim 1 Ocak 1926 tarihinden itibaren fiilen uygulamaya girmiştir.
Soru 2
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, Miladi takvime geçiş, Latin alfabesinin kabulü, uluslararası rakamların benimsenmesi ve Pazar tatilinin uygulanması gibi modernleşme yenilikleri hakkında yanlış bir değerlendirme içermektedir?
A) Miladi takvime geçiş, Türkiye'nin Batılı ülkelerle zaman birimi konusunda uyum sağlamasına katkıda bulunmuştur.
B) Bu yeniliklerin tamamı, öncelikle devletçilik ilkesi çerçevesinde ekonomik güçlenmeyi sağlamak amacıyla hayata geçirilmiştir.
C) Uluslararası rakamların benimsenmesi, günlük ve resmî hayatta Batı standartlarıyla ortak bir dil oluşturmayı amaçlamıştır.
D) Pazar tatilinin uygulamaya konulması, Türkiye'nin Batılı devletlere benzer bir çalışma düzenine geçmesini sağlamıştır.
E) Latin alfabesinin kabulü, Türk milletinin uluslararası dünyayla daha kolay iletişim kurmasını hedeflemiştir.
Cevabı göster
Cevap: B) Bu yeniliklerin tamamı, öncelikle devletçilik ilkesi çerçevesinde ekonomik güçlenmeyi sağlamak amacıyla hayata geçirilmiştir.
Bu yenilikleri 'öncelikle devletçilik ilkesi çerçevesinde ekonomik güçlenmeyi sağlamak amacıyla yapıldı' biçiminde değerlendiren ifade yanlıştır: Miladi takvim, Latin alfabesi, uluslararası rakamlar ve Pazar tatili…
Soru 3
Miladi takvimin kabulüne ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Miladi takvim, Türkiye'nin uluslararası arenada ortak bir zaman birimi kullanmasını sağlamıştır.
B) Miladi takvimin kabulü, Atatürk ilkeleri içinde laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir.
C) Miladi takvim, dini esaslı takvim sisteminden ayrışarak evrensel bir zaman ölçüsünü esas almıştır.
D) Miladi takvimin kabulü, devletçilik ilkesinin hayata geçirilmesinin en somut göstergelerinden biridir.
E) Miladi takvim 1 Ocak 1926'dan itibaren uygulamaya girmiştir.
Cevabı göster
Cevap: D) Miladi takvimin kabulü, devletçilik ilkesinin hayata geçirilmesinin en somut göstergelerinden biridir.
Miladi takvimin kabulü devletçilik (ekonomik alana devlet müdahalesi) ilkesiyle değil, dini referansları kamusal alandan uzaklaştıran laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir. Devletçilik bağlantısı iddiası yanlıştır.
Soru 4
Miladi Takvim'in resmen kabul edildiği tarih ile fiilen uygulamaya girdiği tarih aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A) 3 Mart 1924 — 29 Ekim 1924
B) 26 Aralık 1924 — 1 Ocak 1925
C) 1 Kasım 1925 — 1 Ocak 1926
D) 1 Ocak 1925 — 1 Mart 1925
E) 26 Aralık 1925 — 1 Ocak 1926
Cevabı göster
Cevap: E) 26 Aralık 1925 — 1 Ocak 1926
Miladi Takvim kanunu 26 Aralık 1925'te kabul edilmiş, ancak takvim 1 Ocak 1926'dan itibaren fiilen uygulanmaya başlanmıştır.
Soru 5
Geç Osmanlı döneminde İstanbul'da faaliyet gösteren bir tüccar, Anadolu'daki ortağına gönderdiği mektupta ödeme tarihini Hicri takvime göre yazarken alacaklı devlet kurumu aynı işlemi Rumi takvime göre hesaplamaktadır. Bu durum ödeme tarihlerinde sürekli anlaşmazlığa yol açmaktadır. Tarihsel bağlam açısından bu anlaşmazlığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hicri ve Rumi takvimlerin ay başlangıçlarının her yıl tam olarak aynı güne denk gelmesi
B) İki farklı takvimin eş zamanlı kullanımından kaynaklanan ikili zaman hesabı karışıklığı
C) Rumi takvimin Hicri takvimden çok daha eski bir döneme dayanması
D) Hicri takvimin güneş yılını, Rumi takvimin ise ay yılını esas alması
E) Tüccarın resmî yazışmalarda yabancı bir takvim sistemini kullanmak zorunda bırakılması
Cevabı göster
Cevap: B) İki farklı takvimin eş zamanlı kullanımından kaynaklanan ikili zaman hesabı karışıklığı
Senaryodaki anlaşmazlık, Osmanlı'da Hicri ve Rumi takvimlerin eş zamanlı kullanılmasının yarattığı ikili tarih karışıklığının somut bir örneğidir; ticari ve idari işlemlerde bu çift sistem ciddi güçlükler doğuruyordu.
Soru 6
Osmanlı döneminde Hicri ve Rumi takvimlerin eş zamanlı kullanımı ile 1925'te Miladi Takvim'in kabul edilmesinin temel amaçları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Osmanlı'da iki takvimin bir arada kullanımı pürüzsüz işliyordu; Miladi Takvim ise uluslararası seyahati kolaylaştırmak amacıyla benimsenmiştir.
B) Her iki dönemde de takvim politikası laiklikle değil, esas olarak tarımsal üretimi düzenleme kaygısıyla biçimlenmiştir.
C) Osmanlı'daki ikili takvim düzeni idari ve ticari karmaşaya yol açmış; Miladi Takvim bunu giderme ve Avrupa ile uyum sağlama amacı taşımıştır.
D) Miladi Takvim'in kabulü çift takvim sorununu çözememiş; iki sistem 1950'lere kadar paralel biçimde kullanılmaya devam etmiştir.
E) Hicri takvim dini kurumlarca, Rumi takvim ise sarayca kullanıldığından iki sistem arasında herhangi bir çatışma doğmamıştır.
Cevabı göster
Cevap: C) Osmanlı'daki ikili takvim düzeni idari ve ticari karmaşaya yol açmış; Miladi Takvim bunu giderme ve Avrupa ile uyum sağlama amacı taşımıştır.
Osmanlı'da Hicri ve Rumi takvimlerin bir arada kullanımı idari ve ticari alanda ikili karışıklık yaratıyordu.
Soru 7
Miladi takvimin kabulü, Atatürk ilkeleri açısından aşağıdaki hangi ilkeyle doğrudan ilişkilendirilir?
A) Devletçilik
B) Milliyetçilik
C) Cumhuriyetçilik
D) Halkçılık
E) Laiklik
Cevabı göster
Cevap: E) Laiklik
Miladi takvimin kabulü, dini esaslı Hicri takvimden kopuşu temsil ettiği için laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir; devletçilik gibi ekonomik temelli ilkelerle bağlantılı değildir.
Soru 8
Türkiye'de Miladi Takvim'in benimsenmesinin amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Devrimcilik (inkılapçılık) ilkesini yaşama geçirmek
B) Osmanlı vakıf sistemini takvim ekseninde yeniden düzenlemek
C) Avrupa ile uyumlu ortak bir zaman ölçütü kullanmak
D) Ülke içindeki tüm uygulamalarda zaman birliği sağlamak
E) İkili takvim kullanımından doğan zaman karışıklığını gidermek
Cevabı göster
Cevap: B) Osmanlı vakıf sistemini takvim ekseninde yeniden düzenlemek
Miladi Takvim'in kabulünün temel amaçları devrimcilik ilkesini hayata geçirmek, ülke içinde zaman birliği sağlamak ve Avrupa ile uyumlu ortak bir zaman ölçütü kullanmaktır; bu sayede ikili takvim karışıklığı da…
Soru 9
Ömer Hayyam'ın bilimsel katkısıyla hazırlanan ve ekonomik işlerin düzenlenmesini amaçlayan, güneş yılı esaslı takvim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hicri Takvim
B) Rumi Takvim
C) Celali Takvim
D) 12 Hayvanlı Türk Takvimi
E) Miladi Takvim
Cevabı göster
Cevap: C) Celali Takvim
Ömer Hayyam'ın katkısıyla, güneş yılı esasına göre ve ekonomik işleri düzenlemek amacıyla hazırlanan takvim Celali Takvim'dir. Bu takvim Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah döneminde oluşturulmuştur.
Soru 10
Osmanlı Devleti'nde Rumi Takvim'in resmi kullanıma girdiği dönem ve hükümdar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) III. Selim dönemi — 1789
B) Tanzimat Fermanı'nın ilanı — Abdülmecit — 1839
C) II. Mahmut dönemi — 1840
D) I. Meşrutiyet'in ilanı — II. Abdülhamit — 1876
E) Islahat Fermanı dönemi — Abdülmecit — 1856
Cevabı göster
Cevap: C) II. Mahmut dönemi — 1840
Osmanlı'da Hicri Takvim'in yanına Rumi Takvim, II. Mahmut döneminde 1840'ta eklenmiştir. Miladi Takvim'in kabulüne kadar her iki takvim birlikte kullanılmıştır.
Soru 11
Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah döneminde hazırlanan ve güneş yılı esasına dayanan takvim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hicri Takvim
B) Rumi Takvim
C) 12 Hayvanlı Türk Takvimi
D) Miladi Takvim
E) Celâlî Takvim
Cevabı göster
Cevap: E) Celâlî Takvim
Celâlî Takvim, Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah döneminde Ömer Hayyam'ın katkısıyla hazırlanmış; güneş yılı esasına dayanan ve ekonomik işleri düzenlemeyi hedefleyen bir takvimdir.
Soru 12
Osmanlı Devleti'nde takvim uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Miladi Takvim'in kabulünden önce Osmanlı'da Hicri Takvim kullanılmaktaydı.
B) Rumi Takvim, II. Mahmut döneminde Osmanlı'nın takvim sistemine dahil edilmiştir.
C) Rumi Takvim'in sisteme eklenmesi 1840 yılında gerçekleşmiştir.
D) II. Mahmut döneminde Hicri ve Rumi takvimler bir süre birlikte kullanılmıştır.
E) Rumi Takvim, Osmanlı'da Hicri Takvim'in yerini tamamen alarak tek resmi takvim hâline gelmiştir.
Cevabı göster
Cevap: E) Rumi Takvim, Osmanlı'da Hicri Takvim'in yerini tamamen alarak tek resmi takvim hâline gelmiştir.
Rumi Takvim, Osmanlı'da Hicri Takvim'in yerini almamıştır; II.
Soru 13
Miladi Takvim'in kabulünün Atatürk ilkeleriyle ilişkisi değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Hem laiklik hem de devrimcilik ilkesiyle ilişkilendirilir; dinî esaslı takvimden ayrılışı laikliği, çağdaşlaşma hedefi devrimciliği yansıtır.
B) Esas olarak devletçilik ilkesinin bir gereği sayılır; ekonomik alanda devlet denetimini güçlendirme ve millî sanayiyi koruma amacı taşıdığı kabul edilir.
C) Herhangi bir Atatürk ilkesiyle ilgisi bulunmayan, yalnızca teknik nitelikli bir zaman ölçümü düzenlemesi olarak görülür.
D) Laiklikle bağı olmayıp milliyetçilik ilkesi doğrultusunda ulusal kimliği güçlendirme amacıyla yapıldığı düşünülür.
E) Cumhuriyetçilik ilkesinin bir sonucu kabul edilerek yönetim biçiminin değişmesiyle birlikte gündeme gelmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) Hem laiklik hem de devrimcilik ilkesiyle ilişkilendirilir; dinî esaslı takvimden ayrılışı laikliği, çağdaşlaşma hedefi devrimciliği yansıtır.
Miladi takvime geçiş, Latin alfabesinin kabulü, uluslararası rakamların benimsenmesi ve Pazar tatilinin uygulamaya konulması gibi yeniliklerin ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türk milletini Batılı toplumlarla aynı yaşam düzlemine ve çağdaş uygarlık seviyesine taşımak
B) Devlet gelirlerini artırarak bütçe açığını kapatmak ve ekonomik büyümeyi hızla ilerletmek
C) Osmanlı dönemine ait geleneksel kurumları yeniden canlandırarak eski toplumsal yapıyı korumak
D) Ordunun modernizasyonunu tamamlayıp ülkenin savunma kapasitesini güçlendirmek
E) Osmanlı millet sistemini çağın değişen koşullarına göre yeniden düzenlemek
Cevabı göster
Cevap: A) Türk milletini Batılı toplumlarla aynı yaşam düzlemine ve çağdaş uygarlık seviyesine taşımak
Miladi takvim, Latin alfabesi, uluslararası rakamlar ve Pazar tatili gibi yenilikler inkılapçılık ilkesi çerçevesinde Türk milletini Batılı toplumlarla aynı yaşam düzlemine ve çağdaş uygarlık seviyesine taşımayı…
Soru 15
Miladi Takvim, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan kanunla hangi tarihte kabul edilmiştir?
A) 1 Mart 1926
B) 1 Ocak 1926
C) 26 Aralık 1925
D) 3 Mart 1924
E) 29 Ekim 1923
Cevabı göster
Cevap: C) 26 Aralık 1925
Miladi Takvim 26 Aralık 1925'te kanunla kabul edilmiş, 1 Ocak 1926'dan itibaren fiilen uygulamaya girmiştir. Soru takvimin kabul (kanunlaşma) tarihini sormaktadır; 1 Ocak 1926 ise kabul değil, uygulamaya giriş tarihidir.