Takvim, saat, ölçü ve hafta tatili reformları (1925-1935) Soruları
KPSS Tarih · 20 özgün soru · açıklamalı çözümler
Takvim, saat, ölçü ve hafta tatili reformları (1925-1935) — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Takvim, saat, ölçü ve hafta tatili reformları (1925-1935) konusunda bilmen gereken 7 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
1925-1935 arasında yapılan düzenlemelerin tarihleri: takvim ve saat sistemi değişikliği 26 Aralık 1925, uluslararası rakamlara geçiş 20 Mayıs 1928, ölçü ve tartı birimleri 1 Nisan 1931, hafta tatili 1 Haziran 1935.
Hafta sonu tatili 1935 yılında (Milli Bayramlar ve Genel Tatil Günleri Kanunu) Cuma gününden Pazar gününe alınmıştır.
Türkiye 26 Aralık 1925'te miladi takvimi (hicri takvim yerine) ve 24'lü (alafranga) saat sistemini kabul etmiş, bu düzenlemeler 1 Ocak 1926'dan itibaren yürürlüğe girmiştir.
Atatürk Dönemi yeniliklerinin doğru kronolojik sırası: rakam değişikliği (1928) - ölçü değişikliği (1931) - Soyadı Kanunu (1934) - hafta tatili düzenlemesi (1935).
Takvim, saat, ölçü-tartı ve hafta tatili gibi düzenlemelerin temel amacı Avrupa ile ekonomik ve ticari ilişkilerde uyum sağlamak ve çağdaşlaşmaktır.
Uluslararası ölçü-tartı birimlerinin kabulü ve hafta tatilinin Pazar'a alınması gibi düzenlemeler çağdaşlaşma/inkılapçılık ilkeleriyle ilişkilidir.
Miladi takvim, uluslararası rakamlar, uluslararası saat ve metrik sistem (ölçü-tartı) toplumsal ikilikleri ortadan kaldırmaya yönelik sosyal alandaki yeniliklerdir.
Örnek Sorular
Soru 1
Miladi takvim, uluslararası rakamlar, uluslararası saat ve metrik sistem reformlarının ortak niteliği aşağıdakilerden hangisinde doğru belirtilmiştir?
A) Sosyal alanda yapılmış olup toplumsal ikilikleri ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır.
B) Ekonomik alanda yapılmış olup tarımsal üretimi artırmayı hedeflemektedir.
C) Siyasi alanda yapılmış olup cumhuriyet yönetimini pekiştirmeye yöneliktir.
D) Askerî alanda yapılmış olup orduyu modernize etmeye yöneliktir.
E) Hukuk alanında yapılmış olup bireysel hakları güvence altına almaya yöneliktir.
Cevabı göster
Cevap: A) Sosyal alanda yapılmış olup toplumsal ikilikleri ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır.
Miladi takvim, uluslararası rakamlar, uluslararası saat ve metrik sistem, eski ve yeni sistemlerin bir arada kullanılmasından doğan toplumsal ikiliği gidermeye yönelik sosyal alan reformları olarak tanımlanmaktadır.
Soru 2
Atatürk Dönemi modernleşme adımları içinde 1931 yılında gerçekleştirilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Uluslararası rakamlara geçilmesi
B) Ölçü-tartı birimlerinin değişmesi
C) Soyadı Kanunu'nun çıkarılması
D) Hafta tatilinin Pazar'a alınması
E) Miladi takvime geçilmesi
Cevabı göster
Cevap: B) Ölçü-tartı birimlerinin değişmesi
Kronolojik sıralama rakam değişikliği (1928) → ölçü değişikliği (1931) → Soyadı Kanunu (1934) → hafta tatili düzenlemesi (1935) biçimindedir. 1931 yılına denk gelen düzenleme ölçü-tartı birimlerinin değişmesidir.
Soru 3
Türkiye'de 1925-1935 yılları arasında gerçekleştirilen aşağıdaki reformların tarihleriyle eşleştirilmesi incelendiğinde, hangisinde yanlış bir eşleştirme yapılmıştır?
A) Uluslararası rakamlara geçiş — 20 Mayıs 1928
B) Saat sistemi değişikliği — 26 Aralık 1925
C) Ölçü ve tartı birimleri — 1 Nisan 1929
D) Takvim değişikliği — 26 Aralık 1925
E) Hafta tatilinin Pazar'a alınması — 1 Haziran 1935
Cevabı göster
Cevap: C) Ölçü ve tartı birimleri — 1 Nisan 1929
Ölçü ve tartı birimlerinin uluslararası sisteme geçişi 1 Nisan 1931 tarihinde gerçekleşmiştir; seçenekte verilen 1929 tarihi yanlıştır.
Soru 4
Cumhuriyet döneminde toplumsal ikilikleri gidermek amacıyla sosyal alanda yapılan yenilikler kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması
B) Latin alfabesine geçilmesi (Harf İnkılabı)
C) Medreselerin kapatılıp öğretimin birleştirilmesi
D) Aşar (öşür) vergisinin kaldırılması
E) Takvim, rakam, saat ve ölçü sisteminde değişiklik
Cevabı göster
Cevap: E) Takvim, rakam, saat ve ölçü sisteminde değişiklik
Takvim, uluslararası rakamlar, uluslararası saat ve metrik (ölçü-tartı) sistemine geçiş; toplumsal ikiliği — yani eski ve yeni sistemlerin aynı anda kullanılmasından doğan çift başlılığı — ortadan kaldırmaya yönelik…
Soru 5
Aşağıdaki yeniliklerden hangisi, toplumsal ikilikleri ortadan kaldırmak amacıyla gerçekleştirilen sosyal alan reformları arasında yer almaz?
A) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
B) Uluslararası rakamlara geçilmesi
C) Miladi takvimin benimsenmesi
D) 24'lü saat sistemine geçilmesi
E) Metrik ölçü-tartı birimlerinin kabulü
Cevabı göster
Cevap: A) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
Miladi takvim, uluslararası rakamlar, metrik sistem ve 24'lü saat; toplumda var olan ikili (geleneksel-modern) sistemleri ortadan kaldırmaya yönelik sosyal reformlardır.
Soru 6
1935 yılında çıkarılan 'Milli Bayramlar ve Genel Tatil Günleri Kanunu' ile hafta tatili hangi günden hangi güne taşınmıştır?
A) Perşembeden Cumartesiye
B) Cumadan Pazara
C) Cumadan Cumartesiye
D) Cumartesiden Pazara
E) Salıdan Cumaya
Cevabı göster
Cevap: B) Cumadan Pazara
Söz konusu kanunla hafta tatili Cuma gününden Pazar gününe alınmıştır; bu değişiklik Batı dünyasıyla ticari ve ekonomik uyum sağlama amacı taşımaktaydı.
Soru 7
Uluslararası ölçü-tartı birimlerinin kabulü ve hafta tatilinin Pazar'a alınması düzenlemeleri, Atatürk ilkelerinden öncelikle hangisiyle doğrudan ilişkilendirilir?
A) Laiklik
B) Milliyetçilik
C) Cumhuriyetçilik
D) İnkılapçılık
E) Halkçılık
Cevabı göster
Cevap: D) İnkılapçılık
Uluslararası ölçü-tartı birimlerinin kabulü ve hafta tatilinin Pazar'a alınması, çağdaşlaşma hedefiyle yapıldıklarından öncelikle inkılapçılık ilkesiyle doğrudan ilişkilendirilen düzenlemelerdir.
Soru 8
Atatürk döneminde Soyadı Kanunu hangi yılda yürürlüğe girmiştir?
A) 1928
B) 1931
C) 1932
D) 1935
E) 1934
Cevabı göster
Cevap: E) 1934
Soyadı Kanunu 1934 yılında kabul edilmiştir. Bu sıralamada rakam değişikliği 1928, ölçü değişikliği 1931, Soyadı Kanunu 1934 ve hafta tatili düzenlemesi 1935'te yer almaktadır.
Soru 9
Mayıs 1928'i işaret eden tarih, Atatürk dönemi modernleşme reformları içinde hangi düzenlemeye karşılık gelmektedir?
A) Uluslararası rakamlara geçiş
B) Hafta tatilinin Pazar'a alınması
C) Miladi takvime geçiş
D) Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi
E) 24'lü saat sisteminin kabulü
Cevabı göster
Cevap: A) Uluslararası rakamlara geçiş
20 Mayıs 1928, Türkiye'de uluslararası (Arap) rakamların kabul edildiği tarihtir. Miladi takvim ve saat sistemi 1925'te, ölçü-tartı 1931'de, hafta tatili ise 1935'te düzenlenmiştir.
Soru 10
26 Aralık 1925 tarihli kararname ile Türkiye'de hangi takvim sistemi, hicri takvimin yerine kabul edilmiştir?
A) Rumi takvim
B) Hicri takvim
C) Miladi takvim
D) Celali takvim
E) Jülyen takvimi
Cevabı göster
Cevap: C) Miladi takvim
26 Aralık 1925'te çıkarılan kanunla hicri takvim kaldırılmış, yerine Avrupa'da kullanılan miladi (Gregoryen) takvim benimsenmiştir. Uygulama 1 Ocak 1926'dan itibaren başlamıştır.
Soru 11
Takvim, saat, ölçü-tartı ve hafta tatili gibi düzenlemeler ile bu reformların toplumsal ikilikleri ortadan kaldırmaya yönelik sosyal yenilikler olarak nitelendirilmesi arasındaki ilişkiyi doğru değerlendiren ifade hangisidir?
A) İki nitelendirme birbirini dışlar; bu reformlar Avrupa uyumunu hedeflediğinden toplumsal bir boyut taşımaz.
B) İki nitelendirme birbirini dışlar; bu reformlar toplumsal ikiliği gidermeyi amaçlar, Avrupa uyumuyla bağı yoktur.
C) İki nitelendirme çelişmez; reformlar hem Avrupa ile ekonomik uyumu sağlar hem de toplumsal ikiliği giderir.
D) İki nitelendirme çelişir; reformlar toplumsal ikilik yarattığından sosyal reform olarak görülemez.
E) İki nitelendirme çelişir; reformlar ikiliği gidermiş ama Avrupa ile ticareti olumsuz etkilemiştir.
Cevabı göster
Cevap: C) İki nitelendirme çelişmez; reformlar hem Avrupa ile ekonomik uyumu sağlar hem de toplumsal ikiliği giderir.
Takvim, ölçü-tartı ve benzeri reformlar aynı anda iki işlev görmektedir: dışarıda Avrupa ile ekonomik ve ticari uyumu sağlarken içeride eski ile yeni sistemlerin aynı anda kullanılmasından doğan toplumsal ikiliği de…
Soru 12
1930'lu yıllarda Avrupa'ya mal satan bir Türk tüccar, sözleşmelerinde teslim tarihi, tartı birimi ve çalışma günleri yüzünden ortaklarıyla sürekli uyumsuzluk yaşamaktadır. Cumhuriyet'in takvim, ölçü-tartı ve hafta tatili düzenlemelerinin yürürlüğe girmesi, bu tüccarın işlerinde öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlamış olur?
A) Sözleşmelerdeki uyuşmazlıkların giderilip işlerini düzgün yürütmesi
B) Mallarını sadece iç pazarda, dinî takvime göre pazarlayabilmesi
C) Personelinin ücretlerini düşürerek üretim maliyetini azaltabilmesi
D) Devlet teşvikiyle tarımsal üretim hacmini büyütebilmesi
E) Ordunun lojistik planına uyarak askerî ihalelere girebilmesi
Cevabı göster
Cevap: A) Sözleşmelerdeki uyuşmazlıkların giderilip işlerini düzgün yürütmesi
Senaryodaki güçlükler (tarih, birim ve tatil günü uyuşmazlığı) doğrudan Batı ile ekonomik uyumsuzluktan doğmaktadır.
Soru 13
Türkiye'de uluslararası ölçü ve tartı birimlerinin kabul edildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?
A) 25 Aralık 1925
B) 20 Mayıs 1928
C) 26 Aralık 1925
D) 1 Haziran 1935
E) 1 Nisan 1931
Cevabı göster
Cevap: E) 1 Nisan 1931
Uluslararası ölçü ve tartı birimlerinin kabulü 1 Nisan 1931'de gerçekleştirilmiştir. Takvim ve saat düzenlemeleri 1925'e, uluslararası rakamlara geçiş 1928'e, hafta tatili düzenlemesi ise 1935'e aittir.
Soru 14
Aşağıda verilen Atatürk Dönemi yenilikleri, gerçekleştirildiği yıllar bakımından kronolojik olarak doğru sıralandığında hangisi elde edilir?
A) Soyadı Kanunu → Hafta tatili düzenlemesi → Ölçü değişikliği → Rakam değişikliği
B) Rakam değişikliği → Ölçü değişikliği → Soyadı Kanunu → Hafta tatili düzenlemesi
C) Rakam değişikliği → Hafta tatili düzenlemesi → Ölçü değişikliği → Soyadı Kanunu
Cevap: B) Rakam değişikliği → Ölçü değişikliği → Soyadı Kanunu → Hafta tatili düzenlemesi
Doğru sıra: Rakam değişikliği (1928) → Ölçü değişikliği (1931) → Soyadı Kanunu (1934) → Hafta tatili düzenlemesi (1935) şeklindedir.
Soru 15
Türkiye'de miladi takvim ve 24'lü saat sistemi kanunla kabul edilmiş, ancak uygulamaya daha sonra girilmiştir. Bu iki düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
A) 26 Aralık 1925
B) 25 Aralık 1925
C) 1 Mart 1926
D) 1 Ocak 1925
E) 1 Ocak 1926
Cevabı göster
Cevap: E) 1 Ocak 1926
Kanun 26 Aralık 1925'te kabul edilmiş olsa da miladi takvim ve alafranga saat sistemi 1 Ocak 1926 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.