Soyadı Kanunu (1934), unvanların kaldırılması ve 'Atatürk' soyadı Soruları
KPSS Tarih · 24 özgün soru · açıklamalı çözümler
Soyadı Kanunu (1934), unvanların kaldırılması ve 'Atatürk' soyadı — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Soyadı Kanunu (1934), unvanların kaldırılması ve 'Atatürk' soyadı konusunda bilmen gereken 9 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Soyadı Kanunu İsviçre'den alınan yasa temel alınarak düzenlenmiş, 21 Haziran 1934'te kabul edilip 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir; ad önde soyad sonda kullanılır.
Soyadı Kanunu ile ağa, hacı, hoca, molla, hafız, bey, paşa, efendi, hanım, zade gibi ayrıcalık ve üstünlük belirten unvan ve lakapların kullanımı yasaklanmıştır.
Halkçılık ilkesi doğrultusunda çıkarılan inkılaplar kronolojik sırasıyla Şapka Kanunu (1925), Aşar'ın kaldırılması (1925), Medeni Kanun (1926), Millet Mektepleri (1928) ve en son Soyadı Kanunu'dur (1934).
Soyadı Kanunu toplumsal eşitliği sağlamak, ayrıcalık/imtiyaz belirten unvanları kaldırmak, nüfus-miras-tapu-vergi-askerlik işlemlerindeki kimlik karışıklıklarını gidermek amacıyla çıkarılmıştır.
Soyadı Kanunu, toplumsal eşitliği sağlayıp imtiyaz belirten unvanları kaldırması nedeniyle öncelikle Halkçılık ilkesiyle ilişkilidir.
Soyadının öz Türkçe olma zorunluluğu yönüyle Soyadı Kanunu Milliyetçilik, dinî unvanların yasaklanması yönüyle de Laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir.
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te TBMM'de kabul edilmiş; her Türk vatandaşına bir soyadı alma zorunluluğu getirilmiştir.
Soyadı Kanunu'na göre alınacak soyadları Türkçe olmak zorundadır; rütbe, memuriyet, yabancı ırk/millet, aşiret adları ile ahlaka aykırı ve gülünç ifadeler soyadı olarak kullanılamaz.
Mustafa Kemal'e TBMM tarafından 24 Kasım 1934 tarihli özel bir kanunla 'Atatürk' soyadı verilmiştir.
Örnek Sorular
Soru 1
Her Türk vatandaşına aile adı edinme yükümlülüğü getiren 1934 tarihli düzenleme aşağıdaki kanunlardan hangisidir?
A) Soyadı Kanunu
B) Şapka İktisası Hakkında Kanun
C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
D) Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu
E) Türk Medeni Kanunu
Cevabı göster
Cevap: A) Soyadı Kanunu
Her vatandaşa aile adı edinme yükümlülüğü getiren düzenleme Soyadı Kanunu'dur.
Soru 2
Halkçılık ilkesi doğrultusunda halkın okuma-yazma öğrenmesi amacıyla 1928 yılında açılan inkılap aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şapka Kanunu'nun çıkarılması
B) Millet Mekteplerinin açılması
C) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
D) Aşar vergisinin kaldırılması
E) Soyadı Kanunu'nun çıkarılması
Cevabı göster
Cevap: B) Millet Mekteplerinin açılması
Halkçılık ilkesi kapsamındaki inkılaplar arasında halkın okuma-yazma oranını artırmak amacıyla 1928 yılında açılan kurum Millet Mektepleridir.
Soru 3
Soyadı Kanunu hangi tarihte TBMM'de kabul edilmiştir?
A) 3 Mart 1924
B) 17 Şubat 1926
C) 24 Kasım 1934
D) 21 Haziran 1934
E) 2 Ocak 1935
Cevabı göster
Cevap: D) 21 Haziran 1934
Soyadı Kanunu, TBMM'de 21 Haziran 1934'te kabul edilmiştir. 24 Kasım 1934, Mustafa Kemal'e 'Atatürk' soyadının özel kanunla verildiği tarihtir; 2 Ocak 1935 ise kanunun yürürlüğe girdiği tarihtir.
Soru 4
Soyadı Kanunu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kanun hazırlanırken İsviçre hukuku örnek alınmıştır.
B) Kanun, 21 Haziran 1934 tarihinde TBMM tarafından kabul edilmiştir.
C) Kanuna göre Türk vatandaşları ad ve soyadlarını birlikte kullanmak zorundadır.
D) Kanun, kabul tarihinden yaklaşık altı ay sonra, 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir.
E) Kanun uyarınca soyadı önde, ad sonda yazılır.
Cevabı göster
Cevap: E) Kanun uyarınca soyadı önde, ad sonda yazılır.
Soyadı Kanunu'na göre ad önde, soyad sonda kullanılır. 'Soyadı önde, ad sonda' ifadesi bu kuralı tersine çevirdiğinden yanlıştır. Diğer dört seçenek kanunun İsviçre kaynaklı olması, 21 Haziran 1934 kabul tarihi, zorunlu…
Soru 5
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Soyadı Kanunu hakkında doğrudur?
A) Kanun, 21 Haziran 1935'te TBMM'de kabul edilmiş ve her vatandaşı kapsamıştır.
B) Kanun, Bakanlar Kurulu kararnamesiyle çıkarılmış ve memurları kapsamıştır.
C) Soyadı alma yükümlülüğü getirilmiş ve yalnızca devlet memurlarını kapsamıştır.
D) Kanun, 21 Haziran 1934'te TBMM'de kabul edilmiş ve her vatandaşı kapsamıştır.
E) Kanun, meclis onayı aranmadan kararnameyle 1934'te ilan edilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: D) Kanun, 21 Haziran 1934'te TBMM'de kabul edilmiş ve her vatandaşı kapsamıştır.
Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde TBMM'de kabul edilmiş ve tüm Türk vatandaşlarına soyadı alma zorunluluğu getirmiştir.
Soru 6
Soyadı Kanunu'nda yabancı ırk ve millet adlarının, rütbe ile memuriyet unvanlarının ve aşiret isimlerinin soyadı olarak benimsenmesinin yasaklanmasının temel gerekçesi nedir?
A) Nüfus kayıtlarında aynı soyadının farklı kişilerce kullanılmasını teknik olarak engellemek
B) Soyadlarını kolayca telaffuz edilebilir kılmak ve söyleyiş birliğini sağlamak
C) Ulusal kimliği pekiştirmek, sınıfsal ayrıcalıkları ve dış aidiyetleri tasfiye etmek
D) Osmanlı döneminin idari sistemini olduğu gibi koruyarak yeniden düzenlemek
E) Uluslararası pasaport ve kimlik belgelerinde belge standartlaşmasını kolaylaştırmak
Cevabı göster
Cevap: C) Ulusal kimliği pekiştirmek, sınıfsal ayrıcalıkları ve dış aidiyetleri tasfiye etmek
Kanun; soyadlarını ulusal bir kimlik unsuruna dönüştürmek, sınıf/statü ayrımını pekiştiren rütbe ve memuriyet unvanlarını dışlamak, yabancı köken bildiren ırk/millet adlarını kaldırmak ve aşiret aidiyetlerini silmek…
Soru 7
TBMM, 24 Kasım 1934'te çıkardığı özel bir kanunla Mustafa Kemal'e hangi soyadını vermiştir?
A) Kurtaran
B) Önderin
C) Başbuğ
D) Gazi
E) Atatürk
Cevabı göster
Cevap: E) Atatürk
TBMM, 24 Kasım 1934 tarihli özel bir kanunla Mustafa Kemal'e 'Atatürk' soyadını vermiştir. Diğer seçenekler (Kurtaran, Gazi, Başbuğ vb.) gerçek soyadı olmayan unvan ya da uydurma terimlerdir.
Soru 8
Soyadı Kanunu'nun hazırlanmasında hangi ülkenin mevzuatından yararlanılmış ve kanun ne zaman yürürlüğe girmiştir?
A) Fransa – 1 Ocak 1934
B) İsviçre – 2 Ocak 1935
C) Almanya – 21 Haziran 1934
D) İtalya – 1 Mart 1935
E) İngiltere – 15 Ekim 1934
Cevabı göster
Cevap: B) İsviçre – 2 Ocak 1935
Soyadı Kanunu, İsviçre hukukundan alınan yasa esas alınarak düzenlenmiş; 21 Haziran 1934'te TBMM'de kabul edilmiş ve 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir.
Soru 9
Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte aşağıdaki unvan ve lakaplardan hangisinin kullanımı yasaklanmamıştır?
A) Paşa unvanı
B) Efendi unvanı
C) Zade unvanı
D) Mühendis unvanı
E) Ağa unvanı
Cevabı göster
Cevap: D) Mühendis unvanı
Soyadı Kanunu; ağa, hacı, hoca, molla, hafız, bey, paşa, efendi, hanım, zade gibi ayrıcalık belirten unvan ve lakapları yasaklamıştır.
Soru 10
Soyadı Kanunu ile getirilen unvan yasağına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) "Hacı" ve "hoca" gibi dinî çağrışımlı unvanların kullanımı yasaklanmıştır.
B) "Ağa" ve "bey" gibi sosyal ayrıcalığı simgeleyen lakapların kullanımı yasaklanmıştır.
C) "Paşa", "efendi" ve "hanım" gibi unvanlar da yasak kapsamına alınmıştır.
D) "Molla" ve "hafız" gibi unvanlar da yasak listesinde yer almaktadır.
E) Yalnızca yabancı kökenli unvanlar yasaklanmış, yerli unvanlar serbest bırakılmıştır.
Cevabı göster
Cevap: E) Yalnızca yabancı kökenli unvanlar yasaklanmış, yerli unvanlar serbest bırakılmıştır.
Soyadı Kanunu, ayrıcalık ve üstünlük belirten unvanları kökenine bakmaksızın yasaklamıştır; ağa ve bey gibi Türkçe kökenli sayılabilecek unvanlar da yasak kapsamındadır.
Soru 11
Bireyin önce kişisel adının, sonra aile adının yazılması kuralını getiren ve İsviçre hukukundan yararlanılarak hazırlanan 1934 tarihli düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Medeni Kanun
B) Soyadı Kanunu
C) Şapka Kanunu
D) Nüfus Hizmetleri Kanunu
E) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Cevabı göster
Cevap: B) Soyadı Kanunu
Önce kişisel adın, sonra aile adının yazılması kuralını ve İsviçre mevzuatını esas alan düzenleme 21 Haziran 1934 tarihli Soyadı Kanunu'dur.
Soru 12
Soyadı Kanunu'nun farklı boyutlarıyla ilişkilendirildiği Atatürk ilkeleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A) Türkçe soyadı zorunluluğu → Halkçılık; dini unvanların yasaklanması → İnkılapçılık
B) Türkçe soyadı zorunluluğu → Devletçilik; dini unvanların yasaklanması → Halkçılık
C) Türkçe soyadı zorunluluğu → Laiklik; dini unvanların yasaklanması → Milliyetçilik
D) Türkçe soyadı zorunluluğu → Milliyetçilik; dini unvanların yasaklanması → Laiklik
E) Türkçe soyadı zorunluluğu → İnkılapçılık; dini unvanların yasaklanması → Devletçilik
Cevabı göster
Cevap: D) Türkçe soyadı zorunluluğu → Milliyetçilik; dini unvanların yasaklanması → Laiklik
Soyadının öz Türkçe olması zorunluluğu Milliyetçilik ilkesinin, hacı-hoca-molla gibi dinî unvanların yasaklanması ise Laiklik ilkesinin yansımasıdır.
Soru 13
Halkçılık ilkesiyle ilişkilendirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisi en geç tarihte gerçekleştirilmiştir?
A) Medeni Kanun'un kabulü
B) Millet Mekteplerinin açılması
C) Aşar vergisinin kaldırılması
D) Şapka Kanunu'nun çıkarılması
E) Soyadı Kanunu'nun kabulü
Cevabı göster
Cevap: E) Soyadı Kanunu'nun kabulü
Bu inkılaplar tarih sırasıyla Şapka Kanunu (1925), Aşar'ın kaldırılması (1925), Medeni Kanun (1926), Millet Mektepleri (1928) ve Soyadı Kanunu (1934) biçiminde gerçekleşmiştir; en geç tarihli olan 1934'teki Soyadı…
Soru 14
Soyadı Kanunu'nda soyadları için belirlenen kurallara göre aşağıdakilerden hangisi soyadı olarak kullanılabilir?
A) Bir Arap kabilesinin adından türetilen yabancı kökenli ifade
B) Hiçbir yasağa girmeyen, öz Türkçe ve anlamlı bir sözcük
C) Emekli subaylığa atıfta bulunan eski bir rütbe unvanı
D) Fransızca kökenli, yabancı dilden alınma bir sözcük
E) Gülünç bulunan ve alay konusu olabilecek bir ifade
Cevabı göster
Cevap: B) Hiçbir yasağa girmeyen, öz Türkçe ve anlamlı bir sözcük
Soyadı Kanunu'na göre soyadları Türkçe olmalı; rütbe, memuriyet, yabancı ırk/millet veya aşiret adları, ahlaka aykırı ve gülünç ifadeler kullanılamaz.
Soru 15
"Ağa, paşa, bey, efendi, hoca, molla, hafız, hanım, zade" gibi unvan ve lakapların toplumsal yaşamda kullanımını yasaklayan düzenleme hangisidir?
A) Medeni Kanun
B) Halifeliğin Kaldırılması Kanunu
C) Şapka Kanunu
D) Soyadı Kanunu
E) Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu
Cevabı göster
Cevap: D) Soyadı Kanunu
Ayrıcalık ve üstünlük belirten bu unvan ve lakapların kullanımını yasaklayan düzenleme 1934 tarihli Soyadı Kanunu'dur.