Şeyh Said İsyanı (1925) ve Takrir-i Sükun Kanunu Soruları

KPSS Tarih · 21 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, hangi yıl ve hangi kanun kapsamında kapatılmıştır?

  1. A) 1925 – Takrir-i Sükun Kanunu
  2. B) 1924 – Tevhid-i Tedrisat Kanunu
  3. C) 1926 – Kabotaj Kanunu
  4. D) 1923 – Hiyanet-i Vataniye Kanunu
  5. E) 1930 – Soyadı Kanunu
Cevabı göster

Cevap: A) 1925 – Takrir-i Sükun Kanunu

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Şeyh Sait İsyanı'na zemin hazırladığı gerekçesiyle 1925'te Takrir-i Sükun Kanunu'nun verdiği yetkiyle kapatılmıştır.

Soru 2

Takrir-i Sükun Kanunu TBMM'de hangi tarihte ve hangi hükümet döneminde kabul edilmiştir?

  1. A) 13 Şubat 1925 – Ali Fethi Okyar Hükümeti
  2. B) 4 Mart 1925 – İsmet İnönü Hükümeti
  3. C) 17 Kasım 1924 – Kazım Karabekir Hükümeti
  4. D) 3 Mart 1924 – Rauf Orbay Hükümeti
  5. E) 5 Haziran 1925 – Fevzi Çakmak Hükümeti
Cevabı göster

Cevap: B) 4 Mart 1925 – İsmet İnönü Hükümeti

Takrir-i Sükun Kanunu 4 Mart 1925'te İsmet İnönü Hükümeti tarafından TBMM'de kabul edilmiştir.

Soru 3

Şeyh Sait İsyanı'nın bastırılması ve sonrasındaki olağanüstü dönemde başvurulan hukuki düzenleme ve kurumlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

  1. A) Teşvik-i Sanayi – Kabotaj – İskan düzenlemeleri
  2. B) İskan – Soyadı – Tevhid-i Tedrisat düzenlemeleri
  3. C) Takrir-i Sükun – Hiyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri
  4. D) Tevhid-i Tedrisat – Kabotaj – Soyadı düzenlemeleri
  5. E) Men-i İsrafat – Soyadı – Teşvik-i Sanayi düzenlemeleri
Cevabı göster

Cevap: C) Takrir-i Sükun – Hiyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri

İsyanın bastırılması sürecinde Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış, Hiyanet-i Vataniye Kanunu'nun kapsamı dini siyasete alet etmeyi kapsayacak biçimde genişletilmiş ve İstiklal Mahkemeleri yeniden işletilmiştir; bunları…

Soru 4

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın programında yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi, Şeyh Sait İsyanı ile ilişkilendirilerek partinin kapatılmasına gerekçe gösterilmiştir?

  1. A) Yabancı sermayeye serbestlik tanınacağı yönündeki ifade
  2. B) Cumhurbaşkanının parti başkanlığından ayrılacağı yönündeki ifade
  3. C) Tek dereceli seçim sistemine geçileceği yönündeki ifade
  4. D) Ordu mensuplarının siyasetten uzak tutulacağı yönündeki ifade
  5. E) Dinî inançlara saygı gösterileceği yönündeki ifade
Cevabı göster

Cevap: E) Dinî inançlara saygı gösterileceği yönündeki ifade

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası programındaki dinî inançlara saygı gösterileceği yönündeki ifade, dinî nitelikli Şeyh Sait İsyanı'na destek anlamına geldiği yorumuyla partinin kapatılmasına gerekçe sayılmıştır.

Soru 5

Şeyh Sait İsyanı nerede ve hangi tarihte başlamış, daha sonra hangi bölgeye yayılmıştır?

  1. A) Erzurum'un Hınıs ilçesinde – 3 Mart 1924 – İç Anadolu'ya
  2. B) Diyarbakır'ın Piran köyünde – 13 Şubat 1925 – Doğu Anadolu'ya
  3. C) Muş'un Varto ilçesinde – 15 Ocak 1925 – Karadeniz kıyılarına
  4. D) Bitlis merkezinde – 4 Mart 1925 – Güneydoğu Anadolu'ya
  5. E) Elazığ merkezinde – 5 Haziran 1925 – Orta Anadolu'ya
Cevabı göster

Cevap: B) Diyarbakır'ın Piran köyünde – 13 Şubat 1925 – Doğu Anadolu'ya

Şeyh Sait İsyanı 13 Şubat 1925'te Diyarbakır'ın Piran köyünde başlamış ve Elazığ, Bitlis, Erzurum, Muş gibi Doğu Anadolu illerine yayılmıştır.

Soru 6

Takrir-i Sükun Kanunu'nun hükümete tanıdığı yetkiler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

  1. A) Vergi miktarlarını meclis onayı aranmaksızın belirleme
  2. B) Ordu komutanlarını doğrudan atama ve görevden alma
  3. C) Yabancı devletlerle antlaşmaları meclis onayı aranmaksızın imzalama
  4. D) Parti ve dernek kapatma, basın-yayını denetleme ve asayişi sağlama
  5. E) Cumhurbaşkanlığı yetkilerini geçici olarak devralma
Cevabı göster

Cevap: D) Parti ve dernek kapatma, basın-yayını denetleme ve asayişi sağlama

Takrir-i Sükun Kanunu hükümete parti/dernek kapatma, basın-yayını denetleme ve asayişi sağlama gibi olağanüstü geniş yetkiler vermiştir.

Soru 7

Takrir-i Sükun Kanunu'nun temel amacı aşağıdakilerden hangisini kapsamaktadır?

  1. A) Millî iktisat politikasını güçlendirmek ve yabancı sermayeyi denetim altına almak
  2. B) Devletçilik ilkesi çerçevesinde kamu iktisadi teşebbüslerini düzenlemek
  3. C) Yabancı okulları ve azınlık vakıflarını denetim altına almak
  4. D) Tarım topraklarının devletleştirilmesine zemin hazırlamak
  5. E) Siyasi düzeni ve kamu güvenliğini koruyarak rejim karşıtı faaliyetleri bastırmak
Cevabı göster

Cevap: E) Siyasi düzeni ve kamu güvenliğini koruyarak rejim karşıtı faaliyetleri bastırmak

Takrir-i Sükun Kanunu siyasi düzeni ve kamu güvenliğini korumaya yönelik bir kanundur; ekonomi, devletçilik veya millî iktisat ilkeleriyle doğrudan bir ilgisi yoktur.

Soru 8

Tekke, zaviye ve dergahların kapatılmasında doğrudan gerekçe olarak gösterilen olay aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Menemen Olayı'nda tarikat mensuplarının suça karışması
  2. B) Şeyh Sait İsyanı'na destek verdikleri gerekçesi
  3. C) İzmir Suikastı girişiminde tarikatlı unsurların yer alması
  4. D) Millî Mücadele'de bazı şeyhlerin işgalcilerle iş birliği yapması
  5. E) Halifeliğin kaldırılmasına karşı çıkmaları
Cevabı göster

Cevap: B) Şeyh Sait İsyanı'na destek verdikleri gerekçesi

Tekke, zaviye ve dergahlar Şeyh Sait İsyanı'na destek verdikleri gerekçesiyle kapatılmıştır.

Soru 9

Şeyh Sait İsyanı'nın dış destek boyutuyla ilgili olarak, bazı tarihsel değerlendirmelere göre isyanın hangi devlet tarafından ve hangi amaçla desteklendiği ileri sürülmektedir?

  1. A) Fransa – Suriye üzerindeki nüfuzunu pekiştirmek için
  2. B) Sovyetler Birliği – Türkiye'yi Batı ittifakından uzaklaştırmak için
  3. C) İngiltere – Türkiye'nin Musul'a müdahalesini engellemek için
  4. D) Yunanistan – Anadolu'da yeniden etki alanı oluşturmak için
  5. E) İtalya – Doğu Akdeniz'de üs elde etmek için
Cevabı göster

Cevap: C) İngiltere – Türkiye'nin Musul'a müdahalesini engellemek için

Bazı tarihsel değerlendirmelere göre Şeyh Sait İsyanı'nın, Türkiye'nin Musul sorununa askerî müdahalesini engellemek amacıyla İngiltere tarafından desteklendiği ileri sürülmektedir; bu, belgesel kesinliği olmayan bir…

Soru 10

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1925'te hangi gerekçeyle ve hangi yasal düzenleme kapsamında kapatılmıştır?

  1. A) Halifeliğin yeniden kurulmasını savunduğu gerekçesiyle Hiyanet-i Vataniye Kanunu kapsamında
  2. B) Komünist propaganda yaptığı gerekçesiyle olağanüstü hal kapsamında
  3. C) Ekonomik politikaları nedeniyle Men-i İsrafat Kanunu kapsamında
  4. D) Şeyh Sait İsyanı'na destek verdiği gerekçesiyle Takrir-i Sükun Kanunu kapsamında
  5. E) Seçim hilesi yaptığı gerekçesiyle anayasa mahkemesi kararıyla
Cevabı göster

Cevap: D) Şeyh Sait İsyanı'na destek verdiği gerekçesiyle Takrir-i Sükun Kanunu kapsamında

TCF, Şeyh Sait İsyanı'na zemin hazırladığı gerekçesiyle Takrir-i Sükun Kanunu çerçevesinde 1925'te kapatılmıştır.

Soru 11

Atatürk'ün Nutuk'unda aşağıdaki olaylardan hangisi yer almaz?

  1. A) Harf İnkılabı'nın gerçekleştirilmesi
  2. B) Takrir-i Sükun Kanunu'nun kabulü
  3. C) İzmir Suikastı girişimi
  4. D) Şeyh Sait İsyanı
  5. E) Kurtuluş Savaşı'nın başlatılması
Cevabı göster

Cevap: A) Harf İnkılabı'nın gerçekleştirilmesi

Nutuk 1919-1927 yıllarını kapsamaktadır; Harf İnkılabı 1928'de gerçekleştiğinden Nutuk'ta yer almaz. Şeyh Sait İsyanı, Takrir-i Sükun Kanunu ve İzmir Suikastı hepsi bu zaman dilimine girmektedir.

Soru 12

Şeyh Sait İsyanı'nı bastırmak amacıyla alınan önlemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Sıkıyönetim ilanı
  2. B) Genel af kararnamesi çıkarılması
  3. C) Basına sansür uygulanması
  4. D) Kısmi seferberlik ilanı
  5. E) İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması
Cevabı göster

Cevap: B) Genel af kararnamesi çıkarılması

Şeyh Sait İsyanı'nı bastırmak için sıkıyönetim, kısmi seferberlik, basın sansürü ve İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması gibi önlemler alınmıştır; genel af kararnamesi bu süreçte çıkarılmamıştır.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Şeyh Sait İsyanı'nın Musul meselesiyle ilişkisini doğru biçimde açıklamaktadır?

  1. A) İsyan, Türkiye'nin görüşmelerdeki tezini zayıflatmıştır.
  2. B) İsyan, Musul'un Türkiye'ye bağlanması amacıyla Kürtleri harekete geçirmiştir.
  3. C) İsyan sırasında Milletler Cemiyeti, Türkiye lehine Musul kararı almıştır.
  4. D) İsyan bastırıldıktan sonra Türk ordusu Musul'u işgal etmiştir.
  5. E) İsyan, Musul sorununu gündemden kaldırarak Lozan görüşmelerini başlatmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) İsyan, Türkiye'nin görüşmelerdeki tezini zayıflatmıştır.

İsyan, Milletler Cemiyeti'nin Musul'u görüştüğü sırada Türkiye'nin bölge halkının Türkiye'ye katılmak istediği yönündeki tezini zayıflatmış; komisyon çalışmasını isyanın gölgesinde yürütmüş ve sonuç İngiltere lehine…

Soru 14

1925'te SSCB ile imzalanan Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'na aşağıdaki gelişmelerden hangisi birlikte zemin hazırlamıştır?

  1. A) Lozan Antlaşması'nın onaylanması ve Yunanlıların Anadolu'dan çekilmesi
  2. B) Boğazlar üzerinde egemenliğin tanınması ve Balkan Antantı'nın kurulması
  3. C) Halifeliğin kaldırılması ve Suriye'deki Fransız mandası tehdidi
  4. D) İzmir İktisat Kongresi kararları ve Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun yürürlüğe girmesi
  5. E) Milletler Cemiyeti'nin Musul'da aleyhte kararı ve Şeyh Sait İsyanı'nın iç baskısı
Cevabı göster

Cevap: E) Milletler Cemiyeti'nin Musul'da aleyhte kararı ve Şeyh Sait İsyanı'nın iç baskısı

Milletler Cemiyeti'nin Musul'da Türkiye aleyhine karar vermesi ve Şeyh Sait İsyanı'nın yarattığı iç baskı, Ankara'yı SSCB ile yakınlaşmaya itmiştir.

Soru 15

Takrir-i Sükun Kanunu hangi yıllar arasında yürürlükte kalmıştır?

  1. A) 1925-1929
  2. B) 1923-1928
  3. C) 1924-1930
  4. D) 1920-1923
  5. E) 1926-1932
Cevabı göster

Cevap: A) 1925-1929

Takrir-i Sükun Kanunu 4 Mart 1925'te kabul edilmiş ve 1929'da yürürlükten kaldırılmıştır; toplam dört yıl boyunca geçerliliğini korumuştur.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları