Sened-i İttifak (1808) ve II. Mahmut dönemi reformları (Vaka-i Hayriye 1826, Asakir-i Mansure) Soruları

KPSS Tarih · 17 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

XIX. yüzyıl Osmanlı reform belgelerinin doğru kronolojik sırası aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

  1. A) Sened-i İttifak → Tanzimat Fermanı → Islahat Fermanı → Kanunuesasi
  2. B) Sened-i İttifak → Islahat Fermanı → Tanzimat Fermanı → Kanunuesasi
  3. C) Tanzimat Fermanı → Sened-i İttifak → Islahat Fermanı → Kanunuesasi
  4. D) Islahat Fermanı → Sened-i İttifak → Tanzimat Fermanı → Kanunuesasi
  5. E) Kanunuesasi → Tanzimat Fermanı → Islahat Fermanı → Sened-i İttifak
Cevabı göster

Cevap: A) Sened-i İttifak → Tanzimat Fermanı → Islahat Fermanı → Kanunuesasi

Doğru kronolojik sıra: Sened-i İttifak (1808, II. Mahmut) → Tanzimat Fermanı (1839, Abdülmecit) → Islahat Fermanı (1856, Abdülmecit) → Kanunuesasi (1876).

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut döneminde gerçekleştirilen yenilikler arasında yer almaz?

  1. A) Takvim-i Vekayi adlı ilk resmi gazetenin yayımlanması (1831)
  2. B) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
  3. C) Divan-ı Hümayun yerine nazırlık (bakanlık) sistemine geçilmesi
  4. D) Avrupa'ya öğrenci gönderilmesi
  5. E) İlk nüfus sayımının yapılması
Cevabı göster

Cevap: B) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması

Kapitülasyonların kaldırılması II. Mahmut dönemi reformları arasında yer almaz; bu mesele XIX. yüzyıl boyunca sürmüş ve ancak Millî Mücadele sonrasında Lozan'da (1923) çözüme kavuşmuştur. Diğer seçenekler gerçek II.…

Soru 3

Osmanlı hukuk tarihinde modern hukuk anlayışının başlangıcı kabul edilen belge ya da gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Sened-i İttifak (1808)
  2. B) Vaka-i Hayriye (1826)
  3. C) Tanzimat Fermanı (1839)
  4. D) Kanunuesasi (1876)
  5. E) Asakir-i Mansure'nin kuruluşu
Cevabı göster

Cevap: C) Tanzimat Fermanı (1839)

Sened-i İttifak yasa niteliği taşısa da Osmanlı'da modern hukuk anlayışının başlangıcı Tanzimat Fermanı (1839) kabul edilir.

Soru 4

Sened-i İttifak'ın imzalanma sürecinde belirleyici rol oynayan devlet adamı aşağıdakilerin hangisidir?

  1. A) Koca Yusuf Paşa
  2. B) Kuyucu Murat Paşa
  3. C) Damat Ferit Paşa
  4. D) Alemdar Mustafa Paşa
  5. E) Köprülü Fazıl Ahmet Paşa
Cevabı göster

Cevap: D) Alemdar Mustafa Paşa

III. Selim'i kurtarmaya çalışıp II. Mahmut'u tahta çıkaran ve sadrazam olan Rumeli ayanı lideri Alemdar (Bayraktar) Mustafa Paşa, Sened-i İttifak'ın imzalanmasında öncü rol üstlenmiştir.

Soru 5

II. Mahmut döneminde merkezi otoriteyi güçlendirmeye yönelik aşağıdaki düzenlemelerden hangisi yapılmıştır?

  1. A) Şeyhülislamlığın Divan-ı Hümayun'un başına geçirilmesi
  2. B) Serflik düzenini tasfiye ederek toprak reformunun hayata geçirilmesi
  3. C) Ayanların özerk yönetim kurmasına imkân tanıyan tüzüklerin hazırlanması
  4. D) Yabancı devletlere bağlı ticaret mahkemelerinin kurulması
  5. E) İllere müşirler gönderilmesi, muhtarlıkların kurulması ve Mürur Tezkiresi zorunluluğu
Cevabı göster

Cevap: E) İllere müşirler gönderilmesi, muhtarlıkların kurulması ve Mürur Tezkiresi zorunluluğu

II. Mahmut döneminde merkezi otoriteyi güçlendirmek için illere müşirler (valiler) gönderilmiş, muhtarlıklar kurulmuş ve Anadolu'ya geçişte Mürur Tezkiresi zorunlu hale getirilmiştir.

Soru 6

Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının kısa vadeli askerî sonuçlarından biri olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

  1. A) Osmanlı-Rus Savaşı'nda alınan yenilgiye katkı sağlaması
  2. B) Asakir-i Mansure'nin hemen etkin biçimde savaşa girmesi
  3. C) Osmanlı ordusunun Balkanlar'daki toprakları genişletmesi
  4. D) Mısır meselesinin kısa sürede çözüme kavuşturulması
  5. E) Yeni ordunun eğitimi tamamlanmadan zafer kazanılması
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlı-Rus Savaşı'nda alınan yenilgiye katkı sağlaması

Yeniçeri Ocağı kaldırıldıktan sonra yeni ordunun yetişmesi zaman aldığından kısa vadede askerî güç zayıflamış; bu durum 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'ndaki yenilgiye katkıda bulunmuştur.

Soru 7

II. Mahmut'un yenilik karşıtlarınca 'Gavur Padişah' olarak adlandırılmasına neden olan uygulamalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilmektedir?

  1. A) Osmanlı-Rus ittifakına onay vermesi
  2. B) Kıyafette fesi getirmesi ve Batı yanlısı yenilikleri uygulaması
  3. C) Hristiyan azınlıklara eşit hukuki statü tanıması
  4. D) Şeyhülislamı devlet yönetiminden dışlaması
  5. E) Divan-ı Hümayun'u kaldırarak yerine Avrupa tarzı parlamento kurması
Cevabı göster

Cevap: B) Kıyafette fesi getirmesi ve Batı yanlısı yenilikleri uygulaması

II. Mahmut, kıyafette fesi getirmesi ve diğer Batı yanlısı yenilikleri nedeniyle yenilik karşıtlarınca 'Gavur Padişah' olarak adlandırılmıştır.

Soru 8

Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu hangi padişah döneminde kurulmuştur?

  1. A) III. Selim
  2. B) Abdülmecit
  3. C) Abdülaziz
  4. D) II. Mahmut
  5. E) II. Abdülhamit
Cevabı göster

Cevap: D) II. Mahmut

Asakir-i Mansure-i Muhammediye, Abdülmecit döneminde değil, ondan önce II. Mahmut döneminde 1826 sonrasında kurulmuştur.

Soru 9

Sened-i İttifak (1808) ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A) Tanzimat Fermanı'nın ardından hazırlanan bu belge din farkı gözetmeksizin eşitliği güvence altına almıştır.
  2. B) Osmanlı tarihinde ilk kez padişahın yetkilerinin yazılı biçimde sınırlandırıldığı belgedir ve ilk anayasal adım sayılır.
  3. C) Belge yalnızca askeri alandaki düzenlemeleri kapsadığından hukuki nitelik taşımamaktadır.
  4. D) Kanunuesasi ile aynı dönemde hazırlanmış olup merkezi otoriteyi güçlendirmeyi hedeflemiştir.
  5. E) III. Selim'in tahta çıkışını belgeleyen bir mutabakat metnidir.
Cevabı göster

Cevap: B) Osmanlı tarihinde ilk kez padişahın yetkilerinin yazılı biçimde sınırlandırıldığı belgedir ve ilk anayasal adım sayılır.

Sened-i İttifak (1808), II. Mahmut döneminde padişahın yetkilerinin ilk kez yazılı olarak sınırlandırıldığı belgedir; bu özelliğiyle Osmanlı tarihinde ilk anayasal adım olarak nitelendirilir.

Soru 10

Sened-i İttifak (1808) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

  1. A) Padişah II. Mahmut ile ayanlar arasında imzalanmıştır.
  2. B) Ayanlar belgede padişaha bağlılıklarını bildirmiştir.
  3. C) Padişah eyaletlere adil ve eşit vergi salmayı taahhüt etmiştir.
  4. D) Ayanların hukuki varlığı bu belgeyle tanınmıştır.
  5. E) Belge, Osmanlı'nın Avrupa devletleriyle imzaladığı ilk ikili antlaşmadır.
Cevabı göster

Cevap: E) Belge, Osmanlı'nın Avrupa devletleriyle imzaladığı ilk ikili antlaşmadır.

Sened-i İttifak, Osmanlı'nın Avrupa devletleriyle değil; padişah II.

Soru 11

Vaka-i Hayriye'nin ardından Yeniçeri Ocağı'nın yerine II. Mahmut tarafından kurulan yeni ordunun adı nedir?

  1. A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
  2. B) Nizam-ı Cedid (III. Selim'in ordusu)
  3. C) Sekban-ı Cedid (kısa ömürlü birlik)
  4. D) Eşkinci Ocağı (geçici deneme)
  5. E) Topçu ve Humbaracı Ocağı
Cevabı göster

Cevap: A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye

Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının ardından II. Mahmut tarafından maaşlı, Batı tarzı eğitim alan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu kurulmuştur.

Soru 12

Aşağıdaki kurumlardan hangisi II. Mahmut'un değil, Tanzimat döneminin yenilikleri arasında yer almaktadır?

  1. A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
  2. B) Takvim-i Vekayi gazetesi
  3. C) Nizamiye Mahkemeleri
  4. D) Müşirlik (valilik) sistemi
  5. E) Muhtarlıkların kurulması
Cevabı göster

Cevap: C) Nizamiye Mahkemeleri

Nizamiye Mahkemeleri Tanzimat döneminde kurulmuş olup II. Mahmut'un yenilikleri arasında yer almaz. Diğer seçeneklerdeki kurumlar II. Mahmut dönemine aittir.

Soru 13

Aşağıdaki Osmanlı belge ve fermanlarının hangisinde din farkı gözetmeksizin eşit vatandaşlık ilkesi yer almaz?

  1. A) Tanzimat Fermanı (1839)
  2. B) Islahat Fermanı (1856)
  3. C) Kanunuesasi (1876)
  4. D) Sened-i İttifak (1808)
  5. E) Tabiiyet-i Osmaniye Kanunnamesi (1869)
Cevabı göster

Cevap: D) Sened-i İttifak (1808)

Sened-i İttifak, eşit vatandaşlık veya din farkı gözetmeksizin eşitlik ilkesini içermez; bu ilkeler ancak Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve Kanunuesasi ile güvence altına alınmıştır.

Soru 14

Sened-i İttifak, İngiltere'deki Magna Carta (1215) ile sıkça karşılaştırılır. Bu karşılaştırmanın temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Her iki belge de halkın temsilcilerini esas alan geniş katılımlı parlamenter sistemler kurmuştur.
  2. B) Her iki belge de merkezi otoriteyi mutlak biçimde güçlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
  3. C) Her iki belge de dini azınlıklara eşit haklar tanıdığı için demokratik nitelik taşımaktadır.
  4. D) Sened-i İttifak tüm Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar tanıması bakımından Magna Carta ile örtüşmektedir.
  5. E) Her iki belge de güçlü yerel aristokrasinin varlığını tanırken hükümdarın yetkilerini sınırlamıştır.
Cevabı göster

Cevap: E) Her iki belge de güçlü yerel aristokrasinin varlığını tanırken hükümdarın yetkilerini sınırlamıştır.

Sened-i İttifak ayanların, Magna Carta ise baronların hukuki varlığını tanıyıp hükümdarın (padişah/kral) yetkilerini sınırladığı için karşılaştırılır; her iki belgede de hükümdar karşısında güçlü yerel aristokrasinin…

Soru 15

II. Mahmut'un Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmadan önce denediği geçici askeri birlikler ile bunlara ilişkin bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Sekban-ı Cedid ve Eşkinci Ocağı bu geçici birliklere örnek gösterilebilir.
  2. B) Her iki birlik de Batı tarzı eğitime dayalı kalıcı ordular olarak uzun yıllar hizmet vermiştir.
  3. C) Sekban-ı Cedid, Yeniçerilerin baskısıyla dağıtılmak zorunda kalmıştır.
  4. D) Bu birlikler Yeniçeri Ocağı kaldırılmadan önce kurulmuş geçici niteliktedir.
  5. E) II. Mahmut, söz konusu birlikleri Yeniçeri Ocağı'na alternatif olarak oluşturmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Her iki birlik de Batı tarzı eğitime dayalı kalıcı ordular olarak uzun yıllar hizmet vermiştir.

Sekban-ı Cedid ve Eşkinci Ocağı kalıcı ordu olarak uzun yıllar hizmet vermemiş; bunlar geçici birlikler olup Sekban-ı Cedid Yeniçeri baskısıyla dağıtılmıştır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları