Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ve Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923) Soruları

KPSS Tarih · 43 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

1 Kasım 1922 tarihli Saltanatın Kaldırılmasına Dair Kanun'da, saltanatın hangi tarihten itibaren ve ne şekilde kaldırıldığı belirtilmiştir?

  1. A) 16 Mart 1920'den itibaren ve ebediyen kaldırılmıştır
  2. B) 30 Ekim 1918'den itibaren ve geçici olarak askıya alınmıştır
  3. C) 1 Kasım 1922'den itibaren ve meclis kararıyla yeniden düzenlenmiştir
  4. D) Mondros Mütarekesi'nden itibaren ve koşullu olarak sona erdirilmiştir
  5. E) Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcından itibaren ve fiilen geçersiz sayılmıştır
Cevabı göster

Cevap: A) 16 Mart 1920'den itibaren ve ebediyen kaldırılmıştır

Kanunda, saltanatın İstanbul'un işgal tarihi olan 16 Mart 1920'den itibaren ve ebediyen kaldırıldığı ifade edilmiştir; çünkü bu tarihten itibaren Osmanlı hükümeti bağımsız hareket edemez hale gelmiştir.

Soru 2

Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan 'Kuvayımilliye'yi etkin ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır' kararı, doğrudan hangi gelişmenin temelini oluşturur?

  1. A) Saltanatın kaldırılması kararının mecliste görüşülmesi
  2. B) Halifeliğin ayrı bir kurum olarak sürdürülmesi
  3. C) Meclis hükümeti sisteminden vazgeçilerek kabine sistemine geçilmesi
  4. D) Cumhuriyetin ilanı ve ulusal egemenlik anlayışının yerleşmesi
  5. E) Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılması
Cevabı göster

Cevap: D) Cumhuriyetin ilanı ve ulusal egemenlik anlayışının yerleşmesi

Kongrelerde benimsenen 'millî iradeyi hâkim kılmak' anlayışı, en doğrudan biçimde Cumhuriyetin ilanı ve ulusal egemenlik ilkesinin yerleşmesinin temelini oluşturur; verilen seçenekler arasında bu ilkeyi en açık…

Soru 3

Saltanatın kaldırılmasının ardından istifa eden son Osmanlı Hükümeti'nin ve bu hükümetin sadrazamının adı nedir?

  1. A) Damat Ferit Paşa Hükümeti — Damat Ferit Paşa
  2. B) Tevfik Paşa Hükümeti — Tevfik Paşa
  3. C) Ahmet İzzet Paşa Hükümeti — Ahmet İzzet Paşa
  4. D) Ali Rıza Paşa Hükümeti — Ali Rıza Paşa
  5. E) Mustafa Kemal Hükümeti — Mustafa Kemal
Cevabı göster

Cevap: B) Tevfik Paşa Hükümeti — Tevfik Paşa

Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte son Osmanlı Hükümeti olan Tevfik Paşa Hükümeti istifa etmiş; istifa eden son Osmanlı sadrazamı Tevfik Paşa olmuştur.

Soru 4

Saltanatın kaldırılmasının (1 Kasım 1922) ardından boşalan halifelik makamına kim, hangi usulle getirilmiştir?

  1. A) Şeyhülislamın fetvasıyla Abdülhamid'in oğlu
  2. B) Hanedanın en kıdemli üyesi sıfatıyla doğrudan Vahdettin
  3. C) İtilaf Devletlerinin onayıyla Vahdettin'in oğlu
  4. D) TBMM'de yapılan seçimle Abdülmecid Efendi
  5. E) Ulema heyetinin oybirliğiyle belirlenen bir aday
Cevabı göster

Cevap: D) TBMM'de yapılan seçimle Abdülmecid Efendi

Saltanat kaldırılıp Vahdettin yurt dışına çıktıktan sonra halifelik makamına Abdülmecid Efendi, TBMM'de yapılan seçimle getirilmiş; böylece saltanat ile hilafet birbirinden ayrılmıştır.

Soru 5

Cumhuriyetin ilanının (29 Ekim 1923) hükümet sistemine etkisi aşağıdakilerden hangisiyle doğru biçimde özetlenir?

  1. A) Meclis hükümeti sistemi güçlendirilmiş, başbakanlık yerine komisyon yönetimine geçilmiştir.
  2. B) Kabine sisteminden meclis hükümeti sistemine geri dönülmüş; yürütme yetkisi meclise verilmiştir.
  3. C) Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilmiş; başbakanı cumhurbaşkanının seçmesi usulü benimsenmiştir.
  4. D) Çift başlı yürütme modeli benimsenerek başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı eşit yetkilerle tanımlanmıştır.
  5. E) Yürütme yetkisi doğrudan seçimle belirlenen başbakana devredilmiş, cumhurbaşkanlığı sembolik kalmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilmiş; başbakanı cumhurbaşkanının seçmesi usulü benimsenmiştir.

Cumhuriyetin ilanıyla hükümet bunalımı sona ermiş, meclis hükümeti sisteminden kabine (bakanlar kurulu) sistemine geçilmiştir; bu sistemde başbakanı cumhurbaşkanı seçmiş, bakanları başbakan belirleyerek hükümet Meclisin…

Soru 6

Milli egemenlik anlayışıyla bağdaşmadığı için kaldırılan kurumlar arasında saltanat ilk sırada yer alır. Aşağıdaki kurumlardan hangisi bu gerekçeyle kaldırılan kurumlar arasında yer almaz?

  1. A) Divan-ı Muhasebat (Sayıştay)
  2. B) Şeyhülislamlık (en üst dinî makam)
  3. C) Şer'iye Mahkemeleri (dinî yargı)
  4. D) Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti (Genelkurmay Bakanlığı)
  5. E) Saltanat (padişahlık)
Cevabı göster

Cevap: A) Divan-ı Muhasebat (Sayıştay)

Saltanat, Halifelik, Şeyhülislamlık, Şeriye Mahkemeleri ve Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti milli egemenlik anlayışıyla bağdaşmadığı için kaldırılmıştır; Erkân-ı Harbiye işleri bakanlık (vekâlet) olmaktan çıkarılarak…

Soru 7

Cumhuriyetin ilanından sonra alınan hangi karar, eski padişah ailesinin Türk siyasi yaşamından tümüyle koparılmasının somut göstergesidir?

  1. A) Şeriye mahkemelerinin lağvedilmesi
  2. B) Halifeliğin kaldırılarak dinin devlet denetimine alınması
  3. C) Osmanlı borçlarının uluslararası tahkimle çözülmesi
  4. D) Osmanlı hanedanı üyelerinin yurt dışına çıkarılması
  5. E) Padişah unvanının yasal olarak yasaklanması
Cevabı göster

Cevap: D) Osmanlı hanedanı üyelerinin yurt dışına çıkarılması

Cumhuriyetin ilanından sonra Osmanlı hanedanı üyeleri yurt dışına çıkarılmış; bu karar hanedanın Türk siyasetindeki etkisini tümüyle sona erdirmiştir.

Soru 8

1 Kasım 1922 tarihli TBMM kararının doğrudan sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Osmanlı hanedanının siyasi egemenliğinin sona ermesi
  2. B) Mustafa Kemal'in TBMM tarafından Cumhurbaşkanı seçilmesi
  3. C) Hilafet makamının saltanattan ayrılması
  4. D) TBMM'nin yegâne meşru siyasi otorite konumuna gelmesi
  5. E) Osmanlı Devleti'nin resmen sona ermesi
Cevabı göster

Cevap: B) Mustafa Kemal'in TBMM tarafından Cumhurbaşkanı seçilmesi

1 Kasım 1922'de TBMM saltanatı kaldırmış; bununla Osmanlı'nın siyasi egemenliği sona ermiş, hilafet saltanattan ayrılmış ve TBMM tek meşru otorite olmuştur.

Soru 9

Saltanatın 1 Kasım 1922'de kaldırılmasının temel siyasi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Osmanlı Devleti'nin uluslararası iflasını resmen ilan etmek
  2. B) Halifeliği bağımsızlaştırarak dini otoriteyi güçlendirmek
  3. C) Sivil iktidarı orduya devrederek komuta birliği sağlamak
  4. D) Osmanlı borçlarını tahkimden önce tek taraflı reddetmek
  5. E) Lozan'daki çift başlılığı önleyip TBMM'yi tek temsilci kılmak
Cevabı göster

Cevap: E) Lozan'daki çift başlılığı önleyip TBMM'yi tek temsilci kılmak

Saltanatın kaldırılmasının temel gerekçesi, İtilaf Devletlerinin Lozan görüşmelerine İstanbul Hükümeti'ni de davet etmesiyle doğan çift başlılığı önlemek ve TBMM'nin tek meşru temsilci olarak Lozan'a katılmasını…

Soru 10

Aşağıdaki inkılaplardan hangisi demokrasinin gelişmesini destekleyen adımlar arasında yer almaz?

  1. A) Cumhuriyetin ilanı
  2. B) Kadınlara siyasi hakların verilmesi
  3. C) Soyadı Kanunu'nun çıkarılması
  4. D) Saltanatın kaldırılması
  5. E) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması
Cevabı göster

Cevap: C) Soyadı Kanunu'nun çıkarılması

Saltanatın kaldırılması, kadınlara siyasi hakların verilmesi, Cumhuriyetin ilanı ve çok partili siyasi hayata yönelik Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması demokratikleşmeye katkı sağlayan adımlardır.

Soru 11

Saltanatın kaldırılmasının ardından boşalan devlet başkanlığı (yürütmenin başı) sorunu hangi gelişmeyle çözüme kavuşturulmuştur?

  1. A) 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilan edilmesiyle
  2. B) 3 Mart 1924'te Halifeliğin kaldırılmasıyla
  3. C) 24 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması'nın imzalanmasıyla
  4. D) 13 Ekim 1923'te Ankara'nın başkent ilan edilmesiyle
  5. E) 1921 Anayasası'nın TBMM'ce kabul edilmesiyle
Cevabı göster

Cevap: A) 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilan edilmesiyle

Saltanatın kaldırılmasıyla devlet başkanlığı makamı boşalmıştı; bu sorun 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı ve Mustafa Kemal'in cumhurbaşkanlığına seçilmesiyle giderilmiştir.

Soru 12

Saltanatın 1 Kasım 1922'de kaldırılması sürecinde, kaldırılmaya ilişkin önergeyi (takriri) arkadaşlarıyla birlikte TBMM'ye veren milletvekili aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Dr. Rıza Nur
  2. B) Rauf Orbay
  3. C) Kazım Karabekir
  4. D) Ali Fethi Okyar
  5. E) Refet Bele
Cevabı göster

Cevap: A) Dr. Rıza Nur

Saltanatın kaldırılmasına ilişkin önerge, Dr. Rıza Nur ve arkadaşlarınca 30 Ekim 1922'de TBMM'ye sunulmuş; karar 1 Kasım 1922'de kabul edilmiştir. Rauf Orbay ise bu karara karşı çıkanlar arasında yer almıştır.

Soru 13

Son Osmanlı padişahı VI. Mehmet Vahdettin'in yurt dışına çıkış tarihi ve kullandığı araç hangi seçenekte doğru verilmiştir?

  1. A) 1 Kasım 1922 — İtalyan buharlısı
  2. B) 17 Kasım 1922 — İngiliz savaş gemisi
  3. C) 19 Kasım 1922 — Fransız ticaret gemisi
  4. D) 13 Kasım 1918 — Yunan deniz nakliye gemisi
  5. E) 24 Kasım 1922 — Amerikan deniz kuvvetleri gemisi
Cevabı göster

Cevap: B) 17 Kasım 1922 — İngiliz savaş gemisi

VI. Mehmet Vahdettin, saltanatın kaldırılmasının ardından 17 Kasım 1922'de bir İngiliz savaş gemisiyle yurt dışına çıkmıştır.

Soru 14

Ekim Bunalımı'nın temel nedeni ve bu bunalımı çözen gelişme aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Meclis başkanının azledilmesi / Lozan Antlaşması'nın onayı
  2. B) Ali Fethi Okyar'ın istifası / Saltanatın kaldırılması
  3. C) Rauf Orbay'ın istifası / Cumhuriyetin ilanı
  4. D) Hüseyin Rauf'un tutuklanması / Anayasa değişikliği
  5. E) Ali Fethi Okyar'ın istifası / Cumhuriyetin ilanı
Cevabı göster

Cevap: E) Ali Fethi Okyar'ın istifası / Cumhuriyetin ilanı

Meclis hükümeti sisteminden kaynaklanan ve İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Ali Fethi Okyar'ın istifasıyla patlak veren Ekim Bunalımı, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanıyla çözülmüş; bu, 1921 Anayasası'nda yapılan ilk…

Soru 15

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın resmi olarak kutlanma kararı hangi yılda alınmıştır?

  1. A) 1923
  2. B) 1924
  3. C) 1925
  4. D) 1926
  5. E) 1928
Cevabı göster

Cevap: C) 1925

Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edilmiş olsa da bu tarihin resmi bayram olarak kutlanması kararı 1925 yılında alınmıştır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları