Osmanlıyı kurtarma fikir akımları (Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük, Batıcılık) ve Genç Osmanlılar Soruları

KPSS Tarih · 20 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkçülük ve Turancılık akımları kapsamları açısından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Türkçülük yalnızca Anadolu Türklerini, Turancılık ise tüm dünyadaki Türk topluluklarını birleştirmeyi amaçlar.
  2. B) Türkçülük tüm dünya Türklerinin, Turancılık ise Türklerle Turani kavimlerin birliğini savunur.
  3. C) Turancılık yalnızca Osmanlı Türklerinin, Türkçülük ise bütün Türk dünyasının birliğini hedefler.
  4. D) Her iki akımın da fikir babası Enver Paşa olarak kabul edilmektedir.
  5. E) Turancılığın fikir babası Namık Kemal, Türkçülüğün ise Ziya Gökalp'tir.
Cevabı göster

Cevap: B) Türkçülük tüm dünya Türklerinin, Turancılık ise Türklerle Turani kavimlerin birliğini savunur.

Türkçülük, dünyadaki bütün Türklerin dil ve kültür birliğini esas alan bir milliyetçilik akımıdır; Turancılık ise Türklerle birlikte Moğol, Fin, Macar gibi diğer Turani kavimleri de kapsayan, daha geniş ve ütopik bir…

Soru 2

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından Osmanlı fikir akımları arasında yaşanan en belirgin ideolojik dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Osmanlıcılık ve İslamcılığın geçerliliğini yitirip milliyetçiliğin ön plana çıkması
  2. B) Turancılığın çöküp Adem-i Merkeziyetçiliğin güçlenmesi
  3. C) Batıcılığın yerini Osmanlıcılığın alması
  4. D) Panislamizm'in Osmanlıcılığı iktidardan uzaklaştırarak egemen ideoloji hâline gelmesi
  5. E) İslamcılığın devlet politikası olmaya devam ederken Osmanlıcılığın gözden düşmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlıcılık ve İslamcılığın geçerliliğini yitirip milliyetçiliğin ön plana çıkması

I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgi ve Osmanlı'nın fiilen çöküşüyle hem Osmanlıcılık hem de İslamcılık ideolojileri tutunma gücünü yitirmiş; bunların yerini, özellikle Anadolu'da güçlenen Türk milliyetçiliği almıştır.

Soru 3

'Dilde, Fikirde, İşte Birlik' sloganını öne sürerek Türk dünyasının birliğini savunan Kırım Tatarı aydın kimdir?

  1. A) Yusuf Akçura
  2. B) Ziya Gökalp
  3. C) İsmail Gaspıralı
  4. D) Enver Paşa
  5. E) Mehmet Emin Yurdakul
Cevabı göster

Cevap: C) İsmail Gaspıralı

İsmail Gaspıralı, 'Dilde, Fikirde, İşte Birlik' sloganıyla Türk dünyasını birleştirmeyi hedefleyen Kırım Tatarı bir Türkçü aydındır; bu slogan ve kimlik doğrudan onunla özdeşleşmektedir.

Soru 4

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Genç Osmanlılar (Yeni Osmanlılar) hakkında doğrudur?

  1. A) Anadolu'nun kırsal kesiminde dini eğitim almış din adamlarından oluşmaktaydılar.
  2. B) Türk ve Müslüman halkların ortak bir çatı altında toplanmasını öngören Turancılığı savunmuşlardır.
  3. C) Avrupa'da eğitim görmüş, anayasa ve meşrutiyet isteyen aydınlardı.
  4. D) II. Abdülhamid tarafından desteklenen ve Osmanlı toprak bütünlüğüne karşı çıkmayan bir gruptu.
  5. E) Yalnızca askeri kökenli kişilerden oluşan ve darbe yoluyla iktidara gelmeyi amaçlayan bir cemiyetti.
Cevabı göster

Cevap: C) Avrupa'da eğitim görmüş, anayasa ve meşrutiyet isteyen aydınlardı.

Genç Osmanlılar (Mithat Paşa, Ziya Paşa, Ali Suavi, Namık Kemal gibi isimler), Avrupa'da eğitim görmüş, Fransız İhtilali'nin özgürlük fikirlerinden beslenen ve anayasal monarşi (meşrutiyet) talep eden aydınlardır.

Soru 5

'Türkçülüğün Esasları' adlı eserin yazarı kimdir?

  1. A) Yusuf Akçura
  2. B) Namık Kemal
  3. C) Enver Paşa
  4. D) Mehmet Emin Yurdakul
  5. E) Ziya Gökalp
Cevabı göster

Cevap: E) Ziya Gökalp

'Türkçülüğün Esasları', Türkçülük akımının fikir babası kabul edilen Ziya Gökalp tarafından kaleme alınmıştır.

Soru 6

Osmanlı döneminde yayımlanan 'Sırat-ı Müstakim' dergisi hangi fikir akımının yayın organı olarak değerlendirilebilir?

  1. A) İslamcılık
  2. B) Osmanlıcılık
  3. C) Adem-i Merkeziyetçilik
  4. D) Türkçülük
  5. E) Batıcılık
Cevabı göster

Cevap: A) İslamcılık

'Sırat-ı Müstakim' (sonradan 'Sebilürreşad' adıyla yayımlanmıştır), İslamcı düşüncenin başlıca yayın organlarından biridir; Müslümanların birliğini ve Osmanlı halifeliğinin gücünü savunmuştur.

Soru 7

Yusuf Akçura'nın 1904 yılında kaleme aldığı 'Üç Tarz-ı Siyaset' adlı makale için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Makale, Osmanlıcılığı üç siyaset seçeneği arasında en uygulanabilir çözüm olarak öne çıkarmıştır.
  2. B) Makale yalnızca Batıcılık ve İslamcılık akımlarını karşılaştırmış, Türkçülüğe hiç değinmemiştir.
  3. C) Makale üç siyaset seçeneğini değerlendirip Türkçülüğü en uygulanabilir yol olarak önermiştir.
  4. D) Makale II. Abdülhamid'in isteğiyle yazılmış ve İslamcılığı resmen desteklemiştir.
  5. E) Makale Adem-i Merkeziyetçiliği Osmanlı için yegâne kurtuluş yolu olarak ilan etmiştir.
Cevabı göster

Cevap: C) Makale üç siyaset seçeneğini değerlendirip Türkçülüğü en uygulanabilir yol olarak önermiştir.

'Üç Tarz-ı Siyaset' (1904), Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük olmak üzere üç politika seçeneğini analiz etmiş ve Türkçülüğü Osmanlı için en gerçekçi ve uygulanabilir yol olarak savunmuştur.

Soru 8

Tanzimat sonrası aydınlardan Namık Kemal'in benimsediği siyasi ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Batıcılık
  2. B) Türkçülük
  3. C) İslamcılık
  4. D) Osmanlıcılık
  5. E) Turancılık
Cevabı göster

Cevap: D) Osmanlıcılık

Namık Kemal, farklı etnik ve dini grupların ortak bir vatandaşlık kimliği altında birleşmesini savunan Osmanlıcılık akımının önde gelen temsilcilerinden biridir; Türkçülük ya da Batıcılıkla değil Osmanlıcılıkla anılır.

Soru 9

İttihat ve Terakki Cemiyeti, özellikle Balkan Savaşları'ndan sonra giderek benimseyip öne çıkardığı ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Batıcılık
  2. B) Adem-i Merkeziyetçilik
  3. C) Panislamizm
  4. D) Osmanlıcılık
  5. E) Türkçülük / Turancılık
Cevabı göster

Cevap: E) Türkçülük / Turancılık

İttihat ve Terakki Cemiyeti başlangıçta Türkçülüğü Osmanlıcılıkla bağdaştırmaya çalışsa da, özellikle Balkan Savaşları sonrasında Türkçülük/Turancılık cemiyet içinde giderek hâkim ideoloji hâline gelmiştir.

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin oluşumuna ilişkin doğru bir bilgidir?

  1. A) Cemiyet, saray çevresinde büyüyen ve II. Abdülhamid'i destekleyen aydınlar tarafından kurulmuştur.
  2. B) Cemiyetin temeli, 1889'da Mekteb-i Tıbbiye öğrencilerinin kurduğu İttihad-ı Osmani örgütüne dayanır.
  3. C) Cemiyet, yalnızca Anadolu kökenli subaylardan oluşan bir askeri teşkilat olarak doğmuştur.
  4. D) İttihat ve Terakki, İslamcılık ideolojisini benimseyerek Panislamizm'i yaymak amacıyla kurulmuştur.
  5. E) Cemiyet, Batıcı aydınların 1856 Islahat Fermanı'nı desteklemek üzere bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Cemiyetin temeli, 1889'da Mekteb-i Tıbbiye öğrencilerinin kurduğu İttihad-ı Osmani örgütüne dayanır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin temeli, 1889'da Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane öğrencilerinin (İbrahim Temo, Abdullah Cevdet ve arkadaşları) kurduğu İttihad-ı Osmani Cemiyeti'ne dayanır; bu örgüt zamanla Osmanlı İttihat ve…

Soru 11

Cemaleddin Afgani'nin savunduğu ideoloji aşağıdakilerden hangisiyle özdeşleşmektedir?

  1. A) Turancılık
  2. B) Batıcılık
  3. C) Osmanlıcılık
  4. D) İslamcılık
  5. E) Türkçülük
Cevabı göster

Cevap: D) İslamcılık

Cemaleddin Afgani, tüm Müslümanların halifenin önderliğinde birleşmesini savunan İslamcılık (Panislamizm) akımının en önemli temsilcilerinden biridir; Türkçülükle ilgisi yoktur.

Soru 12

Hangi milletten olursa olsun tüm Müslümanları halifenin önderliğinde birleştirerek devletin bütünlüğünü korumayı hedefleyen akım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Turancılık
  2. B) Osmanlıcılık
  3. C) Türkçülük
  4. D) Adem-i Merkeziyetçilik
  5. E) Ümmetçilik
Cevabı göster

Cevap: E) Ümmetçilik

Ümmetçilik (Panislamizm olarak da bilinir), etnik kimlik gözetmeksizin tüm Müslümanların halife etrafında toplanmasını öngören bir devleti kurtarma ideolojisidir. Soruda verilen tanım doğrudan bu akıma aittir.

Soru 13

Osmanlı'da merkezi yönetim yetkilerinin azaltılması ve liberal ekonomiyi savunan, ancak devlet bütünlüğünü tehdit ettiği gerekçesiyle hiç uygulamaya konulamamış fikir akımı ile bu akımın öncüsü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

  1. A) Osmanlıcılık — Mithat Paşa ve Genç Osmanlılar
  2. B) Adem-i Merkeziyetçilik — Prens Sabahattin
  3. C) Turancılık — İttihatçı lider Enver Paşa
  4. D) Batıcılık — İçtihat dergisinde Abdullah Cevdet
  5. E) Panislamizm — Cemaleddin Afgani ve halifelik
Cevabı göster

Cevap: B) Adem-i Merkeziyetçilik — Prens Sabahattin

Adem-i Merkeziyetçilik, taşra yönetimine daha fazla özerklik tanınması ve liberal ekonomi anlayışını savunan Prens Sabahattin tarafından geliştirilmiştir; ancak bütünlüğü tehdit ettiği için hiçbir zaman uygulanamamıştır.

Soru 14

Balkan Savaşları'ndan sonra Rumeli'nin büyük bölümünün elden çıkması, aşağıdaki gelişmelerin hangisine zemin hazırlamıştır?

  1. A) Osmanlıcılığın güçlenerek devletin resmi ideolojisi hâline gelmesi
  2. B) Panislamizm'in II. Abdülhamid dönemindeki etkinliğini sürdürmesi
  3. C) Türkçülük ve Türk milliyetçiliği akımlarının ön plana çıkması
  4. D) Adem-i Merkeziyetçilik düşüncesinin geniş kitlelerce benimsenmesi
  5. E) Batıcılığın yönetim çevrelerinde tek geçerli çözüm olarak kabul görmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Türkçülük ve Türk milliyetçiliği akımlarının ön plana çıkması

Balkan Savaşları (1912-1913) yenilgileri ve Rumeli topraklarının kaybı, Osmanlı birliğine dayanan Osmanlıcılık ideolojisinin çöküşünü hızlandırmış; Müslüman-Türk nüfusun ortak payda olduğu Türkçülük akımı güçlenmiştir.

Soru 15

Aşağıdaki isimlerden hangisi Osmanlı dönemindeki Batıcılık akımının temsilcisi değildir?

  1. A) Ahmed Rıza
  2. B) Tevfik Fikret
  3. C) Celal Nuri
  4. D) Abdullah Cevdet
  5. E) Ziya Gökalp
Cevabı göster

Cevap: E) Ziya Gökalp

Ziya Gökalp Türkçülük akımının fikir babasıdır; Batıcılık akımıyla değil Türkçülükle özdeşleşmektedir. Ahmed Rıza, Tevfik Fikret, Celal Nuri ve Abdullah Cevdet ise Batıcılığın önde gelen isimleridir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları