Osmanlı taşra teşkilatı (eyalet türleri, sancak, kaza; salyaneli/salyanesiz) Soruları

KPSS Tarih · 25 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Osmanlı taşra yönetiminde kadı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Kadı, sancakbeyine bağlı olarak onun emriyle yargılama yapardı.
  2. B) Kadı, bölgesindeki vakıfları denetleme yetkisine sahipti.
  3. C) Kadının özlük hakları kazaskerler tarafından takip edilirdi.
  4. D) Kadı, miras ve tereke işlemlerini yürütürdü.
  5. E) Kadı; adli, idari ve mali davalara birlikte bakardı.
Cevabı göster

Cevap: A) Kadı, sancakbeyine bağlı olarak onun emriyle yargılama yapardı.

Kadı, bağımsızlık ilkesiyle hareket eder ve sancakbeyinin emrinde değildir; bu nedenle kadının sancakbeyine bağlı olarak onun emriyle yargıladığını söyleyen ifade yanlıştır.

Soru 2

1871 Vilayet Nizamnamesi'nde Liva biriminin yöneticisi kimdir ve bu birim klasik Osmanlı taşra teşkilatındaki hangi birime karşılık gelir?

  1. A) Vali; eyalet birimine karşılık gelir.
  2. B) Mutasarrıf; Sancak birimine karşılık gelir.
  3. C) Kaymakam; kaza birimine karşılık gelir.
  4. D) Müdür; nahiye birimine karşılık gelir.
  5. E) Muhtar; köy birimine karşılık gelir.
Cevabı göster

Cevap: B) Mutasarrıf; Sancak birimine karşılık gelir.

1871 düzenlemesinde Liva (Sancak) birimini Mutasarrıf yönetir ve bu birim önceki dönemin sancağına denktir.

Soru 3

Osmanlı taşra yönetiminde görev tanımlarına bakıldığında, hukuki işlemleri yürütmek ve yargıya bakmak hangi görevlinin asli sorumluluğuydu?

  1. A) Subaşı
  2. B) Sancakbeyi
  3. C) Kazasker
  4. D) Kadı
  5. E) Sadrazam
Cevabı göster

Cevap: D) Kadı

Merkezden atanan kadılar hukuki işlemleri yürütürdü; subaşı ve sancakbeyi güvenlikten, sadrazam ise yürütmeden sorumluydu.

Soru 4

Osmanlı eyalet kuvvetleri arasında ordunun su ihtiyacını karşılamakla görevli asker sınıfı hangisidir?

  1. A) Sakalar
  2. B) Azaplar
  3. C) Turnalar
  4. D) Deliler
  5. E) Akıncılar
Cevabı göster

Cevap: A) Sakalar

Sakalar, ordunun su ihtiyacını karşılayan eyalet askerleridir.

Soru 5

Osmanlı vergi sisteminde Cizye vergisi kimlerden ve hangi gerekçeyle alınırdı?

  1. A) Müslümanlardan tarım ürünlerinin onda biri olarak alınan vergi
  2. B) Gayrimüslimlerden kişi başı alınan vergi
  3. C) Gayrimüslimlerden tarım arazisi karşılığında alınan vergi
  4. D) Müslümanlardan servet üzerinden alınan dinî yükümlülük
  5. E) Olağanüstü dönemlerde reayadan alınan geçici vergi
Cevabı göster

Cevap: B) Gayrimüslimlerden kişi başı alınan vergi

Cizye, gayrimüslimlerden kişi başına alınan bir vergidir; tarım arazisine dayalı Haraç ile karıştırılmamalıdır.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi salyaneli eyaletlerin özelliklerinden biri değildir?

  1. A) Gelirler iltizam usulüyle toplanırdı.
  2. B) Merkezden uzak eyaletleri kapsardı.
  3. C) Yerel giderler karşılandıktan sonra kalan gelir merkeze gönderilirdi.
  4. D) Vergi gelirleri tımar olarak sipahilere dağıtılırdı.
  5. E) Mısır, Bağdat ve Yemen bu kategoride yer alırdı.
Cevabı göster

Cevap: D) Vergi gelirleri tımar olarak sipahilere dağıtılırdı.

Salyaneli eyaletlerde tımar sistemi uygulanmaz; vergi gelirlerinin tımar olarak sipahilere dağıtılması ise salyanesiz (tımarlı) eyaletlerin özelliğidir; dolayısıyla bu ifade salyaneli eyaletlere ait değildir.

Soru 7

Osmanlı eyalet askerleri arasında yer alan Turnalar'ın savaş esnasındaki görevi nedir?

  1. A) Ordunun en ön saflarında savaşarak düşman psikolojisini bozmak
  2. B) Birlikler arasındaki haberleşmeyi sağlamak
  3. C) Ordunun su ihtiyacını karşılamak
  4. D) Yalnızca bekâr bireylerden oluşan piyade olarak çarpışmak
  5. E) Savaş ganimetlerini merkeze taşımak
Cevabı göster

Cevap: B) Birlikler arasındaki haberleşmeyi sağlamak

Turnalar, savaş esnasında birlikler arasındaki haberleşmeyi sağlayan eyalet askerleridir.

Soru 8

Osmanlı Devleti'nde Müslüman reayanın tarım ürünleri üzerinden ödediği ve ürünün onda biri oranında belirlenen vergi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Haraç
  2. B) Avarız
  3. C) Öşür
  4. D) Cizye
  5. E) Zekat
Cevabı göster

Cevap: C) Öşür

Öşür, Müslüman reayanın tarım ürününün onda birini devlete ödediği vergidir.

Soru 9

Osmanlı eyalet kuvvetleri içinde yalnızca bekâr bireylerden oluşturulan asker sınıfı hangisidir?

  1. A) Deliler
  2. B) Turnalar
  3. C) Sakalar
  4. D) Azaplar
  5. E) Akıncılar
Cevabı göster

Cevap: D) Azaplar

Azaplar, bekâr bireylerden oluşan eyalet askerleriydi.

Soru 10

Osmanlı eyalet kuvvetleri arasında yer alan Deliler'in ordudaki işlevi aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde tanımlanır?

  1. A) En ön saflarda savaşarak düşmanın psikolojisini bozmak
  2. B) Ordunun sefer sırasındaki su ihtiyacını karşılamak
  3. C) Bekâr bireylerden oluşan piyade kuvvetlerinde görev almak
  4. D) Birlikler arasında haberleşmeyi sağlamak
  5. E) Savaş sonrasında esir ve ganimetleri merkeze taşımak
Cevabı göster

Cevap: A) En ön saflarda savaşarak düşmanın psikolojisini bozmak

Deliler, ordunun en ön saflarında yer alan ve cesaretleriyle düşmanın psikolojisini bozan eyalet askerleridir.

Soru 11

Osmanlı'da Avarız vergisi, başlangıçta yalnızca olağanüstü durumlarda toplanan bir vergi niteliği taşımaktaydı. Bu verginin zamanla sürekli ve düzenli bir vergi hâline gelmesinin temel nedeni nedir?

  1. A) Sipahi sisteminin çökmesiyle tımar gelirlerinin kesilmesi
  2. B) Şehzadelerin sancaklardan ayrılmasıyla vergi tabanının daralması
  3. C) Merkezi hazine ve taşra harcamalarının artması
  4. D) Gayrimüslim nüfusun cizye ödemelerini aksatması
  5. E) Salyaneli eyaletlerde iltizam gelirlerinin düşmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Merkezi hazine ve taşra harcamalarının artması

Avarız vergisi, merkezi hazine ve taşra harcamalarının artması nedeniyle olağanüstü bir vergiden düzenli bir vergiye dönüşmüştür.

Soru 12

Osmanlı Devleti'nin taşrada yerel güçlerin kalıcı bir otorite kurmasını engellemek için başvurduğu yöntemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Memur görev sürelerinin merkezce kısa tutulması
  2. B) Taşra görevlilerinin belirli aralıklarla sık sık değiştirilmesi
  3. C) Taşraya kadı aracılığıyla merkezi denetim uygulanması
  4. D) Eyalet valiliğinin babadan oğula devredilmesine izin verilmesi
  5. E) Subaşının taşrada güvenlik ve denetim işlevi üstlenmesi
Cevabı göster

Cevap: D) Eyalet valiliğinin babadan oğula devredilmesine izin verilmesi

Osmanlı; kısa görev süreleri, sık tayin değişiklikleri ve kadı-subaşı denetimiyle taşranın yerel güç odağına dönüşmesini engellemiştir.

Soru 13

Tanzimat Dönemi'nde çıkarılan Vilayet Nizamnamesi ile Osmanlı taşra yönetim kademesi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre idari birimler büyükten küçüğe doğru nasıl sıralanır?

  1. A) Vilayet → Liva → Kaza → Nahiye → Köy
  2. B) Eyalet → Sancak → Kaza → Köy → Nahiye
  3. C) Vilayet → Kaza → Liva → Nahiye → Köy
  4. D) Liva → Vilayet → Nahiye → Kaza → Köy
  5. E) Eyalet → Kaza → Liva → Köy → Nahiye
Cevabı göster

Cevap: A) Vilayet → Liva → Kaza → Nahiye → Köy

Tanzimat Dönemi Vilayet Nizamnamesi ile hiyerarşi büyükten küçüğe Vilayet → Liva → Kaza → Nahiye → Köy biçiminde düzenlenmiştir; Liva, Sancak birimine karşılık gelir.

Soru 14

Osmanlı'da kaza biriminde piyasa denetiminden sorumlu görevli kimdir?

  1. A) Subaşı
  2. B) Muhtesib
  3. C) Amil
  4. D) Naib
  5. E) Defterdar
Cevabı göster

Cevap: B) Muhtesib

Muhtesib, kaza biriminde piyasa denetimini üstlenen görevliydi.

Soru 15

Osmanlı Devleti'nde salyanesiz eyaletlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Gelirler iltizam usulüyle toplanır ve yıllık maaş olarak dağıtılır; Mısır ve Yemen bu kategorididir.
  2. B) Gelirler doğrudan padişah hazinesine aktarılır ve yönetici padişah tarafından belirlenir; Rumeli ve Mısır bu kategorididir.
  3. C) Özel bir statüyle yönetilen, vergi muafiyetleri olan eyaletlerdir; Kırım ve Erdel bu kategorididir.
  4. D) Yıllık salyane ile merkeze bağlı olan eyaletlerdir; Bağdat ve Habeşistan bu kategorididir.
  5. E) Tımar sistemi uygulanır, vergi gelirleri doğrudan sipahilere dağıtılır; Anadolu ve Rumeli bu kategorididir.
Cevabı göster

Cevap: E) Tımar sistemi uygulanır, vergi gelirleri doğrudan sipahilere dağıtılır; Anadolu ve Rumeli bu kategorididir.

Salyanesiz (tımarlı) eyaletlerde tımar sistemi uygulanır, vergi gelirleri doğrudan sipahilere dağıtılır ve Anadolu ile Rumeli bu gruba girer.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları