Osmanlı eğitim, bilim, mimari ve sanatı (medrese, Enderun, Mimar Sinan, hat, minyatür) Soruları

KPSS Tarih · 19 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Osmanlı'da sıbyan mektepleri (mahalle mektepleri) hakkında aşağıdaki bilgilerin hangisi doğrudur?

  1. A) Devşirme çocuklara açık olup ücret karşılığı eğitim veren saray okullarıydı.
  2. B) Medresenin alt kolu olarak öğrencileri doğrudan müderrisliğe hazırlardı.
  3. C) Camiye bağlı ve ücretsiz kurumlardı; okuma-yazma ile temel dini bilgiler verilirdi.
  4. D) Tekke ve zaviyelere bağlı, tasavvuf eğitimi veren kuruluşlardı.
  5. E) Merkezi devlet okulu niteliğinde, İstanbul dışında bulunmayan kurumlardı.
Cevabı göster

Cevap: C) Camiye bağlı ve ücretsiz kurumlardı; okuma-yazma ile temel dini bilgiler verilirdi.

Sıbyan mektepleri camiye bağlı ve ücretsiz temel eğitim kurumlarıdır; çocuklara okuma-yazma, Kuran ve temel dini bilgiler öğretilirdi.

Soru 2

Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşuyla ilgili aşağıdaki bilgilerin hangisi doğrudur?

  1. A) Tanzimat Fermanı'nın hemen ardından 1839'da hizmete girmiştir.
  2. B) II. Mahmut döneminde askeri amaçla açılıp sonradan sanat okuluna çevrilmiştir.
  3. C) Osman Hamdi Bey'in 1882'de kurduğu Batı tarzı bir güzel sanatlar okuludur.
  4. D) Mimar Sinan'ın mirasını korumak için Kanuni Sultan Süleyman'ca kurulmuştur.
  5. E) 1908 Meşrutiyet'inin ardından İttihat ve Terakki'nin girişimiyle açılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Osman Hamdi Bey'in 1882'de kurduğu Batı tarzı bir güzel sanatlar okuludur.

Sanayi-i Nefise Mektebi'ni Osman Hamdi Bey II. Abdülhamit döneminde 1882'de kurmuş, okul ertesi yıl eğitime başlamıştır; kurum Batı tarzı güzel sanatlar eğitimi vermiş ve günümüzde Mimar Sinan Güzel Sanatlar…

Soru 3

Osmanlı döneminde çini sanatının en önemli üretim merkezleri olarak öne çıkan şehirler aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru verilmiştir?

  1. A) Bursa ve Edirne
  2. B) İznik ve Kütahya
  3. C) İstanbul ve Konya
  4. D) Trabzon ve Sivas
  5. E) Manisa ve Balıkesir
Cevabı göster

Cevap: B) İznik ve Kütahya

Osmanlı çini sanatı başta İznik ve Kütahya olmak üzere bu iki şehirde gelişmiş; özellikle İznik çinileri dünya genelinde tanınan bir üretim merkezi hâline gelmiştir.

Soru 4

Osmanlı Devleti'nde kadın öğretmen yetiştirmek amacıyla kurulan eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Darülfünun
  2. B) İmarethane
  3. C) Sıbyan mektebi
  4. D) Darülmuallimat
  5. E) Darüşşifa
Cevabı göster

Cevap: D) Darülmuallimat

Darülmuallimat, Osmanlı'da kadın öğretmen yetiştirmeye özgü kurumdur. Darülfünun üniversite niteliğinde; imarethane ise eğitim değil aşevi işlevi görür.

Soru 5

Mimar Sinan'ın 'ustalık eserim' diye nitelendirdiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Selimiye Camii
  2. B) Süleymaniye Camii
  3. C) Rüstem Paşa Camii
  4. D) Şehzade Camii
  5. E) Fatih Camii
Cevabı göster

Cevap: A) Selimiye Camii

Mimar Sinan, Edirne'deki Selimiye Camii'ni 'ustalık eserim' olarak nitelendirmiştir. Şehzade Camii çıraklık, Süleymaniye Camii ise kalfalık eseri olarak tanımlanmıştır.

Soru 6

Osmanlı minyatürlerinin sosyal tarih araştırmaları için birincil kaynak değeri taşımasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Dini sahneleri betimleyerek Osmanlı inanç dünyasını belgelemesi
  2. B) Büyük boyutlu tuval üzerine yağlıboya ile resmedilmiş olması
  3. C) Saray yaşamını, gündelik hayatı, giyim-kuşamı ve şenlikleri yansıtması
  4. D) Avrupa tekniğiyle ışık-gölgeli gerçekçi portreler üretmiş olması
  5. E) Soyut geometrik desenlerle sınırlı kalıp insan figürü içermemesi
Cevabı göster

Cevap: C) Saray yaşamını, gündelik hayatı, giyim-kuşamı ve şenlikleri yansıtması

Minyatürler, saray yaşamı, gündelik hayat, örf-âdet, giyim-kuşam ve şenlikleri kayıt altına aldığından sosyal tarih açısından birincil belge niteliği taşır; sefer ve şehname konulu örnekleri olsa da soruda istenen…

Soru 7

Osmanlı medreselerinin giderleri ağırlıklı olarak nasıl karşılanmıştır?

  1. A) Hazine gelirleri doğrudan aktarılarak
  2. B) Vakıf kuruluşları aracılığıyla
  3. C) Tımar sahiplerinin gönüllü bağışları aracılığıyla
  4. D) Lonca örgütlerinin katkıları ile
  5. E) Yeniçeri Ocağı'nın askeri bütçesinden pay ayrılarak
Cevabı göster

Cevap: B) Vakıf kuruluşları aracılığıyla

Osmanlı'da medreseler, imarethane ve kervansaray gibi eğitim ve sosyal hizmet kurumları vakıf gelirleriyle finanse edilmiştir; devlet hazinesinden doğrudan aktarım yaygın değildi.

Soru 8

Osmanlı ilmiye sınıfında kariyer ilerlemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Sınıfa giriş en üst makam olan şeyhülislamlıkla başlar, kişi giderek müderrisliğe iner.
  2. B) Yargı kolunda yükselme kadılık ve mevleviyetten geçerek kazaskerliğe ulaşır.
  3. C) Kazaskerlik, müderrisliğe atanmadan önce gelinen ilk ve en alt basamaktır.
  4. D) Eğitim kolundaki müderrisler, görevleri gereği hiçbir zaman kadılığa geçemezdi.
  5. E) Şeyhülislamlık, ilmiye dışından gelen askerî kökenli kişilere verilen bir unvandı.
Cevabı göster

Cevap: B) Yargı kolunda yükselme kadılık ve mevleviyetten geçerek kazaskerliğe ulaşır.

İlmiyede yargı kolundaki yükselme kadılık ve mevleviyet dereceleri üzerinden kazaskerliğe uzanır; giriş basamağı müderrislik, en üst makam ise şeyhülislamlıktır. Müderrisler derece denkliğiyle yargı koluna geçebilirdi.

Soru 9

Osmanlı Enderun Mektebi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Sıbyan mektebi mezunlarına din bilimleri eğitimi veren üst düzey bir medrese koludur.
  2. B) Yalnızca Türk asıllı soyluların alındığı, devşirme sistemiyle bağı olmayan bir okuldur.
  3. C) Topkapı Sarayı'nda devşirme gençleri yönetici ve asker olarak yetiştiren saray okuludur.
  4. D) III. Selim döneminde Batı tarzı subay yetiştirmek için kurulmuş askeri bir okuldur.
  5. E) Mezunlarını ilmiye sınıfına hazırlayıp müderris ve kadı olarak görevlendiren kurumdur.
Cevabı göster

Cevap: C) Topkapı Sarayı'nda devşirme gençleri yönetici ve asker olarak yetiştiren saray okuludur.

Enderun, Topkapı Sarayı'nda devşirme kökenli yetenekli gençleri devlet yöneticisi ve asker olarak yetiştiren saray okuludur; devşirme sisteminin en üst kademesini oluştururdu.

Soru 10

Osmanlı medrese terminolojisinde 'softa' kelimesi kimi tanımlamak için kullanılırdı?

  1. A) Medreseyi başarıyla bitiren mezunu
  2. B) Medresede ders veren öğretmeni
  3. C) Müftüden fetva almak için başvuran kişiyi
  4. D) Medresenin mali işlerini yürüten görevliyi
  5. E) Medresede öğrenim gören öğrenciyi
Cevabı göster

Cevap: E) Medresede öğrenim gören öğrenciyi

Softa (suhte), Osmanlı medreselerinde öğrenim gören öğrenciyi ifade eder.

Soru 11

Sahn-ı Seman medreseleri hakkında aşağıdaki bilgilerin hangisi doğrudur?

  1. A) Kanuni döneminde Süleymaniye Külliyesi'nde dört medrese olarak kurulmuştur.
  2. B) Yıldırım Bayezit döneminde Bursa'da açılıp yalnızca fıkıh eğitimi vermiştir.
  3. C) Fatih Sultan Mehmet'in Fatih Külliyesi'nde açtığı sekiz medreseden oluşur.
  4. D) II. Abdülhamit'in modern bilimleri öğretmek için İstanbul'da açtığı okuldur.
  5. E) I. Murat zamanında kurulan Osmanlı'nın ilk medresesi olarak bilinir.
Cevabı göster

Cevap: C) Fatih Sultan Mehmet'in Fatih Külliyesi'nde açtığı sekiz medreseden oluşur.

Sahn-ı Seman, Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'un fethinden sonra Fatih Külliyesi'nde kurduğu sekiz medreseden oluşan, dönemin en yüksek eğitim kurumudur.

Soru 12

XVI. yüzyılda Osmanlı bilim ve sanat dünyasında Piri Reis'in öne çıktığı alan aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hattatlık
  2. B) Haritacılık
  3. C) Nakkaşlık
  4. D) Mimarlık
  5. E) Hekimlik
Cevabı göster

Cevap: B) Haritacılık

Piri Reis, XVI. yüzyılda Osmanlı'da haritacılık alanında öne çıkmış; Kitab-ı Bahriye ve dünya haritaları ile tanınmıştır.

Soru 13

Osmanlı Klasik Dönemi'nde tekke ve zaviyelerin yerine getirdiği eğitim işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Pozitif bilimler ve matematik öğretimi
  2. B) Devlet yönetimi için bürokrat yetiştirme
  3. C) Devşirme kökenli gençlerin askeri yetiştirilmesi
  4. D) Tasavvuf eğitimi
  5. E) İlk okuma-yazma ve Kuran eğitimi
Cevabı göster

Cevap: D) Tasavvuf eğitimi

Tekke ve zaviyeler Osmanlı'da tasavvuf eğitiminin yürütüldüğü kurumlardır. Askeri yetiştirme Acemi Oğlanlar Ocağı'na, saray yönetici kadrosu Enderun'a, temel eğitim sıbyan mekteplerine aittir.

Soru 14

Surname ve Hünername, Osmanlı minyatür sanatında en önemli eserler arasında sayılmaktadır. Bu eserleri süsleyen sanatçılara verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Müderris
  2. B) Hattât
  3. C) Ebrûzen
  4. D) Tezhipçi
  5. E) Nakkaş
Cevabı göster

Cevap: E) Nakkaş

Osmanlı'da minyatür sanatçısına nakkaş denirdi; Surname ve Hünername gibi önemli kitapları Nakkaş Osman, Levni, Matrakçı Nasuh gibi nakkaşlar süslemişlerdir.

Soru 15

Osmanlı şeyhülislamının yetki sınırları düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Şeyhülislam ilmiye sınıfının en üst makamını temsil etmektedir.
  2. B) Şeyhülislam, padişahın tüm siyasi kararlarını onaylamak zorundadır.
  3. C) Şeyhülislam, şer'i konularda hukuki görüş bildirir.
  4. D) Şeyhülislam fetva verme yetkisine sahiptir.
  5. E) Şeyhülislam dini/hukuki bir otorite olup doğrudan siyasi iktidar taşımaz.
Cevabı göster

Cevap: B) Şeyhülislam, padişahın tüm siyasi kararlarını onaylamak zorundadır.

Şeyhülislamın padişahın siyasi kararlarını onaylama zorunluluğu yoktur; dini/hukuki otorite taşır, doğrudan siyasi iktidar kullanmaz. Diğer seçenekler şeyhülislamın gerçek yetkilerini doğru yansıtır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları