Orhan Bey dönemi (ilk kurumlar, Bursa, Çimpe, Rumeli'ye geçiş, Karesi ilhakı) Soruları
KPSS Tarih · 11 özgün soru · açıklamalı çözümler
Orhan Bey dönemi (ilk kurumlar, Bursa, Çimpe, Rumeli'ye geçiş, Karesi ilhakı) — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Orhan Bey dönemi (ilk kurumlar, Bursa, Çimpe, Rumeli'ye geçiş, Karesi ilhakı) konusunda bilmen gereken 13 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Orhan Bey, 1326 yılında Bursa'yı fethederek Osmanlı Devleti'nin ikinci hükümdarı olmuş ve dönemin Türkmen hükümdarları arasında mal-ülke-asker gücü bakımından en büyüğü kabul edilmiştir.
Osmanlı'da merkezi bürokratik idare, kadılık makamı ve devletin teşkilatlanması ilk kez Orhan Bey döneminde başlamıştır; ilk Osmanlı sikkesi (parası) da bu dönemde bastırılmıştır.
Orhan Bey döneminde 'ülke hükümdar ve oğullarınındır' anlayışı henüz yerleşmemiştir; verasette ilk değişiklik ve bu anlayışa geçiş I. Murat döneminde yapılmıştır.
Osmanlı, fethettiği bölgelerin yerel halkına ve gayrimüslimlere zarar vermeyip koruma sağlayan istimalet (hoşgörü/ısındırma) politikası uygulamış, böylece halkın yönetime direncini azaltmıştır.
Orhan Bey, İslamiyet'e yaptığı hizmet nedeniyle 'İhtiyarüddin' lakabıyla anılmış; İbn Battuta onu 'Türkmen hükümdarların en yücesi/en büyüğü' olarak nitelendirmiştir.
Karesioğulları 1345'te Orhan Gazi döneminde Osmanlı egemenliğine giren ilk beylik olmuş; bu beyliğin (Çanakkale-Balıkesir) ilhakı Rumeli'ye geçişi kolaylaştırmış ve Osmanlı donanmasının temelini atmıştır.
Osmanlı'da ilk düzenli ordu Orhan Gazi döneminde yaya ve müsellem adı verilen birliklerden oluşturulmuştur; Topçu Ocağı ise I. Murat döneminde kurulmuştur.
Bizans'taki taht mücadelesinde Kantakuzen(os), Orhan Gazi'den askeri yardım istemiş; Orhan Gazi de bu ittifak ve Kantakuzen'in kızı Theodora ile evlilik yoluyla destek vererek Osmanlıların Rumeli'ye geçişini kolaylaştırmıştır.
Osmanlı Kuruluş Dönemi olaylarının kronolojik sırası: Bursa'nın fethi (1326), Maltepe/Palekanon Savaşı (1329), Karesi Beyliği'nin katılması (1345), Edirne'nin fethi (1363), Sırpsındığı Savaşı (1364).
Osmanlıların Rumeli'ye geçişi Orhan Bey döneminde başlamış; Süleyman Paşa komutasında alınan Çimpe Kalesi (Gelibolu yakını) Osmanlı'nın Avrupa'daki/Rumeli'deki ilk kalıcı üssü olmuştur.
Osmanlılar Rumeli'de fethedilen bölgelere Anadolu'dan Türkmen nüfus yerleştirmiş (Evlad-ı Fatihan); bu iskan politikasının amacı Müslüman-Türk nüfus oranını artırmak, kalıcı hakimiyet sağlamak ve isyanları önlemekti.
Bursa, Orhan Gazi döneminde fethedilerek Osmanlı'nın ilk başkenti olmuş; Bursa Bey Sarayı Osmanlı'nın ilk sarayıdır.
Orhan Bey döneminde ilk divan (Divan-ı Hümayun) kurulmuş, ilk vezir olarak Alaeddin Paşa atanmış ve ilk düzenli ordu yaya-müsellem adıyla oluşturulmuştur.
Örnek Sorular
Soru 1
Osmanlı Kuruluş Dönemi'ne ait aşağıdaki olayların kronolojik sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Bursa'nın Fethi → Maltepe Savaşı → Karesi'nin İlhakı → Edirne'nin Fethi
B) Maltepe Savaşı → Bursa'nın Fethi → Karesi'nin İlhakı → Edirne'nin Fethi
C) Karesi'nin İlhakı → Bursa'nın Fethi → Maltepe Savaşı → Edirne'nin Fethi
Cevap: A) Bursa'nın Fethi → Maltepe Savaşı → Karesi'nin İlhakı → Edirne'nin Fethi
Doğru sıra: Bursa fethi (1326) → Maltepe/Palekanon Savaşı (1329) → Karesi ilhakı (1345) → Edirne fethi (1363).
Soru 2
1326'da Bursa'yı fetheden Osmanlı hükümdarı ve dönemin kaynaklarında bu hükümdar için kullanılan nitelendirme aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?
A) Osman Gazi; Rum Serhad Beyi
B) Orhan Bey; en güçlü Türkmen beyi
C) I. Murat; Hüdavendigâr
D) Süleyman Paşa; Rumeli Fatihi
E) Alaeddin Paşa; İlk Osmanlı Veziri
Cevabı göster
Cevap: B) Orhan Bey; en güçlü Türkmen beyi
Bursa, 1326'da Orhan Bey tarafından fethedilmiştir. İbn Battuta, Orhan Bey'i mal, ülke ve asker gücü bakımından dönemin en güçlü Türkmen beyi olarak nitelendirmiştir; dolayısıyla 'Orhan Bey; en güçlü Türkmen beyi'…
Soru 3
Osmanlı Devleti'ne katılan ilk Anadolu beyliği olan Karesioğulları'nın ilhakı aşağıdaki sonuçlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
A) İlk kadılık teşkilatının kurulması
B) Edirne'nin Osmanlı'ya başkent yapılması
C) Osmanlı donanmasının temelinin atılması
D) Yeniçeri Ocağı'nın oluşturulması
E) İlk Osmanlı sikkesinin bastırılması
Cevabı göster
Cevap: C) Osmanlı donanmasının temelinin atılması
Çanakkale-Balıkesir bölgesindeki Karesioğulları'nın 1345'te Osmanlı'ya katılması, hazır gemileri ve denizci nüfusuyla Osmanlı donanmasının temelinin atılmasını sağlamış, böylece Rumeli'ye geçişi de kolaylaştırmıştır.
Soru 4
Osmanlı Devleti'nin Avrupa yakasındaki ilk kalıcı üssü olan Çimpe Kalesi aşağıdaki komutanlardan hangisinin önderliğinde ele geçirilmiştir?
A) Orhan Gazi
B) Alaeddin Paşa
C) Lala Şahin Paşa
D) Süleyman Paşa
E) Evrenos Bey
Cevabı göster
Cevap: D) Süleyman Paşa
Orhan Bey'in oğlu Süleyman Paşa, Gelibolu yakınındaki Çimpe Kalesi'ni alarak Osmanlı'nın Rumeli'deki ilk kalıcı üssünü kurmuştur.
Soru 5
Osmanlı'da 'ülke hükümdar ve oğullarınındır' şeklindeki veraset anlayışına ilk geçiş hangi hükümdar döneminde yaşanmıştır?
A) Osman Gazi
B) Orhan Bey
C) I. Murat
D) Yıldırım Bayezid
E) I. Mehmed
Cevabı göster
Cevap: C) I. Murat
Bu veraset anlayışı Orhan Bey döneminde henüz mevcut değildi; sistemin kurumsal temeli I. Murat döneminde atıldı.
Soru 6
Osmanlı Devleti'ndeki ilk düzenli ordu birlikleri hangi isimle anılmakta olup hangi hükümdar döneminde oluşturulmuştur?
A) Kapıkulu Ocağı; I. Murat
B) Yeniçeri Ocağı; Orhan Gazi
C) Topçu Ocağı; Orhan Gazi
D) Akıncı Ocağı; Osman Gazi
E) Yaya-Müsellem; Orhan Gazi
Cevabı göster
Cevap: E) Yaya-Müsellem; Orhan Gazi
Osmanlı'nın ilk düzenli ordusu, Orhan Gazi döneminde kurulan yaya ve müsellem birliklerinden oluşur; bu nedenle 'Yaya-Müsellem; Orhan Gazi' eşleştirmesi doğrudur. Topçu Ocağı ve Yeniçeri Ocağı I. Murat dönemine aittir.
Soru 7
Orhan Bey dönemine ait kurumsal gelişmelerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) İlk Osmanlı Sancak Beyi — Alaeddin Paşa
B) İlk Osmanlı Veziri — Alaeddin Paşa
C) İlk düzenli ordu — Yaya-Müsellem birlikleri
D) İlk kadılık makamı — Orhan Bey dönemi
E) İlk Divan (Divan-ı Hümayun) — Orhan Bey dönemi
Cevabı göster
Cevap: A) İlk Osmanlı Sancak Beyi — Alaeddin Paşa
Alaeddin Paşa ilk Osmanlı veziri olarak atanmıştır; sancak beyliği onun unvanı değildir. Divan, Alaeddin Paşa'nın vezirlik görevi ve Yaya-Müsellem birlikleri Orhan Bey dönemine aittir.
Soru 8
Osmanlıların Rumeli'ye geçiş sürecinde Orhan Gazi'den askeri yardım isteyen ve bu ittifakı pekiştirmek için kızı Theodora'yı Orhan Gazi ile evlendiren Bizans taht mücadelecisi kimdir?
A) Paleologos
B) Kantakuzenos
C) Aleksios Komnenos
D) İoannes Vatatzis
E) Konstantinos Dragazes
Cevabı göster
Cevap: B) Kantakuzenos
Bizans taht çatışmasında Kantakuzenos, Orhan Gazi ile ittifak kurmuş; kızı Theodora'yı Orhan Gazi'ye eş olarak vermiş ve karşılığında aldığı askeri destekle birlikte bu ilişki Osmanlıların Rumeli'ye geçişini…
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Orhan Bey dönemine ait kurumsal gelişmeler arasında yer almaz?
A) Kadılık makamının ilk kez oluşturulması
B) Merkezi bürokratik idareye geçişin başlaması
C) İlk Osmanlı sikkesinin bastırılması
D) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması
E) Devlet teşkilatlanmasının ilk adımlarının atılması
Cevabı göster
Cevap: D) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması
Yeniçeri Ocağı I. Murat döneminde kurulmuştur, Orhan Bey döneminde değil. Kadılık, merkezi bürokrasi ve ilk sikke Orhan Bey dönemine aittir.
Soru 10
Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti ve ilk sarayı olan Bey Sarayı'nın bulunduğu şehir hangisidir?
A) İznik
B) Edirne
C) Bilecik
D) Söğüt
E) Bursa
Cevabı göster
Cevap: E) Bursa
Bursa, Orhan Gazi tarafından fethedilerek Osmanlı'nın ilk başkenti yapılmıştır ve Bursa Bey Sarayı Osmanlı'nın ilk sarayı olma özelliğini taşır.
Soru 11
Ünlü seyyah İbn Battuta, seyahatnamesinde 'Türkmen hükümdarların en yücesi' ifadesiyle hangi Osmanlı hükümdarını övmüştür?
A) Orhan Bey
B) I. Murat
C) Osman Gazi
D) Yıldırım Bayezid
E) Çelebi Mehmed
Cevabı göster
Cevap: A) Orhan Bey
İbn Battuta seyahatnamesinde Orhan Bey'i mal, ülke ve asker bakımından Türkmen hükümdarlarının en büyüğü/en yücesi olarak tanımlamıştır.