Nüfus mübadelesi ve Türk-Yunan ilişkilerinin normalleşmesi (1930, Venizelos) Soruları
KPSS Tarih · 12 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Nüfus mübadelesi uygulamasındaki anlaşmazlık Milletler Cemiyeti'ne taşınmış; bu süreçte iki ülke arasında hangi gelişme yaşanmıştır?
A) Milletler Cemiyeti sorunu çözememiş; iki ülke karşılıklı olarak Rum ve Türk mülklerine el koymuştur.
B) Sorun Milletler Cemiyeti'nde çözüme kavuşturulmuş; her iki ülke de el koydukları mülkleri iade etmek durumunda kalmıştır.
C) Milletler Cemiyeti sorunu hakemlik yoluyla çözmüş; iki ülke antlaşma imzalamak zorunda kalmıştır.
D) Sorun Milletler Cemiyeti'nin baskısıyla iki ülke arasında doğrudan bir tazminat antlaşması imzalanarak çözülmüştür.
E) Milletler Cemiyeti konuyu Uluslararası Adalet Divanı'na sevk etmiş; divan iki ülkeyi tazminat ödemeye mahkum etmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) Milletler Cemiyeti sorunu çözememiş; iki ülke karşılıklı olarak Rum ve Türk mülklerine el koymuştur.
Nüfus mübadelesi anlaşmazlığı Milletler Cemiyeti'ne taşınmış ancak orada çözüme kavuşturulamamış; süreçte her iki ülke de karşılıklı olarak Rum ve Türk mülklerine el koymuştur.
Soru 2
Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen Rum-Türk nüfus mübadelesi, Türkiye'nin hangi devlet anlayışıyla hareket ettiğinin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir?
A) Yayılmacı (emperyalist) devlet anlayışı
B) Ulusçu (milliyetçi) devlet anlayışı
C) Ümmetçi (İslamcı) devlet anlayışı
D) Sömürgeci (kolonyalist) devlet anlayışı
E) Federalist devlet anlayışı
Cevabı göster
Cevap: B) Ulusçu (milliyetçi) devlet anlayışı
Rum-Türk nüfus mübadelesi, nüfusun etnik/dini kimliğe göre ayrılmasını öngörmesi bakımından Türkiye'nin ulusçu (milliyetçi) devlet anlayışıyla hareket ettiğinin somut bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Misakımilli (Misak-ı Millî) kararları arasında yer almaz?
A) Azınlıkların haklarının komşu ülkelerdeki Müslümanların haklarıyla aynı esasa bağlanması
B) Milli sınırların belirlenmesi
C) Türk-Yunan nüfus mübadelesinin esaslarının belirlenmesi
D) Halkın kendi kaderini tayin etmesi ilkesinin benimsenmesi
E) Boğazların statüsüne ilişkin ilkelerin ortaya konması
Cevabı göster
Cevap: C) Türk-Yunan nüfus mübadelesinin esaslarının belirlenmesi
Misakımilli kararları azınlık hakları, milli sınırlar, Boğazların statüsü ve self-determinasyon gibi konuları kapsamakla birlikte nüfus mübadelesiyle ilgili herhangi bir karar içermez; nüfus mübadelesi Lozan'da ele…
Soru 4
1930 yılında Türk-Yunan dostluğunu resmileştiren antlaşma ile başlayan ilişkilerin bozulmaya başlamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yunanistan'ın Balkan Antantı'ndan çekilerek Türkiye'ye toprak talebi yöneltmesi
B) Yunanistan'ın 1940'ta İtalya'ya teslim olmasıyla Türk-Yunan ittifakının çökmesi
C) 1950'lerde patlak veren Yunanistan-NATO gerginliğinin Türkiye'yi olumsuz etkilemesi
D) Yunanistan'ın Kıbrıs'ın kendisine bağlanması talebini gündeme taşıması
E) Yunanistan'ın Batı Trakya Türklerinin mülkiyet haklarını kısıtlamaya başlaması
Cevabı göster
Cevap: D) Yunanistan'ın Kıbrıs'ın kendisine bağlanması talebini gündeme taşıması
1930'da başlayan Türk-Yunan dostluğu 1954'e kadar sürmüş; Yunanistan'ın Kıbrıs'ın kendisine (Yunanistan'a) bağlanması yönündeki enosis talebini gündeme taşıması ve adadaki EOKA faaliyetlerine destek vermesiyle…
Soru 5
Yunanistan eski Başbakanı Venizelos, 12 Ocak 1934'te Nobel Komitesi'ne yazdığı mektupta Nobel Barış Ödülü'ne aday olarak kimi göstermiştir?
A) Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak
B) Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk
C) Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras
D) Başbakan İsmet İnönü
E) İktisat Vekili Celal Bayar
Cevabı göster
Cevap: B) Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk
Venizelos, 12 Ocak 1934 tarihli mektupla barışı sağlamlaştırma çabaları ve gerçekleştirilen reformları gerekçe göstererek dönemin cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ü Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermiştir.
Soru 6
Nüfus mübadelesi sorununun Türk-Yunan ilişkilerinde gerginliğe yol açmasının temel nedenleri arasında aşağıdakilerin hangisi yer almaktadır?
A) Yunanistan'ın İstanbul'da daha fazla Rum bırakmak istemesi ve etabli kişilerin belirlenmesindeki anlaşmazlık
B) Türkiye'nin mübadele kapsamını Balkanlardaki tüm Müslümanlara genişletme talebi ve bunun Yunanistan tarafından reddedilmesi
C) Türkiye'nin mübadele kapsamı dışına çıkardığı Batı Trakya Türklerini geri almak istemesi
D) Yunanistan'ın mübadele yerine azınlık hakları antlaşması imzalanmasını önermesi
E) Türkiye'nin tüm mübadele işlemlerini tek taraflı yürütmek istemesi ve Yunanistan'ın buna itiraz etmesi
Cevabı göster
Cevap: A) Yunanistan'ın İstanbul'da daha fazla Rum bırakmak istemesi ve etabli kişilerin belirlenmesindeki anlaşmazlık
Yunanistan'ın Megali İdea hedefi doğrultusunda İstanbul'da daha fazla Rum bırakmak istemesi ve etabli kişilerin tespitindeki anlaşmazlık, nüfus mübadelesi sürecindeki başlıca gerginlik kaynaklarıdır.
Soru 7
Lozan Antlaşması'na göre nüfus mübadelesi kapsamı dışında (etabli) tutulanlar aşağıdakilerin hangisinde doğru biçimde bir arada verilmiştir?
A) Selanik'te oturan Türkler ile İzmir'de oturan Rumlar
B) Batı Trakya'da oturan Türkler ile İstanbul'da oturan Rumlar
C) Doğu Trakya'da oturan Türkler ile Atina'da oturan Rumlar
D) Batı Trakya'da oturan Rumlar ile İstanbul'da oturan Türkler
E) Ege Adaları'nda oturan Türkler ile İstanbul'da oturan Rumlar
Cevabı göster
Cevap: B) Batı Trakya'da oturan Türkler ile İstanbul'da oturan Rumlar
Lozan'a göre Batı Trakya'daki Türkler ile İstanbul'daki Rumlar 'etabli' (yerleşik) statüsünde kabul edilerek mübadele dışında bırakılmıştır; diğer Rum Ortodokslar ve Müslümanlar yer değiştirmiştir.
Soru 8
1930'da Ankara'yı ziyaret ederek Türk-Yunan dostluğunun ve yakınlaşmasının sembolik adımını atan Yunan Başbakanı kimdir?
A) Panagiotis Tsaldaris
B) Ioannis Metaxas
C) Eleftherios Venizelos
D) Georgios Kondylis
E) Alexandros Papagos
Cevabı göster
Cevap: C) Eleftherios Venizelos
Mübadele ve mülk anlaşmazlığını çözen 10 Haziran 1930 tarihli Ankara Antlaşması'nın ardından Yunan Başbakanı Eleftherios Venizelos aynı yıl Ankara'yı ziyaret etmiş; bu ziyaret iki ülke arasındaki dostluğun ve…
Soru 9
Türk-Yunan ilişkilerinin 1930'da normalleşmesi, hangi gelişmeleri doğrudan kolaylaştırmıştır?
A) Türkiye'nin Birinci Dünya Savaşı'ndaki taraf değişikliği ve Orta Doğu ittifaklarının kurulması
B) Türkiye'nin Kıbrıs üzerindeki haklarını tanıtan uluslararası antlaşmaların imzalanması
C) Türkiye'nin NATO'ya katılması ve Yunanistan ile ortak savunma paktının imzalanması
D) Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üye olması ve Yunanistan ile Balkan Antantı'nı kurması
E) Türkiye'nin Lozan'da aldığı hakları pekiştiren Montrö Sözleşmesi'nin imzalanması
Cevabı göster
Cevap: D) Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üye olması ve Yunanistan ile Balkan Antantı'nı kurması
Türk-Yunan ilişkilerinin normalleşmesi, Türkiye'nin 1932'de Milletler Cemiyeti'ne davet edilmesini ve 1934'te Yunanistan ile birlikte Balkan Antantı'nın kurulmasını kolaylaştırmıştır.
Soru 10
Lozan Antlaşması'nda kararlaştırılan zorunlu nüfus mübadelesine göre Yunanistan'dan Türkiye'ye gönderilen grup aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rum Ortodoks Hristiyanlar
B) Yunan vatandaşlığına geçmiş Ermeniler
C) Rum asıllı Katolikler
D) Bulgar asıllı Müslümanlar
E) Müslüman Türkler
Cevabı göster
Cevap: E) Müslüman Türkler
Lozan Antlaşması'nda Türkiye'deki Rum Ortodokslar Yunanistan'a, Yunanistan'daki Müslüman Türkler ise Türkiye'ye gönderilmesi öngörülmüştür.
Soru 11
Nüfus mübadelesi anlaşmazlığının çözümüne yönelik görüşmelerde Türkiye'yi temsil eden ve Türk tarafının Muhtelit Mübadele Komisyonu'ndaki çalışmalarını yürüten Dışişleri Bakanı kimdir?
A) Tevfik Rüştü Aras
B) Ali Fethi Okyar
C) Şükrü Saraçoğlu
D) Rauf Orbay
E) Hüseyin Cahit Yalçın
Cevabı göster
Cevap: A) Tevfik Rüştü Aras
Tevfik Rüştü Aras, Atatürk döneminin en uzun görev yapan dışişleri bakanıdır; nüfus mübadelesi anlaşmazlığının çözümü sürecinde Türk tarafını temsil etmiş ve Muhtelit Mübadele Komisyonu'ndaki görüşmeleri yürütmüştür.
Soru 12
Atatürk dönemi dış politikasında Lozan'dan kalan sorunlar arasında yer alan nüfus mübadelesi meselesi ne zaman ve hangi ülke ile çözüme kavuşturulmuştur?
A) 1923'te İngiltere ile Lozan müzakereleri sırasında
B) 1926'da İtalya ile imzalanan antlaşma çerçevesinde
C) 1930'da Yunanistan ile doğrudan müzakereler yoluyla
D) 1928'de Fransa arabuluculuğuyla Yunanistan ile
E) 1936'da Milletler Cemiyeti'nin bağlayıcı kararıyla
Cevabı göster
Cevap: C) 1930'da Yunanistan ile doğrudan müzakereler yoluyla
Nüfus mübadelesi sorunu Atatürk döneminde Lozan'dan kalan bir mesele olup 1930'da Yunanistan ile gerçekleştirilen doğrudan görüşmeler sonucunda çözüme kavuşturulmuştur.