Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) ve siyasi sonuçları Soruları
KPSS Tarih · 11 özgün soru · açıklamalı çözümler
Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) ve siyasi sonuçları — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) ve siyasi sonuçları konusunda bilmen gereken 12 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Mudanya Ateşkesi'ne göre Yunan kuvvetleri Doğu Trakya'yı 15 gün içinde boşaltıp İngiltere'ye, İngiltere de 30 gün içinde bölgeyi TBMM'ye devredecek; Doğu Trakya'yı teslim almakla Trakya Yüksek Komiseri Refet Bele görevlendirilmiştir.
Mondros Mütarekesi (1918) Osmanlı'nın teslimiyetini belgelerken, Mudanya Ateşkesi (1922) Türkiye lehine sonuçlanarak Kurtuluş Savaşı'nın zaferini tescil etmiş ve İtilaf Devletleri'nin TBMM'nin üstünlüğünü kabul ettiğini göstermiştir.
Mudanya Ateşkesi görüşmelerinde temsilciler şöyleydi: TBMM-İsmet İnönü, İngiltere-Harrington, Fransa-Charpy, İtalya-Monbelli; Yunan temsilci Mazarakis görüşmelere katıldı ama imzalamadı.
Mudanya Ateşkes Antlaşması 11 Ekim 1922'de Türkiye (TBMM), İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmış; Yunanistan görüşmelere katılıp imzalamamış ancak alınan kararları sonradan kabul etmiştir.
Mudanya Ateşkesi'nin imzalanmasının ardından Yunanistan'ı destekleyen İngiltere Başbakanı Lloyd George görevinden istifa etmiş; Fransız basını bu durumu 'İngiliz-Yunan politikasının iflası' olarak nitelendirmiştir.
Mudanya Ateşkesi, İngiltere'nin siyasi olarak yalnız kalmasına, İtilaf bloğunun parçalanmasına ve İngiliz dominyonlarının savaş karşıtı açıklamalar yapmasına yol açarak İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır.
Mudanya Ateşkesi görüşmelerinde Türkiye'yi (TBMM'yi) İsmet İnönü temsil etmiş; antlaşmayı Türkiye adına o imzalamıştır.
Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya (Meriç Nehri'ne kadar) savaş yapılmadan Yunanistan'dan alınarak Türkiye'ye bırakılmış; İstanbul, Boğazlar ve İzmit bölgesi de diplomasi yoluyla işgalden kurtarılmıştır.
Mudanya'dan sonraki olayların kronolojik sırası: Malta'daki Türk esirlerinin serbest bırakılması → Mudanya Ateşkesi'nin imzalanması → Lloyd George Hükümeti'nin istifası.
Mudanya Ateşkesi, Kurtuluş Savaşı'nı fiilen sona erdirerek TBMM'nin askeri zaferini diplomasiye taşımış ve Lozan Konferansı'nın zeminini hazırlamıştır.
Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve İzmir'in kurtarılmasının (9 Eylül 1922) ardından Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) imzalanmış, bunu Lozan Konferansı izlemiştir.
Mudanya Ateşkesi'nin imzalanmasına bağlı gelişmeler arasında Yunanistan'da kral değişikliği ve İngiltere'de Lloyd George hükümetinin istifası yer alır; Mudanya, İsmet İnönü'nün ilk önemli diplomatik (sivil) etkinliği olmuş ve Lozan'a temsilci seçilmesinde belirleyici olmuştur.
Örnek Sorular
Soru 1
Mudanya Ateşkesi'nden sonra İngiltere'de yaşanan siyasi gelişme ve uluslararası tepkiler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İngiltere Başbakanı Lloyd George istifa etmiş; Fransız basını bunu İngiliz-Yunan politikasının iflası saymıştır.
B) İngiltere Başbakanı Asquith, antlaşmayı başarılı bulan bir konuşma yaparak görevine kaldığı yerden devam etmiştir.
C) Fransız basını antlaşmayı İngiltere'nin galibiyeti olarak selamlayarak Lloyd George'u tebrik etmiştir.
D) Lloyd George hükümetinin istifasının ardından İngiltere, Yunanistan ile ittifakı resmî düzeyde yenilemiştir.
E) Mudanya'nın ardından İtalya başbakanı istifa etmiş; Fransız basını bunu İtalya'nın iflası şeklinde nitelendirmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) İngiltere Başbakanı Lloyd George istifa etmiş; Fransız basını bunu İngiliz-Yunan politikasının iflası saymıştır.
Yunanistan'ı destekleyen İngiltere Başbakanı Lloyd George, Mudanya sonrası istifa etmek zorunda kalmış; Fransız basını bu gelişmeyi İngiliz-Yunan politikasının iflası olarak nitelendirmiştir.
Soru 2
Mudanya Ateşkesi'ne göre Doğu Trakya'nın TBMM'ye devredilmesi süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yunan kuvvetleri bölgeyi 30 gün içinde boşaltarak TBMM yetkililerine teslim edecektir.
B) Yunan kuvvetleri 15 gün içinde bölgeyi İngiltere'ye, İngiltere de 30 gün içinde TBMM'ye devredecektir.
C) Yunan kuvvetleri bölgeyi boşalttıktan sonra teslim alma görevi Kâzım Karabekir'e verilecektir.
D) İngiltere bölgeyi 15 gün içinde önce müttefiki Fransa'ya, Fransa da 30 gün içinde TBMM'ye devredecektir.
E) Yunan kuvvetleri Doğu Trakya'yı 30 gün içinde boşaltarak doğrudan TBMM'ye bırakacaktır.
Cevabı göster
Cevap: B) Yunan kuvvetleri 15 gün içinde bölgeyi İngiltere'ye, İngiltere de 30 gün içinde TBMM'ye devredecektir.
Ateşkese göre Yunan kuvvetleri Doğu Trakya'yı 15 gün içinde İngiltere'ye, İngiltere de 30 gün içinde TBMM'ye devredecekti; bölgeyi teslim alma görevi Trakya Yüksek Komiseri Refet Bele'ye verilmişti.
Soru 3
Mudanya Ateşkesi'nde diplomatik yollarla Türkiye'ye bırakılan ya da işgalden kurtulan topraklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Doğu Trakya (Meriç Nehri'ne kadar)
B) İstanbul
C) Batı Trakya
D) İzmit
E) Boğazlar bölgesi
Cevabı göster
Cevap: C) Batı Trakya
Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya, İstanbul, Boğazlar ve İzmit bölgesi diplomatik yollarla kurtarılmıştır; Batı Trakya bu kapsamda yer almamaktadır.
Soru 4
Mudanya Ateşkesi'nde TBMM'yi temsil ederek antlaşmayı Türkiye adına imzalayan isim kimdir?
A) Fevzi Çakmak
B) Refet Bele
C) Kâzım Karabekir
D) İsmet İnönü
E) Ali Fuat Cebesoy
Cevabı göster
Cevap: D) İsmet İnönü
Mudanya Ateşkesi'nde TBMM'yi İsmet İnönü temsil etmiş ve antlaşmayı Türkiye adına o imzalamıştır.
Soru 5
Mudanya Ateşkesi'nin İtilaf Devletleri üzerindeki etkisi değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi bu sürecin bir sonucu olarak gösterilemez?
A) İngiltere'nin müttefikleri tarafından yalnız bırakılması
B) İtilaf bloğunun iç bütünlüğünün bozulması
C) İngiliz dominyonlarının savaş karşıtı tutum açıklaması
D) İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının belirginleşmesi
E) İtilaf Devletleri'nin ortak kararla Türkiye'ye yeni bir savaş açması
Cevabı göster
Cevap: E) İtilaf Devletleri'nin ortak kararla Türkiye'ye yeni bir savaş açması
Mudanya, İtilaf bloğunu parçalamış; İngiltere yalnız kalmış ve dominyonlar savaş karşıtı açıklamalar yapmıştır. İtilaf Devletleri'nin ortak yeni bir savaş kararı alması bu gelişmelerin tam tersidir.
Soru 6
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı tarih ve imzalayan taraflar bakımından aşağıdaki bilgilerin hangisi doğrudur?
A) Antlaşma 30 Ekim 1918'de TBMM, Yunanistan, İngiltere ve Fransa arasında imzalanmış; İtalya görüşmelere katılmamıştır.
B) Antlaşma 11 Ekim 1922'de TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmış; Yunanistan ise imzalamamıştır.
C) Antlaşma 24 Temmuz 1923'te imzalanmış olup Yunanistan da imzalayan taraflar arasında yer almaktadır.
D) Antlaşmaya yalnızca TBMM ile İngiltere taraf olmuş; Fransa ve İtalya gözlemci statüsünde kalmıştır.
E) Antlaşma 11 Ekim 1921'de Yunanistan ile imzalanmış; İngiltere ve İtalya bunu sonradan onaylamıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Antlaşma 11 Ekim 1922'de TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmış; Yunanistan ise imzalamamıştır.
Mudanya Ateşkesi 11 Ekim 1922'de TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmıştır. Yunanistan görüşmelere katılmış ancak imzalamamış, alınan kararları sonradan kabul etmiştir.
Soru 7
Mudanya Ateşkesi'nin Türk siyasi tarihi açısından en belirleyici işlevi nedir?
A) Kurtuluş Savaşı'nı fiilen sona erdirip askeri zaferi diplomasiye taşıyarak Lozan'ın zeminini hazırlamak
B) Saltanatın kaldırılmasını hukuki zemine oturtarak yeni rejimin ilanını başlatan belge olmak
C) Osmanlı Devleti'ni resmen sona erdiren ve hanedanı yurt dışına gönderen bir belge olmak
D) Mondros Mütarekesi'ni geçersiz kılarak onun yerine geçen yeni bir mütareke niteliği taşımak
E) Türkiye ile Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesini esaslı biçimde düzenleyen uluslararası bir belge olmak
Cevabı göster
Cevap: A) Kurtuluş Savaşı'nı fiilen sona erdirip askeri zaferi diplomasiye taşıyarak Lozan'ın zeminini hazırlamak
Mudanya Ateşkesi Kurtuluş Savaşı'nı fiilen sona erdirmiş, TBMM'nin askeri zaferini diplomatik zemine taşımış ve Lozan Konferansı için gerekli ortamı hazırlamıştır.
Soru 8
Mudanya Ateşkesi müzakerelerinde devletlerin temsilcileri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) TBMM'yi İsmet İnönü temsil etmiştir.
B) İtalya'yı General Monbelli temsil etmiştir.
C) İngiltere'yi General Townshend temsil etmiş ve antlaşmayı imzalamıştır.
D) Fransa'yı General Charpy temsil etmiştir.
E) Yunan temsilci Mazarakis görüşmelere katılmış ancak antlaşmayı imzalamamıştır.
Cevabı göster
Cevap: C) İngiltere'yi General Townshend temsil etmiş ve antlaşmayı imzalamıştır.
İngiltere'yi Harrington temsil etmiştir; Townshend bu görüşmelerde yer almamıştır. Diğer şıklardaki bilgiler (İsmet İnönü, Monbelli, Mazarakis, Charpy) doğrudur.
Soru 9
Mudanya Ateşkesi'nin ardından İsmet İnönü açısından ortaya çıkan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) İsmet İnönü, Mudanya'dan sonra ordudaki görevinden istifa ederek siyasetten çekilmiştir.
B) Mudanya görüşmeleri İsmet İnönü'nün son diplomatik görevi olmuş; Lozan'a gönderilmemiştir.
C) İsmet İnönü, Mudanya'dan sonra Doğu Trakya'yı teslim almakla görevlendirilmiştir.
D) Mudanya, İsmet İnönü'nün diplomatik başarısı olmuş ve Lozan'a baş temsilci seçilmesini sağlamıştır.
E) İsmet İnönü, Yunanistan'daki kral değişikliğinin ardından Atina büyükelçiliği görevine resmen atanmıştır.
Cevabı göster
Cevap: D) Mudanya, İsmet İnönü'nün diplomatik başarısı olmuş ve Lozan'a baş temsilci seçilmesini sağlamıştır.
Mudanya, İsmet İnönü'nün ilk önemli sivil/diplomatik etkinliği olmuş ve bu başarı onun Lozan Konferansı'na baş temsilci olarak seçilmesini doğrudan etkilemiştir.
Soru 10
Mondros Mütarekesi ile Mudanya Ateşkesi arasındaki fark bakımından aşağıdakilerden hangisi doğru bir tespittir?
A) Mondros yenilgiyi belgeleyen bir teslim iken Mudanya, Türkiye lehine sonuçlanan bir kazanım olmuştur.
B) Mondros Türkiye lehine, Mudanya ise Osmanlı aleyhine sonuçlanan bir antlaşma olmuştur.
C) Mondros da Mudanya da Osmanlı Devleti adına imzalanan ve teslimiyeti belgeleyen metinlerdir.
D) Mondros saltanatı güçlendirirken Mudanya, Osmanlı Mebusan Meclisi adına imzalanan resmî bir metindir.
E) Mondros ve Mudanya, Lozan Antlaşması'nın bütün hükümlerini önceden geçersiz kılan belgelerdir.
Cevabı göster
Cevap: A) Mondros yenilgiyi belgeleyen bir teslim iken Mudanya, Türkiye lehine sonuçlanan bir kazanım olmuştur.
Mondros (1918) Osmanlı'nın teslimini belgeleyen bir yenilgi metniyken Mudanya (1922), TBMM'nin askeri zaferini İtilaf Devletleri'ne onaylatan, Türkiye lehine sonuçlanan bir kazanımdır.
Soru 11
Aşağıdaki olaylar kronolojik sıraya göre dizildiğinde doğru olan hangi seçenektir?
A) Mudanya Ateşkesi → Büyük Taarruz → İzmir'in kurtarılması → Lozan Konferansı
B) Büyük Taarruz → İzmir'in kurtarılması → Mudanya Ateşkesi → Lozan Konferansı
C) Büyük Taarruz → Mudanya Ateşkesi → İzmir'in kurtarılması → Lozan Konferansı
D) İzmir'in kurtarılması → Büyük Taarruz → Mudanya Ateşkesi → Lozan Konferansı
E) Lozan Konferansı → Büyük Taarruz → İzmir'in kurtarılması → Mudanya Ateşkesi
Cevabı göster
Cevap: B) Büyük Taarruz → İzmir'in kurtarılması → Mudanya Ateşkesi → Lozan Konferansı
Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922), ardından İzmir'in kurtarılması (9 Eylül 1922), sonra Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) ve nihayet Lozan Konferansı gelir.