Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) – Boğazlar üzerinde tam egemenlik Soruları
KPSS Tarih · 21 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Lozan'ın boğazlar rejiminden kaynaklanan güvensizliği giderdiğini ve Türkiye'ye tam emniyet sağladığını beyan eden Sovyet devlet adamı kimdir?
A) Dışişleri Komiseri Litvinov
B) Dışişleri Komiseri Çiçerin
C) Dışişleri Komiseri Molotov
D) Büyükelçi Mayski
E) Genel Sekreter Stalin
Cevabı göster
Cevap: A) Dışişleri Komiseri Litvinov
Sovyet Dışişleri Komiseri Litvinov, Montrö Sözleşmesi'nin Lozan'ın yarattığı güvensizliği giderdiğini ve Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam emniyet sağladığını açıkça dile getirmiştir.
Soru 2
Montrö Konferansı'nda İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikalarına karşı ortak bir tutum sergileyerek Türk tezini destekleyen devletler hangileridir?
A) Fransa ve ABD
B) İngiltere ve Sovyet Rusya
C) Japonya ve Yunanistan
D) Romanya ve Bulgaristan
E) Fransa ve Sovyet Rusya
Cevabı göster
Cevap: B) İngiltere ve Sovyet Rusya
İngiltere ve Sovyet Rusya, İtalya ile Almanya'nın yayılmacı politikalarına karşı ortak tutum çerçevesinde Montrö Konferansı'nda Türk tezini desteklemiştir.
Soru 3
Atatürk Dönemi dış politika kazanımları açısından 1936 yılını simgeleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Lozan Antlaşması
B) Balkan Antantı
C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
D) Sadabat Paktı
E) Türk-İngiliz Karşılıklı Yardım Antlaşması
Cevabı göster
Cevap: C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1936'da imzalanmış olup Atatürk Dönemi'nde Boğazlar sorununu çözüme kavuşturan en önemli antlaşma olarak değerlendirilmektedir.
Soru 4
Türkiye'nin 1952'de NATO'ya üye olması ile Boğazlar sorununun çözümü arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?
A) NATO üyeliği hem Boğazlar sorununu çözmüş hem de Türkiye'nin Batı Bloğu'ndaki yerini belirlemiştir.
B) 1952 NATO üyeliği, Lozan'da başlatılan Boğazlar komisyon sisteminin kalıcı olarak sonlandırılmasını sağlamıştır.
C) Türkiye Boğazlar sorununu çözmek amacıyla NATO'ya üye olmuş ve bu amaç başarıyla gerçekleştirilmiştir.
D) NATO üyeliği Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını fiilen Türkiye'ye devreden antlaşmayı yürürlükten kaldırmıştır.
E) Boğazlar sorunu NATO üyeliğinden çok önce 1936 Montrö Sözleşmesi ile çözülmüş olduğundan NATO üyeliği bu sorunu çözmemiştir.
Cevabı göster
Cevap: E) Boğazlar sorunu NATO üyeliğinden çok önce 1936 Montrö Sözleşmesi ile çözülmüş olduğundan NATO üyeliği bu sorunu çözmemiştir.
Boğazlar meselesi 1936 Montrö Sözleşmesi ile çözüme kavuşturulmuştur.
Soru 5
Lozan Antlaşması'nda Boğazlar meselesinin Türkiye açısından yarattığı olumsuz sonuç nedir?
A) Boğazların Yunanistan'ın denetiminde bir konferansa bırakılması ve her iki devletin ortak yönetim kurması
B) Boğazlardan geçiş ücretlerinin belirlenmesi yetkisinin İngiltere'ye tanınması
C) Boğazların uluslararası bir komisyonun denetimine verilmesi ve iki yakanın askerden arındırılması
D) Boğazların SSCB'ye devredilmesi ve Türkiye'nin geçiş ücreti almasının yasaklanması
E) Boğazların yalnızca İngiltere savaş gemilerine açık tutulması ve Türk donanmasının Boğazlarda seyrüseferinin engellenmesi
Cevabı göster
Cevap: C) Boğazların uluslararası bir komisyonun denetimine verilmesi ve iki yakanın askerden arındırılması
Lozan Antlaşması, boğazları uluslararası bir komisyonun denetimine bırakmış ve iki yakayı askerden arındırmıştır; bu düzenleme Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğini kısıtlamaktaydı.
Soru 6
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin kapsam dışında bıraktığı konu hangisidir?
A) Ticaret gemilerinin serbest geçiş hakkı
B) İstanbul azınlıklarına ilişkin düzenlemeler
C) Yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçiş koşulları
D) Boğazlarda askerden arındırmanın kaldırılması
E) Boğazlar Komisyonu'nun lağvedilmesi
Cevabı göster
Cevap: B) İstanbul azınlıklarına ilişkin düzenlemeler
Montrö Sözleşmesi yalnızca Boğazlar rejimiyle ilgilidir; İstanbul azınlıkları meselesi bu sözleşmenin kapsamı dışında tutulmuştur.
Soru 7
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan Antlaşması arasındaki ilişki nasıl tanımlanabilir?
A) Montrö, Lozan'ı büsbütün geçersiz kılarak yerine geçen yeni bir antlaşma statüsündedir.
B) Montrö, Lozan'da Türkiye aleyhine çözülen Boğazlar meselesini düzeltmiş ve Lozan'ın tamamlayıcısı olmuştur.
C) Montrö, yalnızca ticaret gemilerinin geçişini düzenleyen sınırlı kapsamlı bir antlaşmadır ve Lozan ile bağlantısızdır.
D) Montrö, Lozan'dan bağımsız biçimde tasarlanmış ve Boğazlar sorununu ilk kez ele alan antlaşmadır.
E) Montrö, Lozan'ın savaş gemilerine ilişkin hükümlerini yineleyerek güçlendirmiş; yeni bir düzenleme getirmemiştir.
Cevabı göster
Cevap: B) Montrö, Lozan'da Türkiye aleyhine çözülen Boğazlar meselesini düzeltmiş ve Lozan'ın tamamlayıcısı olmuştur.
Montrö Sözleşmesi, Lozan'da Türkiye lehine çözüme kavuşturulamayan Boğazlar sorununun tamamlayıcısı niteliğinde olup bu eksikliği gidermiştir.
Soru 8
Boğazlar meselesinin tarihsel sürecini doğru biçimde özetleyen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sorun 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile başlamış, 1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye lehine çözüme kavuşmuştur.
B) Sorun 1841 Londra Sözleşmesi ile başlamış ve 1923 Lozan Antlaşması ile sonuçlanmıştır.
C) Sorun 1856 Paris Antlaşması ile başlamış ve 1923 Lozan Antlaşması ile çözümsüz bırakılmıştır.
D) Sorun 1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması ile başlamış ve 1936 Montrö Sözleşmesi ile Türkiye lehine çözüme kavuşmuştur.
E) Sorun 1878 Ayastefanos Antlaşması ile başlamış ve 1936 Montrö ile nihai biçime kavuşmuştur.
Cevabı göster
Cevap: D) Sorun 1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması ile başlamış ve 1936 Montrö Sözleşmesi ile Türkiye lehine çözüme kavuşmuştur.
Boğazlar meselesi tarihsel olarak 1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması ile uluslararası gündemin konusu hâline gelmiş ve 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye lehine çözüme kavuşmuştur.
Soru 9
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Boğazlar rejimine getirdiği düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Ticaret gemilerinin serbest geçişi kaldırılmış ve geçiş hakkı üye devlet gemileriyle sınırlandırılmıştır.
B) Türkiye'ye Boğazlarda asker bulundurma hakkı tanınmış ve askersiz bölge kaldırılmıştır.
C) Türkiye Boğazlardan geçen tüm gemilere gümrük vergisi uygulamaya başlamıştır.
D) Boğazlar hem ticaret hem de savaş gemilerinin geçişine kapatılmıştır.
E) İki yakada askersiz bölge korunmuş; yalnızca Türk askeri gemilerine geçiş hakkı tanınmıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Türkiye'ye Boğazlarda asker bulundurma hakkı tanınmış ve askersiz bölge kaldırılmıştır.
Montrö Sözleşmesi ile Türkiye'ye Boğazlarda asker bulundurma hakkı tanınmış, iki yakadaki askersiz bölge kaldırılmış ve ticaret gemilerinin serbest geçişi sürdürülmüştür; bu nedenle asker bulundurma hakkı ve askersiz…
Soru 10
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları üzerinde elde ettiği temel kazanım nedir?
A) Boğazlardan geçiş ücretlerini belirleme tekeli
B) Karadeniz kıyısı devletlere özel geçiş hakları tanıma yetkisi
C) Boğazların BM güvencesinde Türk-Yunan ortak yönetimine bırakılması
D) Savaş gemilerine serbest geçiş hakkı tanınması karşılığında ticaret vergisi alma imtiyazı
E) Boğazlar üzerinde tam egemenliğin yeniden tesisi ve yönetimin Türkiye'ye devri
Cevabı göster
Cevap: E) Boğazlar üzerinde tam egemenliğin yeniden tesisi ve yönetimin Türkiye'ye devri
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile İstanbul ve Çanakkale Boğazları üzerindeki tam egemenlik Türkiye'ye iade edilmiş ve boğazların yönetimi Türkiye'ye devredilmiştir.
Soru 11
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nde öngörülen süre kaç yıldır?
A) On yıl
B) On beş yıl
C) Yirmi beş yıl
D) Yirmi yıl
E) Süresiz olup değiştirilemez biçimde kalıcıdır
Cevabı göster
Cevap: D) Yirmi yıl
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin geçerlilik süresi yirmi yıl olarak belirlenmiştir.
Soru 12
1930'lardaki hangi uluslararası gelişmeler, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasına ortam hazırlayan yayılmacı tehdit atmosferinin oluşmasında doğrudan rol oynamıştır?
A) İngiltere'nin Mısır'ı işgali, Fransa'nın Suriye'yi ele geçirmesi ve Hollanda'nın Hint adalarını genişletmesi
B) ABD'nin Monroe Doktrini'ni genişletmesi, İngiltere'nin Hindistan'da sıkıyönetim ilan etmesi ve Japonya'nın Kore'yi ilhak etmesi
C) Avusturya'nın Almanya'ya katılması, Polonya'nın Danzig'i ilhak etmesi ve Romanya'nın Besarabya'yı işgali
D) İspanya iç savaşında Sovyet müdahalesi, Fransa'nın Fas politikası ve İngiltere'nin Yunanistan'a müdahalesi
E) Almanya'nın Ren Bölgesi'ne asker çıkarması, İtalya'nın Habeşistan'ı işgali ve Japonya'nın Mançurya'yı işgali
Cevabı göster
Cevap: E) Almanya'nın Ren Bölgesi'ne asker çıkarması, İtalya'nın Habeşistan'ı işgali ve Japonya'nın Mançurya'yı işgali
Almanya'nın Ren Bölgesi'ne asker çıkarması, İtalya'nın Habeşistan'ı işgali ve Japonya'nın Mançurya'yı işgali; 1930'larda oluşan yayılmacı tehdit ortamını simgeleyen gelişmeler olup Montrö Sözleşmesi'nin zeminini…
Soru 13
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Lozan Antlaşması ile oluşturulan kurumu kaldırarak boğazların yönetimini değiştirmiştir. Kaldırılan bu kurum aşağıdakilerden hangisidir?
A) Milletler Cemiyeti Boğazlar Gözlem Komitesi
B) Uluslararası Boğazlar Komisyonu
C) Ortak Karadeniz Savunma Konseyi
D) Ege Deniz Kuvvetleri Koordinasyon Kurulu
E) Türk-Yunan Boğazlar İdare Heyeti
Cevabı göster
Cevap: B) Uluslararası Boğazlar Komisyonu
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Lozan'da kurulan Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nu lağvederek boğazların yönetimini Türkiye'ye devretmiştir.
Soru 14
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması, hangi temel belgeyle ortaya konan ilkelerin hayata geçirilmesi olarak değerlendirilmektedir?
A) Amasya Genelgesi
B) Sèvres Antlaşması
C) Misak-ı Millî
D) Teşkilât-ı Esasîye Kanunu
E) Balkan Antantı Paktı
Cevabı göster
Cevap: C) Misak-ı Millî
Montrö ile Boğazlar üzerindeki tam egemenliğin sağlanması, Misak-ı Millî'de öngörülen toprak bütünlüğü ve egemenlik ilkelerine uygun bir gelişme olarak nitelendirilmektedir.
Soru 15
Montrö Boğazlar Sözleşmesi yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişini nasıl düzenlemektedir?
A) Yabancı savaş gemileri Boğazlardan sınırsız tonajla geçebilir ve Türkiye bu geçişlere müdahale edemez.
B) Yabancı savaş gemilerinin geçişi tümden yasaklanmıştır.
C) Yabancı savaş gemilerinin geçişine tonaj ve gün gibi sınırlamalar getirilmiş ve kontrol Türkiye'ye bırakılmıştır.
D) Yabancı savaş gemileri ancak Karadeniz'e kıyısı olan devletlere ait olmaları koşuluyla geçebilir.
E) Yabancı savaş gemilerinin geçişi Milletler Cemiyeti'nin onayına bağlanmıştır.
Cevabı göster
Cevap: C) Yabancı savaş gemilerinin geçişine tonaj ve gün gibi sınırlamalar getirilmiş ve kontrol Türkiye'ye bırakılmıştır.
Montrö Sözleşmesi, yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişine tonaj ve gün kısıtlamaları getirmiş ve bu geçişlerin kontrolünü Türkiye'ye devretmiştir.