KPSS Tarih kapsamında Milliyetçilik ilkesi konusunda bilmen gereken 15 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Milliyetçilik ilkesi doğrultusundaki uygulamalar arasında Kabotaj Kanunu, Türkçe soyadı zorunluluğu, Koruyucu Gümrük Kanunu, İstiklal Marşı'nın kabulü, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kurulması sayılır.
Atatürk'ün fikir hayatını etkileyen isimlerden Mehmet Emin Yurdakul milliyetçilik, Namık Kemal vatanseverlik, J.J. Rousseau yurttaşlık bilinci yönüyle; Ziya Gökalp ise tarih, dil ve halkçılık alanında etkili olmuştur.
Yabancı okulların devlet denetimi altına alınması, denetim dışı kalmanın ulusal bağımsızlığa aykırı olması nedeniyle milliyetçilik ilkesinin gereğidir.
Atatürk'ün 'Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur', 'Türk olarak dünyaya gelmemdir', 'Türk öğün çalış güven', 'Soylu/milletin evladıyım' gibi Türklüğü yücelten sözleri milliyetçilik ilkesini yansıtır.
Atatürk milliyetçiliği demokratik, akılcı, birleştirici, barışçıl ve insancıl niteliktedir; ırkçılıktan ve saldırgan/ümmetçi milliyetçilikten ayrılır, ulusal egemenlik ve laiklikle bağdaşır.
Milliyetçilik ilkesi; Türk milletinin ortak tarih, dil, kültür ve ülkü birliği etrafında kenetlenmesini, bağımsızlığını ve milli varlığını koruyarak gelişmesini esas alır.
KPSS'de Atatürk'ün bir konuşma/söylem ya da bir inkılap-uygulamadan yola çıkarak hangi Atatürk ilkesini (milliyetçilik, laiklik, halkçılık, devletçilik, inkılapçılık) yansıttığı sorulur ve çeldiriciler örtüşen ilkelerden seçilir.
Atatürk milliyetçiliği Türk kimliğini esas alır; din, mezhep, ırk veya etnik köken yerine Türk milletine mensubiyeti temel alarak Osmanlı millet sistemi yerine Türk ulusu kavramını öne çıkarır.
Devletçilik ilkesi çerçevesinde demiryolu, liman, telefon gibi yabancı sermayeli işletmelerin satın alınıp devletleştirilmesi ekonomik bağımsızlığı pekiştirdiğinden milliyetçilik ile devletçilik ilkelerini buluşturur.
Halkçılık ilkesi toplumsal eşitliği ve halkın yararını esas alır, sınıf ayrımını reddeder; yabancı sermayeye karşı çıkmak halkçılığın değil devletçilik-milliyetçilik ilkelerinin kapsamındadır.
Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik ve halkların kendi kaderini tayin hakkı ilkeleri, önce çok uluslu Osmanlı'daki azınlık isyanlarını hızlandırıp imparatorluğun parçalanmasına, ardından Yeni Türk Devleti'nin kuruluşuna öncülük etmiştir.
Atatürk'ün 'İstiklalden mahrum bir millet medeni insanlık karşısında uşak olmaktan yüksek bir muameleye layık değildir' sözü, milliyetçilik (ulusal bağımsızlık) ve ulusal egemenlik ilkelerini vurgular.
Atatürk'ün 'Türk milleti bin yıldan fazladır bu topraklarda yaşama hakkına sahiptir... dünyada tanınan bir milletiz' sözü, ulusal kimlik ve tarihsel sürekliliğe vurgu yaptığı için milliyetçilik ilkesini yansıtır.
Milli Mücadele'nin hazırlık döneminde Erzurum ve Sivas kongrelerinde manda ve himayenin reddedilmesi, tam bağımsızlık hedefini yansıttığı için milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
Türk dilini yabancı dillerin etkisinden arındırmak, zenginliğini ortaya çıkarmak ve yaygınlaştırmak (Türk Dil Kurumu çalışmaları) doğrudan milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.
Örnek Sorular
Soru 1
Atatürk'ün milliyetçilik düşüncesinin oluşumunda doğrudan milliyetçilik yönüyle etkili olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mehmet Emin Yurdakul
B) Jean-Jacques Rousseau
C) İbrahim Şinasi
D) Namık Kemal
E) Tevfik Fikret
Cevabı göster
Cevap: A) Mehmet Emin Yurdakul
Mehmet Emin Yurdakul, Atatürk'ün fikir dünyasını milliyetçilik yönüyle etkileyen isimdir.
Soru 2
Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımı Osmanlı Devleti'nde önce hangi sonucu doğurmuş, ardından nasıl bir sürece kapı aralamıştır?
A) Çok uluslu yapıyı güçlendirerek merkezî monarşinin siyasal ömrünü uzun süre uzatmıştır
B) İmparatorluğun çözülüp dağılmasını hızlandırmış, sonrasında bağımsız ulusal yapıların doğuşuna zemin sağlamıştır
C) Sanayi yatırımlarını tetikleyerek ülke genelinde hızlı bir ekonomik kalkınmaya yol açmıştır
D) Avrupa devletleriyle kalıcı askerî ittifaklar kurdurmuş, ardından tüm dış borçların eksiksiz kapanmasını sağlamıştır
E) Dinî reformları öne çıkararak ümmet temelli toplumsal birliği yeniden pekiştirmiştir
Cevabı göster
Cevap: B) İmparatorluğun çözülüp dağılmasını hızlandırmış, sonrasında bağımsız ulusal yapıların doğuşuna zemin sağlamıştır
Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik ve kendi kaderini tayin hakkı ilkeleri çok uluslu imparatorluğun çözülüp dağılmasını hızlandırmış; bu çözülme de ardından bağımsız ulusal yapıların doğuşuna zemin hazırlamıştır.
Soru 3
Cumhuriyet döneminde yabancı sermayeli demiryolu, liman ve telefon işletmelerinin devlet tarafından satın alınması hangi iki ilkeyi birlikte yansıtır?
A) Halkçılık ve inkılapçılık
B) Laiklik ve cumhuriyetçilik
C) Milliyetçilik ve devletçilik
D) Halkçılık ve laiklik
E) İnkılapçılık ve devletçilik
Cevabı göster
Cevap: C) Milliyetçilik ve devletçilik
Yabancı sermayeli işletmelerin devletleştirilmesi ekonomik bağımsızlığı güçlendirdiğinden milliyetçilik ilkesini, devletin üretim araçlarını üstlenmesi ise devletçilik ilkesini yansıtır.
Soru 4
Atatürk milliyetçiliğinin temel nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Atatürk milliyetçiliği demokratik, akılcı, barışçıl ve insancıldır; ırkçılıktan ve saldırgan milliyetçilikten ayrılır. Saldırgan milliyetçiliği benimsemek bu anlayışın karşıtıdır.
Soru 5
Yabancı okulların devlet denetimi altına alınmasının milliyetçilik ilkesiyle ilişkilendirilmesinin temel gerekçesi nedir?
A) Eğitim kalitesini artırarak teknolojik gelişmeye katkı sağlaması
B) Halk eğitimini yaygınlaştırarak halkçılık ilkesini güçlendirmesi
C) Yabancı kültürlerin öğrencilere aktarılmasına olanak vermesi
D) Devlet bütçesine ek kaynak sağlanması amacını taşıması
E) Denetim dışı kalmanın ulusal bağımsızlığa aykırı olması
Cevabı göster
Cevap: E) Denetim dışı kalmanın ulusal bağımsızlığa aykırı olması
Yabancı okulların devlet denetiminin dışında kalması ulusal bağımsızlığı zedelediği için bu okulların devlet denetimine alınması milliyetçilik ilkesinin doğrudan bir gereğidir.
Soru 6
Yabancı sermayeye karşı çıkma politikasının öncelikle hangi ilke ya da ilkeler kapsamında değerlendirilmesi gerekir?
A) Halkçılık ve laiklik
B) Cumhuriyetçilik ve laiklik
C) Devletçilik ve milliyetçilik
D) Halkçılık ve inkılapçılık
E) Halkçılık ve cumhuriyetçilik
Cevabı göster
Cevap: C) Devletçilik ve milliyetçilik
Yabancı sermayeye karşı çıkmak ekonomik bağımsızlık ve devlet müdahalesini içerdiğinden devletçilik ve milliyetçilik ilkeleri kapsamındadır; halkçılık ise sınıf ayrımını reddedip toplumsal eşitliği esas alır, yabancı…
Soru 7
'Türk milleti bin yıldan fazladır bu topraklarda yaşama hakkına sahiptir; dünyada tanınan bir milletiz.' sözünde öne çıkan temel düşünce nedir?
A) Ulusal kimlik ve tarihsel sürekliliğe dayanan milliyetçiliği yansıtmak
B) Toplumsal kalkınmada laikliğin belirleyici önemini öne çıkarmak
C) Devlet otoritesinin meşruiyetini uluslararası tanınırlığa dayandırmak
D) Halkın siyasal katılımını esas alan halkçılık anlayışını vurgulamak
E) İnkılapların toplumsal temeli olarak tarih bilincini öne çıkarmak
Cevabı göster
Cevap: A) Ulusal kimlik ve tarihsel sürekliliğe dayanan milliyetçiliği yansıtmak
Söz, Türk milletinin topraklarla köklü tarihsel bağını ve uluslararası kimliğini öne çıkararak ulusal kimlik ve tarihsel sürekliliğe dayanan milliyetçiliği yansıtır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan milliyetçilik ilkesiyle ilişkilendirilemez?
A) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması
B) Harf inkılabının gerçekleştirilmesi
C) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
D) Türkçe soyadı zorunluluğunun getirilmesi
E) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
Cevabı göster
Cevap: B) Harf inkılabının gerçekleştirilmesi
Harf inkılabı, milliyetçilik ilkesi yerine öncelikli olarak inkılapçılık ve kültür reformuyla ilişkilendirilir.
Soru 9
Türk Dil Kurumu'nun Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden arındırma ve yaygınlaştırma çalışmaları öncelikle hangi Atatürk ilkesiyle ilişkilidir?
A) Laiklik
B) Devletçilik
C) Halkçılık
D) Milliyetçilik
E) İnkılapçılık
Cevabı göster
Cevap: D) Milliyetçilik
Türk dilini yabancı etkilerden arındırmak ve ulusal dili güçlendirmek, milliyetçilik ilkesinin doğal bir gereğidir; Türk Dil Kurumu bu amaçla kurulmuştur.
Soru 10
Atatürk milliyetçiliğinin Osmanlı millet sisteminden temel farkı nedir?
A) Osmanlı'nın aksine yalnızca ekonomik kalkınmayı ön plana almış olması
B) Osmanlı'da olduğu gibi din ve mezhep temelinde toplumu sınıflandırması
C) Ulusal kimliği ırk ya da etnik köken temelinde tanımlaması
D) Din, ırk ve etnik köken yerine Türk milletine mensubiyeti esas alması
E) Azınlıkları ayrı millet statüsünde tanımaya devam etmesi
Cevabı göster
Cevap: D) Din, ırk ve etnik köken yerine Türk milletine mensubiyeti esas alması
Atatürk milliyetçiliği, Osmanlı millet sistemindeki din ve mezhep temelli ayrımın yerine Türk milletine mensubiyeti esas alır; Türk ulusu kavramını öne çıkarır.
Soru 11
'İstiklalden mahrum bir millet medeni insanlık karşısında uşak olmaktan yüksek bir muameleye layık değildir' sözünün vurguladığı ilke öncelikle hangisidir?
A) Laiklik
B) İnkılapçılık
C) Halkçılık
D) Devletçilik
E) Milliyetçilik
Cevabı göster
Cevap: E) Milliyetçilik
Söz, bağımsızlığın hayati önemini vurgulayarak ulusal bağımsızlık ve egemenliği ön plana çıkarır; bu da milliyetçilik ilkesini yansıtır.
Soru 12
"Türk öğün, çalış, güven!" sözü, Atatürk ilkeleri arasında öncelikle hangisini yansıtır?
A) Milliyetçilik
B) Devletçilik
C) Laiklik
D) İnkılapçılık
E) Halkçılık
Cevabı göster
Cevap: A) Milliyetçilik
"Türk öğün, çalış, güven!" sözü Türklüğü ve ulusal kimliği yücelten bir söylem olup milliyetçilik ilkesini yansıtır.
Soru 13
Milliyetçilik ilkesinin tanımına göre aşağıdakilerden hangisi bu ilkenin temel unsurlarından biri değildir?
A) Ortak tarih bilincine dayanmak
B) Sınıf farklılıklarını öne çıkarmak
C) Dil birliğini esas almak
D) Milli bağımsızlığı korumak
E) Ortak ülkü etrafında kenetlenmek
Cevabı göster
Cevap: B) Sınıf farklılıklarını öne çıkarmak
Milliyetçilik ilkesi; ortak tarih, dil, kültür ve ülkü birliğini esas alır. Sınıf farklılıklarını öne çıkarmak ise bu ilkenin kapsamına girmez; tersine, birliği pekiştiren unsurlar öne çıkarılır.
Soru 14
Erzurum ve Sivas kongrelerinde manda ve himayenin reddedilmesi, hangi Atatürk ilkesiyle doğrudan ilişkilendirilir?
A) Laiklik
B) Halkçılık
C) Milliyetçilik
D) Devletçilik
E) İnkılapçılık
Cevabı göster
Cevap: C) Milliyetçilik
Manda ve himayenin reddi, tam bağımsızlık hedefinin somut bir ifadesidir; bu tutum doğrudan milliyetçilik ilkesini yansıtır.