Kore Savaşı (1950-53) ve Türkiye'nin NATO üyeliği (1952) Soruları
KPSS Tarih · 14 özgün soru · açıklamalı çözümler
Kore Savaşı (1950-53) ve Türkiye'nin NATO üyeliği (1952) — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Kore Savaşı (1950-53) ve Türkiye'nin NATO üyeliği (1952) konusunda bilmen gereken 15 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin BM nezdindeki ilk görev yeri Kore, NATO nezdindeki ilk görev yeri ise Bosna-Hersek olmuştur.
Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker göndererek Batı bloğunun yanında yer alması, 1952'de NATO'ya kabul edilmesini kolaylaştıran en önemli (belirleyici) gelişmedir.
Türkiye Kore'ye Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasında yaklaşık 5.000 kişilik bir birlik göndermiş ve Kore Savaşı'na ABD'den sonra en fazla asker veren ülke olmuştur.
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) 1949'da Washington'da, SSCB ve komünizmin Avrupa'ya yayılmasını engellemek amacıyla kurulmuştur.
Kore Savaşı'nda anne babasını kaybeden Koreli kız çocuğu Ayla'yı koruyan ve hikâyesi 'Ayla' filmine konu olan Türk astsubayı Süleyman Dilbirliği'dir.
NATO Türkiye'nin üyeliğini 17 Ekim 1951'deki toplantıda onaylamış; TBMM ise Türkiye'nin NATO'ya girişini 18 Şubat 1952'de onaylamıştır.
Kore Savaşı (1950-1953), Soğuk Savaş'ın ilk 'sıcak' (silahlı) çatışması olarak değerlendirilir.
Türkiye, Demokrat Parti iktidarı döneminde Kore Savaşı'na (1950-1953) Birleşmiş Milletler bünyesinde asker göndermiştir; bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin yurt dışına ilk kez resmi olarak asker gönderişidir.
Türkiye'nin ilk NATO daimi temsilcisi (elçisi) Fatin Rüştü Zorlu'dur.
Türkiye, NATO'ya ilk başvurusunu 1950'de yapmış; Kore Savaşı'na asker göndermesinin ardından 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya üye olmuştur.
Türkiye'nin NATO üyeliği Atatürk'ün ölümünden sonra (1952'de) gerçekleştiğinden, Atatürk dönemi dış politikası kapsamında sayılmaz; bu üyelik Soğuk Savaş'ta Türkiye'nin Batı Bloku'na entegrasyonunun somut adımıdır.
Kore II. Dünya Savaşı sonrası 38. enlemden ikiye bölünmüş; SSCB destekli komünist Kuzey Kore'nin 1950'de Güney Kore'ye saldırmasıyla başlayan savaş 1953'te Panmunjom Ateşkesi ile sona ermiştir.
NATO'nun 1952'de Türkiye'yi üyeliğe kabul etmesinde; SSCB'yi coğrafi olarak çevreleme isteği, güney kanadının güçlendirilmesi ihtiyacı, Türkiye'nin Kore Savaşı'nda Batı yanında yer alması, Orta Doğu petrollerine yakınlığı ve SSCB'nin Türkiye'ye yönelik toprak talepleri etkili olmuştur.
NATO'nun kuruluşunda (1949) Kanada, Norveç ve Belçika gibi devletler yer almış; Türkiye ve Yunanistan 1952'de, Federal Almanya ise 1955'te NATO'ya üye olmuştur.
Kutülamare zaferi anısına 1952'ye kadar kutlanan Kut Bayramı, Türkiye'nin NATO'ya üye olmasının ardından kaldırılmıştır.
Örnek Sorular
Soru 1
Kore Savaşı'nın başlangıcına ve sonuçlanmasına ilişkin bilgiler içeren aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
A) SSCB destekli Kuzey Kore'nin Güney Kore'ye saldırmasıyla 1950'de başlamış, 1953'te Panmunjom Ateşkesi ile sona ermiştir.
B) Güney Kore'nin Kuzey Kore'ye saldırmasıyla başlamış, 1953'te Tokyo Antlaşması ile sona ermiştir.
C) ABD'nin Kuzey Kore'ye saldırmasıyla 1950'de başlamış, 1954'te Cenevre Konferansı ile sona ermiştir.
D) Çin'in Kore yarımadasına müdahalesiyle 1949'da başlamış, 1952'de BM kararıyla sona ermiştir.
E) SSCB'nin Güney Kore'yi işgal etmesiyle 1951'de başlamış, 1953'te 38. enlem sınırı yeniden çizilerek sona ermiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) SSCB destekli Kuzey Kore'nin Güney Kore'ye saldırmasıyla 1950'de başlamış, 1953'te Panmunjom Ateşkesi ile sona ermiştir.
SSCB destekli Kuzey Kore'nin Güney Kore'ye 1950'de saldırmasıyla başlayan Kore Savaşı, 1953'te Panmunjom Ateşkesi ile sona ermiştir.
Soru 2
NATO'nun kuruluşuna ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) 1945'te San Francisco'da, faşizmin yeniden yükselmesini engellemek amacıyla kurulmuştur.
B) 1949'da Washington'da, SSCB ve komünizmin Avrupa'ya yayılmasını engellemek amacıyla kurulmuştur.
C) 1947'de Londra'da, Marshall Planı'nın güvenlik ayağı olarak oluşturulmuştur.
D) 1951'de Paris'te, Batı Avrupa ülkelerinin ortak savunma ihtiyacından doğmuştur.
E) 1948'de Brüksel'de, Berlin Ablukası'na karşılık olarak oluşturulmuştur.
Cevabı göster
Cevap: B) 1949'da Washington'da, SSCB ve komünizmin Avrupa'ya yayılmasını engellemek amacıyla kurulmuştur.
NATO, 1949'da Washington'da imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması ile SSCB ve komünizmin yayılmasını durdurmak amacıyla kurulmuştur.
Soru 3
'Ayla' adlı filmin konusunu oluşturan ve Kore Savaşı'nda savaş yetimi Koreli bir kız çocuğunu korumasıyla tanınan Türk astsubayı kimdir?
A) Tahsin Yazıcı
B) Kâzım Karabekir
C) Süleyman Dilbirliği
D) Alparslan Türkeş
E) Fatin Rüştü Zorlu
Cevabı göster
Cevap: C) Süleyman Dilbirliği
Kore Savaşı'nda anne babasını yitiren Koreli kız çocuğunu himayesine alan Türk astsubayı Süleyman Dilbirliği'dir; bu hikâye 'Ayla' adıyla sinemaya uyarlanmıştır.
Soru 4
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin NATO bünyesinde ilk kez görev yaptığı yer aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
A) Kore'de Birleşmiş Milletler gücüne katılarak
B) Afganistan'da ISAF kapsamında konuşlanarak
C) Somali'de insani yardım misyonuna katılarak
D) Bosna-Hersek'te barış gücüne dâhil olarak
E) Kosova'da uluslararası kuvvete bağlanarak
Cevabı göster
Cevap: D) Bosna-Hersek'te barış gücüne dâhil olarak
Türk Silahlı Kuvvetleri Birleşmiş Milletler çerçevesinde ilk kez Kore'de görev yaparken, NATO bünyesindeki ilk görev yeri Bosna-Hersek olmuştur.
Soru 5
Türkiye'nin NATO üyeliğinin Atatürk dönemi dış politikası kapsamında değerlendirilmemesinin temel nedeni nedir?
A) NATO, Atatürk'ün karşı çıktığı bir örgüttür ve ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
B) Üyelik 1952'de gerçekleştiğinden Atatürk'ün vefatından sonrasına aittir.
C) NATO üyeliği Kurtuluş Savaşı'nın hedefleriyle çelişmektedir.
D) Üyelik kararı Milli Şef dönemi hükümetince alındığından Atatürk'e atfedilemez.
E) Atatürk dönemi dış politikası yalnızca ikili antlaşmalar kapsamında incelenir.
Cevabı göster
Cevap: B) Üyelik 1952'de gerçekleştiğinden Atatürk'ün vefatından sonrasına aittir.
NATO üyeliği 1952'de gerçekleştiğinden Atatürk'ün 1938'deki ölümünden çok sonrasına ait olup Atatürk dönemi dış politikasının dışında kalır.
Soru 6
Türkiye Cumhuriyeti'nin yurt dışına ilk kez resmî olarak askerî birlik sevk ettiği gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Birinci Dünya Savaşı'nda Çanakkale Cephesi'ne kuvvet yığması
B) İkinci Dünya Savaşı'nda müttefiklere muharip birlik vermesi
C) Truman Doktrini kapsamında Yunanistan'a tümen konuşlandırması
D) NATO çerçevesinde Bosna-Hersek'e barış gücü yollaması
E) Birleşmiş Milletler kararıyla Kore Savaşı'na muharip tugay yollaması
Cevabı göster
Cevap: E) Birleşmiş Milletler kararıyla Kore Savaşı'na muharip tugay yollaması
Demokrat Parti iktidarı döneminde Birleşmiş Milletler kararıyla Kore Savaşı'na muharip birlik yollanması, Türkiye Cumhuriyeti'nin yurt dışına ilk resmî askerî sevkidir.
Soru 7
NATO üyeliklerinin kronolojisine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Türkiye ve Yunanistan 1952'de, Federal Almanya ise 1955'te NATO'ya üye olmuştur.
B) Türkiye NATO'nun 1949'daki kurucu üyeleri arasında yer almaktadır.
C) Yunanistan 1949'da, Türkiye ise 1952'de NATO'ya katılmıştır.
D) Federal Almanya 1952'de, Türkiye ise 1955'te NATO'ya üye olmuştur.
E) Kanada ve Norveç NATO'ya 1952'de sonradan kabul edilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) Türkiye ve Yunanistan 1952'de, Federal Almanya ise 1955'te NATO'ya üye olmuştur.
NATO 1949'da kurulmuş; Türkiye ve Yunanistan 1952'de, Federal Almanya ise 1955'te üye olmuştur. Kanada ve Norveç 1949 kurucu üyeleri arasındadır.
Soru 8
Soğuk Savaş döneminin ilk silahlı (sıcak) çatışması olarak değerlendirilen savaş hangisidir?
A) Vietnam Savaşı
B) Falkland Savaşı
C) Kore Savaşı
D) Süveyş Krizi
E) Küba Füze Krizi
Cevabı göster
Cevap: C) Kore Savaşı
1950-1953 yılları arasında yaşanan Kore Savaşı, Soğuk Savaş'ın ilk silahlı çatışması olma özelliğini taşır.
Soru 9
Türkiye'nin NATO üyeliğine ilişkin aşağıdaki tarihlerden hangisi yanlıştır?
A) NATO, Türkiye'nin üyeliğini Ekim 1951'deki toplantıda onaylamıştır.
B) TBMM NATO üyeliğini 18 Şubat 1952'de onaylamıştır.
C) Türkiye, Yunanistan ile birlikte 1952'de NATO'ya resmen katılmıştır.
D) NATO üyeliği Türkiye'de 18 Şubat 1951'de TBMM tarafından kabul edilmiştir.
E) Türkiye, 1950'deki ilk başvurusunun ardından 1952'de üye olabilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: D) NATO üyeliği Türkiye'de 18 Şubat 1951'de TBMM tarafından kabul edilmiştir.
TBMM'nin NATO üyeliğini onayladığı tarih 18 Şubat 1952'dir; '18 Şubat 1951' yanlıştır. NATO ise Türkiye'yi Ekim 1951'de onaylamıştır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi NATO'nun 1952'de Türkiye'yi üyeliğe kabul etmesinde etkili olan nedenler arasında yer almaz?
A) Türkiye'nin Kore Savaşı'nda Batı bloğu yanında yer alması
B) SSCB'nin Türkiye'ye yönelik toprak talepleri
C) Türkiye'nin coğrafi konumunun güney kanadını güçlendirmesi
D) Türkiye'nin Orta Doğu petrollerine coğrafi yakınlığı
E) Türkiye'nin 1949'da NATO'nun kurucu üyeleri arasında yer alması
Cevabı göster
Cevap: E) Türkiye'nin 1949'da NATO'nun kurucu üyeleri arasında yer alması
Türkiye 1949'da NATO'nun kurucu üyesi değildir; 1952'de üye olmuştur. Diğer seçeneklerin tümü gerçek gerekçeler arasında yer alır.
Soru 11
Türkiye'nin 1952'de NATO'ya kabul edilmesini doğrudan kolaylaştıran en belirleyici gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker gönderip Batı bloğunda yer alması
B) Truman Doktrini çerçevesinde askerî destek sağlanması
C) Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesi
D) Türkiye'nin Marshall Planı kapsamında ekonomik yardım alması
E) Türkiye'nin BM'nin kurucu üyeleri arasında yer alması
Cevabı göster
Cevap: A) Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker gönderip Batı bloğunda yer alması
Türkiye'nin Kore Savaşı'nda (1950-53) BM bünyesinde Batı bloğu yanında fiilen savaşması, NATO üyeliğine giden süreçteki en belirleyici adım olmuştur.
Soru 12
Türkiye'nin NATO üyeliği sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Türkiye ilk başvurusunu 1948'de yapmış, 1949'da NATO'ya kabul edilmiştir.
B) Türkiye 1950'de başvurmuş, 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya kabul edilmiştir.
C) Türkiye 1950'de başvurmuş, tek başına 1951'de NATO'ya üye olmuştur.
D) Türkiye 1952'de başvurmuş, 1955'te Federal Almanya ile birlikte üye olmuştur.
E) Türkiye 1949'da kurucu üye olarak NATO'ya katılmıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Türkiye 1950'de başvurmuş, 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya kabul edilmiştir.
Türkiye 1950'de NATO'ya başvurmuş; Kore Savaşı'na asker göndermesinin ardından 1952'de Yunanistan ile birlikte üyeliğe kabul edilmiştir.
Soru 13
Türkiye'nin NATO nezdindeki ilk daimi temsilcisi kimdir?
A) Adnan Menderes
B) Fuat Köprülü
C) Fatin Rüştü Zorlu
D) Celâl Bayar
E) Tahsin Yazıcı
Cevabı göster
Cevap: C) Fatin Rüştü Zorlu
Türkiye'nin NATO'ya katılmasının ardından ilk daimi temsilci (elçi) olarak Fatin Rüştü Zorlu atanmıştır.
Soru 14
Kore Savaşı'nda Türkiye'nin gönderdiği askeri birliğe komuta eden isim ve bu birliğin yaklaşık büyüklüğü hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Tümgeneral Mehmet Ekinci — yaklaşık 7.000 kişi
B) General Faruk Güventürk — yaklaşık 3.000 kişi
C) Tuğgeneral Necati Tavşanoğlu — yaklaşık 5.000 kişi
D) Tuğgeneral Tahsin Yazıcı — yaklaşık 5.000 kişi
E) Tuğgeneral Şükrü Özdil — yaklaşık 4.000 kişi
Cevabı göster
Cevap: D) Tuğgeneral Tahsin Yazıcı — yaklaşık 5.000 kişi
Türkiye, Kore Savaşı'na Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasında yaklaşık 5.000 kişilik bir birlik göndermiş; bu sayıyla ABD'nin ardından savaşa en fazla asker veren ikinci ülke olmuştur.