Köktürk (Göktürk) Devleti ve Orhun Yazıtları Soruları

KPSS Tarih · 24 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi, Türklerin millî alfabeleri arasında sayılan ve İslamiyet'in kabulünden sonra Karahanlılar döneminde de kullanılmaya devam eden alfabedir?

  1. A) Uygur alfabesi
  2. B) Soğd alfabesi
  3. C) Köktürk (Orhun) alfabesi
  4. D) Kiril alfabesi
  5. E) Brahmi alfabesi
Cevabı göster

Cevap: A) Uygur alfabesi

Uygur alfabesi, Türklerin millî alfabelerinden biri olup İslamiyet sonrasında da Karahanlılar döneminde kullanılmaya devam etmiştir; Köktürk alfabesi ise ondan önce gelen diğer millî alfabedir.

Soru 2

Orhun Kitabeleri'nden Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının metnini kaleme alan, Bilge Kağan'ın yeğeni olan kişi kimdir?

  1. A) Tonyukuk
  2. B) Yollug Tigin
  3. C) Kül Tigin
  4. D) İlteriş Kağan
  5. E) Wilhelm Thomsen
Cevabı göster

Cevap: B) Yollug Tigin

Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının metnini Bilge Kağan'ın yeğeni Yollug Tigin yazmıştır; Tonyukuk yazıtını ise Tonyukuk'un kendisi kaleme almıştır.

Soru 3

Tarihte 'Türk' adını siyasi bir kimlik olarak ilk kez resmî devlet adında kullanan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hun Devleti
  2. B) Kutluk Devleti
  3. C) Uygur Devleti
  4. D) I. Köktürk Devleti
  5. E) Karahanlı Devleti
Cevabı göster

Cevap: D) I. Köktürk Devleti

I. Köktürk Devleti, 'Türk' adını siyasi platforma taşıyan ve bu adla kurulan ilk devlet olarak kabul edilir.

Soru 4

İslam öncesi Türk devletlerinde ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması anlayışının bu devletlerin tarihine yansıması nasıl olmuştur?

  1. A) Merkezi otoritenin güçlenmesine ve devletin daha uzun ömürlü olmasına katkı sağlamıştır.
  2. B) Hanedan üyeleri arasındaki rekabeti engelleyerek iç barışı pekiştirmiştir.
  3. C) Asya Hun ve Göktürk devletlerinin bölünmesinde belirleyici etken olmuştur.
  4. D) Türk devletlerinin yıkılışını tümüyle dış istilalara bağlayan tek açıklamadır.
  5. E) Ülkenin toprak bütünlüğünü korumak amacıyla bu anlayış Köktürkler tarafından anayasal güvence altına alınmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Asya Hun ve Göktürk devletlerinin bölünmesinde belirleyici etken olmuştur.

Ülüş/ülke anlayışıyla ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması, merkezî otoriteyi zayıflatıp sürekli taht kavgalarına yol açarak özellikle Asya Hun ve Göktürk devletlerinin parçalanmasında belirleyici etken…

Soru 5

Maniheizm'i benimseyen ilk Türk devleti hangisidir ve bu devlet hangi yılda kurulmuştur?

  1. A) Uygur Devleti, 744
  2. B) Karahanlı Devleti, 840
  3. C) II. Göktürk Devleti, 682
  4. D) Kıpçak Devleti, 750
  5. E) Hazarlar, 630
Cevabı göster

Cevap: A) Uygur Devleti, 744

Uygur Devleti, 744 yılında Göktürk Devleti'nin yıkılmasının ardından kurulmuş ve Maniheizm'i benimseyen ilk Türk devleti olmuştur.

Soru 6

İşbara Kağan, Çin'in asimilasyon baskısına karşı çıkarken hangi tutumu benimsemiştir?

  1. A) Çin sarayına tam itaat sözü vererek dil ve giyimde ödün vermeyi kabul etmiştir.
  2. B) Çin'e haraç ödemeyi tümden reddedip yalnızca askerî güce başvurmuştur.
  3. C) Çin baskısına boyun eğerek devleti Çin'e bağlı bir eyalete dönüştürmüştür.
  4. D) Haraç ödemeyi kabul etmiş, ancak dil, saç, giyim ve âdetlerini koruyacağını bildirmiştir.
  5. E) Asimilasyonu reddedip batıya göçerek yeni bir Türk devleti kurmuştur.
Cevabı göster

Cevap: D) Haraç ödemeyi kabul etmiş, ancak dil, saç, giyim ve âdetlerini koruyacağını bildirmiştir.

İşbara Kağan, haraç ödemeyi kabul ettiğini bildirmiş; ancak dil, saç, giyim ve âdetler gibi milli kimlik unsurları üzerindeki Çin baskısına direnerek kimliğini koruyacağını açıkça ilan etmiştir.

Soru 7

I. Köktürk Devleti hangi yılda, hangi hâkimiyete son verilerek ve hangi merkez üzerinden kurulmuştur?

  1. A) 552 yılında, Hunların egemenliğine son verilerek, Karakurum merkezli
  2. B) 552 yılında, Sasani tehdidine karşı, İtil merkezli
  3. C) 484 yılında, Uygur baskısına karşı çıkılarak, Balasagun merkezli
  4. D) 630 yılında, Tang Hanedanı'na karşı isyan edilerek, Ötüken merkezli
  5. E) 552 yılında, Juan-Juan hâkimiyetine son verilerek, Ötüken merkezli
Cevabı göster

Cevap: E) 552 yılında, Juan-Juan hâkimiyetine son verilerek, Ötüken merkezli

I. Köktürk Devleti 552 yılında Bumin Kağan önderliğinde Juan-Juan (Avar) hâkimiyetine son verilerek Ötüken merkezli olarak kurulmuş; Bumin Kağan 'İl Kağan' unvanını almıştır.

Soru 8

Göktürk Devleti'nde doğu ve batı kanat biçiminde ayrı yöneticiler atanan ikili (federatif) yönetim yapısını, 552'deki kuruluşta kardeşini batı kanadın başına getirerek oluşturan kağan kimdir?

  1. A) Mukan Kağan
  2. B) Bumin Kağan
  3. C) Bilge Kağan
  4. D) İlteriş Kağan
  5. E) Kül Tigin
Cevabı göster

Cevap: B) Bumin Kağan

İkili yönetim yapısı 552'deki kuruluşta Bumin Kağan tarafından oluşturulmuş; kendisi doğu kanadın başına geçerken kardeşi İstemi'yi batı kanadın yönetimine getirmiştir.

Soru 9

Orhun Yazıtları'nı çözümleyerek 'Türk dili ve edebiyatının en eski anıtları' olarak tanımlayan bilim insanı kimdir ve yazıtlar nerede bulunmuştur?

  1. A) Rus bilim insanı Radloff; Sibirya'da bulunmuştur.
  2. B) Danimarkalı Wilhelm Thomsen; Moğolistan'da bulunmuştur.
  3. C) Alman dilbilimci Müller; Orta Asya'da bulunmuştur.
  4. D) Macar araştırmacı Vámbéry; Kazakistan'da bulunmuştur.
  5. E) İngiliz seyyah Younghusband; Çin sınırı yakınlarında bulunmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Danimarkalı Wilhelm Thomsen; Moğolistan'da bulunmuştur.

Yazıtlar 1889'da Moğolistan'daki Orhun Vadisi'nde bulunmuş; Danimarkalı bilim insanı Wilhelm Thomsen tarafından çözümlenmiş ve Türk dili ile edebiyatının en eski anıtları olarak tanımlanmıştır.

Soru 10

VII. yüzyılda Çin esareti altındaki Türkleri kurtarmaya yönelik başarısız ayaklanma girişimiyle tarihe geçen Türk komutanı kimdir?

  1. A) İlteriş Kağan
  2. B) Tonyukuk
  3. C) Kül Tigin
  4. D) Kürşat
  5. E) Bumin Kağan
Cevabı göster

Cevap: D) Kürşat

Kürşat, VII. yüzyılda Çin esareti altındaki Türkleri kurtarmak amacıyla başarısız bir ayaklanma girişiminde bulunmuş; bu eylem Türklerin bağımsızlık ruhunu simgelemektedir.

Soru 11

II. Köktürk Devleti'ni 682'de kuran, dağılmış Türkleri yeniden bir araya getirmesi nedeniyle Mustafa Kemal'e benzetilen ve Çin'e çok sayıda sefer düzenleyen kağan kimdir?

  1. A) Kutluk Kağan
  2. B) Bilge Kağan
  3. C) Bumin Kağan
  4. D) Tonyukuk
  5. E) Mukan Kağan
Cevabı göster

Cevap: A) Kutluk Kağan

II. Köktürk Devleti, 682 yılında Kutluk Kağan (İlteriş Kağan olarak da anılır) tarafından kurulmuştur; dağılmış Türkleri toparlaması nedeniyle Mustafa Kemal'e benzetilmekte, Çin'e de çok sayıda sefer düzenlediği…

Soru 12

Aşağıdaki ifadelerden hangisi I. Göktürk Devleti hakkında yanlış bir bilgi içermektedir?

  1. A) Devlet, 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.
  2. B) En parlak ve en geniş dönemini Mukan Kağan döneminde yaşamıştır.
  3. C) Batı kanadını yöneten İstemi Kağan, Bizans ile diplomatik ilişkiler kurmuştur.
  4. D) Devletin merkezi Ötüken olmuştur.
  5. E) İlteriş Kağan, I. Göktürk Devleti'nin en güçlü dönemini yöneten hükümdardır.
Cevabı göster

Cevap: E) İlteriş Kağan, I. Göktürk Devleti'nin en güçlü dönemini yöneten hükümdardır.

İlteriş (Kutluk) Kağan I. Göktürk'ün değil, 682'de kurulan II. Köktürk Devleti'nin kurucusudur; bu nedenle onu I. Göktürk'ün en güçlü dönem hükümdarı olarak gösteren ifade yanlıştır. I. Göktürk'ün en parlak dönemi Mukan…

Soru 13

I. Göktürk Devleti'nin batı kanadını yöneten ve Roma/Bizans elçileriyle ilişkiler kuran yönetici kimdir?

  1. A) İstemi Kağan
  2. B) Kutluk Kağan
  3. C) Bilge Kağan
  4. D) Mukan Kağan
  5. E) Kül Tigin
Cevabı göster

Cevap: A) İstemi Kağan

I. Göktürk'ün yabgusu İstemi Kağan, batı kanadını yönetmiş ve Roma/Bizans elçileriyle diplomatik ilişkiler kurmuştur.

Soru 14

Orhun Yazıtları'na göre Türklerin Çin esaretine girmesinin temel nedenleri nelerdir?

  1. A) Göçebe yaşam tarzından vazgeçilmesi ve yerleşik düzene geçilmesi
  2. B) Çin entrikalarına kapılmak, iç çekişme ve yönetim zaafiyeti
  3. C) Budizm ve Manihaizm'in benimsenmesiyle oluşan dini bölünme
  4. D) Yalnızca askeri teknoloji üstünlüğü bakımından Çin'in gerisinde kalınması
  5. E) Ticaret yolları üzerindeki kontrolün Çin'e bırakılması
Cevabı göster

Cevap: B) Çin entrikalarına kapılmak, iç çekişme ve yönetim zaafiyeti

Orhun Yazıtları, Türklerin Çin esaretine girmesinin nedenlerini açıkça Çin entrikalarına kapılmak, iç çekişme ve yönetim zaafiyeti olarak ortaya koyar.

Soru 15

Bilge Kağan'ın şehirleri surlarla çevirmek istemesine karşı çıkan danışmanı, bu kararın Göktürklerin hangi özelliğini zedeleyeceğini gerekçe olarak öne sürmüştür?

  1. A) Yazılı olmayan töre anlayışına olan bağlılık
  2. B) Yerleşik tarıma dayalı üretim düzeni
  3. C) Sürekli harekete dayalı bozkır savaş gücü
  4. D) Kut anlayışından doğan siyasi meşruiyet
  5. E) Hatunun devlet yönetimindeki söz hakkı
Cevabı göster

Cevap: C) Sürekli harekete dayalı bozkır savaş gücü

Tonyukuk, Göktürklerin gücünün bozkır yaşam tarzı, sürekli hareket ve akıncılıktan kaynaklandığını; surlarla çevrilmenin Tang orduları karşısında felakete yol açacağını ileri sürmüştür.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları