Kıbrıs meselesi (1960 bağımsızlık, 1974 Barış Harekâtı, KKTC 1983) Soruları
KPSS Tarih · 14 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nı tek başına gerçekleştirmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Harekât BM kararıyla yalnız Türkiye'ye yetki verildiği için
B) Yunanistan garantörlük hakkından feragat ettiği için
C) Garantör devlet İngiltere harekâta katılmayı reddettiği için
D) NATO, ortak müdahale kararı alamadığı için
E) Garanti Antlaşması'nın yalnız Türkiye'ye müdahale hakkı tanıması nedeniyle
Cevabı göster
Cevap: C) Garantör devlet İngiltere harekâta katılmayı reddettiği için
Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması'nı hukuki dayanak göstererek İngiltere'yi de harekâta davet etmiş; ancak İngiltere katılmayı reddedince Türkiye harekâtı tek başına yürütmüştür.
Soru 2
Cenevre görüşmelerinin çıkmaza girmesi üzerine 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ikinci aşamasının başlatılacağını bildiren kriptografik parola aşağıdakilerden hangisidir?
A) "Mehmet Tatile Çıktı"
B) "Ayşe Tatile Çıksın"
C) "Adaya Hoş Geldiniz"
D) "Yurt Dışına Açılış"
E) "Kıbrıs'a Geçiş Hazır"
Cevabı göster
Cevap: B) "Ayşe Tatile Çıksın"
"Ayşe tatile çıksın" parolası, Cenevre'deki görüşmelerden sonuç alınamayınca Dışişleri Bakanı Turan Güneş tarafından iletilmiş ve 14 Ağustos 1974'te başlayan ikinci aşamanın başlatıldığını haber veren kriptografik…
Soru 3
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın zeminini hazırlayan etkenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) 1960 sonrasında Kıbrıs Cumhuriyeti'nde Rum-Türk gerginliklerinin artması
B) EOKA'nın şiddet eylemlerinin yeniden canlanması
C) Yunan cuntasının Kıbrıs politikaları
D) Türkiye'nin NATO'dan çıkması
E) Adada Kıbrıslı Türklere yönelik saldırıların sürmesi
Cevabı göster
Cevap: D) Türkiye'nin NATO'dan çıkması
Türkiye bu dönemde NATO üyeliğini sürdürmüştür; harekâtın zeminini hazırlayan etkenler arasında NATO'dan çıkma yoktur. Gerçek etkenler Rum-Türk gerginlikleri, EOKA şiddeti ve Yunan cuntasının tutumlarıdır.
Soru 4
Türkiye'nin 1974'te Kıbrıs Barış Harekâtı'nı başlatmasının doğrudan tetikleyici nedeni nedir?
A) Kıbrıs Cumhuriyeti hükûmetinin NATO'dan acil askerî yardım talep etmesi
B) 1960'ta imzalanan Garanti Antlaşması'nın taraflarca yürürlükten kaldırılması
C) Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Birleşmiş Milletler'den bağımsızlığını yeniden ilan etmesi
D) EOKA örgütünün Türkiye'nin güney sınır bölgesine kapsamlı bir saldırı düzenlemesi
E) Yunan destekli cuntanın Makarios'u devirmesi ve Kıbrıslı Türklere saldırıların başlaması
Cevabı göster
Cevap: E) Yunan destekli cuntanın Makarios'u devirmesi ve Kıbrıslı Türklere saldırıların başlaması
Harekât, Yunan destekli cuntanın darbeyle Makarios'u devirmesi ve Kıbrıslı Türklerin hedef alınmasıyla tetiklenmiş; Türkiye, Türk toplumunu korumak amacıyla adaya çıkartma yapmıştır.
Soru 5
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın resmi amaçları arasında yer almayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kıbrıs'ı Türkiye'ye bağlamak
B) Adada adaletli bir düzen tesis etmek
C) Kıbrıslı Türklerin haklarını korumak
D) Enosis'i önlemek
E) Ada üzerindeki Türk garantörlük haklarını kullanmak
Cevabı göster
Cevap: A) Kıbrıs'ı Türkiye'ye bağlamak
Harekâtın resmi amaçları arasında adayı Türkiye'ye bağlamak (ilhak) yer almaz; harekât Kıbrıslı Türkleri korumak, adaletli düzen kurmak ve Enosis'i engellemek için yapılmıştır.
Soru 6
1959'da imzalanan Zürih ve Londra antlaşmalarının Kıbrıs meselesindeki önemi nedir?
A) Adayı Yunanistan'a bağlayarak Enosis'i resmen gerçekleştirmiş ve İngiliz yönetimine son vermiştir.
B) Bağımsız bir Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmasını öngörmüş; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'yi garantör devlet ilan etmiştir.
C) İngiltere'nin Kıbrıs üzerindeki sömürge egemenliğini pekiştirmiş ve adayı NATO'nun ortak denetimine bırakmıştır.
D) Adanın yönetimini geçici bir süreliğine Birleşmiş Milletler manda idaresine devretmeyi kararlaştırmıştır.
E) Garantörlük statüsünü Türkiye ile Yunanistan'a tanımış; üçüncü garantör olması beklenen İngiltere'yi kapsam dışında bırakmıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Bağımsız bir Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmasını öngörmüş; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'yi garantör devlet ilan etmiştir.
11 Şubat 1959'da imzalanan Zürih ve ardından Londra antlaşmalarıyla bağımsız bir Kıbrıs Cumhuriyeti kurulması kararlaştırılmış; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör devlet statüsü kazanmıştır.
Soru 7
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ardından Türkiye ile ABD arasında yaşanan gelişmelere ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) ABD 1979-1985 arasında silah ambargosu uygulamış; Türkiye bu baskı sonucunda kuvvetlerini Kıbrıs'tan geri çekmek zorunda kalmıştır.
B) ABD herhangi bir silah ambargosu uygulamaksızın yalnız diplomatik kanaldan Türkiye'yi adadan çekilmeye çağırmıştır.
C) ABD 1975-1978 arasında silah ambargosu uygulamış; Türkiye adadan çekilmemiş, karşılığında bazı ABD üslerini kapatmıştır.
D) Türkiye, ABD'nin yoğun siyasi baskısı karşısında Kıbrıs'tan çekilmiş ve bunun ardından ambargo kaldırılmıştır.
E) ABD silah ambargosu uygulamış; Türkiye buna tepki olarak NATO askerî kanadından çekilme kararı almıştır.
Cevabı göster
Cevap: C) ABD 1975-1978 arasında silah ambargosu uygulamış; Türkiye adadan çekilmemiş, karşılığında bazı ABD üslerini kapatmıştır.
ABD, 1975-1978 yılları arasında Türkiye'ye silah ambargosu uygulamıştır. Türkiye Kıbrıs'tan çekilmeyi reddederek ambargoya karşılık olarak Türkiye'deki bazı ABD üslerini kapatmıştır.
Soru 8
Kıbrıs meselesinin uluslararası bir boyut kazanarak iki komşu devleti karşı karşıya getirmesi hangi gelişmeyle başlamıştır?
A) 1959'da imzalanan Zürih ve Londra antlaşmalarıyla bağımsız cumhuriyetin kurulmasıyla
B) 1963'te yaşanan ve toplumlararası çatışmayı tırmandıran Kanlı Noel olaylarının patlak vermesiyle
C) 1974'te Yunan destekli cuntanın adada Makarios'a karşı darbe yapmasıyla
D) 1954'te adanın kendisine bağlanması talebinin BM gündemine getirilmesiyle
E) 1968'de başlayan toplumlararası BM arabuluculuk görüşmeleriyle
Cevabı göster
Cevap: D) 1954'te adanın kendisine bağlanması talebinin BM gündemine getirilmesiyle
Kıbrıs meselesi, 1954'te adanın kendisine bağlanması (Enosis) talebinin Birleşmiş Milletler gündemine taşınmasıyla uluslararasılaşmış ve Türkiye ile Yunanistan'ı karşı karşıya getirmiştir. Bu adımı atan Yunanistan'dır.
Soru 9
EOKA örgütünün kuruluş amacı ve niteliğine ilişkin doğru tanım aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kıbrıslı Türklerin haklarını korumak amacıyla kurulan Türk gerilla örgütü
B) Kıbrıs'ı bağımsız tutmak amacıyla BM desteğiyle kurulan uluslararası örgüt
C) Kıbrıs'ın İngiliz Milletler Topluluğu'nda kalmasını savunan İngiliz yanlısı örgüt
D) Adada ortak Rum-Türk yönetimi kurmayı amaçlayan siyasi hareket
E) Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması, yani Enosis hedefiyle kurulan Kıbrıslı Rum silahlı örgütü
Cevabı göster
Cevap: E) Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması, yani Enosis hedefiyle kurulan Kıbrıslı Rum silahlı örgütü
EOKA, Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması anlamına gelen Enosis hedefini gerçekleştirmek için kurulan Kıbrıslı Rum silahlı örgütüdür; İkinci Dünya Savaşı'nın ardından şiddet eylemlerine girişmiştir.
Soru 10
1983'te kurulan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni (KKTC) uluslararası alanda tanıyan tek devlet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türkiye
B) İngiltere
C) Yunanistan
D) Pakistan
E) Azerbaycan
Cevabı göster
Cevap: A) Türkiye
15 Kasım 1983'te ilan edilen KKTC, uluslararası toplumda yalnızca Türkiye tarafından tanınmış; ilk cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, ilk başbakanı Nejat Konuk olmuştur.
Soru 11
Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 1960'taki kuruluşunda cumhurbaşkanı yardımcısı olarak göreve başlayan Türk lider kimdir?
A) Rauf Denktaş
B) Başpiskopos Makarios
C) Dr. Fazıl Küçük
D) Nejat Konuk
E) Nikos Sampson
Cevabı göster
Cevap: C) Dr. Fazıl Küçük
16 Ağustos 1960'ta kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nde cumhurbaşkanlığına Rum lider Makarios, cumhurbaşkanı yardımcılığına ise Türk lider Dr. Fazıl Küçük seçilmiştir.
Soru 12
1964'te Kıbrıs'ta uyarı uçuşu sırasında Rum uçaksavarları tarafından uçağı düşürülerek esir alınan ve şehit olan Türk pilot kimdir?
A) Yüzbaşı Fethi Sekin
B) Yüzbaşı Kürşad Mızrak
C) Binbaşı Erhan Ercan
D) Yüzbaşı Cengiz Topel
E) Teğmen Selçuk Arslan
Cevabı göster
Cevap: D) Yüzbaşı Cengiz Topel
Yüzbaşı Cengiz Topel, 1964'te Kıbrıs'ta uyarı uçuşu yaparken Rum uçaksavarlarınca düşürülmüş, esir alınmış ve şehit edilmiştir; bu olay Türk Hava Kuvvetleri'nin Kıbrıs'taki ilk pilot kaybıdır.
Soru 13
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın adada yol açtığı kalıcı sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) İki toplumun kaynaşarak ada genelinde birleşik bir federal yönetim altında bütünüyle toplanması
B) Adanın Türkiye ile Yunanistan arasında eşit yüzölçümüyle, herhangi bir bölünme olmaksızın resmen paylaştırılması
C) Yunanistan'ın adanın tamamını NATO güvencesi altında, Türk toplumunun rızasıyla yönetmeye başlaması
D) Adanın yönetiminin Birleşmiş Milletler barış gücüne devredilerek tüm ada yüzeyinin tampon bölge ilan edilmesi
E) İki toplumun bölgelerinin ayrışması, adanın ikiye bölünmesi ve Türkiye'nin kuzeyde sürekli askeri varlık sürdürmesi
Cevabı göster
Cevap: E) İki toplumun bölgelerinin ayrışması, adanın ikiye bölünmesi ve Türkiye'nin kuzeyde sürekli askeri varlık sürdürmesi
1974 müdahalesi adanın fiilen ikiye bölünmesine neden olmuş; Rum nüfus güneyde, Türk nüfus kuzeyde yerleşik hale gelmiş ve Türkiye adanın kuzeyinde sürekli bir askeri varlık sürdürmeye başlamıştır.
Soru 14
Türkiye'nin Kıbrıs meselesindeki politika adımları kronolojik sıralamasıyla verildiğinde doğru olan seçenek hangisidir?
A) NATO üyeliği sonrası Batılı arabuluculuğu kabul → Kanlı Noel sonrası BM'ye başvurma → Barış Harekâtı → KKTC ilanı
B) EOKA'ya karşı askerî harekât → Zürih müzakereleri → 1974 Barış Harekâtı → KKTC'nin bağımsızlık ilanı
C) BM'ye başvurma → NATO arabuluculuğunu kabul → 1974 Barış Harekâtı → KKTC'nin bağımsızlık ilanı
D) KKTC'nin ilanı → Kanlı Noel olayları → Garanti Antlaşması'nın imzalanması → BM'nin barış kararı
E) Barış Harekâtı → BM'ye başvurma → KKTC'nin ilanı → NATO Batılı arabuluculuğunu kabul
Cevabı göster
Cevap: A) NATO üyeliği sonrası Batılı arabuluculuğu kabul → Kanlı Noel sonrası BM'ye başvurma → Barış Harekâtı → KKTC ilanı
Türkiye'nin Kıbrıs politikası şu sırayı izlemiştir: 1952 sonrası NATO üyeliğiyle Batılı arabuluculuğu kabul etme, 1963 Kanlı Noel'in ardından BM'ye başvurma, 1974 Barış Harekâtı ve 1983'te KKTC'nin bağımsızlık ilanı.