İslamiyet öncesi Türk kültürü, ekonomisi, ordusu ve din-inanç sistemi (Göktanrı, Şamanizm) Soruları

KPSS Tarih · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

İslamiyet öncesi Türk inanç sisteminin kültürel sürekliliğine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A) Eski Türk inanç unsurları İslamiyet sonrasında yalnızca resmî törenlerde korunmuştur
  2. B) Eski Türk inanç unsurları, yalnızca Orta Asya'da kalan Türkler arasında yaşamaya devam etmiştir
  3. C) Müslüman Türkler arasında bugün de eski Türk kültlerine bağlı halk inançları görülür
  4. D) Gök Tanrı inancı İslam'la birleşerek resmî devlet dini hâline gelmiştir
  5. E) Eski Türk kültleri günümüze yazılı edebiyat metinleri yoluyla ulaşabilmiştir
Cevabı göster

Cevap: C) Müslüman Türkler arasında bugün de eski Türk kültlerine bağlı halk inançları görülür

Eski Türk kültlerine bağlı halk inançları ve dinsel uygulamalar Müslüman Türkler arasında günümüzde de çeşitli biçimlerde varlığını korur; bu nedenle kültlerin İslam'la birlikte tümüyle silindiği değil, sürdüğü söylenir.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk devletlerinde kullanılan yönetici unvanlarından biri değildir?

  1. A) Atabey
  2. B) İdikut
  3. C) Yabgu
  4. D) Şanyü
  5. E) Hakan
Cevabı göster

Cevap: A) Atabey

Atabey, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde değil, İslamiyet sonrası dönemde Selçuklu devletinde kullanılan bir unvandır. Hakan, İdikut, Yabgu ve Şanyü ise İslamiyet öncesine ait yönetici unvanlarıdır.

Soru 3

İslamiyet öncesi Türk devlet anlayışında hükümdarın temel sorumluluklarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Dini törenler aracılığıyla Gök Tanrı'ya kurban sunmak
  2. B) Halkın sağlık ve refahını doğrudan güvence altına almak
  3. C) Vergi toplama yetkisini tamamen boy beylerine devretmek
  4. D) Sınırları sürekli genişletecek fetihleri zorunlu kılmak
  5. E) Yazılı bir anayasa hazırlayarak halka onaylatmak
Cevabı göster

Cevap: B) Halkın sağlık ve refahını doğrudan güvence altına almak

İslamiyet öncesi Türk devlet anlayışında hükümdar, halkın ihtiyaçlarını karşılamak ve refahını artırmakla doğrudan görevli sayılır; halkın sağlığını ve refahını güvence altına almak bu sorumluluğun temelidir.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi, İslamiyet öncesi Türk topluluklarının yazılı kültürü geç geliştirmelerinin temel nedeni olarak kabul edilmektedir?

  1. A) Kağanlığın yazıya karşı açık bir resmî yasak koymuş olması
  2. B) Ticaret yolları üzerindeki rekabetin kültürel gelişimi engellemesi
  3. C) Çin yazısının resmî yazı olarak benimsenmek zorunda kalınması
  4. D) Yerleşik düzene geçmeyi güçleştiren göçebe yaşam tarzı
  5. E) Komşu medeniyetlerle her türlü ilişkinin kesilmiş olması
Cevabı göster

Cevap: D) Yerleşik düzene geçmeyi güçleştiren göçebe yaşam tarzı

Yerleşik düzene geçmeyi güçleştiren göçebe yaşam tarzı, kalıcı yerleşim ve arşiv kültürünü zorlaştırdığından yazılı kültürün geç gelişmesinin temel nedeni olarak gösterilir.

Soru 5

Eski Türk inanç sisteminde kadın simgesi Umay'ın temsil ettiği yapının yerini zamanla hangi inanç unsurunun aldığı ve bu değişimin hangi toplumsal süreçle birlikte gerçekleştiği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Yer-Su ruhları; Türklerin ziraatçılığa geçmesiyle birlikte
  2. B) Bozkurt kültü; boylar arası savaşların yoğunlaşmasıyla birlikte
  3. C) Kam; şaman ritüellerinin kurumsallaşmasıyla birlikte
  4. D) Tamu; cehennem kavramının belirginleşmesiyle birlikte
  5. E) Gök Tanrı; ataerkil toplum yapısına geçiş süreciyle birlikte
Cevabı göster

Cevap: E) Gök Tanrı; ataerkil toplum yapısına geçiş süreciyle birlikte

Yaygın bir yoruma göre, anaerkil dönemin kadın tanrısı Umay'ın temsil ettiği yapı, toplumun ataerkil düzene geçişiyle birlikte yerini eril nitelikli Gök Tanrı inancının baskınlığına bırakmıştır.

Soru 6

İslamiyet öncesi Türklerin din anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Maniheizm, bütün bozkır Türklerinin ortak ve egemen diniydi
  2. B) Gök Tanrı inancı; yer-su ruhları, atalar kültü ve şamanizmle bütünleşmiştir
  3. C) Gök Tanrı inancında kurban törenlerine yer verilmezdi
  4. D) Atalar kültü, sadece kağan soyundan gelenlere özgü bir inançtı
  5. E) Yer-su ruhları, yazıtlarda Gök Tanrı'nın rakibi olarak tanımlanmıştır
Cevabı göster

Cevap: B) Gök Tanrı inancı; yer-su ruhları, atalar kültü ve şamanizmle bütünleşmiştir

İslamiyet öncesi Türklerin temel dini Gök Tanrı (Tengrizm) inancıdır; bu inanç yer-su ruhları, atalar kültü ve şamanizm uygulamalarıyla iç içe geçerek bütünleşik bir sistem oluşturur.

Soru 7

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde mahkeme hâkimine ve yargılama organına (mahkemeye) verilen adlar hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?

  1. A) Hâkim: Yargucu — Yargılama organı: Yargu
  2. B) Hâkim: Yargan — Yargılama organı: Kurultay
  3. C) Hâkim: Sübaşı — Yargılama organı: Toy
  4. D) Hâkim: Tudun — Yargılama organı: Yargu
  5. E) Hâkim: Bitiği — Yargılama organı: Toy
Cevabı göster

Cevap: A) Hâkim: Yargucu — Yargılama organı: Yargu

İslamiyet öncesi Türklerde mahkemeye/yargılama organına Yargu, hâkime ise Yargucu (ya da Yargan) adı verilirdi; ağır suçlara bakan en yüksek mahkeme Yargu'ya kağan başkanlık ederdi.

Soru 8

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisi kitap kültürünü geliştirerek kalıp baskı (matbaa) yöntemiyle kitap üretmiş, bu alanda öncü rol oynamıştır?

  1. A) Kıpçaklar
  2. B) Göktürkler
  3. C) Uygurlar
  4. D) Hunlar
  5. E) Hazarlar
Cevabı göster

Cevap: C) Uygurlar

Uygurlar, yazılı hukuk belgesi ve kitap kültürünü geliştiren ilk Türk topluluklarından biridir; kalıp baskı yöntemiyle kitap üretmişlerdir.

Soru 9

Çin kaynaklarına göre, İslamiyet öncesi Türk toplumunda özellikle kalitesiyle öne çıkan atların yetiştirildiği bölge aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Altay
  2. B) Tanrı Dağları
  3. C) İtil (Volga) havzası
  4. D) Fergana
  5. E) Maveraünnehir
Cevabı göster

Cevap: D) Fergana

Çin kaynakları en kaliteli atların Fergana bölgesinden geldiğine tanıklık etmektedir; at İslamiyet öncesi Türklerde hem ekonomik hem de askeri açıdan kutsal sayılmıştır.

Soru 10

Göktürklerin, soylarının bir hayvandan türediğine ve bu hayvanı atası saydıklarına ilişkin köken inancı aşağıdaki destanlardan özellikle hangisinde işlenir?

  1. A) Oğuz Kağan Destanı
  2. B) Şu Destanı
  3. C) Alp Er Tunga Destanı
  4. D) Atilla Destanı
  5. E) Bozkurt Destanı
Cevabı göster

Cevap: E) Bozkurt Destanı

Göktürkler, Bozkurt'u soylarının atası olarak benimsemiştir; bu inanç Bozkurt Destanı'nda işlenir ve Göktürklerin köken anlayışını yansıtır.

Soru 11

İslamiyet öncesi Türk devletlerinin kısa ömürlü olmasının temel nedenlerinden biri olarak gösterilen uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması ve en güçlünün tahta geçmesi
  2. B) Kağanın yaşlılık döneminde tahtı bırakmak zorunda kalması
  3. C) Dini liderlik ile siyasi otoritenin tek elde toplanması
  4. D) Komşu devletlerle sürekli ticaret antlaşmaları yapılması
  5. E) Ordunun tamamının profesyonel askerlerden oluşturulması
Cevabı göster

Cevap: A) Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması ve en güçlünün tahta geçmesi

Ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı sayılması ve kağan ölünce en güçlünün tahta geçmesi anlayışı, taht kavgalarına ve devletlerin kısa ömürlü olmasına yol açmıştır.

Soru 12

İslamiyet öncesi Türk ordusunda 'Yelme' adı verilen birlik hangi görevi üstlenirdi?

  1. A) Düşman ordugâhını basıp baskın yapan akıncılar
  2. B) Düşmanı gözetleyip haber getiren keşif kolu
  3. C) Orduyu yöneten başkomutanlık makamı
  4. D) Sarayı koruyan muhafız birliği
  5. E) Silah üreten zanaatkârlar topluluğu
Cevabı göster

Cevap: B) Düşmanı gözetleyip haber getiren keşif kolu

Yelme, İslamiyet öncesi Türk ordusunda düşmanın durumunu öğrenmek için ileri gönderilen keşif koludur; düşman ordugâhını basan birliğe ise akıncı (basımcı), ordu komutanına da Sübaşı denirdi.

Soru 13

'Kut' kavramının hanedandaki tüm üyelerde bulunduğuna inanılmasının doğrudan yol açtığı siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hükümdarın aynı zamanda dinî otorite olarak da tanınması
  2. B) Kağanlığın babadan büyük oğula zorunlu biçimde geçmesi
  3. C) Veraset kurallarının belirsizleşip taht mücadelelerinin çıkması
  4. D) Ordunun ülkedeki tüm erkek nüfustan oluşturulması
  5. E) Kurultay'ın kağanı görevden alabilme yetkisine sahip olması
Cevabı göster

Cevap: C) Veraset kurallarının belirsizleşip taht mücadelelerinin çıkması

Kut'un Tanrı tarafından verildiğine ve hanedanın tüm üyelerinde bulunduğuna inanıldığından belirli bir veraset düzeni kurulamaz; bu durum veraset kurallarının belirsizleşmesine ve taht mücadelelerine yol açar.

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisinde eski Türk inanç kavramı ile karşılığı yanlış eşleştirilmiştir?

  1. A) Balbal – Mezara dikilen düşman heykeli
  2. B) Sagu – Yas ve ağıt töreni
  3. C) Tamu – Cehennem
  4. D) Kam – Kağanın askeri danışmanı
  5. E) Uçmağ – Cennet
Cevabı göster

Cevap: D) Kam – Kağanın askeri danışmanı

Kam, kağanın askeri danışmanı değil, şaman (ruhlar âlemiyle iletişim kuran din adamı) anlamına gelir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.

Soru 15

Şamanizm'deki hangi özellik, Türklerin İslamiyet'i görece kolay benimsemesini açıklamakta öne çıkarılmaktadır?

  1. A) Kağanın aynı zamanda şaman görevini de üstlenmiş olması
  2. B) Ruhların yalnızca atalar kültü çerçevesinde ele alınması
  3. C) Uçmağ ve tamu biçiminde bir ahiret anlayışının bulunması
  4. D) Şaman uygulamalarının yazılı kutsal metinlere dayandırılması
  5. E) Totemciliğin ayrıntılı bir ahlak ve hukuk düzeni kurmuş olması
Cevabı göster

Cevap: C) Uçmağ ve tamu biçiminde bir ahiret anlayışının bulunması

Şamanizm'deki uçmağ (cennet) ve tamu (cehennem) benzeri bir ahiret anlayışının bulunması, İslam'ın ahiret tasavvuruyla örtüştüğü için Türklerin İslam'a geçişini kolaylaştıran özellik olarak öne çıkarılır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları