İslamiyet öncesi Türk dil, yazı ve destanları (Göktürk alfabesi, Ergenekon, Manas) Soruları

KPSS Tarih · 13 özgün soru · açıklamalı çözümler

İslamiyet öncesi Türk dil, yazı ve destanları (Göktürk alfabesi, Ergenekon, Manas) — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında İslamiyet öncesi Türk dil, yazı ve destanları (Göktürk alfabesi, Ergenekon, Manas) konusunda bilmen gereken 5 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

İlk Türk topluluklarında kölelik kurumunun oluşmaması, mimarinin gelişmemesi ve sanatın taşınabilir nitelik kazanması ortak olarak aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A) Göçebe yaşam biçiminin Türk toplumunun sosyal ve sanatsal gelişimini şekillendirmesi
  2. B) Türk toplumlarının savaşçı olmayan barışçıl bir yapı sergilemesi
  3. C) Türk dilinin yazıya geç aktarılması nedeniyle kültürel birikimin yok olması
  4. D) Türklerin erken dönemden itibaren yerleşik düzene geçmesi
  5. E) İslamiyet'in kabulüyle birlikte Türk sanat anlayışının köklü biçimde değişmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Göçebe yaşam biçiminin Türk toplumunun sosyal ve sanatsal gelişimini şekillendirmesi

İlk Türklerde göçebelik; kalıcı yapı gerektiren mimarinin gelişmemesine, taşınabilir sanat ürünlerinin ön plana çıkmasına ve köleliğin oluşmamasına yol açmıştır.

Soru 2

Kuman-Kıpçak Türklerine ait olduğu kabul edilen dil ve edebiyat ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Manas Destanı
  2. B) Codex Cumanicus
  3. C) Oğuz Kağan Destanı
  4. D) Ergenekon Destanı
  5. E) Şu Destanı
Cevabı göster

Cevap: B) Codex Cumanicus

Codex Cumanicus, Kuman-Kıpçak Türklerinin diline ait sözlük ve metinleri içeren, bu topluluğa mal edilen başlıca dil ve edebiyat ürünüdür.

Soru 3

İlk Türk kültürüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yazının erken dönemde kullanılması sayesinde ilk Türklere ait ayrıntılı tarihsel bilgilere kolaylıkla ulaşılabilmektedir.
  2. B) Göçebe yaşam biçimi, büyük saray komplekslerinin ve kalıcı mimari eserlerin gelişmesini teşvik etmiştir.
  3. C) İlk Türklerde yazının geç benimsenmesi, bu döneme ait kesin tarihsel bilgilere ulaşmayı güçleştirmektedir.
  4. D) İlk Türklerde kölelik, belirgin bir toplumsal kurum olarak ortaya çıkmış ve yaygınlaşmıştır.
  5. E) Göçebelik, ilk Türklerde anıtsal yapıların dikilmesine ve mimarinin yerleşik biçimde zenginleşmesine ortam hazırlamıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) İlk Türklerde yazının geç benimsenmesi, bu döneme ait kesin tarihsel bilgilere ulaşmayı güçleştirmektedir.

İlk Türklerde yazının geç kullanılması, döneme ait kesin bilgilere ulaşmayı güçleştiren temel nedendir.

Soru 4

Dede Korkut Hikâyeleri ve Prens İgor Destanı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Her ikisi de Göktürklere ait olup Uygurlarla yaşanan mücadeleleri anlatır.
  2. B) Dede Korkut Hikâyeleri Kırgızlara, Prens İgor Destanı ise İskitlere aittir.
  3. C) Dede Korkut Hikâyeleri Uygurlara, Prens İgor Destanı ise Göktürklere aittir.
  4. D) Her iki eser de Kuman-Kıpçaklara ait olup Oğuzlarla ilişkileri konu alır.
  5. E) Her iki eser de İskitlere ait olup komşu topluluklarla ilişkileri ele alır.
Cevabı göster

Cevap: D) Her iki eser de Kuman-Kıpçaklara ait olup Oğuzlarla ilişkileri konu alır.

Dede Korkut Hikâyeleri Kuman-Kıpçaklara aittir ve Oğuzlarla yaşanan mücadeleyi anlatır; Prens İgor Destanı da aynı topluluğun önemli kültürel ürünlerindendir.

Soru 5

Prens İgor Destanı, hangi Türk topluluğunun önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir?

  1. A) Uygurlar
  2. B) Göktürkler
  3. C) İskitler (Sakalar)
  4. D) Kırgızlar
  5. E) Kuman-Kıpçaklar
Cevabı göster

Cevap: E) Kuman-Kıpçaklar

Prens İgor Destanı, Kuman-Kıpçak topluluğunun önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Dede Korkut Hikâyeleri de aynı topluluğa aittir.

Soru 6

Türk boyları ile bu boylara ait destanlar değerlendirildiğinde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Ergenekon Göktürklere, Türeyiş ise Uygurlara aittir.
  2. B) Manas Göktürklere, Bozkurt ise Uygurlara aittir.
  3. C) Alp Er Tunga Uygurlara, Oğuz Kağan ise Kırgızlara aittir.
  4. D) Göç Kırgızlara, Dede Korkut ise İskitlere aittir.
  5. E) Şu Hunlara, Türeyiş ise Göktürklere aittir.
Cevabı göster

Cevap: A) Ergenekon Göktürklere, Türeyiş ise Uygurlara aittir.

Ergenekon Göktürklere, Türeyiş ise Uygurlara ait destanlardır; bu eşleştirme doğrudur.

Soru 7

Köktürkler döneminde kullanılan Orhun alfabesinin harf sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) 28
  2. B) 38
  3. C) 32
  4. D) 36
  5. E) 44
Cevabı göster

Cevap: B) 38

Orhun (Göktürk) alfabesi 38 harften oluşmaktadır; bu alfabe Köktürkler döneminde kullanılmış ve Türklerin bilinen en eski yazı sistemi olarak kabul edilmektedir.

Soru 8

Aşağıdaki destan-topluluk eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Manas Destanı — Kırgızlar
  2. B) Türeyiş ve Göç Destanları — Uygurlar
  3. C) Oğuz Kağan Destanı — Kırgızlar
  4. D) Alp Er Tunga ve Şu Destanları — İskitler (Sakalar)
  5. E) Ergenekon ve Bozkurt Destanları — Göktürkler
Cevabı göster

Cevap: C) Oğuz Kağan Destanı — Kırgızlar

Oğuz Kağan Destanı Kırgızlara değil, Hunlara (Oğuzlara) aittir. Manas Destanı Kırgızların destanıdır; bu iki destanın topluluklarını yer değiştirmek yaygın bir yanılgıdır.

Soru 9

Türk alfabelerinin millî niteliği değerlendirildiğinde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Göktürk alfabesi Türklere özgü, Uygur alfabesi Soğdlardan ödünçlenmiş millî olmayan bir alfabedir.
  2. B) Soğd alfabesi Türkler tarafından geliştirildiğinden millî Türk alfabesi sayılır.
  3. C) Türklerin bilinen en eski yazısı Soğd alfabesidir ve hem Göktürk hem Uygur alfabeleri ondan türemiştir.
  4. D) Göktürk ve Uygur alfabeleri millî Türk alfabesi sayılırken Soğd alfabesi Soğdlardan ödünçlendiğinden millî sayılmaz.
  5. E) Uygur alfabesi Arap kökenli olduğundan millî Türk alfabesi kapsamı dışında tutulur.
Cevabı göster

Cevap: D) Göktürk ve Uygur alfabeleri millî Türk alfabesi sayılırken Soğd alfabesi Soğdlardan ödünçlendiğinden millî sayılmaz.

Göktürk (Orhun) alfabesi Türklerin bilinen en eski yazısıdır ve Uygur alfabesiyle birlikte millî Türk alfabesi olarak kabul edilir. Soğd alfabesi ise Soğdlardan ödünçlenmiş olup Türklere özgü değildir.

Soru 10

Türk yazısının tarihi ile alfabelerin niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Göktürk alfabesi, Türklerin bugüne kadar tespit edilen en eski yazı sistemidir.
  2. B) Uygur alfabesi, Göktürk alfabesi gibi Türklerin millî alfabelerinden biri olarak kabul edilmektedir.
  3. C) Türklerin millî alfabeleri arasında Göktürk ve Uygur alfabeleri sayılmaktadır.
  4. D) Göktürk alfabesi, Orhun alfabesi adıyla da anılan bir yazı sistemidir.
  5. E) Soğd alfabesi, Türklerin kendi geliştirdiği millî alfabelerden biri olarak kabul edilmektedir.
Cevabı göster

Cevap: E) Soğd alfabesi, Türklerin kendi geliştirdiği millî alfabelerden biri olarak kabul edilmektedir.

Soğd alfabesi Türklere özgü olmayıp Soğdlardan ödünç alınmıştır; dolayısıyla millî alfabe sayılmaz.

Soru 11

Orhun (Göktürk) alfabesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Orhun alfabesi Uygurlar döneminde kullanılmış olup 26 harften oluşur.
  2. B) Orhun alfabesi, Köktürkler döneminde kullanılan ve 38 harften oluşan bir yazı sistemidir.
  3. C) Orhun alfabesi Hunlar tarafından kullanılmış 34 harfli bir alfabedir.
  4. D) Orhun alfabesi Köktürkler döneminde kullanılmakla birlikte yalnızca 18 harften oluşur.
  5. E) Orhun alfabesi, Uygurlar tarafından geliştirilen 38 harfli bir yazı sistemidir.
Cevabı göster

Cevap: B) Orhun alfabesi, Köktürkler döneminde kullanılan ve 38 harften oluşan bir yazı sistemidir.

Orhun (Göktürk) alfabesi Köktürkler döneminde kullanılan ve 38 harften oluşan bir yazı sistemidir. Diğer seçenekler harf sayısını ya da alfabeyi kullanan topluluğu hatalı biçimde vermektedir.

Soru 12

Türklere özgü olmayıp Soğdlardan ödünç alındığı için Türklerin millî alfabesi sayılmayan yazı sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Soğd alfabesi
  2. B) Uygur alfabesi
  3. C) Göktürk (Orhun) alfabesi
  4. D) Brahmi alfabesi
  5. E) Latin alfabesi
Cevabı göster

Cevap: A) Soğd alfabesi

Soğd alfabesi Türkler tarafından Soğdlardan ödünç alınmış olup Türklere özgü değildir; bu nedenle millî alfabe sayılmaz. Göktürk (Orhun) ve Uygur alfabeleri ise Türklerin millî alfabesi kabul edilir.

Soru 13

38 harften oluşan ve Köktürkler tarafından kullanılan yazı sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Uygur alfabesi
  2. B) Soğd alfabesi
  3. C) Orhun alfabesi
  4. D) Latin alfabesi
  5. E) Brahmi alfabesi
Cevabı göster

Cevap: C) Orhun alfabesi

38 harften oluşan ve Köktürkler döneminde kullanılan yazı sistemi Orhun alfabesidir. Göktürk alfabesi olarak da bilinen bu yazı, Türklerin tespit edilen en eski yazısı kabul edilir.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları