İskitler (Sakalar) ve Orta Asya erken toplulukları Soruları

KPSS Tarih · 23 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türk tarihinde bilinen ilk heykel geleneğini başlatan topluluk ve diktikleri heykel türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İskitler – balbal
  2. B) Göktürkler – yazıt taşı
  3. C) Büyük Hunlar – kurgan
  4. D) Uygurlar – minyatür
  5. E) Karahanlılar – külahlı mezar taşı
Cevabı göster

Cevap: A) İskitler – balbal

İskitler, balbal adı verilen insan figürlü taş heykeller dikmiş; bu uygulama Türk tarihindeki bilinen ilk heykel geleneği olarak kabul edilmektedir.

Soru 2

İslam öncesi Türklerin konargöçer yaşam tarzının kültür ve ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır.
  2. B) Anıtsal mimari ve saray geleneğini geliştirmiştir.
  3. C) Taşınabilir ve pratik sanat eserlerinin yapımını teşvik etmiştir.
  4. D) Tarımsal üretimin zayıflamasına yol açmıştır.
  5. E) Toprağa bağlı özel mülkiyet anlayışının oluşmamasına neden olmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Anıtsal mimari ve saray geleneğini geliştirmiştir.

Konargöçer yaşam tarzı mimari yapılar ve saray geleneğinin gelişmesini engeller; bu özellik yerleşik medeniyetlere aittir. Göçebe Türklerde hayvancılık güçlü, tarım zayıf, sanat eserleriyse taşınabilir nitelikteydi.

Soru 3

MÖ 209'da Asya Hunlarında tahta geçen, onluk askerî sistemi kuran ve Orta Asya'nın büyük bölümünü Türk hâkimiyetine alan hükümdar kimdir?

  1. A) Teoman
  2. B) Bilge Kağan
  3. C) Kül Tigin
  4. D) Mete Han
  5. E) Tonyukuk
Cevabı göster

Cevap: D) Mete Han

Mete Han (Mo-tun), MÖ 209'da tahta geçmiş, onluk sistemi kurmuş ve Orta Asya'nın büyük bölümünü Türk egemenliğine katan Büyük Hun hükümdarıdır.

Soru 4

Orta Asya Türk devletlerinde toprağa bağlı özel mülkiyet anlayışının gelişmemesinin aşağıdaki sonuçlardan hangisine yol açtığı savunulabilir?

  1. A) Feodal bir toprak düzeninin oluşmasına ve köylü sınıfının ortaya çıkmasına
  2. B) Tarımsal fazla ürün birikimine ve uzmanlaşmış lonca sistemine
  3. C) Ticaret yollarının kalıcı yerleşim merkezlerine dönüşmesine
  4. D) Devlet otoritesinin toprak mülkiyetiyle değil siyasi bağlılıkla tanımlanmasına
  5. E) Şehir devletleri modelinin Orta Asya'ya taşınmasına
Cevabı göster

Cevap: D) Devlet otoritesinin toprak mülkiyetiyle değil siyasi bağlılıkla tanımlanmasına

Göçebe yaşamda toprak bireysel mülk değil ortak/kamu alanı sayıldığından devlet otoritesi toprak sahipliğine değil kişisel bağlılık (kut ve kağan'a sadakat) ilişkisine dayanırdı; feodal toprak düzeni, köylü sınıfı veya…

Soru 5

İslam öncesi dönemde Uygurların Maniheizmi benimsemesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Uygurlar, Maniheizmi benimseyerek Sogd kavmine kısa sürede asimile olmuştur.
  2. B) Maniheizm, Uygurların yazılı kültürünü tamamen ortadan kaldırmıştır.
  3. C) Uygurlar Maniheizmi benimserken dillerini ve kültürel kimliklerini büyük ölçüde korumuştur.
  4. D) Maniheizm Uygur devletinde yalnızca yönetici sınıfa özgü bir inanç olarak kalmıştır.
  5. E) Maniheizmin kabulüyle birlikte Uygurlar göçebe yaşam tarzını kesinlikle sürdürmüştür.
Cevabı göster

Cevap: C) Uygurlar Maniheizmi benimserken dillerini ve kültürel kimliklerini büyük ölçüde korumuştur.

Uygurlar Maniheizmi benimsemelerine karşın dillerini, yazılarını ve kültürel kimliklerini korudular; Maniheizm onların yerleşik hayata geçişini ve yazılı kültürlerini olumsuz etkilememiştir.

Soru 6

Devlet kuramayan ancak tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilen topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Büyük Hunlar
  2. B) Göktürkler
  3. C) İskitler
  4. D) Uygurlar
  5. E) Avarlar
Cevabı göster

Cevap: C) İskitler

İskitler (Sakalar), devlet kuramayan ancak tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilmektedir.

Soru 7

Orta Asya Türk devletlerinde ülke topraklarının hanedanın ortak malı sayılmasının doğrudan yol açtığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Merkezi otoritenin güçlenmesi ve uzun ömürlü devletler kurulması
  2. B) İpek Yolu gelirlerinin hanedanlar arasında dengeli paylaşılması
  3. C) Toprağa dayalı özel mülkiyetin yaygınlaşması
  4. D) Boy beyleri arasında demokratik bir eşitliğin sağlanması
  5. E) Taht kavgaları ve devletlerin kısa ömürlü olması
Cevabı göster

Cevap: E) Taht kavgaları ve devletlerin kısa ömürlü olması

Toprakların hanedanın ortak malı sayılması (federatif yapı), merkezî yönetimi zayıflattı; her hanedan üyesi pay talep ettiğinden taht kavgaları kaçınılmaz oldu ve devletler kısa ömürlü kaldı.

Soru 8

Orta Asya Türklerinin göç etmesine yol açan nedenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Kuraklık ve iklim değişikliği
  2. B) Din savaşları
  3. C) Otlak yetersizliği
  4. D) Çin'in siyasi baskısı
  5. E) İç çatışmalar ve taht kavgaları
Cevabı göster

Cevap: B) Din savaşları

Din savaşları, Orta Asya Türklerinin göç nedenlerinden biri değildir. Göçlerin başlıca nedenleri coğrafi/ekonomik (kuraklık, otlak yetersizliği, hayvan hastalıkları) ve siyasi (Çin baskısı, iç çatışmalar) etkenlerdir.

Soru 9

İskit kadın savaşçı geleneğiyle özdeşleşen ve bu geleneğin simge figürü olarak kabul edilen kişi kimdir?

  1. A) Umay Hatun
  2. B) Bozkurt Ana
  3. C) Tomris Hatun
  4. D) Kün Ay Hatun
  5. E) Zübeyda Hatun
Cevabı göster

Cevap: C) Tomris Hatun

Tomris Hatun, antik kaynaklarda Massaget (Saka) kraliçesi olarak anlatılan savaşçı hükümdardır; İskit-Saka kadın savaşçı geleneğinin simge figürü sayılmaktadır.

Soru 10

Aşağıdaki Türk destanı – topluluk eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Oğuz Kağan Destanı – Hunlar
  2. B) Ergenekon Destanı – Göktürkler
  3. C) Göç Destanı – Uygurlar
  4. D) Alp Er Tunga Destanı – İskitler (Sakalar)
  5. E) Şu Destanı – Avarlar
Cevabı göster

Cevap: E) Şu Destanı – Avarlar

Şu Destanı, İskitlerle (Sakalarla) ilişkilendirilen bir destandır; Avarlara ait değildir. Diğer eşleşmeler doğrudur.

Soru 11

İslamiyet öncesi Türk toplumsal örgütlenmesinde birimlerin en küçükten en büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Oğuş – Urug – Boy – Budun – İl
  2. B) Urug – Oğuş – Boy – İl – Budun
  3. C) Oğuş – Boy – Urug – Budun – İl
  4. D) Boy – Oğuş – Urug – Budun – İl
  5. E) Oğuş – Urug – Budun – Boy – İl
Cevabı göster

Cevap: A) Oğuş – Urug – Boy – Budun – İl

İslamiyet öncesi Türk toplumsal yapısının en küçük birimden en büyüğe doğru sıralanışı Oğuş → Urug → Boy (Bod) → Budun → İl şeklindedir.

Soru 12

İskitlerin maddi kültürüne ait özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Eyer ve koşum takımları üretmeleri
  2. B) Yerleşik tarım için sulama kanalları açmaları
  3. C) Kuyumculukta ileri düzeye ulaşmaları
  4. D) Tekerlek ile atı birlikte kullanmaları
  5. E) Balbal adlı mezar heykelleri dikmeleri
Cevabı göster

Cevap: B) Yerleşik tarım için sulama kanalları açmaları

İskitler göçebe topluluk olup sulama kanalı inşası yerleşik tarım topluluklarına aittir. Eyer, koşum takımı, at+tekerlek kullanımı ve kuyumculuk İskitlerin özellikleridir.

Soru 13

İran kaynaklarında Afrasiyab adıyla geçen kahraman hangi destanın ve hangi Türk topluluğunun simgesidir?

  1. A) Ergenekon Destanı – Göktürkler
  2. B) Oğuz Kağan Destanı – Hunlar
  3. C) Alp Er Tunga Destanı – İskitler
  4. D) Türeyiş Destanı – Uygurlar
  5. E) Göç Destanı – Uygurlar
Cevabı göster

Cevap: C) Alp Er Tunga Destanı – İskitler

Alp Er Tunga, İskitlerin (Sakaların) destanî kahramanı olup İran kaynaklarında Afrasiyab adıyla anılmakta.

Soru 14

Orta Asya Türkleri ile Çin arasındaki süregelen mücadelenin temel nedeni nedir?

  1. A) İpek Yolu'na hâkim olma çabası
  2. B) İki toplum arasındaki dini farklılıkların çatışmaya yol açması
  3. C) Türklerin Çin'den tarım teknolojisini elde etmek istemesi
  4. D) Çin'in sürekli olarak Türkleri zorla yerleşik hayata geçirmeye çalışması
  5. E) Çin'in Türk topraklarını siyasi olarak ilhak etme politikası
Cevabı göster

Cevap: A) İpek Yolu'na hâkim olma çabası

Orta Asya Türkleri ile Çin arasındaki sürekli mücadelenin temel nedeni, ekonomik ve siyasi açıdan büyük önem taşıyan İpek Yolu'na hâkim olmak istemeleridir.

Soru 15

Orta Asya Türk devletlerindeki kurultayın temel işlevi aşağıdakilerden hangisiyle doğru biçimde açıklanmıştır?

  1. A) Ordu komutanlarının savaş kararlarını açıkladığı bir askeri konsey niteliği taşıması
  2. B) Hükümdarın kut anlayışı çerçevesinde dinî törenleri yönettiği kurul olması
  3. C) Boy beylerinin yönetime katılmasını sağlayan ve danışma geleneğini yansıtan bir meclis olması
  4. D) Yalnızca ekonomik vergilerin belirlenmesine yönelik toplanan idari bir kurul olması
  5. E) Komşu devletlerle barış antlaşmalarının imzalandığı diplomatik bir platform olması
Cevabı göster

Cevap: C) Boy beylerinin yönetime katılmasını sağlayan ve danışma geleneğini yansıtan bir meclis olması

Kurultay, boy beylerinin yönetimde temsil edildiği ve kararların danışarak alındığı bir meclisti; bu yapısı Türklerdeki erken demokratik/danışma geleneğinin göstergesi olarak değerlendirilir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları