İskitler (Sakalar) ve Orta Asya erken toplulukları Soruları

KPSS Tarih · 23 özgün soru · açıklamalı çözümler

İskitler (Sakalar) ve Orta Asya erken toplulukları — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında İskitler (Sakalar) ve Orta Asya erken toplulukları konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Türk tarihinde bilinen ilk heykel geleneğini başlatan topluluk ve diktikleri heykel türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İskitler – balbal
  2. B) Göktürkler – yazıt taşı
  3. C) Büyük Hunlar – kurgan
  4. D) Uygurlar – minyatür
  5. E) Karahanlılar – külahlı mezar taşı
Cevabı göster

Cevap: A) İskitler – balbal

İskitler, balbal adı verilen insan figürlü taş heykeller dikmiş; bu uygulama Türk tarihindeki bilinen ilk heykel geleneği olarak kabul edilmektedir.

Soru 2

İslam öncesi Türklerin konargöçer yaşam tarzının kültür ve ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır.
  2. B) Anıtsal mimari ve saray geleneğini geliştirmiştir.
  3. C) Taşınabilir ve pratik sanat eserlerinin yapımını teşvik etmiştir.
  4. D) Tarımsal üretimin zayıflamasına yol açmıştır.
  5. E) Toprağa bağlı özel mülkiyet anlayışının oluşmamasına neden olmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Anıtsal mimari ve saray geleneğini geliştirmiştir.

Konargöçer yaşam tarzı mimari yapılar ve saray geleneğinin gelişmesini engeller; bu özellik yerleşik medeniyetlere aittir. Göçebe Türklerde hayvancılık güçlü, tarım zayıf, sanat eserleriyse taşınabilir nitelikteydi.

Soru 3

MÖ 209'da Asya Hunlarında tahta geçen, onluk askerî sistemi kuran ve Orta Asya'nın büyük bölümünü Türk hâkimiyetine alan hükümdar kimdir?

  1. A) Teoman
  2. B) Bilge Kağan
  3. C) Kül Tigin
  4. D) Mete Han
  5. E) Tonyukuk
Cevabı göster

Cevap: D) Mete Han

Mete Han (Mo-tun), MÖ 209'da tahta geçmiş, onluk sistemi kurmuş ve Orta Asya'nın büyük bölümünü Türk egemenliğine katan Büyük Hun hükümdarıdır.

Soru 4

Orta Asya Türk devletlerinde toprağa bağlı özel mülkiyetin gelişmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hükümdarların toprağı paylaşmayı yasal olarak yasaklaması
  2. B) Çin'in Türk topraklarını sürekli işgal altında tutması
  3. C) Boylar arasındaki çatışmaların toprak kullanımını engellemesi
  4. D) İpek Yolu ticaretinin tarıma olan ilgiyi ortadan kaldırması
  5. E) Hayvancılığa dayalı göçebe yaşam tarzı ve yerleşik düzenin gelişmemesi
Cevabı göster

Cevap: E) Hayvancılığa dayalı göçebe yaşam tarzı ve yerleşik düzenin gelişmemesi

Göçebe hayvancılığa dayalı yaşam tarzı sürekli yer değiştirmeyi gerektirdiğinden toprağa bağlı özel mülkiyet anlayışı gelişmedi.

Soru 5

İslam öncesi dönemde bazı Türk topluluklarının Maniheizm, Hristiyanlık veya Musevilik gibi dinleri benimsemesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Türkler, benimsedikleri dinin mensup olduğu kavme büyük oranda asimile olmuştur.
  2. B) Türkler bu dinleri benimserken dillerini ve kültürel kimliklerini büyük ölçüde korumuştur.
  3. C) Din değiştiren topluluklar kısa sürede dillerini ve geleneklerini yitirmiştir.
  4. D) Yabancı din benimseyen topluluklarda Gök Tanrı inancı bütünüyle ortadan kalkmıştır.
  5. E) Kimliğini koruyabilen topluluklar daha çok Museviliği benimseyenler olmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Türkler bu dinleri benimserken dillerini ve kültürel kimliklerini büyük ölçüde korumuştur.

Türkler farklı dinleri benimseseler de dillerini, kimliklerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde korudular; bu din değişimlerinde asimile olmadılar.

Soru 6

Devlet kuramayan ancak tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilen topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Büyük Hunlar
  2. B) Göktürkler
  3. C) İskitler
  4. D) Uygurlar
  5. E) Avarlar
Cevabı göster

Cevap: C) İskitler

İskitler (Sakalar), devlet kuramayan ancak tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilmektedir.

Soru 7

Orta Asya Türk devletlerinde ülke topraklarının hanedanın ortak malı sayılmasının doğrudan yol açtığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Merkezi otoritenin güçlenmesi ve uzun ömürlü devletler kurulması
  2. B) İpek Yolu gelirlerinin hanedanlar arasında dengeli paylaşılması
  3. C) Toprağa dayalı özel mülkiyetin yaygınlaşması
  4. D) Boy beyleri arasında demokratik bir eşitliğin sağlanması
  5. E) Taht kavgaları ve devletlerin kısa ömürlü olması
Cevabı göster

Cevap: E) Taht kavgaları ve devletlerin kısa ömürlü olması

Toprakların hanedanın ortak malı sayılması (federatif yapı), merkezî yönetimi zayıflattı; her hanedan üyesi pay talep ettiğinden taht kavgaları kaçınılmaz oldu ve devletler kısa ömürlü kaldı.

Soru 8

Orta Asya Türklerinin göç etmesine yol açan nedenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Kuraklık ve iklim değişikliği
  2. B) Din savaşları
  3. C) Otlak yetersizliği
  4. D) Çin'in siyasi baskısı
  5. E) İç çatışmalar ve taht kavgaları
Cevabı göster

Cevap: B) Din savaşları

Din savaşları, Orta Asya Türklerinin göç nedenlerinden biri değildir. Göçlerin başlıca nedenleri coğrafi/ekonomik (kuraklık, otlak yetersizliği, hayvan hastalıkları) ve siyasi (Çin baskısı, iç çatışmalar) etkenlerdir.

Soru 9

İskit kadın savaşçı geleneğiyle özdeşleşen ve bu geleneğin simge figürü olarak kabul edilen kişi kimdir?

  1. A) Umay Hatun
  2. B) Bozkurt Ana
  3. C) Tomris Hatun
  4. D) Kün Ay Hatun
  5. E) Zübeyda Hatun
Cevabı göster

Cevap: C) Tomris Hatun

Tomris Hatun, İskit (Saka) kadın savaşçı geleneğinin en tanınan figürüdür; Türk tarihindeki kadın savaşçı (Amazon) geleneğinin simgesi sayılmaktadır.

Soru 10

Aşağıdaki Türk destanı – topluluk eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Oğuz Kağan Destanı – Hunlar
  2. B) Ergenekon Destanı – Göktürkler
  3. C) Göç Destanı – Uygurlar
  4. D) Alp Er Tunga Destanı – İskitler (Sakalar)
  5. E) Şu Destanı – Avarlar
Cevabı göster

Cevap: E) Şu Destanı – Avarlar

Şu Destanı, İskitlerle (Sakalarla) ilişkilendirilen bir destandır; Avarlara ait değildir. Diğer eşleşmeler doğrudur.

Soru 11

İslamiyet öncesi Türk toplumsal örgütlenmesinde birimlerin en küçükten en büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Oğuş – Urug – Boy – Budun – İl
  2. B) Urug – Oğuş – Boy – İl – Budun
  3. C) Oğuş – Boy – Urug – Budun – İl
  4. D) Boy – Oğuş – Urug – Budun – İl
  5. E) Oğuş – Urug – Budun – Boy – İl
Cevabı göster

Cevap: A) Oğuş – Urug – Boy – Budun – İl

İslamiyet öncesi Türk toplumsal yapısının en küçük birimden en büyüğe doğru sıralanışı Oğuş → Urug → Boy (Bod) → Budun → İl şeklindedir.

Soru 12

İskitlerin maddi kültürüne ait özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Eyer ve koşum takımları üretmeleri
  2. B) Yerleşik tarım için sulama kanalları açmaları
  3. C) Kuyumculukta ileri düzeye ulaşmaları
  4. D) Tekerlek ile atı birlikte kullanmaları
  5. E) Balbal adlı mezar heykelleri dikmeleri
Cevabı göster

Cevap: B) Yerleşik tarım için sulama kanalları açmaları

İskitler göçebe topluluk olup sulama kanalı inşası yerleşik tarım topluluklarına aittir. Eyer, koşum takımı, at+tekerlek kullanımı ve kuyumculuk İskitlerin özellikleridir.

Soru 13

İran kaynaklarında Afrasiyab adıyla geçen kahraman hangi destanın ve hangi Türk topluluğunun simgesidir?

  1. A) Ergenekon Destanı – Göktürkler
  2. B) Oğuz Kağan Destanı – Hunlar
  3. C) Alp Er Tunga Destanı – İskitler
  4. D) Türeyiş Destanı – Uygurlar
  5. E) Göç Destanı – Uygurlar
Cevabı göster

Cevap: C) Alp Er Tunga Destanı – İskitler

Alp Er Tunga, İskitlerin (Sakaların) destanî kahramanı olup İran kaynaklarında Afrasiyab adıyla anılmakta ve Şu Destanı ile de ilişkilendirilmektedir.

Soru 14

Orta Asya Türkleri ile Çin arasındaki süregelen mücadelenin temel nedeni nedir?

  1. A) İpek Yolu'na hâkim olma çabası
  2. B) İki toplum arasındaki dini farklılıkların çatışmaya yol açması
  3. C) Türklerin Çin'den tarım teknolojisini elde etmek istemesi
  4. D) Çin'in sürekli olarak Türkleri zorla yerleşik hayata geçirmeye çalışması
  5. E) Çin'in Türk topraklarını siyasi olarak ilhak etme politikası
Cevabı göster

Cevap: A) İpek Yolu'na hâkim olma çabası

Orta Asya Türkleri ile Çin arasındaki sürekli mücadelenin temel nedeni, ekonomik ve siyasi açıdan büyük önem taşıyan İpek Yolu'na hâkim olmak istemeleridir.

Soru 15

Orta Asya Türk devletlerindeki kurultayın temel işlevi aşağıdakilerden hangisiyle doğru biçimde açıklanmıştır?

  1. A) Ordu komutanlarının savaş kararlarını açıkladığı bir askeri konsey niteliği taşıması
  2. B) Hükümdarın kut anlayışı çerçevesinde dinî törenleri yönettiği kurul olması
  3. C) Boy beylerinin yönetime katılmasını sağlayan ve danışma geleneğini yansıtan bir meclis olması
  4. D) Yalnızca ekonomik vergilerin belirlenmesine yönelik toplanan idari bir kurul olması
  5. E) Komşu devletlerle barış antlaşmalarının imzalandığı diplomatik bir platform olması
Cevabı göster

Cevap: C) Boy beylerinin yönetime katılmasını sağlayan ve danışma geleneğini yansıtan bir meclis olması

Kurultay, boy beylerinin yönetimde temsil edildiği ve kararların danışarak alındığı bir meclisti; bu yapısı Türklerdeki erken demokratik/danışma geleneğinin göstergesi olarak değerlendirilir.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları