I. TBMM'ye karşı ayaklanmalar (Hilafet Ordusu, Anzavur, Çerkez Ethem) Soruları

KPSS Tarih · 19 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

İstanbul Hükümeti'nin Kurtuluş Savaşı aleyhine çıkardığı fetvaya Anadolu'daki din adamları nasıl bir tepki göstermiştir?

  1. A) Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi öncülüğünde millî mücadele lehine bir fetva yayımlamışlardır
  2. B) TBMM, Şeyhülislam kurumunu lağvederek dini otoriteyi tümüyle ortadan kaldırmıştır
  3. C) İstanbul'un fetvası Anadolu'daki kadılar tarafından resmen geçersiz ilan edilmiştir
  4. D) Müftülerin tamamı ortak bir bildiriyle İstanbul Hükümeti'ne bağlılıklarını yinelemiştir
  5. E) TBMM, dini meşruiyet sağlamak için Şam'daki Arap ulemaya başvurmuştur
Cevabı göster

Cevap: A) Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi öncülüğünde millî mücadele lehine bir fetva yayımlamışlardır

Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi'nin aleyhteki fetvasına yanıt olarak, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi öncülüğünde Anadolu müftüleri millî mücadeleyi destekleyen bir fetva yayımlamıştır.

Soru 2

I. TBMM'ye karşı patlak veren isyanların temel nedenlerinden biri olan aşağıdaki unsurların hangisi yanlış eşleştirilmiştir?

  1. A) İngiltere'nin kışkırtması — dış destek
  2. B) Osmanlı Mebusan Meclisi'nin feshedilmesi — örgütsel temel
  3. C) Azınlıkların bağımsız devlet kurma emelleri — ayrılıkçı hedefler
  4. D) İstanbul Hükümeti'nin tahriki — siyasi baskı
  5. E) Bazı Kuva-yı Milliye önderlerinin düzenli orduya girmek istememesi — iç muhalefet
Cevabı göster

Cevap: B) Osmanlı Mebusan Meclisi'nin feshedilmesi — örgütsel temel

I. TBMM'ye karşı isyanların başlıca kaynakları arasında İngiltere'nin kışkırtması, İstanbul Hükümeti'nin tahriki, bazı Kuvayımilliye önderlerinin düzenli orduya katılmayı reddetmesi ve azınlıkların bağımsız devlet kurma…

Soru 3

Anzavur Ahmet'in TBMM'ye karşı düzenlediği birden fazla ayaklanma hangi güç tarafından bastırılmıştır?

  1. A) Düzenli Türk ordusu birlikleri
  2. B) Merkez Ordusu
  3. C) Kuva-yı Milliye kuvvetleri
  4. D) Kuva-yı İnzibatiye
  5. E) İstanbul Hükümeti kuvvetleri
Cevabı göster

Cevap: C) Kuva-yı Milliye kuvvetleri

Anzavur Ahmet, İstanbul Hükümeti'nin desteğiyle harekete geçmiş; ancak mücadelesi Kuva-yı Milliye kuvvetleri tarafından bastırılmıştır.

Soru 4

I. TBMM'ye karşı çıkan isyanları kaynaklarına göre sınıflandıran aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Halk isyanları — Çapanoğulları, Delibaş Mehmet
  2. B) İstanbul Hükümeti kaynaklı — Anzavur, Hilafet Ordusu
  3. C) Kuva-yı Milliye kaynaklı — Çerkez Ethem, Demirci Mehmet Efe
  4. D) Azınlık isyanları — Rum ve Ermeni kökenli isyanlar
  5. E) Kuva-yı Milliye kaynaklı — Şeyh Sait İsyanı
Cevabı göster

Cevap: E) Kuva-yı Milliye kaynaklı — Şeyh Sait İsyanı

I. TBMM'ye karşı isyanlar dört kaynaktan gelir: halk isyanları, İstanbul Hükümeti kaynaklı isyanlar, Kuvayımilliye kaynaklı isyanlar ve azınlık isyanları. Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe Kuvayımilliye kaynaklı…

Soru 5

Koçgiri Ayaklanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Demirci Mehmet Efe önderliğinde Ege bölgesinde çıkmış ve İstanbul Hükümeti tarafından bastırılmıştır
  2. B) Kürt Teali Cemiyeti'nin desteğiyle Sivas/Erzincan bölgesinde çıkmış ve Merkez Ordusu tarafından bastırılmıştır
  3. C) Çerkez Ethem'in kışkırtmasıyla Eskişehir'de başlamış ve düzenli ordu tarafından bastırılmıştır
  4. D) Milli Aşiret önderliğinde Urfa'da başlamış ve Kuvayımilliye tarafından bastırılmıştır
  5. E) Çapanoğulları liderliğinde Yozgat'ta çıkmış ve İstiklal Mahkemeleri kararıyla sona erdirilmiştir
Cevabı göster

Cevap: B) Kürt Teali Cemiyeti'nin desteğiyle Sivas/Erzincan bölgesinde çıkmış ve Merkez Ordusu tarafından bastırılmıştır

Koçgiri Ayaklanması, Kürt Teali Cemiyeti'nin desteğiyle Kürt devleti kurma amacıyla Sivas/Erzincan bölgesinde patlak vermiş ve TBMM'ye bağlı Merkez Ordusu tarafından bastırılmıştır.

Soru 6

Aşağıdaki isyanlardan hangisi I. TBMM döneminde değil, Cumhuriyet'in çok partili hayata geçiş denemelerinde patlak vermiştir?

  1. A) Çapanoğulları İsyanı
  2. B) Anzavur Hareketi
  3. C) Şeyh Sait İsyanı
  4. D) Koçgiri Ayaklanması
  5. E) Delibaş Mehmet İsyanı
Cevabı göster

Cevap: C) Şeyh Sait İsyanı

Şeyh Sait İsyanı 1925 yılında, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulduğu çok partili deneme döneminde çıkmıştır; I. TBMM döneminin iç isyanları arasında yer almaz.

Soru 7

"Hilafet Ordusu" olarak da bilinen ve İstanbul Hükümeti'nin TBMM'ye karşı kurduğu askeri güç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kuva-yı Milliye
  2. B) Kuva-yı Seyyare
  3. C) Merkez Ordusu
  4. D) Kuva-yı İnzibatiye
  5. E) Teşkilat-ı Mahsusa
Cevabı göster

Cevap: D) Kuva-yı İnzibatiye

İstanbul Hükümeti, TBMM'ye karşı savaşmak üzere Kuva-yı İnzibatiye'yi kurmuş; bu kuvvet Hilafet Ordusu adıyla da anılmıştır.

Soru 8

I. TBMM'nin iç isyanlara karşı aldığı tedbirler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) İstiklal Mahkemelerinin ordu komutanlarına yetki devri yapması
  2. B) Asker kaçaklarını hedef alan Firar Kanunu'nun çıkarılması
  3. C) Halkı bilinçlendirmek için İrşad Heyetleri'nin oluşturulması
  4. D) Düzenli ordu ve seyyar jandarmanın kurulması
  5. E) Seyyar jandarma birliklerinin görevlendirilmesi
Cevabı göster

Cevap: A) İstiklal Mahkemelerinin ordu komutanlarına yetki devri yapması

Kanonik metinde TBMM'nin isyanlara karşı aldığı tedbirler olarak düzenli ordu, seyyar jandarma, Firar Kanunu ve İrşad Heyetleri sayılmaktadır.

Soru 9

Gediz taarruzunun başarısızlıkla sonuçlanması, I. TBMM'nin hangi kararı hızlandırmasına doğrudan zemin hazırlamıştır?

  1. A) Misak-ı Millî kararlarının ilan edilmesi
  2. B) Kuvayımilliye'nin düzenli orduya dönüştürülmesi
  3. C) İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması
  4. D) Tekalif-i Milliye Emirleri'nin çıkarılması
  5. E) Misak-ı İktisadi kararlarının kabul edilmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Kuvayımilliye'nin düzenli orduya dönüştürülmesi

Gediz taarruzunda Kuvayımilliye birliklerinin koordinasyonsuzluğu ve düzensizliği neticesinde elde edilen başarısızlık, TBMM'yi düzenli ordunun kurulmasını ivedilikle gerçekleştirmeye yöneltmiştir.

Soru 10

TBMM'ye karşı düzenlenen ayaklanmaların hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Ulusal mücadelenin direncini kırmak
  2. B) Yabancı işgalcilerin ilerleyişini kolaylaştırmak
  3. C) Osmanlı Mebusan Meclisi'ni yeniden işler hale getirmek
  4. D) Kuvayımilliye'nin düzenli orduya dönüşümünü durdurmak
  5. E) İstanbul Hükümeti'nin siyasi otoritesini pekiştirmek
Cevabı göster

Cevap: C) Osmanlı Mebusan Meclisi'ni yeniden işler hale getirmek

Mebusan Meclisi'ni yeniden faaliyete geçirmek, TBMM'ye karşı ayaklanmaların kayıtlı hedefleri arasında yer almaz. Diğer dört seçenek kanonik metinde sayılan amaçlara karşılık gelmektedir.

Soru 11

İstanbul Hükümeti'nin İngiltere desteğiyle doğrudan organize ettiği TBMM karşıtı silahlı hareketler aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru verilmiştir?

  1. A) Çerkez Ethem İsyanı ve Koçgiri Ayaklanması
  2. B) Koçgiri Ayaklanması ve Demirci Mehmet Efe İsyanı
  3. C) Delibaş Mehmet İsyanı ve Çapanoğulları Ayaklanması
  4. D) Anzavur Hareketi ve Kuva-yı İnzibatiye birlikleri
  5. E) Yeşil Ordu hareketi ve Milli Aşiret İsyanı
Cevabı göster

Cevap: D) Anzavur Hareketi ve Kuva-yı İnzibatiye birlikleri

İstanbul Hükümeti İngiltere'nin desteğini arkasına alarak Anzavur ve Hilafet Ordusu adıyla da anılan Kuva-yı İnzibatiye hareketlerini doğrudan örgütlemiş ve bu yolla TBMM'yi ortadan kaldırmayı amaçlamıştır.

Soru 12

I. TBMM'ye karşı çıkan iç ayaklanmaların bastırılmasında başlıca hangi askeri kuvvetler görev almıştır?

  1. A) Amasya merkezli Merkez Ordusu ve Kuva-yı Seyyare
  2. B) İstanbul'dan gönderilen düzenli Osmanlı kıtaları
  3. C) Kuva-yı İnzibatiye ve Anzavur birlikleri
  4. D) Batı Cephesi Komutanlığı ile Güney Cephesi birlikleri
  5. E) İttihat ve Terakki artıkları ile Teşkilat-ı Mahsusa
Cevabı göster

Cevap: A) Amasya merkezli Merkez Ordusu ve Kuva-yı Seyyare

İç isyanların bastırılmasında başlıca rolü, merkezi Amasya'da bulunan Merkez Ordusu ile Kuva-yı Seyyare üstlenmiştir. Bunun yanında düzenli ordu birlikleri ve İstiklal Mahkemeleri de duruma göre devreye girmiştir.

Soru 13

Çerkez Ethem'in komuta ettiği milis gücü hangi adla bilinmektedir ve bu kuvvet hangi alanda Yunanlılara karşı mücadele etmiştir?

  1. A) Kuva-yı İnzibatiye — Çanakkale-İzmit hattı
  2. B) Kuva-yı Seyyare — Kütahya-Bilecik hattı
  3. C) Kuva-yı Milliye — Sakarya-Porsuk hattı
  4. D) Merkez Ordusu — Eskişehir-Afyon hattı
  5. E) Nizamiye kuvvetleri — İzmir-Manisa hattı
Cevabı göster

Cevap: B) Kuva-yı Seyyare — Kütahya-Bilecik hattı

Çerkez Ethem'in milis birliğinin adı Kuva-yı Seyyare'dir; bu kuvvet başlangıçta Kütahya-Bilecik hattında Yunan kuvvetlerine karşı savaşmış ve iç isyanları bastırmada da görev almıştır.

Soru 14

Çerkez Ethem'in başlangıçta millî harekete katkıda bulunmasına karşın ilerleyen süreçte TBMM'ye karşı cephe almasının temel nedeni nedir?

  1. A) İstanbul Hükümeti'nin kendisini Hilafet Ordusu komutanlığına atamış olması
  2. B) Azınlık toplulukları adına bağımsız bir devlet kurmak istemesi
  3. C) Düzenli ordu kurulmasını benimsemeyerek özerk milis yapısını sürdürmek istemesi
  4. D) İngilizlerin baskısıyla Yunan tarafına geçmeye zorlanması
  5. E) Koçgiri Ayaklanması liderliğini üstlenerek millî hareketten kopması
Cevabı göster

Cevap: C) Düzenli ordu kurulmasını benimsemeyerek özerk milis yapısını sürdürmek istemesi

Çerkez Ethem, Kuvayımilliye bünyesinde TBMM adına isyanları bastırmış; ancak TBMM'nin düzenli ordu kurma sürecine karşı çıkarak özerk milis yapısını korumak amacıyla isyan etmiştir.

Soru 15

Çerkez Ethem ile Demirci Mehmet Efe'nin her ikisini de TBMM'ye karşı isyana sürükleyen ortak neden nedir?

  1. A) İstanbul Hükümeti'nin kendilerine maddi destek vaat etmiş olması
  2. B) Azınlık hakları adına ayrı bir bağımsız devlet kurma isteği taşımaları
  3. C) Hilafet Ordusu saflarına katılma daveti almış olmaları
  4. D) İngilizlerin doğrudan siyasi baskısına boyun eğmek zorunda kalmaları
  5. E) Düzenli orduya katılmayı reddederek özerk yapılarını sürdürme isteği
Cevabı göster

Cevap: E) Düzenli orduya katılmayı reddederek özerk yapılarını sürdürme isteği

Her iki komutan da Kuvayımilliye bünyesinde görev yapmış; ancak düzenli orduya dahil edilme sürecine karşı çıkarak bağımsız milis yapılarını sürdürmek istedikleri için TBMM'ye karşı isyan etmişlerdir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları