I. TBMM'nin olağanüstü kanunları (Hıyanet-i Vataniye, İstiklal Mahkemeleri, Tekâlif-i Milliye) Soruları

KPSS Tarih · 31 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, I. TBMM'nin meclis otoritesini ve iç güvenliği korumak amacıyla çıkardığı olağanüstü kanunlardan biridir?

  1. A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
  2. B) Takrir-i Sükûn Kanunu
  3. C) Şapka İktisası Hakkında Kanun
  4. D) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
  5. E) Kabotaj Kanunu
Cevabı göster

Cevap: A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu

I. TBMM, meclis otoritesini ve iç güvenliği korumak için Firariler Hakkında Kanun, Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve Nisab-ı Müzakere gibi düzenlemeleri çıkarmıştır. Seçenekler içinde bu döneme ait olan tek düzenleme…

Soru 2

I. TBMM'nin savaş dönemindeki başlıca gelir kaynakları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Ağnam vergisi
  2. B) Çekilen İtilaf kuvvetlerinden kalan malzeme
  3. C) Osmanlı Duyun-u Umumiye gelirlerinin devralınması
  4. D) Sovyet Rusya ve bazı Müslüman ülkelerden gelen yardımlar
  5. E) Tekâlif-i Milliye yardımları
Cevabı göster

Cevap: C) Osmanlı Duyun-u Umumiye gelirlerinin devralınması

I. TBMM'nin gelir kaynakları arasında Ağnam vergisi, Tekâlif-i Milliye yardımları, İtilaf kuvvetlerinden kalan malzeme ve dış yardımlar sayılır; Duyun-u Umumiye gelirleri ise bu kapsamda yer almamaktadır.

Soru 3

İstiklal Mahkemeleri'nin kurulmasının gündeme gelmesinde belirleyici olan etken nedir?

  1. A) Sakarya Savaşı'nın kaybedilmesiyle Anadolu'da ortaya çıkan büyük güç boşluğu
  2. B) Lozan müzakerelerinin uzaması sonucunda Anadolu'daki otorite krizinin derinleşmesi
  3. C) Asker kaçaklarının artması ve TBMM otoritesine yönelik iç isyanlar
  4. D) Kütahya-Eskişehir yenilgisinin yarattığı geniş çaplı siyasi istikrarsızlık
  5. E) Büyük Taarruz'un ardından mecliste yoğunlaşan rejim karşıtı muhalefet
Cevabı göster

Cevap: C) Asker kaçaklarının artması ve TBMM otoritesine yönelik iç isyanlar

İstiklal Mahkemeleri, düzenli ordunun kurulduğu süreçte artan asker kaçaklarını ve TBMM otoritesine karşı çıkan iç isyanları bastırmak amacıyla 11 Eylül 1920 tarihli Firariler Hakkında Kanun'la gündeme gelmiştir; bu,…

Soru 4

I. TBMM'nin savaş koşullarında saltanatın kaldırılmasını geciktirmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Saltanatın kaldırılması için gerekli anayasal düzenlemelerin tamamlanmamış olması
  2. B) Ulusal güçlerin bölünmesini önlemek ve saltanat yanlılarını millî harekete yakın tutmak
  3. C) İngiltere ile yapılan gizli müzakerelerde saltanatın korunması taahhüdünde bulunulması
  4. D) Mustafa Kemal'in kişisel olarak saltanat kurumuna sempati duyması
  5. E) Uluslararası kamuoyunun saltanatın devamını zorunlu kılması
Cevabı göster

Cevap: B) Ulusal güçlerin bölünmesini önlemek ve saltanat yanlılarını millî harekete yakın tutmak

TBMM, savaş koşullarında ulusal güçlerin bölünmesini önlemek ve saltanat yanlılarını millî harekete yakın tutmak için saltanatın kaldırılmasını geciktirmiştir.

Soru 5

Ankara'da 1920 yılında yayın hayatına başlayan ve TBMM'nin yarı resmî yayın organı olarak kabul edilen gazete, 1934 yılında hangi ismi almıştır?

  1. A) Anadolu
  2. B) Cumhuriyet
  3. C) İkdam
  4. D) Ulus
  5. E) Hakikat
Cevabı göster

Cevap: D) Ulus

Hâkimiyet-i Milliye gazetesi 1920'de Ankara'da kurulmuş ve TBMM'nin yarı resmî yayın organı olarak işlev görmüştür. 1934'te adı 'Ulus' olarak değiştirilmiştir.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi I. TBMM'nin çıkardığı kanunlar veya gerçekleştirdiği faaliyetler arasında yer almaz?

  1. A) Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması
  2. B) İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması
  3. C) Teşkilât-ı Esasiye Kanunu (1921)
  4. D) Tekâlif-i Milliye Emirleri
  5. E) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
Cevabı göster

Cevap: A) Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması

Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te İsmet Paşa tarafından imzalanmış, II.

Soru 7

1924 Anayasası'nda belirtilen yargı ilkesi ile II. TBMM döneminde bu ilkenin nasıl istisnaya uğradığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Yargı yetkisi TBMM'de toplandı; istisna olarak bağımsız mahkemeler yargılama yaptı.
  2. B) Tüm yetkiler ayrı organlara bırakıldı; sıkıyönetimde meclis yargılama yetkisi aldı.
  3. C) Yargı bağımsız mahkemelere bırakıldı; İstiklal Mahkemeleri'yle istisnaen TBMM yargıladı.
  4. D) Yargı ve yürütme aynı organda toplandı; yasama tek başına TBMM'ye ait kaldı.
  5. E) Yasama ile yargı birleştirildi; yürütme ise bağımsız bir organa bırakıldı.
Cevabı göster

Cevap: C) Yargı bağımsız mahkemelere bırakıldı; İstiklal Mahkemeleri'yle istisnaen TBMM yargıladı.

1924 Anayasası'nda yasama ve yürütme TBMM'de toplanırken yargı bağımsız mahkemelere bırakılmıştır; II.

Soru 8

1921 yılında yayımlanan Tekâlif-i Milliye Emirleri'nin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı borçlarının kapatılması
  2. B) Sakarya öncesi ordunun ihtiyaçları için halktan zorunlu silah, giyecek ve taşıt toplanması
  3. C) İtilaf devletlerine karşı geniş kapsamlı bir ekonomik ambargonun uygulanması
  4. D) Savaş sonrası tahribatın giderilmesi amacıyla yeniden yapılanma kaynaklarının oluşturulması
  5. E) Lozan müzakerelerinde güçlü bir pozisyon için mali rezerv biriktirilmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Sakarya öncesi ordunun ihtiyaçları için halktan zorunlu silah, giyecek ve taşıt toplanması

Tekâlif-i Milliye Emirleri (1921), Sakarya Savaşı öncesinde ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için halktan zorunlu olarak silah, giyecek ve taşıt toplanmasını öngörmüştür.

Soru 9

İstiklal Mahkemeleri'nin yargılama alanına giren gruplar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) İç ayaklanmacılar
  2. B) Yabancı devletler adına çalışan casuslar
  3. C) Asker kaçakları
  4. D) Düşman ordusundan alınan savaş esirleri
  5. E) TBMM otoritesine karşı çıkanlar
Cevabı göster

Cevap: D) Düşman ordusundan alınan savaş esirleri

İstiklal Mahkemeleri iç ayaklanmacıları, casusları, asker kaçaklarını ve TBMM otoritesine karşı çıkanları yargılamıştır; 'Düşman ordusundan alınan savaş esirleri' ise bu mahkemelerin görev alanı dışındadır.

Soru 10

TBMM'nin iç ayaklanmalara karşı aldığı önlemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Düyun-u Umumiye İdaresi'nin kapatılması
  2. B) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
  3. C) İstanbul Hükümeti ile haberleşmenin kesilmesi
  4. D) Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin faaliyete geçirilmesi
  5. E) İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması
Cevabı göster

Cevap: A) Düyun-u Umumiye İdaresi'nin kapatılması

TBMM iç ayaklanmalara karşı Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri, İstanbul Hükümeti ile haberleşmenin kesilmesi, İrşad heyetleri, Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesini kullanmıştır; Düyun-u Umumiye…

Soru 11

I. TBMM'nin 1920'de çıkardığı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun temel hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Vatana ihaneti suç olarak tanımlamak
  2. B) TBMM'nin meşruiyetine karşı çıkan faaliyetleri cezalandırmak
  3. C) Anadolu'daki yabancı misyoner okullarını kapatmak
  4. D) Devlet otoritesini güçlendirmek ve asayişi sağlamak
  5. E) Millî harekete yönelik isyan ve muhalefeti caydırmak
Cevabı göster

Cevap: C) Anadolu'daki yabancı misyoner okullarını kapatmak

Hıyanet-i Vataniye Kanunu vatana ihaneti suç sayma, TBMM'nin meşruiyetine karşı çıkan faaliyetleri cezalandırma, asayişi sağlama ve millî harekete yönelik muhalefeti caydırma amaçlarını taşır; yabancı misyoner…

Soru 12

Sivas Kongresi kararlarının ('vatan bir bütündür' ve 'Temsil Heyeti bütün milleti temsil eder') doğrudan yansıması niteliğinde olmayan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
  2. B) Teşkilât-ı Esasiye Kanunu
  3. C) Tekâlif-i Milliye Emirleri
  4. D) Temsil Heyeti'nin yürütme yetkisini üstlenmesi
  5. E) Medeni Kanun
Cevabı göster

Cevap: E) Medeni Kanun

Medeni Kanun (1926), İsviçre hukukundan alınan bir hukuk modernleşmesi adımıdır ve Sivas Kongresi'nin millî birlik/temsil kararlarıyla içerik bakımından bağlantısı yoktur.

Soru 13

I. TBMM'nin asker kaçaklarını düzenlemek için çıkardığı kanun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
  2. B) Firariler Hakkında Kanun
  3. C) Takrir-i Sükûn Kanunu
  4. D) Nisab-ı Müzakere
  5. E) Men-i İsrafat Kanunu
Cevabı göster

Cevap: B) Firariler Hakkında Kanun

I. TBMM, asker kaçaklarını düzenlemek için Firariler Hakkında Kanun'u çıkarmış ve aynı dönemde düzenli orduyu kurmuştur.

Soru 14

Şeyh Sait İsyanı'nı yargılamak amacıyla 1925 yılında kurulan iki İstiklal Mahkemesi'nin bulunduğu şehirler hangileridir?

  1. A) Konya ile Trabzon
  2. B) İzmir ile Erzincan
  3. C) İstanbul ile Bursa
  4. D) Ankara ve Diyarbakır
  5. E) Kayseri ile Van
Cevabı göster

Cevap: D) Ankara ve Diyarbakır

Şeyh Sait İsyanı için 1925'te iki İstiklal Mahkemesi kurulmuş; biri başkent Ankara'da, diğeri isyanın odağı Diyarbakır'da görev yapmıştır. Doğru cevap 'Ankara ve Diyarbakır' seçeneğidir.

Soru 15

I. TBMM'nin çıkardığı olağanüstü kanunlarla karşılaştırıldığında, aşağıdaki kanunlardan hangisi I. TBMM dönemine değil, II. TBMM dönemine aittir?

  1. A) Tekâlif-i Milliye Emirleri
  2. B) Takrir-i Sükûn Kanunu
  3. C) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
  4. D) Men-i İsrafat Kanunu
  5. E) Nisab-ı Müzakere
Cevabı göster

Cevap: B) Takrir-i Sükûn Kanunu

Takrir-i Sükûn Kanunu 1925'te II. TBMM tarafından çıkarılmıştır; Tekâlif-i Milliye Emirleri, Nisab-ı Müzakere, Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve Men-i İsrafat Kanunu ise I. TBMM dönemine ait olağanüstü düzenlemelerdir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları