I. Meşrutiyet (1876), Kanun-i Esasi ve Meclis-i Mebusan Soruları

KPSS Tarih · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler

I. Meşrutiyet (1876), Kanun-i Esasi ve Meclis-i Mebusan — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında I. Meşrutiyet (1876), Kanun-i Esasi ve Meclis-i Mebusan konusunda bilmen gereken 15 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Osmanlı'nın ilk anayasasının ilanı (23 Aralık 1876) ve bu anayasayla kurulan meclis yapısına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Tek meclisli, yalnızca seçimle gelen Meclis-i Mebusan'dan ibaret bir yapı öngörülmüştür.
  2. B) Anayasa ancak 1877'de yürürlüğe girmiş, I. Meşrutiyet'in başlangıcı bu tarih sayılmıştır.
  3. C) Seçimle gelen Meclis-i Mebusan ile atamayla gelen Meclis-i Ayan'dan oluşan iki meclisli yapı kurulmuştur.
  4. D) İki meclis kurulmuş, ancak iki meclisin de üyeleri padişah tarafından atanmıştır.
  5. E) Anayasanın ilanı I. Meşrutiyet'ten iki yıl sonraya kalmış, meclis ise daha da sonra açılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Seçimle gelen Meclis-i Mebusan ile atamayla gelen Meclis-i Ayan'dan oluşan iki meclisli yapı kurulmuştur.

Osmanlı'nın ilk anayasası 23 Aralık 1876'da ilan edilmiştir.

Soru 2

II. Abdülhamit'in 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatarak İstibdat Dönemini başlatmasında öne sürdüğü gerekçe nedir?

  1. A) Osmanlı-Rus Savaşı'nın yarattığı olağanüstü savaş koşulları
  2. B) Meclisin devlet bütçesini onaylamaması ve mali kriz
  3. C) Genç Osmanlıların anayasaya karşı silahlı isyan girişimi
  4. D) Avrupa devletlerinin meşruti yönetimin kaldırılması yönündeki diplomatik baskısı
  5. E) Meclis-i Ayan ile yaşanan anayasal yetki çatışması
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlı-Rus Savaşı'nın yarattığı olağanüstü savaş koşulları

II. Abdülhamit, Osmanlı-Rus Savaşı'nı (93 Harbi) gerekçe göstererek 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatmış ve İstibdat Dönemi olarak adlandırılan mutlakiyet yönetimine dönmüştür.

Soru 3

1909'da Kanun-i Esasi'de yapılan değişiklikler, I. Meşrutiyet dönemiyle karşılaştırıldığında yönetim yapısında aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurmuştur?

  1. A) Padişahın yetkileri daha da genişletilmiş, meclis üzerindeki denetimi pekiştirilmiş ve veto hakkı güçlendirilmiştir.
  2. B) Hükümet Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılınmış, padişahın süresiz meclis kapatma yetkisi kaldırılmıştır.
  3. C) Meclis-i Ayan lağvedilerek meclis sayısı bire indirilmiş, üyelerin doğrudan seçimle belirlenmesi sistemine geçilmiştir.
  4. D) Siyasi parti kurulması yasaklanmış, padişaha hükümeti dilediği gibi atama yetkisi geri verilmiştir.
  5. E) Padişahın yasama yetkisi kaldırılmış, yürütme erki de bütün yönleriyle Meclis-i Mebusan'a devredilmiştir.
Cevabı göster

Cevap: B) Hükümet Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılınmış, padişahın süresiz meclis kapatma yetkisi kaldırılmıştır.

1909 anayasa değişiklikleriyle padişahın süresiz meclis kapatma ve veto hakları kaldırılmış, hükümet padişaha değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılınmış ve siyasi partiler kurulmaya başlanmıştır.

Soru 4

1876 tarihli Kanun-i Esasi hangi gelişmeyle yürürlükten kaldırılmıştır?

  1. A) 1909'da yapılan kapsamlı anayasa değişiklikleriyle
  2. B) Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle birlikte
  3. C) 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle
  4. D) 1924 Anayasası'nın kabul edilmesiyle
  5. E) Saltanatın 1922'de kaldırılmasıyla
Cevabı göster

Cevap: D) 1924 Anayasası'nın kabul edilmesiyle

1876 tarihli Kanun-i Esasi, 1924 Anayasası'nın yapılmasıyla resmen yürürlükten kaldırılmıştır.

Soru 5

Osmanlı Devleti, 1876 İstanbul (Tersane) Konferansı'nda Balkanlardaki Slav milletlere özerklik verilmesi yönündeki Avrupa baskısını hangi gerekçeyle reddederek konferansı sonuçsuz bırakmıştır?

  1. A) Balkan milletlerinin zaten Osmanlı vatandaşlığından çıkarılmış olması
  2. B) Konferansa katılan Avrupa devletleriyle ikili antlaşmaların imzalanmış bulunması
  3. C) Süveyş Kanalı meselesinde İngiltere ile varılan uzlaşının devreye girmesi
  4. D) Rus Çarlığı'nın konferanstan çekilmesiyle Avrupa cephesinin dağılması
  5. E) Kanun-i Esasi'nin tüm Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar tanıdığını ileri sürmesi
Cevabı göster

Cevap: E) Kanun-i Esasi'nin tüm Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar tanıdığını ileri sürmesi

Osmanlı, Kanun-i Esasi'nin ilanını konferansa diplomatik bir koz olarak sunmuş; anayasanın tüm vatandaşlara eşit haklar tanıdığını öne sürerek özerklik taleplerini reddetmiştir.

Soru 6

1876 Kanun-i Esasi'nin padişah yetkilerine ilişkin hükümleri değerlendirildiğinde, bu anayasanın gerçek anlamda bir anayasal monarşi kurmadığı sonucuna varılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Meclisi açıp kapatma, kanunları veto etme ve hükümeti görevden alma yetkilerinin padişahta kalması
  2. B) Anayasanın yabancı devletlerin baskısıyla kabul edilmesi ve ulusal iradeyi yansıtmaması
  3. C) Meclis-i Mebusan üyelerinin halkoyuyla değil atama yoluyla belirlenmesi
  4. D) Resmi dil olarak Türkçenin benimsenmesiyle azınlık haklarının göz ardı edilmesi
  5. E) Kanun-i Esasi'nin uluslararası antlaşmaların gerisinde tutulması
Cevabı göster

Cevap: A) Meclisi açıp kapatma, kanunları veto etme ve hükümeti görevden alma yetkilerinin padişahta kalması

Kanun-i Esasi padişaha meclisi açıp kapatma, kanunları veto etme, hükümeti kurup görevden alma ve sürgün/hapis yetkilerini tanımıştır.

Soru 7

1876 Kanun-i Esasi'nin temel hükümlerine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Devletin resmi dili Arapça olarak benimsenmiş, Türkçe ikinci dil statüsünde bırakılmıştır.
  2. B) Devletin resmi dini İslam olarak belirlenmiş, hükümet de yaptığı işlerden ötürü padişaha karşı sorumlu tutulmuştur.
  3. C) Meclis-i Mebusan, padişah onayına ve Meclis-i Ayan'a gerek duymadan yasama yetkisini tek başına kullanabilmektedir.
  4. D) Anayasa herhangi bir resmi din belirlemeyerek devletin laik niteliğini açıkça ilan etmiştir.
  5. E) Hükümet padişaha değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılınmış, meclise güvenoyu yetkisi tanınmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Devletin resmi dini İslam olarak belirlenmiş, hükümet de yaptığı işlerden ötürü padişaha karşı sorumlu tutulmuştur.

1876 Kanun-i Esasi'ye göre resmi dil Türkçe, resmi din İslam'dır; hükümet padişaha karşı sorumludur ve Meclis-i Mebusan yasama yetkisini padişah onayı ve Ayan Meclisi olmadan tek başına kullanamaz.

Soru 8

I. Meşrutiyet döneminin idari yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu) Meclis-i Mebusan'a değil padişaha karşı sorumludur.
  2. B) Kabine başkanlığını sadrazam üstlenmektedir.
  3. C) Heyet-i Vükela kararlarının geçerli sayılabilmesi için Meclis-i Mebusan'ın onayı zorunludur.
  4. D) Meclis-i Ayan üyelerini padişah belirlemektedir.
  5. E) Padişahın yürütme üzerindeki denetimi I. Meşrutiyet döneminde de sürmüştür.
Cevabı göster

Cevap: C) Heyet-i Vükela kararlarının geçerli sayılabilmesi için Meclis-i Mebusan'ın onayı zorunludur.

I. Meşrutiyet'te Heyet-i Vükela Meclis-i Mebusan'a değil padişaha karşı sorumludur; dolayısıyla Bakanlar Kurulu kararlarının geçerli olması için Meclis-i Mebusan onayı gerekmez. Heyet-i Vükela kararları için meclis…

Soru 9

Osmanlı tarihinde meclis kararıyla tahttan indirilen ilk padişah kimdir ve bu olay hangi yılda gerçekleşmiştir?

  1. A) V. Murat – 1876
  2. B) II. Abdülhamit – 1909
  3. C) Sultan Abdülaziz – 1876
  4. D) Mehmet Reşat – 1918
  5. E) Vahdettin – 1922
Cevabı göster

Cevap: B) II. Abdülhamit – 1909

II. Abdülhamit, 1909'da Meclis-i Mebusan kararıyla tahttan indirilen ilk Osmanlı padişahıdır. Vahdettin ise son Osmanlı padişahıdır ancak meclis kararıyla değil farklı koşullarda tahtı bırakmıştır.

Soru 10

I. Meşrutiyet'in (1876) ilanı Osmanlı rejimi açısından öncelikle hangi dönüşümü ifade eder?

  1. A) Devletin federal bir yapıya kavuşması ve eyaletlerin özerklik kazanması
  2. B) İslam hukukunun tümüyle laikleştirilerek Batı kodlarıyla değiştirilmesi
  3. C) Padişahın sembolik konuma çekilip tam parlamenter sisteme geçilmesi
  4. D) Mutlak monarşiden anayasal düzene geçilmesi ve halkın ilk kez sınırlı söz sahibi olması
  5. E) Yürütme erkinin sadrazamdan Meclis-i Ayan'a devredilmesi
Cevabı göster

Cevap: D) Mutlak monarşiden anayasal düzene geçilmesi ve halkın ilk kez sınırlı söz sahibi olması

I. Meşrutiyet, Osmanlı'nın mutlak monarşiden anayasal düzene geçişini simgeler; halk bu süreçle kısıtlı biçimde de olsa yönetime ilk kez katılmıştır.

Soru 11

Osmanlı'nın ilk yazılı (kodifiye) medeni hukukunu oluşturan ve 1869-1876 yılları arasında hazırlanan kapsamlı hukuk derlemesinin adı nedir?

  1. A) Tanzimat Fermanı
  2. B) Islahat Fermanı
  3. C) Adalet Fermanı
  4. D) Hatt-ı Hümayun
  5. E) Mecelle
Cevabı göster

Cevap: E) Mecelle

Mecelle, İslam hukuku (fıkıh) temeline dayanan ve 1869-1876 yılları arasında hazırlanan kapsamlı medeni kanun derlemesidir; Osmanlı'nın ilk kodifiye medeni hukukunu temsil eder.

Soru 12

I. Meşrutiyet döneminde Meclis-i Mebusan hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Meclis-i Mebusan kanun hazırlayıp padişaha sunmakta olup üyeleri seçimle belirlenmektedir.
  2. B) Meclisin temel işlevi yargı denetimi yapmak ve mahkemeleri denetlemektir.
  3. C) Meclis-i Mebusan üyelerinin tamamı padişah tarafından atanmaktadır.
  4. D) Meclis yürütme yetkisini tek başına kullanmakta ve sadrazamı görevden alabilmektedir.
  5. E) Meclis-i Mebusan, Meclis-i Ayan'ın denetimi altında çalışmaktadır.
Cevabı göster

Cevap: A) Meclis-i Mebusan kanun hazırlayıp padişaha sunmakta olup üyeleri seçimle belirlenmektedir.

Meclis-i Mebusan'ın temel işlevi kanun hazırlayıp padişaha sunmaktır (yasama yetkisi). Üyeler halk tarafından seçimle belirlenir; padişah atamasıyla değil.

Soru 13

I. Meşrutiyet'in ilanı sürecinde Genç Osmanlıların siyasi faaliyetleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu grubun eylemleri arasında yer almaz?

  1. A) Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesine zemin hazırlamaları
  2. B) V. Murat'ın ardından II. Abdülhamit'in tahta çıkmasını desteklemeleri
  3. C) Kanun-i Esasi'nin kabulü sürecinde belirleyici rol üstlenmeleri
  4. D) Osmanlı-Rus Savaşı'nın çıkmasına siyasi liderlik yaparak yön vermeleri
  5. E) I. Meşrutiyet'in ilanında etkin bir şekilde yer almaları
Cevabı göster

Cevap: D) Osmanlı-Rus Savaşı'nın çıkmasına siyasi liderlik yaparak yön vermeleri

Genç Osmanlılar, Abdülaziz'in tahttan indirilmesinde, V. Murat ve II. Abdülhamit'in tahta çıkmasında ve Kanun-i Esasi'nin kabulünde etkili olmuştur. Ancak 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'na siyasi liderlik yapmaları bu…

Soru 14

II. Meşrutiyet'in ilanının ardından Osmanlı siyasi yaşamında meydana gelen gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Uzun süre kapalı kalan Meclis-i Mebusan'ın yeniden faaliyete geçmesi
  2. B) Siyasi örgütlenme ortamının oluşmasıyla partilerin kurulmaya başlaması
  3. C) Padişahın meclisi kapatarak çok partili siyasi yaşama son vermesi
  4. D) Demokratik uygulamaların genişlemesi ve katılımın artması
  5. E) Hükümetin meclis denetimine daha açık hâle gelmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Padişahın meclisi kapatarak çok partili siyasi yaşama son vermesi

II. Meşrutiyet'in ilanıyla meclis açılmış, partiler kurulmuş ve demokratik uygulamalar artmıştır. Padişahın meclisi kapatıp çok partili yaşama son vermesi ise bu sürecin tam tersi bir gelişme olup II. Meşrutiyet'in…

Soru 15

1876 Kanun-i Esasi'nin hazırlanma sürecine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Anayasayı hazırlayan Mithat Paşa, İngiltere ve Avusturya anayasalarını örnek almıştır.
  2. B) Metni Sadrazam Ali Paşa kaleme almış ve ağırlıkla Fransız anayasasından yararlanmıştır.
  3. C) Mithat Paşa tarafından hazırlanmış; Belçika, Prusya ve Fransa anayasaları örnek alınmıştır.
  4. D) Anayasa doğrudan İslam hukuku kaynaklarından derlenerek hiçbir Batı anayasasından yararlanılmamıştır.
  5. E) Mithat Paşa metni hazırlarken büyük ölçüde Osmanlı örf ve adetlerini esas almıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) Mithat Paşa tarafından hazırlanmış; Belçika, Prusya ve Fransa anayasaları örnek alınmıştır.

Kanun-i Esasi'yi Mithat Paşa hazırlamıştır; hazırlanırken Belçika, Prusya ve Fransa anayasaları örnek alınmıştır.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları