Harf İnkılabı (1928), Latin alfabesi ve Millet Mektepleri Soruları
KPSS Tarih · 29 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Mustafa Kemal'in Harf İnkılabı'na ilişkin 'ya üç ayda yaparız ya da hiçbir zaman' sözüyle vurguladığı temel tutum aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnkılabın aşamalı ve uzun soluklu bir süreçte gerçekleştirilmesi gerektiği
B) Alfabe değişikliğinin yalnızca eğitimli kesimden başlatılması zorunluluğu
C) İnkılabın kararlılık ve süratle hayata geçirilmesi gerekliliği
D) Halkın desteği olmadan yapılacak bir değişikliğin başarısız olacağı
E) Yeni alfabenin önce kırsal kesimde denenip ardından şehirlere yayılması
Cevabı göster
Cevap: C) İnkılabın kararlılık ve süratle hayata geçirilmesi gerekliliği
Bu söz, inkılapçılığın gereği olarak köklü değişimlerin vakit kaybedilmeden kararlılıkla uygulanması gerektiğini ifade etmektedir.
Soru 2
Mustafa Kemal'in Harf İnkılabı sürecinde kara tahta başında vatandaşlara yeni harfleri öğretirken çekilen ünlü fotoğrafın hangi şehirde çekildiği bilinmektedir?
A) Ankara
B) Kayseri
C) İzmir
D) İstanbul
E) Bursa
Cevabı göster
Cevap: B) Kayseri
Mustafa Kemal'in yeni harfleri kara tahta başında halka öğretirken çekilen ve dönemin yabancı basınına da yansıyan ünlü fotoğraf, 1928'deki tanıtım gezisi sırasında Kayseri'de çekilmiştir.
Soru 3
Millet Mektepleri'nin hangi Atatürk ilkeleriyle doğrudan ilişkili olduğu değerlendirildiğinde aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
A) Devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleriyle ilişkilidir.
B) Laiklik, halkçılık ve cumhuriyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
C) Cumhuriyetçilik, devletçilik ve milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
D) Cumhuriyetçilik, halkçılık ve devletçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
E) İnkılapçılık, halkçılık ve milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
Cevabı göster
Cevap: E) İnkılapçılık, halkçılık ve milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
Millet Mektepleri; toplumun tamamına ulaşma (halkçılık), ulusal kimliğin pekiştirilmesi (milliyetçilik) ve köklü değişimi kalıcı kılma (inkılapçılık) ilkeleri çerçevesinde okuma-yazma seferberliği başlatmıştır.
Soru 4
Uluslararası rakamların kabulü (1928) ile Harf İnkılabı'nın (1928) amaçları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Her ikisi de yalnızca devletin resmî muhasebe işlemlerindeki birliği sağlamayı amaçlamıştır.
B) Rakamlar yazışma-hesapta sayı birliğini; Harf İnkılabı dil birliğiyle Batılılaşmayı amaçlamıştır.
C) Her ikisi de yalnızca yabancı dillerin okullarda öğretimini kolaylaştırmayı amaçlamıştır.
D) Harf İnkılabı yalnızca resmî yazışmaları; rakamların kabulü ise bütün eğitim sistemini kapsamıştır.
E) Her ikisi de öncelikle din eğitiminin ülke genelinde yaygınlaştırılmasını amaçlamıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Rakamlar yazışma-hesapta sayı birliğini; Harf İnkılabı dil birliğiyle Batılılaşmayı amaçlamıştır.
Uluslararası rakamların kabulü öncelikle resmî yazışma ve muhasebede sayı birliğini sağlamaya yönelikken, Harf İnkılabı dil ve okuma-yazma birliğinin yanında Batı ile kültürel bütünleşmeyi de amaçlayan, kapsamı daha…
Soru 5
Atatürk'ün imzalarının tarihsel seyri incelendiğinde 1928 yılına ait imzasının hangi gelişmenin göstergesi olduğu anlaşılmaktadır?
A) Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesi
B) Türk Dil Kurumu'nun kurularak Türkçenin sadeleştirilmesi
C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun uygulamaya konulması
D) Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesine geçilmesi
E) Miladi takvime geçilmesi
Cevabı göster
Cevap: D) Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesine geçilmesi
1928 tarihli imza Latin harfleriyle atılmış olup yeni Türk alfabesine geçişi; 1934 tarihli imzada ise 'Atatürk' soyadı görülerek Soyadı Kanunu'nu yansıtmaktadır.
Soru 6
Türk Dil Kurumu'nun 1932'deki kuruluş amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Latin alfabesinin tüm Türk toplumuna öğretilmesi ve okuma-yazma seferberliğinin sürdürülmesi
B) Halkevleri aracılığıyla halk dilindeki sözcüklerin Anadolu'da derlenmesinin koordinasyonu
C) Türkçeyi sadeleştirmek, zenginleştirmek ve onu bir bilim dili düzeyine çıkarmak
D) Osmanlı döneminden kalan Arapça ve Farsça kelimelerin doğrudan yasaklanması
E) Latin alfabesini kabul ederek Batı dünyasıyla yazışma birliğinin sağlanması
Cevabı göster
Cevap: C) Türkçeyi sadeleştirmek, zenginleştirmek ve onu bir bilim dili düzeyine çıkarmak
Türk Dil Kurumu'nun temel amacı Türkçeyi sadeleştirmek, zenginleştirmek ve onu bir bilim dili düzeyine çıkarmaktır. Latin alfabesi 1928'de bu kurumdan önce kabul edildiğinden alfabe kabulü onun amacı olamaz.
Soru 7
Aşağıda verilen kurumlardan hangisi Atatürk dönemi inkılapları kapsamında kurulmamıştır?
A) Millet Mektepleri
B) Türk Dil Kurumu
C) Türk Tarih Kurumu
D) Halkevleri
E) Köy Enstitüleri
Cevabı göster
Cevap: E) Köy Enstitüleri
Millet Mektepleri (1928), Türk Dil Kurumu (1932), Türk Tarih Kurumu (1931) ve Halkevleri (1932) Atatürk döneminde kurulmuştur. Köy Enstitüleri ise 1940 yılında İsmet İnönü döneminde açılmıştır.
Soru 8
Millet Mekteplerini tamamlayanların okuma-yazma alışkanlığını pekiştirmek amacıyla çıkarılan yayın organı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türk Yurdu Dergisi
B) Millet Gazetesi
C) Ülkü Dergisi
D) Halk Mecmuası
E) Cumhuriyet Halk Dergisi
Cevabı göster
Cevap: D) Halk Mecmuası
Millet Mekteplerini bitirenlerin elde ettikleri okuma-yazma becerisini kaybetmemesi ve alışkanlık hâline getirmesi için 'Halk Mecmuası' dergisi yayın organı olarak çıkarılmıştır.
Soru 9
Yeni Türk devletinde matbaa kullanımının yaygınlaşmasıyla doğrudan ilişkili inkılap aşağıdakilerden hangisidir?
A) Harf İnkılabı
B) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
C) Soyadı Kanunu'nun çıkarılması
D) Takvim ve saat reformu
E) Medeni Kanun'un kabulü
Cevabı göster
Cevap: A) Harf İnkılabı
Matbaa kullanımının yaygınlaşmasıyla doğrudan ilişkili inkılap Harf İnkılabı'dır; yeni Latin harfleri matbaa teknolojisiyle daha kolay uyumlu olduğundan basım-yayın sektörü hızla gelişmiştir.
Soru 10
Atatürk'ün dil ve tarih alanındaki çalışmalara önem vermesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Okur-yazarlık oranının düşüklüğünün ekonomik kalkınmayı engellemesi
B) Osmanlıca'nın Batılı devletlerle iletişimi zorlaştırmasından duyduğu rahatsızlık
C) Uluslararası arenada Türkiye'nin tarihsel varlığını kanıtlama zorunluluğu
D) Gerçek anlamda millet olmanın ancak milli kültürle mümkün olduğuna inanması
E) Yabancı araştırmacıların Türk tarihi üzerindeki tekelini kırmak istemesi
Cevabı göster
Cevap: D) Gerçek anlamda millet olmanın ancak milli kültürle mümkün olduğuna inanması
Atatürk'e göre bir topluluğun gerçek anlamda millet sayılabilmesi için milli kültüre sahip olması şarttır; bu inanç dil ve tarih çalışmalarının temel güdüsüdür.
Soru 11
Yeni Türk alfabesinin (Latin harflerine dayalı) resmî olarak kabul edildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 Kasım 1928
B) 3 Mart 1924
C) 24 Kasım 1928
D) 10 Kasım 1938
E) 29 Ekim 1923
Cevabı göster
Cevap: A) 1 Kasım 1928
Harf İnkılabı 1 Kasım 1928'de gerçekleştirilmiş; Arap alfabesi yerine Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesi bu tarihte resmî olarak kabul edilmiştir.
Soru 12
Harf İnkılabı'nın Türk modernleşmesi içindeki yeri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yalnızca eğitim alanını etkileyen, sınırlı kapsamlı bir adım olarak değerlendirilir.
B) Doğu kültüründen Batı kültürüne geçişi (Batılılaşmayı) hızlandıran önemli aşamalardan biri olarak değerlendirilir.
C) Önemi, modernleşme adımları içinde Medeni Kanun'un tümüyle gerisinde kalır.
D) Kültürel bir dönüşüm değil, yalnızca pratik-idari bir zorunluluk olarak görülür.
E) Askerî ve siyasi alanda değil, yalnızca edebî alanda sonuç doğurduğu kabul edilir.
Cevabı göster
Cevap: B) Doğu kültüründen Batı kültürüne geçişi (Batılılaşmayı) hızlandıran önemli aşamalardan biri olarak değerlendirilir.
Harf İnkılabı, toplumun yazı dilini dönüştürdüğü için Doğu'dan Batı'ya kültürel geçişi (Batılılaşmayı) hızlandıran önemli aşamalardan biri olarak değerlendirilir.
Soru 13
Millet Mektepleri'nin hedef kitlesi ve açılış tarihi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) 1923'te açılan Millet Mektepleri, 6-14 yaş arası ilkokul öğrencilerine yönelikti.
B) 1924'te açılan Millet Mektepleri, tüm yaş gruplarına yönelik zorunlu eğitim kurumlarıydı.
C) 24 Kasım 1928'de açılan Millet Mektepleri, 14-45 yaş arası okuma-yazma bilmeyen yetişkinlere yönelikti.
D) 1 Kasım 1928'de açılan Millet Mektepleri, askerlik çağındaki erkeklere zorunlu alfabe eğitimi veriyordu.
E) 1929'da açılan Millet Mektepleri, yalnızca köylerde faaliyet gösteren gezici eğitim birimleriydi.
Cevabı göster
Cevap: C) 24 Kasım 1928'de açılan Millet Mektepleri, 14-45 yaş arası okuma-yazma bilmeyen yetişkinlere yönelikti.
Millet Mektepleri, 24 Kasım 1928 tarihli talimatname ile açılmış; 14-45 yaş arasındaki okul çağını geçmiş yetişkinlere yönelik yeni harfleri öğretmeyi ve okuryazarlığı artırmayı amaçlamıştır.
Soru 14
Aşağıdaki kurumlardan hangisi Atatürk Dönemi'nde değil, İnönü Dönemi'nde kurulmuştur?
A) Halkevleri
B) Köy Enstitüleri
C) Türk Dil Kurumu
D) Millet Mektepleri
E) Türk Tarih Kurumu
Cevabı göster
Cevap: B) Köy Enstitüleri
Köy Enstitüleri, 1940 yılında İnönü Dönemi'nde kurulmuştur; Millet Mektepleri (1928), Halkevleri (1932), Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu ise Atatürk Dönemi'nde açılmıştır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Harf İnkılabı'nın amaçları arasında yer almaz?
A) Konuşma ve yazı dili arasındaki farkı gidermek
B) Batı ile kültürel etkileşimi hızlandırmak
C) Toplumun okuma-yazma oranını yükseltmek
D) Osmanlı döneminin tüm idari belgelerini imha etmek
E) Ulus bilincinin gelişmesine katkı sağlamak
Cevabı göster
Cevap: D) Osmanlı döneminin tüm idari belgelerini imha etmek
Osmanlı belgelerini imha etmek Harf İnkılabı'nın bir amacı değildir; inkılabın belgelenmiş amaçları okuma-yazma, dil birliği, Batılılaşma ve ulus bilinci üzerine kuruludur.