KPSS Tarih kapsamında Halkçılık ilkesi konusunda bilmen gereken 20 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Atatürk ilkeleri sorularının arketipleri; bir söz/uygulamanın hangi ilkeyle ilgili olduğu, bir inkılabın birden çok ilkeyle ilişkisi, hangi uygulamanın hangi ilkeyle ilgisinin olmadığı ve bütünleyici ilkelerin hangi temel ilkeye bağlı olduğu biçimindedir.
Halkçılık ilkesi; sınıfsız, ayrıcalıksız ve kaynaşmış bir toplum idealine, kanun önünde eşitliğe dayanır; hiçbir kişi, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanımaz ve sınıf farklılığını reddeder.
Atatürk'ün 'devrimlerimizin amacı Türkiye Cumhuriyeti halkını modern ve medeni bir toplum haline getirmektir' sözü halkçılık ve inkılapçılık ilkeleriyle ilişkilidir.
Atatürk'ün 'bizde ruhbanlık yoktur, hepimiz eşitiz' sözü; din adamlarının ayrıcalıklı bir sınıf olamayacağını vurgulayarak laiklik ve halkçılık ilkeleriyle uyum gösterir.
1934'te çıkarılan kanunla ağa, hanım, bey, paşa gibi üstünlük bildiren unvan ve lakapların kullanılması yasaklanmış; bu uygulama sınıf ayrımını kaldırdığı için halkçılık ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
Halkçılık ilkesi sosyal devlet anlayışını kapsar; devlet okul, hastane, aşevi, huzurevi gibi kurumlar açarak halkın asgari temel ihtiyaçlarını karşılar.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında halkçılık ilkesi doğrultusunda toplum sağlığı ve kadınların sosyal hayata katılımı için ebelik-hemşirelik okulları açılmış, sağlık ve eğitim hizmetleri yaygınlaştırılmıştır.
Eğitimde fırsat eşitliği ile kız ve erkek çocukların eğitim imkânlarından birlikte yararlanması, toplumsal eşitliği esas alan halkçılık ilkesinin gereğidir.
İlköğretimin herkese parasız ve zorunlu hale getirilmesi, toplumsal sınıf ayrımını ortadan kaldırmayı hedeflediği için halkçılık ilkesiyle bağdaşır.
Hafta sonu tatilinin pazara alınması halkçılık ilkesi kapsamında değil, inkılapçılık ilkesiyle ilgili bir uygulamadır.
Halkçılık ilkesi; yönetimde, siyasette, kalkınmada, gelir dağılımında ve devlet olanaklarının kullanımında halkın yararının gözetilmesini amaçlar.
Atatürk'e göre çiftçi, çoban, amele, tüccar, sanatkâr, asker, doktor gibi her sosyal kesimden vatandaşın hak, menfaat ve hürriyeti eşittir; bu söz halkçılık ilkesini yansıtır.
Halkçılık ilkesine göre tüm yurttaşlar devlet hizmetlerinden (özellikle eğitim ve sağlık) eşit biçimde yararlanmalı ve bu hizmetler ülke genelinde dengeli dağıtılmalıdır.
Atatürk'ün 'birbirinden farklı çıkarlar izleyecek sınıflar yoktur' sözü, toplumda sınıf farklılığının olmadığını savunan halkçılık ilkesiyle ilgilidir.
1934'te kabul edilen Bazı Kıyafetlerin Giyilmeyeceğine Dair Kanun ile din adamı kıyafeti dışında dini kıyafet/alamet taşınması yasaklanmış olup bu düzenleme halkçılık ilkesiyle toplumsal eşitliği amaçlar.
Halkçılık ilkesi kanun önünde eşitliği ve ayrıcalıksız toplumu hedefler; Medeni Kanun ile kadınlara erkeklerle eşit sosyal ve ekonomik haklar tanınmıştır.
Atatürk'ün 'samimi ve meşru olmak kaydıyla her fikre saygı gösteririz; fikirler topla tüfekle öldürülemez' sözü halkçılık ilkesiyle ilişkilidir.
Halkçılık ilkesi köylünün güçlendirilmesini ve halkın doğrudan yönetimi benimsemesini öngörür; aşar vergisinin kaldırılması köylü-tüccar çatışmasını azalttığı için halkçılıkla ilişkilidir.
Halkçılık ilkesi kanun önünde eşitliği ve din-vicdan hürriyetini kapsar, toplumsal sınıflamayı reddeder.
Halkçılık ilkesi ulusal egemenliği ön planda tutup demokrasiyi benimser; devlet vatandaşın refah ve mutluluğunu amaçlar, iş bölümü ve dayanışmayı öngörür, ulusun devlet hizmetlerinden eşit yararlanmasını sağlar.
Örnek Sorular
Soru 1
Halkçılık ilkesinin temel dayanağı olarak aşağıdakilerden hangisi doğru biçimde tanımlanmıştır?
A) Sınıfsız, ayrıcalıksız ve kaynaşmış bir toplum idealine ve kanun önünde eşitliğe dayanır.
B) Devlet otoritesinin belirli bir sosyal sınıfın çıkarları doğrultusunda kullanılmasını esas alır.
C) Toplumsal farklılıkları kabul ederek her sınıfa kendi statüsüne uygun haklar tanır.
D) Yönetici seçkinlerin halk adına kararlar almasını meşrulaştıran bir düzeni benimser.
E) Ulusal kalkınmanın sanayi burjuvazisine destek verilerek sağlanacağını öngörür.
Cevabı göster
Cevap: A) Sınıfsız, ayrıcalıksız ve kaynaşmış bir toplum idealine ve kanun önünde eşitliğe dayanır.
Halkçılık ilkesi; sınıfsız, ayrıcalıksız ve kaynaşmış bir toplum idealine ve kanun önünde eşitliğe dayanır; hiçbir kişi, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanımaz ve sınıf farklılığını reddeder.
Soru 2
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi halkçılık ilkesi kapsamında değil, inkılapçılık ilkesiyle ilgili bir gelişme olarak değerlendirilir?
A) İlköğretimin parasız ve zorunlu hale getirilmesi
B) Hafta sonu tatilinin pazar gününe alınması
C) Devlet hizmetlerinin ülke genelinde tüm yurttaşlara eşit biçimde sunulması
D) Ebelik ve hemşirelik okullarının açılması
E) Eğitimde kız ve erkek çocuklara fırsat eşitliği tanınması
Cevabı göster
Cevap: B) Hafta sonu tatilinin pazar gününe alınması
Hafta sonu tatilinin pazar gününe alınması, halkçılık ilkesi doğrultusunda yapılan çalışmalardan biri değildir; bu uygulama doğrudan inkılapçılık ilkesiyle ilgili bir gelişmedir.
Soru 3
Kız ve erkek çocukların eğitim imkânlarından birlikte ve eşit biçimde yararlanması uygulaması, hangi ilkenin zorunlu bir gereği olarak değerlendirilir?
A) Toplumsal cinsiyete dayalı rol dağılımını güçlendirdiği için milliyetçilik ilkesinin
B) Batı normlarını benimseme çabası olduğu için inkılapçılık ilkesinin
C) Toplumsal eşitliği esas alan halkçılık ilkesinin
D) Devlet eğitimi tekelleştirdiği için devletçilik ilkesinin
E) Kanun üstünlüğünü vurguladığı için cumhuriyetçilik ilkesinin
Cevabı göster
Cevap: C) Toplumsal eşitliği esas alan halkçılık ilkesinin
Eğitimde fırsat eşitliği ve kız-erkek öğrencilerin birlikte eğitim görmesi, toplumsal eşitliği esas alan halkçılık ilkesinin doğal gereğidir.
Soru 4
Halkçılık ilkesine göre devlet hizmetlerinin sunumunda gözetilmesi gereken temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hizmetlerin büyük şehirlerde yoğunlaştırılarak kırsal kesimin kapsam dışında bırakılması
B) Özel sektöre devredilerek hizmet kalitesinin piyasa koşullarında belirlenmesi
C) Yurttaşların hizmetlerden eşit yararlanması ve hizmetlerin ülkeye dengeli dağıtılması
D) Devlet hizmetlerinin yalnızca vergi ödeyen vatandaşlara sunulmasıyla sınırlandırılması
E) Hizmetlerin merkezi planlamayla devletçilik ilkesi çerçevesinde sunulması
Cevabı göster
Cevap: C) Yurttaşların hizmetlerden eşit yararlanması ve hizmetlerin ülkeye dengeli dağıtılması
Halkçılık ilkesine göre yurttaşlar devlet hizmetlerinden eşit biçimde yararlanmalı ve bu hizmetler ülke genelinde dengeli dağıtılmalıdır.
Soru 5
Cumhuriyet'in ilk yıllarında ebelik ve hemşirelik okullarının açılması, sağlık ve eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması hangi ilke doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?
A) Devletçilik
B) İnkılapçılık
C) Milliyetçilik
D) Halkçılık
E) Laiklik
Cevabı göster
Cevap: D) Halkçılık
Ebelik-hemşirelik okullarının açılması ve sağlık-eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması; toplum sağlığının korunması ve kadınların sosyal hayata kazandırılması amaçlarıyla halkçılık ilkesi doğrultusunda…
Soru 6
1934 yılında çıkarılan bir kanunla ağa, bey, paşa, hanım gibi üstünlük bildiren unvan ve lakapların kullanılması yasaklanmıştır. Bu uygulamanın halkçılık ilkesiyle ilişkilendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dinî kaynaklı kurum ve makamların devlet düzeni üzerindeki etkisini sona erdirmesi
B) Türk ulusal kimliğinin ve ortak kültürün güçlendirilmesini amaçlaması
C) Ulusal egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu hukuki güvenceye bağlaması
D) Ekonomik üretimin devlet eliyle düzenlenmesini ve planlanmasını sağlaması
E) Ayrıcalıklı statü ve sınıf farklılıklarını kaldırarak eşitliği güçlendirmesi
Cevabı göster
Cevap: E) Ayrıcalıklı statü ve sınıf farklılıklarını kaldırarak eşitliği güçlendirmesi
Unvan ve lakap yasağı, toplumdaki ayrıcalıklı statü ve sınıf farklılıklarını kaldırarak kanun önünde eşitliği güçlendirir; bu nedenle sınıf ayrımını reddeden halkçılık ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.
Soru 7
Halkçılık ilkesi, demokratik yönetim bakımından aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimser?
A) Ulusal egemenliği esas alıp halkın devlet hizmetlerinden eşit biçimde yararlanmasını
B) Askeri vesayetin sivil iktidara kılavuzluk ederek güvenlik önceliklerini siyaset üzerinde tutmasını
C) Güçlü merkezi otoritenin alt birimleri sıkı denetim altında tutarak yönetimi tek elde toplamasını
D) Devlet düzeninin bütünlüğü gerekçesiyle siyasi muhalefetin ve örgütlenmenin geniş ölçüde sınırlandırılmasını
E) Yönetsel kararların seçkin bir bürokrat kadrosu tarafından halk adına alınıp uygulanmasını
Cevabı göster
Cevap: A) Ulusal egemenliği esas alıp halkın devlet hizmetlerinden eşit biçimde yararlanmasını
Halkçılık ilkesi ulusal egemenliği esas alır ve halkın devlet hizmetlerinden eşit biçimde yararlanmasını öngörür; vatandaşın refah ve mutluluğunu hedefleyip iş bölümü ve dayanışmayı destekler.
Soru 8
Atatürk'ün 'Devrimlerimizin amacı Türkiye Cumhuriyeti halkını modern ve medeni bir toplum haline getirmektir' sözü hangi ilkelerle doğrudan ilişkilidir?
A) Cumhuriyetçilik ve Milliyetçilik
B) Halkçılık ve İnkılapçılık
C) Laiklik ve Devletçilik
D) Devletçilik ve Cumhuriyetçilik
E) Milliyetçilik ve Laiklik
Cevabı göster
Cevap: B) Halkçılık ve İnkılapçılık
Bu söz, halkı medeni bir toplum yapısına kavuşturma hedefini (halkçılık) ve köklü dönüşümleri gerçekleştirme amacını (inkılapçılık) birlikte yansıtır.
Soru 9
Aşar vergisinin kaldırılması, halkçılık ilkesinin köylüye yönelik boyutu açısından değerlendirildiğinde, bu uygulamanın halkçılıkla ilişkilendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Devlet bütçesini dengeleyerek kamu yatırımlarına yeni kaynak sağlaması
B) Tarımsal üretimi devlet denetimine alarak sanayileşmeyi finanse etmesi
C) Yabancı şirketlerin tarım sektöründen çıkarılmasına zemin hazırlaması
D) Nüfusun büyük kısmını oluşturan köylünün ekonomik yükünü azaltarak refahını gözetmesi
E) Toprak ağalarının geniş arazileri üzerindeki mülkiyet haklarını güvence altına alması
Cevabı göster
Cevap: D) Nüfusun büyük kısmını oluşturan köylünün ekonomik yükünü azaltarak refahını gözetmesi
Aşar vergisinin kaldırılması, nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan köylünün ekonomik yükünü azaltmış ve refahını gözetmiştir; halkçılık ilkesi halkın yararını ve köylünün güçlendirilmesini öngördüğünden bu adım doğrudan…
Soru 10
Halkçılık ilkesinin kapsamı düşünüldüğünde, bu ilkenin hangi alanları doğrudan etkilediği söylenebilir?
A) Siyasi iktidarın el değiştirmesi ve seçim sistemlerinin düzenlenmesiyle sınırlı kalması
B) Yönetim, siyaset, kalkınma ve gelir dağılımında halkın yararının gözetilmesi
C) Ordunun modernizasyonu ve savunma sanayinin kurulması yoluyla ulusal güvenliğin sağlanması
D) Yabancı sermayenin ülkeden çekilmesi ve millileştirme politikalarının hayata geçirilmesi
E) Ekonomik alanda fiyat denetimi ve rekabet politikalarının uygulanmasıyla sınırlı kalması
Cevabı göster
Cevap: B) Yönetim, siyaset, kalkınma ve gelir dağılımında halkın yararının gözetilmesi
Halkçılık ilkesi; yönetimde, siyasette, kalkınmada ve gelir dağılımında halkın yararının gözetilmesini amaçlar; bu nedenle kapsamı tek bir alanla sınırlandırılamaz.
Soru 11
Atatürk'ün 'Birbirinden farklı çıkarlar izleyecek sınıflar yoktur' sözü hangi ilkeyle ilişkilidir?
A) Devletçilik — ekonomik sınıfların devlet denetiminde tutulması anlayışıyla
B) Milliyetçilik — ulusal bütünlük içinde sınıfsal ayrışmanın reddedilmesiyle
C) Laiklik — din kökenli sosyal hiyerarşinin kaldırılması hedefiyle
D) Cumhuriyetçilik — egemenliğin bölünemez tek bir ulusa ait olduğu ilkesiyle
E) Halkçılık — toplumda sınıf farklılığının olmadığını savunan anlayışıyla
Cevabı göster
Cevap: E) Halkçılık — toplumda sınıf farklılığının olmadığını savunan anlayışıyla
Toplumda birbirinden farklı çıkarlar izleyecek sınıfların bulunmadığı vurgusu, sınıf farklılığını reddeden ve sınıfsız bir toplum idealini benimseyen halkçılık ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
Soru 12
Aşağıdaki ifadelerden hangisi halkçılık ilkesinin kapsadığı unsurları en doğru biçimde bir arada vermektedir?
A) Kanun önünde eşitlik, din-vicdan hürriyeti ve toplumsal sınıflamayı reddetme esaslarını kapsar.
B) Ulusal dili ve kültürü koruma yükümlülüğü getirir, azınlık kültürlerini asimile etmeyi hedefler.
C) Merkezi planlamayı esas alır, özel girişimi sınırlar ve üretim araçlarının kamulaştırılmasını öngörür.
D) Yurt dışına çıkan sermayeyi geri çekmeyi ve ulusal ekonomiyi dışa kapatmayı amaçlar.
E) Seçilmiş iktidarın halk adına sınırsız karar yetkisini kullanmasını meşrulaştırır.
Cevabı göster
Cevap: A) Kanun önünde eşitlik, din-vicdan hürriyeti ve toplumsal sınıflamayı reddetme esaslarını kapsar.
Halkçılık ilkesi; kanun önünde eşitliği, din-vicdan hürriyetini ve toplumsal sınıflamayı reddetmeyi kapsar. Bu üç unsur ilkenin çekirdek tanımını oluşturur.
Soru 13
Atatürk'e atfedilen, çiftçi, çoban, amele, tüccar, sanatkâr, asker ve doktor gibi her sosyal kesimden vatandaşın hak, menfaat ve hürriyetinin eşit olduğunu ifade eden söz, hangi ilkenin temel anlayışını yansıtır?
A) Devletçilik ilkesinin ekonomik eşitlik vurgusunu
B) Cumhuriyetçilik ilkesinin egemenlik anlayışını
C) Halkçılık ilkesinin sınıfsızlık ve eşitlik anlayışını
Cevap: C) Halkçılık ilkesinin sınıfsızlık ve eşitlik anlayışını
Toplumun farklı meslek kesimlerinden her bireyin hak ve hürriyette eşit olduğu vurgusu, halkçılık ilkesinin sınıf farklılığını reddetme ve kanun önünde eşitlik anlayışını doğrudan yansıtır.
Soru 14
Atatürk'ün 'Bizde ruhbanlık yoktur, hepimiz eşitiz' sözü hangi ilkelerin ortak yansımasıdır?
A) Milliyetçilik ve Cumhuriyetçilik
B) Devletçilik ve İnkılapçılık
C) Cumhuriyetçilik ve Devletçilik
D) Laiklik ve Halkçılık
E) İnkılapçılık ve Milliyetçilik
Cevabı göster
Cevap: D) Laiklik ve Halkçılık
Bu söz, din adamlarına ayrıcalıklı sınıf statüsü tanımayı reddederek hem laikliği (dinin devlet ve toplum düzenini belirlemediği) hem de halkçılığı (kanun önünde eşitlik, sınıfsızlık) yansıtır.
Soru 15
Halkçılık ilkesinin sosyal devlet boyutu düşünüldüğünde, devletin üstlenmesi beklenen öncelikli görev aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde ifade edilir?
A) Okul, hastane, aşevi ve huzurevi açarak halkın asgari yaşam ihtiyaçlarını karşılamak.
B) Ülkedeki tüm ekonomik faaliyetleri doğrudan yönetmek ve üretimi devlet tekeline almak.
C) Yabancı sermayeyi ülkeye çekerek sanayileşmeyi sağlamak ve vergi gelirlerini artırmak.
D) Toplumsal güvenliği sağlamak amacıyla güçlü bir ordu kurmak ve savunma harcamalarını artırmak.
E) Siyasi partiler aracılığıyla halkın yönetime katılımını sivil denetim mekanizmasıyla güvence altına almak.
Cevabı göster
Cevap: A) Okul, hastane, aşevi ve huzurevi açarak halkın asgari yaşam ihtiyaçlarını karşılamak.
Halkçılık ilkesinin sosyal devlet anlayışı kapsamında devlet; okul, hastane, aşevi ve huzurevi açarak halkın asgari yaşam ihtiyaçlarını karşılar.