Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), şer'iye mahkemelerinin lağvı ve Diyanet Soruları

KPSS Tarih · 26 özgün soru · açıklamalı çözümler

Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), şer'iye mahkemelerinin lağvı ve Diyanet — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), şer'iye mahkemelerinin lağvı ve Diyanet konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

3 Mart 1924 kanunları kapsamında Osmanlı hanedanı üyelerinin yurt dışına çıkarılmasının temel amacı ve ilk gönderildikleri ülke aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) İlerideki saltanat ve halifelik iddialarını engellemek — İsviçre
  2. B) Hanedan üyelerini yargılamak — İngiltere
  3. C) Osmanlı borçlarının tahsilini kolaylaştırmak — Fransa
  4. D) Uluslararası kamuoyunun baskısını azaltmak — Mısır
  5. E) Lozan Antlaşması'nın yükümlülüklerini yerine getirmek — Yunanistan
Cevabı göster

Cevap: A) İlerideki saltanat ve halifelik iddialarını engellemek — İsviçre

Osmanlı hanedanı üyeleri, ileride saltanat veya halifelik iddialarıyla yönetimde ikili yapı yaratmalarını önlemek amacıyla yurt dışına çıkarılmış ve ilk olarak İsviçre'ye gönderilmiştir.

Soru 2

Halifeliğin korunmasını talep eden ve basına sızınca halifeliğin kaldırılmasını hızlandıran mektup hangi kişiler tarafından ve kime gönderilmiştir?

  1. A) İngiliz Dışişleri Bakanı tarafından Mustafa Kemal'e
  2. B) Ağa Han ve Emir Ali tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye
  3. C) Mısır Hidivi tarafından Şeyhülislama
  4. D) Arap milliyetçi liderler tarafından TBMM Başkanı'na
  5. E) Hint Ulusal Kongresi tarafından Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'e
Cevabı göster

Cevap: B) Ağa Han ve Emir Ali tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye

Hintli Müslüman liderler Ağa Han ve Emir Ali, halifeliğin korunmasını talep eden mektubu Başbakan İsmet İnönü'ye gönderdi; mektubun basına sızması dış müdahale algısı yarattı ve halifeliğin kaldırılmasını hızlandırdı.

Soru 3

Şeyhülislamlık makamı hangi gelişmeyle birlikte sona ermiştir?

  1. A) Saltanatın kaldırılmasıyla (1 Kasım 1922)
  2. B) Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle (29 Ekim 1923)
  3. C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle
  4. D) Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla (3 Mart 1924)
  5. E) Medeni Kanun'un kabulüyle (1926)
Cevabı göster

Cevap: D) Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla (3 Mart 1924)

Şeyhülislamlık makamı, 3 Mart 1924'te Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla birlikte sona ermiştir.

Soru 4

3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırıldığı sırada görevde bulunan son halife kimdir ve yurt dışına çıkarılmak üzere hangi ülkeye gönderilmiştir?

  1. A) Abdülhamid II — Fransa
  2. B) Mehmed VI Vahdettin — İngiltere
  3. C) Abdülmecid Efendi — İsviçre
  4. D) Abdülhamid II — İsviçre
  5. E) Mehmed V Reşad — İtalya
Cevabı göster

Cevap: C) Abdülmecid Efendi — İsviçre

Son halife Abdülmecid Efendi'dir; halifeliğin kaldırılmasını düzenleyen kanun kapsamında İsviçre'ye gönderilmiştir.

Soru 5

1924 Anayasası'nda gerçekleştirilen değişiklikler arasında milletvekili yemininde 'vallahi' ifadesinin kaldırılarak hangi ifadeyle değiştirildiği doğru olarak verilmiştir?

  1. A) Namusum üzerine söz veririm
  2. B) Türklüğüm üzerine söz veririm
  3. C) Yemin ifadesi tamamen kaldırılmış, yerine yazılı taahhüt sistemi getirilmiştir.
  4. D) Vatanım ve milletim adına yemin ederim
  5. E) Cumhuriyet ve milletin onuru adına söz veririm
Cevabı göster

Cevap: A) Namusum üzerine söz veririm

1924 Anayasası'nda milletvekili yemini laik bir çerçeveye oturtulmuş; 'vallahi' ifadesinin yerine 'Namusum üzerine söz veririm' ifadesi kullanılmaya başlanmıştır.

Soru 6

Halifeliğin kaldırılmasının sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Millet egemenliğinin güçlenmesi
  2. B) Medeni Kanun'un doğrudan yürürlüğe girmesi
  3. C) Şeyhülislamlığın kaldırılarak din işlerinin Diyanet İşleri Reisliği'ne bırakılması
  4. D) Din-devlet işlerinin ayrışmasının (laikleşmenin) hızlanması
  5. E) Dini otoritenin devlet bünyesindeki kurumsal çerçevesinin yeniden şekillenmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Medeni Kanun'un doğrudan yürürlüğe girmesi

Medeni Kanun 1926'da ayrı bir süreçle yürürlüğe girmiştir; halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonucu değildir. Diğer seçenekler bu kaldırmanın gerçek sonuçlarıdır.

Soru 7

3 Mart 1924'te gerçekleştirilen düzenlemelerden biri olan subayların milletvekili olmasının yasaklanmasının temel amacı nedir?

  1. A) Meclisin üye sayısını azaltarak daha etkin bir yasama organı oluşturmak
  2. B) Halifeliğin kaldırılmasına karşı çıkabilecek askeri muhalefetin önüne geçmek
  3. C) Şeriye mahkemelerinin kaldırılmasına hukuki zemin hazırlamak
  4. D) Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılması sürecini yönetecek sivil bir kadro oluşturmak
  5. E) Orduyu siyasi süreçlerden uzak tutarak sivil demokrasinin tam anlamıyla yerleşmesini sağlamak
Cevabı göster

Cevap: E) Orduyu siyasi süreçlerden uzak tutarak sivil demokrasinin tam anlamıyla yerleşmesini sağlamak

1924'te subayların milletvekili olmasını yasaklayan düzenlemenin temel amacı, orduyu siyasi süreçlerden uzak tutarak sivil demokrasinin yerleşmesini sağlamaktı.

Soru 8

3 Mart 1924'te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu çerçevesinde azınlık ve yabancı okullarla ilgili alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bu okulların tümü kapatılarak öğrencilerin devlet okullarına nakledilmesi
  2. B) Yabancı okulların yalnızca yabancı uyruklu öğrencilere hizmet verebilmesi
  3. C) Azınlık ve yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması
  4. D) Azınlık okullarının Diyanet İşleri Başkanlığı denetimine alınması
  5. E) Yabancı okulların Lozan Antlaşması hükümleri çerçevesinde uluslararası denetimde tutulması
Cevabı göster

Cevap: C) Azınlık ve yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması

3 Mart 1924 kanunlarıyla azınlık ve yabancı okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmış; bu sorun iç mesele sayılarak uluslararası platforma taşınmamıştır.

Soru 9

Halifeliğin kaldırıldığı 3 Mart 1924, hangi TBMM dönemine denk gelmektedir?

  1. A) I. TBMM dönemi
  2. B) II. TBMM dönemi
  3. C) III. TBMM dönemi
  4. D) Osmanlı Mebusan Meclisi döneminin son yılları
  5. E) TBMM'nin henüz oluşturulmadığı geçiş dönemi
Cevabı göster

Cevap: B) II. TBMM dönemi

Halifelik 3 Mart 1924'te II. TBMM döneminde kaldırılmıştır; I. TBMM 1920–1923 arasında faaliyet göstermiştir.

Soru 10

Son halife Abdülmecid Efendi'nin halifeliği döneminde TBMM'ye bağlı olduğunu açıklaması için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Halifeliğin siyasi gücünü belirgin biçimde artıran ve kurumun kaldırılmasını geciktiren bir gelişmedir
  2. B) Ağa Han mektubuna yanıt olarak verilen ve dış baskıyı artıran bir açıklamadır
  3. C) Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılmasını doğrudan başlatan resmi karardır
  4. D) Şeyhülislamlık makamının kaldırılmasının temel gerekçesini oluşturmuştur
  5. E) Halifeliği zayıflatan bir tutum olup kaldırılması için gerekçe sayılamaz
Cevabı göster

Cevap: E) Halifeliği zayıflatan bir tutum olup kaldırılması için gerekçe sayılamaz

Abdülmecid'in TBMM'ye bağlı olduğunu açıklaması halifelik makamının gücünü zayıflatan bir tutumdur; bu tutum, halifeliğin kaldırılmasını gerektiren nedenler arasında gösterilemez.

Soru 11

3 Mart 1924'te din ve vakıf işlerini yürüten bakanlığın kaldırılması, ilerleyen dönemde hangi kurumların kapatılmasına zemin hazırlamıştır?

  1. A) Devlet bankaları, tarım kooperatifleri ve belediye iktisat işletmeleri
  2. B) Sanayi okulları, teknik liseler ve bölgesel ticaret odaları
  3. C) Yabancı okullar, azınlık kiliseleri ve yabancı misyoner kurumları
  4. D) Medreseler, tekke-zaviyeler, şeyhülislamlık ve şer'iye mahkemeleri
  5. E) İtfaiye teşkilatı, belediye zabıta birlikleri ve jandarma okulları
Cevabı göster

Cevap: D) Medreseler, tekke-zaviyeler, şeyhülislamlık ve şer'iye mahkemeleri

Din ve vakıf işlerini yürüten Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması; medreseler, tekke-zaviyeler, şeyhülislamlık ve şer'iye mahkemelerinin kapatılması için kurumsal altyapıyı ortadan kaldırmış ve bu kapatmalara…

Soru 12

Halifeliğin kaldırılmasının sağladığı kazanımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunun yeniden kurulması
  2. B) Yeni rejimin laik karakterinin uluslararası alanda belirginleşmesi
  3. C) Din temelli kurumlardan laik devlet yapısına geçişin hızlanması
  4. D) Sonraki devrim ve düzenlemelerin önünün kurumsal olarak açılması
  5. E) Ulusal egemenlik anlayışının toplum genelinde pekişmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunun yeniden kurulması

Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunu yeniden kurmak halifeliğin kaldırılmasının bir kazanımı değildir; tam tersine bu adım söz konusu nüfuzu bilinçli olarak sona erdirmiştir.

Soru 13

Halifeliğin kaldırılmasının gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Son halifenin devlet başkanı gibi davranarak resmi törenler düzenlemesi
  2. B) Halifeliğin ulusal egemenlikle çelişmesi
  3. C) Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisini azaltacağı kaygısı
  4. D) Halifeliğin atama yoluyla belirlenmesi
  5. E) Halifeliğin yabancı devletlerin iç işlere karışmasına araç olması
Cevabı göster

Cevap: C) Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisini azaltacağı kaygısı

Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisinin azalacağı kaygısı halifeliğin kaldırılmasının gerekçeleri arasında yer almaz; aksine bu tür uluslararası bağların kesilmesi bizzat amaçlanan bir sonuçtu.

Soru 14

3 Mart 1924'te Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldığında, bu vekâletin yürüttüğü din hizmetlerini devralmak üzere kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Vakıflar Genel Müdürlüğü
  2. B) Milli Eğitim Bakanlığı
  3. C) Genelkurmay Başkanlığı
  4. D) Tevhid-i Tedrisat Kurulu
  5. E) Diyanet İşleri Başkanlığı
Cevabı göster

Cevap: E) Diyanet İşleri Başkanlığı

Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırılınca, vekâletin yürüttüğü din hizmetlerini yürütmek üzere Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuştur. (Aynı düzenlemeyle vakıf işleri için ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü oluşturulmuştur.)

Soru 15

3 Mart 1924'te çıkarılan düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Halifeliğin kaldırılması
  2. B) Türk Medeni Kanunu'nun kabulü
  3. C) Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kapatılması
  4. D) Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması
  5. E) Osmanlı hanedanı üyelerinin yurt dışına çıkarılması
Cevabı göster

Cevap: B) Türk Medeni Kanunu'nun kabulü

Türk Medeni Kanunu 1926'da ayrıca çıkarılmıştır; 3 Mart 1924'teki düzenlemeler arasında yer almaz.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları