Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), şer'iye mahkemelerinin lağvı ve Diyanet Soruları

KPSS Tarih · 25 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

3 Mart 1924 kanunlarıyla yurt dışına çıkarılan Osmanlı hanedanının bu işleme tabi tutulmasının temel amacı ve son halife Abdülmecid'in ilk durağı olan ülke aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) İlerideki saltanat ve halifelik iddialarını engellemek — İsviçre
  2. B) Hanedan üyelerini yargılamak — İngiltere
  3. C) Osmanlı borçlarının tahsilini kolaylaştırmak — Fransa
  4. D) Uluslararası kamuoyunun baskısını azaltmak — Mısır
  5. E) Lozan Antlaşması'nın yükümlülüklerini yerine getirmek — Yunanistan
Cevabı göster

Cevap: A) İlerideki saltanat ve halifelik iddialarını engellemek — İsviçre

Hanedan, ileride saltanat veya halifelik iddialarıyla yönetimde ikili yapı yaratmasını önlemek amacıyla yurt dışına çıkarılmış; son halife Abdülmecid Efendi ilk olarak İsviçre'ye (Cenevre Gölü kıyısındaki Territet)…

Soru 2

Halifeliğin korunmasını talep eden ve basına sızınca halifeliğin kaldırılmasını hızlandıran mektup hangi kişiler tarafından ve kime gönderilmiştir?

  1. A) İngiliz Dışişleri Bakanı tarafından Mustafa Kemal'e
  2. B) Ağa Han ve Emir Ali tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye
  3. C) Mısır Hidivi tarafından Şeyhülislama
  4. D) Arap milliyetçi liderler tarafından TBMM Başkanı'na
  5. E) Hint Ulusal Kongresi tarafından Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'e
Cevabı göster

Cevap: B) Ağa Han ve Emir Ali tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye

Hintli Müslüman liderler Ağa Han ve Emir Ali, halifeliğin korunmasını talep eden mektubu Başbakan İsmet İnönü'ye gönderdi; mektubun basına sızması dış müdahale algısı yarattı ve halifeliğin kaldırılmasını hızlandırdı.

Soru 3

Şeyhülislamlık makamı hangi gelişmeyle birlikte sona ermiştir?

  1. A) Saltanatın kaldırılmasıyla (1 Kasım 1922)
  2. B) Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle (29 Ekim 1923)
  3. C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle
  4. D) Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla (3 Mart 1924)
  5. E) Medeni Kanun'un kabulüyle (1926)
Cevabı göster

Cevap: D) Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla (3 Mart 1924)

Şeyhülislamlık makamı, 3 Mart 1924'te Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulmasıyla birlikte sona ermiştir.

Soru 4

3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırıldığı sırada görevde bulunan son halife kimdir ve yurt dışına çıkarılmak üzere hangi ülkeye gönderilmiştir?

  1. A) Abdülhamid II — Fransa
  2. B) Mehmed VI Vahdettin — İngiltere
  3. C) Abdülmecid Efendi — İsviçre
  4. D) Abdülhamid II — İsviçre
  5. E) Mehmed V Reşad — İtalya
Cevabı göster

Cevap: C) Abdülmecid Efendi — İsviçre

Son halife Abdülmecid Efendi'dir; halifeliğin kaldırılmasını düzenleyen kanun kapsamında İsviçre'ye gönderilmiştir.

Soru 5

Aşağıdaki inkılapların gerçekleşme tarihleri incelendiğinde hangisinin yanlış verildiği görülür?

  1. A) Saltanat kurumunun kaldırılması — 1922
  2. B) Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması — 1925
  3. C) Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi — 1926
  4. D) Yeni Türk harflerine (Latin alfabesi) geçilmesi — 1928
  5. E) Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması — 1928
Cevabı göster

Cevap: E) Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması — 1928

Şer'iye ve Evkaf Vekâleti 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır; bu seçenekte verilen 1928 tarihi yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki tarihler doğrudur.

Soru 6

Halifeliğin kaldırılmasının sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Millet egemenliğinin güçlenmesi
  2. B) Medeni Kanun'un doğrudan yürürlüğe girmesi
  3. C) Şeyhülislamlığın kaldırılarak din işlerinin Diyanet İşleri Reisliği'ne bırakılması
  4. D) Din-devlet işlerinin ayrışmasının (laikleşmenin) hızlanması
  5. E) Dini otoritenin devlet bünyesindeki kurumsal çerçevesinin yeniden şekillenmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Medeni Kanun'un doğrudan yürürlüğe girmesi

Medeni Kanun 1926'da ayrı bir süreçle yürürlüğe girmiştir; halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonucu değildir. Diğer seçenekler bu kaldırmanın gerçek sonuçlarıdır.

Soru 7

Cumhuriyet'in ilk yıllarında subayların aynı anda milletvekili olmasını engelleyen düzenlemenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Meclisin üye sayısını azaltarak daha etkin bir yasama organı oluşturmak
  2. B) Halifeliğe karşı çıkabilecek askeri muhalefetin önünü almak
  3. C) Şer'iye mahkemelerinin kaldırılmasına hukuki zemin hazırlamak
  4. D) Hanedanın yurt dışına çıkarılmasını yönetecek sivil kadro kurmak
  5. E) Orduyu siyasetten ayırarak sivil demokrasinin yerleşmesini sağlamak
Cevabı göster

Cevap: E) Orduyu siyasetten ayırarak sivil demokrasinin yerleşmesini sağlamak

Subayların milletvekili olmasını engelleyen düzenlemenin temel amacı, orduyu siyasetten ayırarak sivil demokrasinin yerleşmesini sağlamaktı.

Soru 8

3 Mart 1924'te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu çerçevesinde azınlık ve yabancı okullarla ilgili alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bu okulların tümü kapatılarak öğrencilerin devlet okullarına nakledilmesi
  2. B) Yabancı okulların yalnızca yabancı uyruklu öğrencilere hizmet verebilmesi
  3. C) Azınlık ve yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması
  4. D) Azınlık okullarının Diyanet İşleri Başkanlığı denetimine alınması
  5. E) Yabancı okulların Lozan Antlaşması hükümleri çerçevesinde uluslararası denetimde tutulması
Cevabı göster

Cevap: C) Azınlık ve yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması

3 Mart 1924 kanunlarıyla azınlık ve yabancı okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmış; bu sorun iç mesele sayılarak uluslararası platforma taşınmamıştır.

Soru 9

3 Mart 1924'te Şeriye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılmasıyla hangi iki kurum oluşturulmuş ve Diyanet İşleri Başkanlığı hangi makama bağlanmıştır?

  1. A) Diyanet İşleri Müdürlüğü ve Maarif Müdürlüğü — İçişleri Bakanlığı
  2. B) Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü — Başbakanlık
  3. C) Şeyhülislamlık ve Evkaf Nezareti — Cumhurbaşkanlığı
  4. D) Diyanet İşleri Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı — Başbakanlık
  5. E) Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü — İçişleri Bakanlığı
Cevabı göster

Cevap: B) Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü — Başbakanlık

Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırılınca yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuş; Diyanet İşleri Başkanlığı Başbakanlığa bağlanmıştır.

Soru 10

Son halife Abdülmecid Efendi'nin halifeliği döneminde TBMM'ye bağlı olduğunu açıklaması için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Halifeliğin siyasi gücünü belirgin biçimde artıran ve kurumun kaldırılmasını geciktiren bir gelişmedir
  2. B) Ağa Han mektubuna yanıt olarak verilen ve dış baskıyı artıran bir açıklamadır
  3. C) Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılmasını doğrudan başlatan resmi karardır
  4. D) Şeyhülislamlık makamının kaldırılmasının temel gerekçesini oluşturmuştur
  5. E) Halifeliği zayıflatan bir tutum olup kaldırılması için gerekçe sayılamaz
Cevabı göster

Cevap: E) Halifeliği zayıflatan bir tutum olup kaldırılması için gerekçe sayılamaz

Abdülmecid'in TBMM'ye bağlı olduğunu açıklaması halifelik makamının gücünü zayıflatan bir tutumdur; bu tutum, halifeliğin kaldırılmasını gerektiren nedenler arasında gösterilemez.

Soru 11

Mustafa Kemal'in 1 Mart 1924'te TBMM'de yaptığı konuşmada öne çıkardığı temel mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Osmanlı hanedanının bir an önce yurt dışına çıkarılması gereği
  2. B) Türkiye'nin İslam dünyasındaki liderliğini sürdürmesi gereği
  3. C) Saltanat kurumunun yeniden tanımlanması ihtiyacı
  4. D) Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulacağının duyurulması
  5. E) Hukuk sisteminin din bağlarından arındırılması zorunluluğu
Cevabı göster

Cevap: E) Hukuk sisteminin din bağlarından arındırılması zorunluluğu

Mustafa Kemal, 1 Mart 1924'te TBMM açılış konuşmasında hukuk sisteminin din bağlarından arındırılması gerektiğini vurguladı; bu konuşma 3 Mart kanunlarının habercisi niteliğindeydi.

Soru 12

Halifeliğin kaldırılmasının sağladığı kazanımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunun yeniden kurulması
  2. B) Yeni rejimin laik karakterinin uluslararası alanda belirginleşmesi
  3. C) Din temelli kurumlardan laik devlet yapısına geçişin hızlanması
  4. D) Sonraki devrim ve düzenlemelerin önünün kurumsal olarak açılması
  5. E) Ulusal egemenlik anlayışının toplum genelinde pekişmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunun yeniden kurulması

Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi nüfuzunu yeniden kurmak halifeliğin kaldırılmasının bir kazanımı değildir; tam tersine bu adım söz konusu nüfuzu bilinçli olarak sona erdirmiştir.

Soru 13

Halifeliğin kaldırılmasının gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Son halifenin devlet başkanı gibi davranarak resmi törenler düzenlemesi
  2. B) Halifeliğin ulusal egemenlikle çelişmesi
  3. C) Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisini azaltacağı kaygısı
  4. D) Halifeliğin eski rejim taraftarlarına sığınak oluşturması
  5. E) Halifeliğin yabancı devletlerin iç işlere karışmasına araç olması
Cevabı göster

Cevap: C) Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisini azaltacağı kaygısı

Türkiye'nin İslam dünyasındaki etkisinin azalacağı kaygısı halifeliğin kaldırılmasının gerekçeleri arasında yer almaz; aksine bu tür uluslararası bağların kesilmesi bizzat amaçlanan bir sonuçtu.

Soru 14

3 Mart 1924'te Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldığında, bu vekâletin yürüttüğü din hizmetlerini devralmak üzere kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Vakıflar Genel Müdürlüğü
  2. B) Milli Eğitim Bakanlığı
  3. C) Genelkurmay Başkanlığı
  4. D) Tevhid-i Tedrisat Kurulu
  5. E) Diyanet İşleri Başkanlığı
Cevabı göster

Cevap: E) Diyanet İşleri Başkanlığı

Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırılınca, vekâletin yürüttüğü din hizmetlerini yürütmek üzere Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuştur. (Aynı düzenlemeyle vakıf işleri için ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü oluşturulmuştur.)

Soru 15

3 Mart 1924'te çıkarılan düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Halifeliğin kaldırılması
  2. B) Türk Medeni Kanunu'nun kabulü
  3. C) Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kapatılması
  4. D) Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması
  5. E) Osmanlı hanedanı üyelerinin yurt dışına çıkarılması
Cevabı göster

Cevap: B) Türk Medeni Kanunu'nun kabulü

Türk Medeni Kanunu 1926'da ayrıca çıkarılmıştır; 3 Mart 1924'teki düzenlemeler arasında yer almaz.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları