Diğer Türk-İslam devletleri (Timur İmparatorluğu, Babürler, Akkoyunlu-Karakoyunlu) Soruları

KPSS Tarih · 16 özgün soru · açıklamalı çözümler

Diğer Türk-İslam devletleri (Timur İmparatorluğu, Babürler, Akkoyunlu-Karakoyunlu) — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında Diğer Türk-İslam devletleri (Timur İmparatorluğu, Babürler, Akkoyunlu-Karakoyunlu) konusunda bilmen gereken 5 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Ali Şir Nevai ve Muhakemetü'l-Lügateyn'in ait olduğu siyasi-kültürel ortamla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Muhakemetü'l-Lügateyn, Altın Orda Devleti'nin himayesinde Rusya'da kaleme alınmış bir eserdir.
  2. B) Muhakemetü'l-Lügateyn, Türkçenin edebî bir dil olarak gücünü ortaya koyma amacı taşır.
  3. C) Ali Şir Nevai, Timur İmparatorluğu döneminde yetişmiş önemli bir Türk edebiyatçısıdır.
  4. D) Eser, dillerin karşılaştırmalı biçimde incelenmesini konu edinir.
  5. E) Ali Şir Nevai'nin çalışmaları, Türkçenin diğer dillerle boy ölçüşebildiğini göstermeyi amaçlar.
Cevabı göster

Cevap: A) Muhakemetü'l-Lügateyn, Altın Orda Devleti'nin himayesinde Rusya'da kaleme alınmış bir eserdir.

Muhakemetü'l-Lügateyn, Altın Orda Devleti'nin himayesinde Rusya'da değil; Timur İmparatorluğu kültür ortamında Ali Şir Nevai tarafından kaleme alınmıştır.

Soru 2

Ali Şir Nevai, Muhakemetü'l-Lügateyn adlı eserinde Türkçenin özellikle hangi dile karşı üstün bir edebî dil olduğunu savunmuştur?

  1. A) Latince
  2. B) Farsça
  3. C) Rusça
  4. D) Çince
  5. E) İbranice
Cevabı göster

Cevap: B) Farsça

Ali Şir Nevai, Muhakemetü'l-Lügateyn'de Türkçenin başta Farsça olmak üzere diğer dillerle karşılaştırıldığında daha üstün ve elverişli bir edebî dil olduğunu kanıtlamaya çalışmıştır; eserin asıl muhatabı Farsçadır.

Soru 3

Moğol İmparatorluğu'nun başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Semerkant
  2. B) Saray Berke
  3. C) Karakurum
  4. D) Bağdat
  5. E) Moskova
Cevabı göster

Cevap: C) Karakurum

Cengiz Han tarafından kurulan Moğol İmparatorluğu'nun başkenti Karakurum'dur.

Soru 4

'Muhakemetü'l-Lügateyn' adlı eser, Türkçenin diğer dillerden üstünlüğünü kanıtlamak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu eserin yazarı kimdir?

  1. A) Uzun Hasan
  2. B) Timur
  3. C) Cengiz Han
  4. D) Ali Şir Nevai
  5. E) Fatih Sultan Mehmed
Cevabı göster

Cevap: D) Ali Şir Nevai

Muhakemetü'l-Lügateyn, Timur İmparatorluğu döneminde yaşayan Ali Şir Nevai tarafından Türkçenin diğer dillerden üstünlüğünü ortaya koymak amacıyla yazılmıştır.

Soru 5

Fatih Sultan Mehmed dönemindeki Otlukbeli Savaşı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Akkoyunlularla kurulan ittifak sayesinde Anadolu'da tam birlik sağlanmıştır.
  2. B) Karakoyunlu hükümdarı Uzun Hasan yenilerek doğudaki tehdit bitirilmiştir.
  3. C) Yenilen Osmanlı, Anadolu'daki ilerleyişini durdurmak zorunda kalmıştır.
  4. D) Galip gelen Uzun Hasan, Osmanlı'nın doğuya yönelişini kalıcı biçimde engellemiştir.
  5. E) Uzun Hasan yenilerek Anadolu Türk birliği yolunda kayda değer bir adım atılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: E) Uzun Hasan yenilerek Anadolu Türk birliği yolunda kayda değer bir adım atılmıştır.

Otlukbeli Savaşı'nda Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan yenilmiş ve böylece Anadolu Türk birliği yolunda kayda değer bir adım atılmıştır. Doğru ifade bu sonucu verir.

Soru 6

Fatih Sultan Mehmed'in Otlukbeli zaferi ile Trabzon'u (Rum İmparatorluğu) alması, ortak olarak hangi sonucu doğurmuştur?

  1. A) Anadolu'da Türk birliğinin sağlanması yolunda önemli bir aşama
  2. B) Balkanlarda Osmanlı hâkimiyetinin büyük ölçüde tamamlanması
  3. C) Osmanlı'nın doğu sınırının İran içlerine kadar genişlemesi
  4. D) Akkoyunlu Devleti ile kalıcı ve resmî bir barış antlaşmasının imzalanması
  5. E) Osmanlı'nın Karadeniz ticaretinden bütünüyle geri çekilmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Anadolu'da Türk birliğinin sağlanması yolunda önemli bir aşama

Otlukbeli'de Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın yenilmesi ve aynı dönemde Trabzon'un alınması, Fatih döneminde Anadolu'da Türk birliğinin sağlanması yönünde önemli adımlardır.

Soru 7

Ali Şir Nevai, Türkçenin Farsça başta olmak üzere diğer dillerden üstün olduğunu ortaya koymak amacıyla hangi eseri kaleme almıştır?

  1. A) Kutadgu Bilig
  2. B) Muhakemetü'l-Lügateyn
  3. C) Divanü Lügati't-Türk
  4. D) Hayretü'l-Ebrar
  5. E) Mecalisü'n-Nefais
Cevabı göster

Cevap: B) Muhakemetü'l-Lügateyn

Ali Şir Nevai, Türkçenin diğer dillerden üstünlüğünü savunmak için 'Muhakemetü'l-Lügateyn' adlı eseri yazmıştır. Bu eser Timur İmparatorluğu döneminde Türkçe edebiyatının önemli bir savunusu niteliğindedir.

Soru 8

Timur'un 'dünyada tek bir güneş varsa hükümdar da tek olmalıdır' biçiminde özetlenen siyasi görüşü, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan örtüşür?

  1. A) İkta sistemi
  2. B) Saltanat veraseti
  3. C) Cihan hâkimiyeti
  4. D) İslamiyet'in yayılması
  5. E) Divan teşkilatı
Cevabı göster

Cevap: C) Cihan hâkimiyeti

Timur'un dünyayı tek bir hükümdar altında yönetme düşüncesi, Türk-İslam devlet geleneğindeki 'cihan hâkimiyeti' anlayışını yansıtır; bu anlayış, evrensel egemenlik iddiasını ifade eder.

Soru 9

Moğol İmparatorluğu ile Altın Orda Devleti'nin akıbetleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki devlete ilişkin farkı doğru biçimde yansıtmaktadır?

  1. A) Her iki devlet de Timur tarafından yıkılmış, ikisi de Moskova Knezliği'ni doğurmuştur.
  2. B) Moğol İmparatorluğu'nu Timur kurmuş, Altın Orda Devleti'ni ise Cengiz Han yıkmıştır.
  3. C) Altın Orda'yı Cengiz Han kurmuş, Moğol İmparatorluğu'nu ise Timur yıkmıştır.
  4. D) Cengiz Han'ın kurduğu Moğol İmparatorluğu'nu değil, Altın Orda'yı Timur yıkmıştır.
  5. E) İki devlet de Cengiz Han soyunca yönetilmiş ve aynı yüzyılda yıkılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: D) Cengiz Han'ın kurduğu Moğol İmparatorluğu'nu değil, Altın Orda'yı Timur yıkmıştır.

Moğol İmparatorluğu'nu Cengiz Han kurmuştur; yıkılan ise Altın Orda olup bunu Timur gerçekleştirmiştir.

Soru 10

Timur'un Altın Orda Devleti'ni yıkmasının Rusya açısından doğurduğu en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Novgorod Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını yitirmesi
  2. B) Rusya'nın Bizans İmparatorluğu'nun mirasına sahip çıkması
  3. C) Litvanya'nın Doğu Avrupa egemenliğini pekiştirmesi
  4. D) Rusya'da Ortodoks Kilisesi'nin siyasi nüfuzunun sona ermesi
  5. E) Moskova Knezliği'nin güçlenerek yükselişe geçmesi
Cevabı göster

Cevap: E) Moskova Knezliği'nin güçlenerek yükselişe geçmesi

Timur'un Altın Orda'yı çöküşe sürüklemesi, Moğol baskısından kurtulan Rus prensliklerinin güç boşluğunu doldurmasına zemin hazırladı; bu süreçte Moskova Knezliği büyüyerek Rusya'nın birleşik devletine öncülük etti.

Soru 11

Timur'un cihan hâkimiyeti anlayışının kaynağı ve niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Timur'un cihan hâkimiyeti anlayışı, Altın Orda Devleti'nin kurulmasıyla birlikte ortaya çıkmıştır.
  2. B) Cihan hâkimiyeti anlayışı, evrensel bir egemenlik iddiasını içeren siyasi bir düşüncedir.
  3. C) Bu anlayış, Türk-İslam devlet geleneğinde önemli bir yere sahiptir.
  4. D) Timur, dünyada tek bir güneş olduğu gibi tek bir hükümdar bulunması gerektiği görüşünü benimsemiştir.
  5. E) Anlayış, dünya üzerindeki egemenliğin bir hükümdarın elinde toplanmasını öngörür.
Cevabı göster

Cevap: A) Timur'un cihan hâkimiyeti anlayışı, Altın Orda Devleti'nin kurulmasıyla birlikte ortaya çıkmıştır.

Timur'un cihan hâkimiyeti anlayışı, Altın Orda Devleti'nin kuruluşundan kaynaklanmaz; bu anlayış Timur'un kendi siyasi felsefesinin ve güneş metaforuyla ifade ettiği tek hükümdar ilkesinin ürünüdür.

Soru 12

Timur'un benimsediği cihan hâkimiyeti anlayışı, siyasi iktidarın niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisini öngörür?

  1. A) Dünyanın tek bir hükümdarın egemenliği altında yönetilmesini
  2. B) İktidarın eşit yetkili birden çok hükümdar arasında paylaşılmasını
  3. C) Hükümdarın yetkilerinin yerel beyliklere devredilmesini
  4. D) Yönetimin yalnızca dinî otoriteye bırakılmasını
  5. E) Egemenliğin halkın seçtiği bir meclis tarafından kullanılmasını
Cevabı göster

Cevap: A) Dünyanın tek bir hükümdarın egemenliği altında yönetilmesini

Cihan hâkimiyeti anlayışı, 'dünyada tek bir güneş olduğu gibi tek bir hükümdar olmalıdır' düşüncesinde özetlendiği üzere dünyanın tek bir hükümdarın egemenliği altında yönetilmesini öngörür.

Soru 13

Fatih Sultan Mehmed'in Akkoyunlularla mücadelesi ve Trabzon'un fethi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Otlukbeli Savaşı'nda Fatih Sultan Mehmed galip taraf olmuştur.
  2. B) Otlukbeli Savaşı'nda yenilen Uzun Hasan, Karakoyunlu Devleti'nin hükümdarıdır.
  3. C) Trabzon'un alınması, Anadolu'da siyasi birlik sağlama çabalarının bir parçasıdır.
  4. D) Akkoyunlu Devleti'nin hükümdarı, Otlukbeli'nde yenilen Uzun Hasan'dır.
  5. E) Otlukbeli Savaşı ile Trabzon'un fethi yaklaşık aynı dönemde gerçekleşmiştir.
Cevabı göster

Cevap: B) Otlukbeli Savaşı'nda yenilen Uzun Hasan, Karakoyunlu Devleti'nin hükümdarıdır.

Uzun Hasan, Karakoyunlu değil Akkoyunlu Devleti'nin hükümdarıdır; bu nedenle onu Karakoyunlu hükümdarı sayan ifade yanlıştır.

Soru 14

Fatih Sultan Mehmed'in Anadolu siyasi birliği açısından kritik bir adım olarak değerlendirilen Trabzon'u (Rum İmparatorluğu'nu) almasıyla eş zamanlı yaşanan savaş hangisidir?

  1. A) Varna Savaşı
  2. B) Niğbolu Savaşı
  3. C) Otlukbeli Savaşı
  4. D) Çaldıran Savaşı
  5. E) Kosova Savaşı
Cevabı göster

Cevap: C) Otlukbeli Savaşı

Trabzon'un (Rum İmparatorluğu'nun) alınması, Fatih Sultan Mehmed'in Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı yendiği Otlukbeli Savaşı ile eş dönemde gerçekleşmiş ve her ikisi Anadolu'da siyasi birliğin sağlanması sürecinde…

Soru 15

Cihan hâkimiyeti anlayışı, dünyayı tek bir hükümdarın yönetmesi gerektiği inancını ifade eder. Bu anlayışı 'dünyada tek bir güneş olduğu gibi tek bir hükümdar olmalıdır' sözüyle dile getiren Türk-İslam hükümdarı kimdir?

  1. A) Cengiz Han
  2. B) Uzun Hasan
  3. C) Ali Şir Nevai
  4. D) Fatih Sultan Mehmed
  5. E) Timur
Cevabı göster

Cevap: E) Timur

Cihan hâkimiyeti anlayışını bu metaforla dile getiren hükümdar Timur'dur; söz konusu düşünce, dünyada tek bir güneş olduğu gibi tek bir hükümdarın var olması gerektiği ilkesiyle özetlenir.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları