Devletçilik ilkesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Devletçilik, halkın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla devletin doğrudan yatırım üstlenmesini içerir.
B) Devletçilik, halkın bireysel tasarruflarını yönlendirerek ekonomik kalkınmayı sağlamayı amaçlar.
C) Devletçilik, özel girişimcilerin kâr amacıyla yaptığı yatırımları devlet güvencesine alan bir ilkedir.
D) Devletçilik, yabancı sermayenin ülkeye çekilmesini kolaylaştırmak için devletin aracılık etmesini öngörür.
E) Devletçilik, piyasa mekanizmasını tamamen kaldırarak tüm ekonomik faaliyetleri merkezden planlamayı hedefler.
Cevabı göster
Cevap: A) Devletçilik, halkın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla devletin doğrudan yatırım üstlenmesini içerir.
Devletçilik ilkesinin tanımsal özü, halkın ihtiyaçları doğrultusunda devletin yatırımı doğrudan üstlenmesidir.
Soru 2
Devletçilik ilkesinin Atatürk ilkeleri arasındaki konumu ve temel amacı düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Devletçilik, cumhuriyetçilik ilkesinin ekonomik boyutunu oluşturur ve ulusal birliği pekiştirmeyi amaçlar.
B) Devletçilik, halkçılığı tamamlayıcı nitelikte olup Türk milletinin refah düzeyini yükseltmeyi ve güçlü bir ekonomi kurmayı hedefler.
C) Devletçilik, laikliği destekler nitelikte olup ekonomik alanda dini kurumların etkisini kırmayı amaçlar.
D) Devletçilik, milliyetçiliğin ekonomik uzantısıdır ve Türklerin ekonomide öne çıkarılmasına hizmet eder.
E) Devletçilik, inkılapçılıkla örtüşür; eskimiş iktisadi yapıları yıkarak modern kapitalist sistemi kurmayı hedefler.
Cevabı göster
Cevap: B) Devletçilik, halkçılığı tamamlayıcı nitelikte olup Türk milletinin refah düzeyini yükseltmeyi ve güçlü bir ekonomi kurmayı hedefler.
Devletçilik ilkesi, halkçılığı tamamlayıcı bir nitelik taşımakta; temel amacı halkın genel refahını yükseltmek ve güçlü, bağımsız bir milli ekonomi oluşturmaktır.
Soru 3
Devletçilik ilkesinin fiilî uygulamaya başlandığı dönem ile diğer Atatürk ilkelerine kıyasla hangi kronolojik özelliği taşıdığı doğru olarak verilmiştir?
A) 1920'lerin başında uygulamaya konulmuş ve Atatürk ilkeleri arasında en erken hayata geçirilmiştir.
B) 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla eş zamanlı olarak devreye girmiş ilk ilkelerden biridir.
C) 1930'lardan itibaren uygulamaya konulmuş ve Atatürk ilkeleri arasında en son benimsenen ilkedir.
D) 1925'te diğer ilkelerle birlikte eş zamanlı biçimde kabul edilmiş ve uygulanmaya başlanmıştır.
E) 1945'te çok partili sisteme geçilmesiyle birlikte yeniden düzenlenmiş ve geç uygulamaya girmiştir.
Cevabı göster
Cevap: C) 1930'lardan itibaren uygulamaya konulmuş ve Atatürk ilkeleri arasında en son benimsenen ilkedir.
Devletçilik ilkesi 1930'lardan itibaren fiilen uygulamaya konulmuştur ve Atatürk ilkeleri arasında en son hayata geçirilen ilkedir. Diğer seçenekler yanlış tarihler veya yanlış öncelik sırası içermektedir.
Soru 4
Atatürk ilkelerinden hangisi, herhangi bir yabancı modelden ya da geçmiş bir deneyimden devşirilmeyip Türkiye'nin kendi koşullarından ve milli egemenlik anlayışından doğan özgün niteliğiyle öne çıkar?
A) Cumhuriyetçilik
B) Milliyetçilik
C) Laiklik
D) İnkılapçılık
E) Devletçilik
Cevabı göster
Cevap: E) Devletçilik
Atatürk, devletçilik ilkesinin geçmişten ya da yabancı bir modelden miras kalmadığını, Türkiye'nin özgün koşullarından ve milli egemenliğinden beslendiğini özellikle vurgulamıştır.
Soru 5
Atatürk ilkeleri içinde halkçılığı ekonomik açıdan destekleyip tamamlayan ve Türk milletinin refahını yükseltmeyi temel amaç olarak benimseyen ilke hangisidir?
A) Devletçilik, çünkü ekonomik kalkınmayı devlet eliyle sağlayarak halkçılığın maddi boyutunu tamamlar.
B) İnkılapçılık, çünkü sürekli yenilenme sayesinde toplumsal refah artışı kalıcı hâle gelir.
C) Cumhuriyetçilik, çünkü halk egemenliğini güvenceye alarak toplumsal refahın yönetimsel zeminini hazırlar.
D) Laiklik, çünkü din merkezli engelleri ortadan kaldırarak ekonomik kalkınmanın önünü açar.
E) Milliyetçilik, çünkü milli birlik ekonomik güç ve refah için zorunlu temeli oluşturur.
Cevabı göster
Cevap: A) Devletçilik, çünkü ekonomik kalkınmayı devlet eliyle sağlayarak halkçılığın maddi boyutunu tamamlar.
Devletçilik, halkçılığı tamamlayan ve Türk milletinin refah düzeyini yükseltmeyi hedefleyen ilkedir.
Soru 6
Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomiye bizzat girişimci olarak girmesini öngören Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Halkçılık
B) Milliyetçilik
C) İnkılapçılık
D) Devletçilik
E) Laiklik
Cevabı göster
Cevap: D) Devletçilik
Senaryoda özel sermayenin (yerel tüccarlar) yatırım yapamadığı, yabancı girişimin ilgisiz kaldığı bir konuda devlet doğrudan tesis kurup işletmektedir.
Soru 7
1937 yılında Anayasa hükmü hâline gelen ve bundan önce 1931'de CHP'nin III. Kurultayı'nda parti programına alınan ilke hangisidir?
A) Halkçılık
B) Laiklik
C) Milliyetçilik
D) İnkılapçılık
E) Devletçilik
Cevabı göster
Cevap: E) Devletçilik
1931'de CHP'nin III. Kurultayı'nda parti programına giren ve 1937'de Anayasa hükmü hâline gelen ilke devletçiliktir. Bu kronolojik özellik yalnızca devletçilik ilkesine aittir.
Soru 8
Bir tarihçi, 1930'lı yıllarda sanayileşmekte olan X ülkesini incelemektedir. Bu ülkede güçlü bir yerel sermaye sınıfı bulunmakta, uluslararası piyasalar da istikrarlı bir seyir izlemektedir. Tarihçi, X ülkesinin bu dönemde Türkiye'deki devletçilik uygulamasını birebir taklit edemeyeceğini öne sürmektedir. Bu çıkarımın dayandığı temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
A) O ülkenin geçmişte herhangi bir savaş yaşamamış olması, devletçi bir modeli baştan gereksiz kılar.
B) Bu ilke Türkiye'de yatırımcı birikiminin bulunmaması ve dünya ölçekli bir bunalımın ürünüyken, o ülkede bu koşullar yoktur.
C) O ülke demokratik bir düzene sahip olduğundan, kamu eliyle müdahale anayasal bir engele takılır.
D) Türkiye'deki uygulama yalnızca tarım kesimine yönelik kalmıştı; o ülkenin gelişmiş sanayi yapısı ise bu modeli baştan uygulanamaz kılar.
E) Devletçilik, çok partili rejimlerde işlemeyen bir model olduğundan, o ülkenin demokratik yapısı bunu dışlar.
Cevabı göster
Cevap: B) Bu ilke Türkiye'de yatırımcı birikiminin bulunmaması ve dünya ölçekli bir bunalımın ürünüyken, o ülkede bu koşullar yoktur.
Türkiye'de devletçilik, 1929 krizi ve yurt içinde yatırım yapacak birikimin bulunmaması gibi zorunlu koşulların ürünüydü.
Soru 9
Atatürk'e göre devletçilik ilkesinin niteliği aşağıdakilerden hangisiyle doğru biçimde açıklanmaktadır?
A) Sovyet sosyalizminden uyarlanan ve devlet mülkiyetini ön plana çıkaran bir ekonomi modeli
B) Osmanlı döneminde uygulanan merkeziyetçi iktisadi anlayışın devamı niteliğinde bir sistem
C) Türkiye'nin özgün koşullarından ve ihtiyaçlarından doğan, milli egemenliğe dayanan bağımsız bir ilke
D) Batı Avrupa devletlerinin karma ekonomi deneyimlerinden doğrudan aktarılan bir uygulama
E) Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Almanya'da gelişen korporatist anlayışın Türkiye uyarlaması
Cevabı göster
Cevap: C) Türkiye'nin özgün koşullarından ve ihtiyaçlarından doğan, milli egemenliğe dayanan bağımsız bir ilke
Atatürk, devletçiliğin herhangi bir yabancı ideolojiden ya da geçmiş dönemden miras kalan bir model olmadığını; Türkiye'nin kendi özel koşullarından ve ihtiyaçlarından doğan, milli egemenliğe dayanan özgün bir uygulama…
Soru 10
Devletçilik ilkesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Devletçilik, halkın temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik yatırımların devlet tarafından yapılmasını öngörür.
B) Devletçilik ilkesi çerçevesinde devlet, ekonomik faaliyetlerin yönlendirilmesinde etkin bir rol üstlenir.
C) Devletçilik, özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin doğrudan ekonomiye müdahalesini meşrulaştırır.
D) Devletçilik, halk için yapılan yatırımların yalnızca özel şirketler aracılığıyla hayata geçirilmesini esas alır.
E) Devletçilik, Türkiye'nin özgün koşullarından doğan ve milli ekonomiyi güçlendirmeyi hedefleyen bir ilkedir.
Cevabı göster
Cevap: D) Devletçilik, halk için yapılan yatırımların yalnızca özel şirketler aracılığıyla hayata geçirilmesini esas alır.
Yanlış olan ifade, halk için yapılan yatırımların yalnızca özel şirketler aracılığıyla gerçekleştirilmesini esas alan ifadedir.
Soru 11
Atatürk ilkelerinin kökenleri değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Cumhuriyetçilik, milliyetçilik ve laiklik gibi ilkeler Fransız Devrimi'nden ilham almıştır.
B) Devletçilik ilkesi, Fransız Devrimi'nden etkilenmiş evrensel bir model olup Türkiye bu modeli doğrudan benimsemiştir.
C) Devletçilik, diğer ilkelerden farklı olarak Türkiye'nin özgün ekonomik koşullarından doğmuştur.
D) Atatürk ilkeleri arasında yalnızca devletçilik, Fransız Devrimi geleneğinin dışında kalan özgün bir nitelik taşır.
E) Halkçılık ilkesi, Fransız Devrimi'nin eşitlik ve halk egemenliği anlayışından etkilenen ilkeler arasında kabul edilir.
Cevabı göster
Cevap: B) Devletçilik ilkesi, Fransız Devrimi'nden etkilenmiş evrensel bir model olup Türkiye bu modeli doğrudan benimsemiştir.
Yanlış olan ifade, devletçiliği Fransız Devrimi'nden etkilenmiş evrensel bir model sayan ve Türkiye'nin bu modeli doğrudan benimsediğini öne süren ifadedir.
Soru 12
Lozan Barış Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılmasının devletçilik ilkesiyle bağlantısı düşünüldüğünde, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
A) Kapitülasyonların kaldırılması dış ticareti serbestleştirerek özel sektörü büyütmüş, böylece devletçiliği bütünüyle geri plana atmıştır.
B) Lozan, yabancı sermayeye tanınan imtiyazları genişleterek devletçi politikaların önünü kapatmıştır.
C) Kapitülasyonların kaldırılması, devletçiliğin doğuşundaki belirleyici tek etken olarak kabul edilir.
D) Lozan Antlaşması iktisadi hükümler içermediğinden devletçi politikalarla ilişkilendirilemez.
E) Kapitülasyonların kaldırılması bağımsızlık ortamı yaratmış ve milli ekonomiyi koruyan devletçi politikaları kolaylaştırmıştır.
Cevabı göster
Cevap: E) Kapitülasyonların kaldırılması bağımsızlık ortamı yaratmış ve milli ekonomiyi koruyan devletçi politikaları kolaylaştırmıştır.
Lozan'da kapitülasyonların kaldırılması yabancı müdahaleyi geriletip tam bağımsız bir milli ekonomi kurmanın zeminini hazırlamış, devletçi politikaların hayata geçirilmesini kolaylaştırmıştır.
Soru 13
Türkiye'de devletçilik ilkesinin benimsenmesinde belirleyici olan temel etkenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) İngiltere ve Fransa'nın liberal ekonomi dayatmalarına karşı çıkılması
B) Sovyet Rusya'nın baskısı ve Türkiye'ye ekonomik yardım önerisi
C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın öngördüğü hedeflerin zorunlu kılması
D) 1929 Dünya Ekonomik Krizi ve Türkiye'de yatırım yapacak özel sermayenin yetersizliği
E) Osmanlı döneminden kalan devlet işletmelerinin modernize edilme ihtiyacı
Cevabı göster
Cevap: D) 1929 Dünya Ekonomik Krizi ve Türkiye'de yatırım yapacak özel sermayenin yetersizliği
1929 Dünya Ekonomik Krizi liberal ekonomi modelinin zaaflarını ortaya koymuş; buna ek olarak Türkiye'de yatırım yapacak özel sermayenin yetersizliği, devletçiliği bir zorunluluk hâline getirmiştir.
Soru 14
Özel sermayenin yetersiz kaldığı ekonomik alanlarda devletin bizzat yatırımcı ve yönlendirici konuma geçmesini öngören iktisadi ilke, Atatürk ilkeleri içinde hangisiyle karşılanmaktadır?
A) Halkçılık
B) İnkılapçılık
C) Milliyetçilik
D) Cumhuriyetçilik
E) Devletçilik
Cevabı göster
Cevap: E) Devletçilik
Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin doğrudan yatırımcı ve yönlendirici konuma geçmesi, devletçilik ilkesinin tanımsal özüdür.
Soru 15
Devletçilik ilkesi, devletin ekonomiye doğrudan yatırımcı ve işletmeci olarak katılmasını esas alır. Buna göre aşağıdaki kuruluşlardan hangisi, devletçilik ilkesinin bir uygulaması olarak değerlendirilemez?
A) Sümerbank
B) Etibank
C) Türkiye İş Bankası
D) Devlet Demir Yolları
E) Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü
Cevabı göster
Cevap: C) Türkiye İş Bankası
Devletçilik, devletin doğrudan iktisadi faaliyetini esas alır.