Çok partili hayat denemeleri (Terakkiperver CF 1924, Serbest CF 1930, Menemen) Soruları

KPSS Tarih · 29 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın programında yer alan ilkeler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Serbest ekonomi, dinî inançlara saygı ve ademimerkeziyet
  2. B) Laiklik, halkçılık ve devlet planlaması
  3. C) Devletçilik, merkeziyetçilik ve çift dereceli seçim
  4. D) Sosyalizm, ulusal sanayileşme ve merkezî planlama
  5. E) Milliyetçilik, askerî yönetim ve sınırlı parlamentarizm
Cevabı göster

Cevap: A) Serbest ekonomi, dinî inançlara saygı ve ademimerkeziyet

TCF programı; serbest ekonomi (liberalizm), 'dinî inançlara saygı', yerinden yönetim (ademimerkeziyet) ve tek dereceli seçim ilkelerini içermekteydi.

Soru 2

İlk muhalefet partisinin 1925'teki kapatılışının gerekçesi ve hukuki temeli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Şeyh Sait ayaklanması üzerine çıkan Takrir-i Sükûn yasasıyla hükümet eliyle kapatma
  2. B) Beklenenin altında oy alması üzerine bakanlar kurulu kararnamesiyle kapatma
  3. C) Meclis genel kurulunda anayasaya aykırı bulunarak oylamayla kapatma
  4. D) Dış kaynaklı mali destek saptanması üzerine yargı kararıyla kapatma
  5. E) Genel başkanının istifası üzerine kurucularca kendiliğinden fesih
Cevabı göster

Cevap: A) Şeyh Sait ayaklanması üzerine çıkan Takrir-i Sükûn yasasıyla hükümet eliyle kapatma

Bu parti, Şeyh Sait ayaklanması üzerine çıkarılan Takrir-i Sükûn yasasıyla hükümet eliyle kapatılmıştır; karar bir meclis oylamasına ya da yargı sürecine değil, bu yasanın verdiği olağanüstü yetkiye dayanmaktadır.

Soru 3

Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu Ali Fethi Okyar, siyasi kariyeri boyunca aşağıdaki devlet görevlerinden hangilerini üstlenmiştir?

  1. A) Paris büyükelçiliği ve başbakanlık
  2. B) İçişleri Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı
  3. C) Maliye Bakanlığı ve Yargıtay başkanlığı
  4. D) Adalet Bakanlığı ve Millet Meclisi başkanlığı
  5. E) Ankara valiliği ve Dışişleri Bakanlığı
Cevabı göster

Cevap: A) Paris büyükelçiliği ve başbakanlık

Ali Fethi Okyar, deneyimli bir devlet adamı olarak siyasi kariyeri boyunca başbakanlık ve Paris büyükelçiliği görevlerinde bulunmuştur.

Soru 4

Aşağıdaki olaylar kronolojik sıraya konulduğunda doğru diziliş hangisidir? I. Menemen Olayı II. Şeyh Sait İsyanı III. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması IV. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması

  1. A) IV → III → II → I
  2. B) II → IV → III → I
  3. C) IV → II → III → I
  4. D) III → IV → II → I
  5. E) II → III → IV → I
Cevabı göster

Cevap: C) IV → II → III → I

TCF 1924'te kurulmuş, Şeyh Sait İsyanı 1925'te patlak vermiş, SCF 1930'da kurulup feshedilmiş, Menemen Olayı ise Aralık 1930'da yaşanmıştır: IV → II → III → I.

Soru 5

Aşağıdaki siyasi partilerden hangisi Atatürk Dönemi'nde kurulmuştur?

  1. A) Demokrat Parti (1946)
  2. B) Millî Kalkınma Partisi (1945)
  3. C) Hürriyet Partisi (1955)
  4. D) Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (1958)
  5. E) Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930)
Cevabı göster

Cevap: E) Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930)

Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930'da, yani Atatürk Dönemi içinde kurulmuştur. Diğer seçeneklerdeki partiler 1945 ve sonrasında, Atatürk'ün vefatından sonra kurulduğundan bu döneme ait değildir.

Soru 6

1930-1946 yılları arasında Türkiye'de çok partili siyasi yaşama izin verilmemesinin temel gerekçesi nedir?

  1. A) Cumhuriyet rejimini ve laikliği koruyup inkılapların yerleşmesini güvence altına almak
  2. B) Siyasi parti kuruluşunu düzenleyen bir yasanın o yıllarda henüz bulunmaması
  3. C) Komşu devletlerin siyasi baskısı ve dış tehdidin giderek yoğunlaşmış olması
  4. D) Ekonomik kalkınmanın ancak tek parti yönetimiyle yürütülebileceği görüşü
  5. E) Halkın çok partili sisteme hazır olmadığını gösteren seçim sonuçlarının varlığı
Cevabı göster

Cevap: A) Cumhuriyet rejimini ve laikliği koruyup inkılapların yerleşmesini güvence altına almak

Bu dönemde çok partili hayata geçilmemesinin temel nedeni; cumhuriyet rejimini ve laik devlet yapısını korumak, ulusal bağımsızlığı güvenceye almak ve inkılapların toplumda sağlam biçimde yerleşmesini sağlamaktır.

Soru 7

Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı'nın Türkiye'deki demokratikleşme süreci açısından doğurduğu ortak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Rejimin tehdit altında olduğunu göstererek muhalefete açılma denemelerinin ertelenmesine yol açmıştır.
  2. B) Cumhuriyet Halk Fırkası'nın tasfiye edilerek tek adam yönetimine geçilmesine zemin hazırlamıştır.
  3. C) Halkın muhalefet partilerine olan desteğini kalıcı biçimde ve belirgin biçimde artırmıştır.
  4. D) Türkiye'nin yabancı devletlerle imzaladığı ittifak anlaşmalarının tümden çökmesine yol açmıştır.
  5. E) Serbest seçimlerin derhal yapılmasını zorunlu kılarak erken bir genel seçime gidilmesini sağlamıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Rejimin tehdit altında olduğunu göstererek muhalefete açılma denemelerinin ertelenmesine yol açmıştır.

Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı, cumhuriyet rejiminin ve laikliğin gerçek tehditlerle karşı karşıya olduğunu göstererek muhalefete açılma denemelerinin zamanının gelmediği inancını pekiştirmiş ve bu adımların…

Soru 8

SCF'nin feshi ile Menemen Olayı arasındaki kronolojik ilişki açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Menemen Olayı SCF'nin feshinden önce yaşanmış ve feshi tetiklemiştir.
  2. B) SCF önce feshedilmiş; Menemen Olayı bu feshin ardından Aralık 1930'da yaşanmıştır.
  3. C) SCF, Menemen Olayı'ndan sonra hükümet kararıyla kapatılmıştır.
  4. D) SCF ile Menemen Olayı eş zamanlı gerçekleşmiş ve birbirini etkilemiştir.
  5. E) Menemen Olayı 1931'de, SCF'nin kapatılması ise 1932'de yaşanmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) SCF önce feshedilmiş; Menemen Olayı bu feshin ardından Aralık 1930'da yaşanmıştır.

SCF, Ali Fethi Okyar tarafından 17 Kasım 1930'da feshedilmiştir; Menemen Olayı ise 23 Aralık 1930'da, yani SCF'nin feshinden yaklaşık bir ay sonra yaşanmıştır.

Soru 9

Adnan Menderes'in siyasi kariyerinin başlangıcıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Cumhuriyet Halk Fırkası'nda milletvekili adayı olarak siyasete girmiştir.
  2. B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer almıştır.
  3. C) Demokrat Parti'nin kuruluşunda başından itibaren yer alarak siyasete atılmıştır.
  4. D) Serbest Cumhuriyet Fırkası üyesi olarak siyasi hayata başlamış ve Aydın il başkanlığı yapmıştır.
  5. E) İzmir Serbest CF kongresine delege sıfatıyla katılmış ancak il başkanlığı görevini üstlenmemiştir.
Cevabı göster

Cevap: D) Serbest Cumhuriyet Fırkası üyesi olarak siyasi hayata başlamış ve Aydın il başkanlığı yapmıştır.

Adnan Menderes, siyasi kariyerine Serbest Cumhuriyet Fırkası bünyesinde başlamış ve Aydın il başkanlığı görevini yürütmüştür.

Soru 10

Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşuna ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Parti, Atatürk'ün isteği ve desteğiyle 12 Ağustos 1930'da Ali Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.
  2. B) Parti, muhalefetin kendiliğinden örgütlenmesi sonucunda 17 Kasım 1930'da kurulmuştur.
  3. C) Parti, İsmet İnönü'nün desteğiyle ekonomik liberalizmi savunmak amacıyla kurulmuştur.
  4. D) Parti, Kâzım Karabekir önderliğinde cumhuriyet rejimine karşı çıkmak için teşkil edilmiştir.
  5. E) Parti, Atatürk tarafından bizzat kurulmuş ve genel başkanlığını Atatürk sürdürmüştür.
Cevabı göster

Cevap: A) Parti, Atatürk'ün isteği ve desteğiyle 12 Ağustos 1930'da Ali Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.

SCF, Atatürk'ün teşviki ve desteğiyle 12 Ağustos 1930'da Ali Fethi Okyar tarafından Türkiye'nin ikinci muhalefet partisi olarak kurulmuştur.

Soru 11

Atatürk Dönemi'nde hükümet kararıyla Takrir-i Sükûn Kanunu uygulanarak kapatılan parti aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Ali Fethi Okyar'ın kurduğu Serbest Cumhuriyet Fırkası
  2. B) Kâzım Karabekir'in genel başkanı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
  3. C) Mustafa Kemal'in genel başkanı Cumhuriyet Halk Fırkası
  4. D) Celal Bayar'ın liderliğindeki Demokrat Parti
  5. E) Nuri Demirağ'ın kurduğu Millî Kalkınma Partisi
Cevabı göster

Cevap: B) Kâzım Karabekir'in genel başkanı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Hükümet tarafından Takrir-i Sükûn Kanunu'na dayanılarak kapatılan parti Kâzım Karabekir'in genel başkanı olduğu Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'dır.

Soru 12

Atatürk Dönemi'nde kurulan muhalefet partilerinin hem kurucu hem de genel başkanı olan isimler kimlerdir?

  1. A) Rauf Orbay ve Ali Fuat Cebesoy
  2. B) İsmet İnönü ve Adnan Menderes
  3. C) Ahmet Ağaoğlu ve Mehmet Emin Yurdakul
  4. D) Refet Bele ve Adnan Adıvar
  5. E) Ali Fethi Okyar ve Kâzım Karabekir
Cevabı göster

Cevap: E) Ali Fethi Okyar ve Kâzım Karabekir

Ali Fethi Okyar SCF'yi kurmuş ve genel başkanlığını üstlenmiş; Kâzım Karabekir ise TCF'yi kurmuş ve genel başkanlığını yürütmüştür.

Soru 13

Menemen Olayı'nın ardından gerçekleştirilen yargılamalar hangi mahkemede görülmüştür?

  1. A) Yargıtay Ceza Dairesi
  2. B) İstiklal Mahkemeleri
  3. C) Divan-ı Harp
  4. D) Danıştay
  5. E) Şura-yı Devlet
Cevabı göster

Cevap: C) Divan-ı Harp

Menemen Olayı'nın ardından bölgede sıkıyönetim (örfi idare) ilan edilmiş ve sanıklar bu kapsamda kurulan bir Divan-ı Harp'te (sıkıyönetim askeri mahkemesi) yargılanmıştır.

Soru 14

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasının ardından kurucu kadronun akıbetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kurucuların tamamı yargılanıp idam edilerek siyaseten tasfiye edilmiştir.
  2. B) Bir bölümü İzmir suikastı davasında yargılanmış, ancak beraat ya da af ile kurtulmuştur.
  3. C) Kurucuların tümü yurt dışına sürülmüş ve hiçbiri ülkeye geri dönememiştir.
  4. D) Kurucular eski görevlerini sürdürmüş, yalnızca partinin adı resmen değiştirilmiştir.
  5. E) Kurucular hiçbir işlem görmeden hemen CHF saflarına yeniden alınmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Bir bölümü İzmir suikastı davasında yargılanmış, ancak beraat ya da af ile kurtulmuştur.

TCF'nin kapatılmasının ardından kurucularından bir bölümü 1926 İzmir suikastı yargılamalarında mahkemeye çıkarılmış; ancak Kâzım Karabekir ve Ali Fuat Cebesoy gibi isimler beraat ederek ya da affedilerek idamdan…

Soru 15

Menemen Olayı'na ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

  1. A) İzmir'in Menemen ilçesinde Derviş Mehmet önderliğinde çıkmış, Asteğmen Kubilay şehit edilmiştir.
  2. B) Ankara'da çıkmış; olayda bir subay değil, görevli bir sivil memur hayatını kaybetmiştir.
  3. C) Bursa'da yaşanmış; Kubilay olayın başladığı şehirden kaçarken hayatını kaybetmiş bir komutandır.
  4. D) Şeyh Sait önderliğinde doğu illerinde başlamış, oradan İzmir yöresine sıçrayan bir ayaklanmadır.
  5. E) İstanbul'da patlak vermiş; ayaklanmada birden fazla genç subayın şehit edildiği bilinmektedir.
Cevabı göster

Cevap: A) İzmir'in Menemen ilçesinde Derviş Mehmet önderliğinde çıkmış, Asteğmen Kubilay şehit edilmiştir.

Menemen Olayı 23 Aralık 1930'da İzmir'in Menemen ilçesinde Derviş Mehmet önderliğindeki isyancıların Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay'ı şehit etmesiyle gerçekleşmiştir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları