Balkan Savaşları (I. ve II., 1912-1913) ve sonuçları Soruları
KPSS Tarih · 14 özgün soru · açıklamalı çözümler
Balkan Savaşları (I. ve II., 1912-1913) ve sonuçları — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Balkan Savaşları (I. ve II., 1912-1913) ve sonuçları konusunda bilmen gereken 14 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Balkan Savaşları'nın ardından imzalanan antlaşmalarla Osmanlı'nın Trakya (batı) sınırı Meriç Nehri olarak belirlenmiştir.
I. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'a bırakılan Edirne, II. Balkan Savaşı sırasında Enver Bey komutasındaki Osmanlı kuvvetlerince 1913'te geri alınmış; bu başarı İttihat ve Terakki'nin prestijini artırmıştır.
Balkan Savaşları'ndaki yenilgiler Osmanlıcılık ideolojisini çökertmiş; Balkan halklarının Osmanlı'ya karşı savaşması Türkçülük (Türk milliyetçiliği) akımının güçlenmesine zemin hazırlamıştır.
Selanik, Balkan Savaşları sonrası Yunanistan'a bırakılmış; bu, Mustafa Kemal'in doğduğu şehrin Osmanlı hâkimiyetinden çıkması anlamına gelmiştir.
Balkan Savaşları sonrası imzalanan antlaşmalar: I. Balkan Savaşı'nı Londra Antlaşması (1913) bitirmiş; II. Balkan Savaşı sonrası Bükreş (Balkan devletleri arası), İstanbul (Osmanlı-Bulgaristan) ve Atina (Osmanlı-Yunanistan) antlaşmaları imzalanmıştır.
Balkan Savaşları sonucunda Rumeli'de yaşayan Türkler büyük çaplı bir göçle Anadolu'ya gelmiş; bu durum Anadolu nüfusunu artırmış ve nüfusu homojenleştirerek ulus-devlet inşasını hızlandırmıştır.
I. Balkan Savaşı'nda (Ekim 1912) Osmanlı'ya karşı Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ'dan oluşan Balkan İttifakı saldırmıştır.
Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı, Rumeli topraklarının büyük bölümünü (yaklaşık %80'ini) yitirmiş; Makedonya, Selanik, Batı Trakya ve Ege Adalarını kaybederek Avrupa'daki varlığını fiilen sona erdirmiştir.
I. Balkan Savaşı'nın kaybedilmesinin yarattığı bunalım ortamında 1913 Bab-ı Âli Baskını ile İttihat ve Terakki Cemiyeti fiilen tek parti iktidarını ele geçirmiştir.
Hüseyin Rauf Orbay, 1912-1913 Balkan Savaşları'nda Hamidiye gemisiyle kazandığı başarılar nedeniyle 'Hamidiye Kahramanı' unvanını almıştır.
Balkan Savaşları sonrasında bölgede kalan Türkler (özellikle Batı Trakya ve Makedonya'dakiler) azınlık statüsüne düşmüştür.
I. Balkan Savaşı sonunda, Avusturya ve İtalya'nın baskısıyla (Sırbistan veya Yunanistan'a katılmasını engellemek için) Arnavutluk 1912'de bağımsızlığını ilan etmiştir.
Balkan Savaşları'nın nedenleri arasında Rusya'nın Panslavizm politikasıyla Balkan milletlerini kışkırtması, Balkan milliyetçiliği ve Osmanlı'yı Balkanlardan çıkarma hedefi yer alır.
İtalya'nın Trablusgarp'ı işgali Osmanlı ordusunu o cephede meşgul ederek Balkan Savaşları'nın patlak vermesine zemin hazırlamış; Osmanlı yorgun ve hazırlıksız bir orduyla savaşa girmiştir.
Örnek Sorular
Soru 1
Balkan Savaşları'nda Balkan halklarının Osmanlı'ya karşı birleşerek savaşması, aşağıdaki ideolojik dönüşümlerden hangisine doğrudan zemin hazırlamıştır?
A) Türkçülük akımının güçlenerek öne çıkması
B) Osmanlıcılık akımının güçlenerek imparatorluğu bir arada tutması
C) Batıcılık düşüncesinin Osmanlı aydınları arasında zayıflaması
D) İslamcılık akımının bütün siyasi çevrelerce benimsenmesi
E) Panslavizm akımının Osmanlı toplumunda taraftar kazanması
Cevabı göster
Cevap: A) Türkçülük akımının güçlenerek öne çıkması
Balkan milletlerinin Osmanlı'ya karşı ortak cephe oluşturması, Osmanlıcılık ideolojisinin çöküşünü hızlandırmış ve Türk kimliğini öne çıkaran Türkçülük akımının güçlenmesine yol açmıştır.
Soru 2
Balkan Savaşları sonucunda Yunanistan'a bırakılan Selanik şehri, hangi tarihi kişiyle özdeşleşen doğum yeri olması nedeniyle Osmanlı kamuoyunda özel bir önem taşımaktaydı?
A) Enver Paşa
B) Mustafa Kemal
C) Kâzım Karabekir
D) Talat Paşa
E) Rauf Orbay
Cevabı göster
Cevap: B) Mustafa Kemal
Selanik, Mustafa Kemal'in doğduğu şehirdir. Balkan Savaşları sonrasında Yunanistan'a bırakılmasıyla Osmanlı hâkimiyetinden çıkmıştır.
Soru 3
Balkan Savaşları'nın ardından Rumeli Türklerinin Anadolu'ya kitlesel göçünün en önemli uzun vadeli demografik ve siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı'nın Balkan devletleriyle nüfus mübadelesi anlaşmaları yapması
B) Anadolu'da farklı etnik grupların çoğalmasıyla çok kültürlü bir yapının oluşması
C) Anadolu nüfusunun homojenleşmesi ve ulus-devlet inşasının hızlanması
D) Rumeli Türklerinin Balkanlar'da azınlık statüsünü koruyarak çift vatandaşlık hakkı kazanması
E) Osmanlı'nın Balkanlar'daki toprak taleplerini yeniden gündeme getirmesi
Cevabı göster
Cevap: C) Anadolu nüfusunun homojenleşmesi ve ulus-devlet inşasının hızlanması
Rumeli Türklerinin Anadolu'ya göçü Anadolu nüfusunu artırmış ve etnik/dinî açıdan homojenleştirerek Türk ulus-devletinin kurulmasını kolaylaştıran demografik zemini hazırlamıştır.
Soru 4
Balkan Savaşları'nın ardından imzalanan antlaşmalar, Osmanlı Devleti'nin Trakya'daki batı sınırını hangi doğal coğrafi engel üzerinden çizmiştir?
A) Tunca Nehri
B) Ergene Nehri
C) Arda Nehri
D) Meriç Nehri
E) Vardar Nehri
Cevabı göster
Cevap: D) Meriç Nehri
Balkan Savaşları sonrasında imzalanan antlaşmalarla Osmanlı'nın Trakya'daki batı sınırı Meriç Nehri olarak belirlendi; bu sınır bugün de Türkiye-Yunanistan sınırının önemli bir bölümünü oluşturur.
Soru 5
I. Balkan Savaşı sürecinde Arnavutluk'un 1912'de bağımsızlığını ilan etmesinde hangi iki büyük devletin diplomatik baskısı belirleyici rol oynamıştır?
A) Rusya ve Fransa
B) İngiltere ve Almanya
C) İngiltere ve Rusya
D) Almanya ve Avusturya
E) Avusturya ve İtalya
Cevabı göster
Cevap: E) Avusturya ve İtalya
Avusturya, Arnavutluk'un Sırbistan'a; İtalya ise Yunanistan'a katılmasını önlemek amacıyla Arnavutluk'un bağımsızlığını destekledi. Bu iki devletin baskısıyla Arnavutluk 1912'de bağımsızlığını ilan etti.
Soru 6
II. Balkan Savaşı sürecinde Osmanlı kuvvetlerinin Edirne'yi Bulgaristan'dan geri alması hangi isme büyük siyasi prestij kazandırmış ve İttihat ve Terakki'yi güçlendirmiştir?
A) Enver Bey
B) Rauf Orbay
C) Talat Bey
D) Mustafa Kemal
E) Cemal Paşa
Cevabı göster
Cevap: A) Enver Bey
Edirne 1913'te Enver Bey komutasındaki Osmanlı birlikleri tarafından Bulgarlardan geri alındı; bu zafer Enver Bey'i ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni popüler kıldı.
Soru 7
Ekim 1912'de Osmanlı Devleti'ne karşı I. Balkan Savaşı'nı başlatan ittifak aşağıdaki devletlerden hangisini KAPSAMAZ?
A) Bulgaristan
B) Romanya
C) Karadağ
D) Sırbistan
E) Yunanistan
Cevabı göster
Cevap: B) Romanya
I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı'ya karşı Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ'dan oluşan Balkan İttifakı savaşmıştır. Romanya bu ittifakın üyesi değildi; II. Balkan Savaşı'nda ise Bulgaristan'a karşı savaşa…
Soru 8
Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki toprak durumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Osmanlı, Rumeli topraklarının küçük bir bölümünü kaybetmiş; Makedonya ile Selanik'i elinde tutmuştur.
B) Osmanlı, Ege Adaları'nı yitirmiş ancak Batı Trakya'yı koruyabilmiştir.
C) Osmanlı, Rumeli topraklarının yaklaşık %80'ini yitirerek Avrupa'daki varlığını fiilen sona erdirmiştir.
D) Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı, Doğu Trakya da dâhil olmak üzere Avrupa topraklarından çekilmiştir.
E) Makedonya ile Batı Trakya Osmanlı'da kalmış; Selanik ve Ege Adaları ise kaybedilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: C) Osmanlı, Rumeli topraklarının yaklaşık %80'ini yitirerek Avrupa'daki varlığını fiilen sona erdirmiştir.
Balkan Savaşları'nın ardından Osmanlı, Rumeli'nin yaklaşık %80'ini kaybetti; Makedonya, Selanik, Batı Trakya ve Ege Adaları elden çıktı.
Soru 9
1913 Bab-ı Âli Baskını'nın hangi siyasi koşullarda yapıldığı ve nasıl bir tabloya yol açtığı aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde açıklanmıştır?
A) Balkan Savaşları'ndaki zaferden doğan güven ortamında İttihat ve Terakki çok partili seçim sistemine geçişi hızlandırmıştır.
B) II. Meşrutiyet'in ilanından doğan iktidar boşluğunda çeşitli askeri gruplar hükümet binasını basarak Sultan'ı tahttan indirmiştir.
C) I. Balkan Savaşı'nın yenilgiyle sonuçlandığı bunalım ortamında İttihat ve Terakki fiilen tek parti iktidarını ele geçirmiştir.
D) Osmanlı-Rus Savaşı'nın yarattığı krizde milliyetçi subaylar hükümeti ele geçirip Rusya ile barış görüşmesi başlatmıştır.
E) Trablusgarp yenilgisinin hemen ardından İttihat ve Terakki orduyu dağıtarak sivil bir diktatörlük kurmuştur.
Cevabı göster
Cevap: C) I. Balkan Savaşı'nın yenilgiyle sonuçlandığı bunalım ortamında İttihat ve Terakki fiilen tek parti iktidarını ele geçirmiştir.
Bab-ı Âli Baskını, I. Balkan Savaşı yenilgisinin yarattığı siyasi bunalım ortamında İttihat ve Terakki tarafından gerçekleştirilmiş; bu darbeyle cemiyet tek parti iktidarını fiilen ele geçirmiştir.
Soru 10
Balkan Savaşları'nın ardından Batı Trakya ve Makedonya'da yaşayan Türklerin hukuki ve toplumsal konumundaki en belirgin değişiklik nedir?
A) Bu bölgelerdeki Türkler Osmanlı ile ittifak kuran yerel yönetimlerin güvencesi altına girmiştir.
B) Bu bölgelerdeki Türkler bağımsız özerk bölgeler oluşturarak kendi yönetimlerini sürdürmüştür.
C) Batı Trakya ve Makedonya'daki Türklerin tamamı Anadolu'ya göç etmek zorunda kalmıştır.
D) Söz konusu Türkler bulundukları devletlerde azınlık statüsüne düşmüştür.
E) Makedonya ve Batı Trakya Türkleri ile bölge devletleri arasında nüfus mübadelesi derhal uygulanmıştır.
Cevabı göster
Cevap: D) Söz konusu Türkler bulundukları devletlerde azınlık statüsüne düşmüştür.
Balkan Savaşları sonrasında Batı Trakya ve Makedonya'da kalan Türkler, yeni oluşan devletlerin sınırları içinde azınlık statüsüne düştü.
Soru 11
Balkan Savaşları sırasında Hamidiye gemisiyle elde ettiği başarılar sayesinde 'Hamidiye Kahramanı' unvanıyla tanınan deniz subayı kimdir?
A) Enver Bey
B) Mustafa Kemal
C) Cemal Paşa
D) Talat Bey
E) Rauf Orbay
Cevabı göster
Cevap: E) Rauf Orbay
Hüseyin Rauf Orbay, Balkan Savaşları'nda Hamidiye gemisini başarıyla sevk ve idare etmesiyle 'Hamidiye Kahramanı' unvanını almıştır.
Soru 12
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Balkan Savaşları sonrasında imzalanan antlaşmalar hakkında yanlıştır?
A) I. Balkan Savaşı 1913'te Londra Antlaşması ile sona ermiştir.
B) II. Balkan Savaşı sonrasında Balkan devletleri arasındaki toprak paylaşımı Bükreş Antlaşması ile düzenlenmiştir.
C) Osmanlı ile Yunanistan arasındaki sorunlar Atina Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur.
D) Bükreş Antlaşması, Osmanlı ile Bulgaristan arasında imzalanmıştır.
E) Osmanlı-Bulgaristan anlaşmazlıkları İstanbul Antlaşması çerçevesinde karara bağlanmıştır.
Cevabı göster
Cevap: D) Bükreş Antlaşması, Osmanlı ile Bulgaristan arasında imzalanmıştır.
Bükreş Antlaşması Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı bir antlaşmadır, Osmanlı-Bulgaristan ikili antlaşması değildir. Osmanlı ile Bulgaristan arasında İstanbul Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 13
İtalya'nın Trablusgarp işgalinin Balkan Savaşları'nın çıkışına nasıl bir katkısı olmuştur?
A) Trablusgarp savaşı Osmanlı ordusunu güneyde meşgul etmiş; ordu Balkan cephesine yorgun ve hazırlıksız girmek zorunda kalmıştır.
B) İtalya, Balkan İttifakı'na katılarak Osmanlı'ya karşı doğrudan savaş açmıştır.
C) İtalya'nın Trablusgarp'ı işgal etmesi Rusya'nın Balkan siyasetinden çekilmesine neden olmuş ve ittifak çözülmüştür.
D) Trablusgarp'taki zafer Osmanlı ordusunun moralini yükseltmiş ve Balkan cephesinde üstünlük sağlamıştır.
E) İtalya'nın işgali Balkan devletlerini korkutmuş; bu devletler Osmanlı ile ittifak kurarak İtalya'ya karşı birleşmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) Trablusgarp savaşı Osmanlı ordusunu güneyde meşgul etmiş; ordu Balkan cephesine yorgun ve hazırlıksız girmek zorunda kalmıştır.
İtalya'nın Trablusgarp işgali Osmanlı ordusunu Afrika cephesinde meşgul etti; kuvvetler iki cepheye bölündüğünden Osmanlı, Balkan Savaşları'na yorgun ve hazırlıksız bir orduyla girdi, bu da yenilgiyi kolaylaştırdı.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Balkan Savaşları'nın patlak vermesine zemin hazırlayan nedenler arasında sayılır?
A) Osmanlı'nın Rusya'ya toprak tavizleri vererek Balkan devletlerini rahatsız etmesi
B) Rusya'nın Panslavizm politikasıyla Balkan milletlerini Osmanlı'ya karşı kışkırtması
C) İngiltere'nin Balkan devletlerine Osmanlı'ya saldırmaları için mali destek sağlaması
D) Fransa'nın Balkan ittifakını kuran antlaşmalara arabuluculuk etmesi
E) Almanya'nın Osmanlı'ya karşı Balkan devletleriyle gizli ittifak kurması
Cevabı göster
Cevap: B) Rusya'nın Panslavizm politikasıyla Balkan milletlerini Osmanlı'ya karşı kışkırtması
Rusya'nın Panslavizm politikası çerçevesinde Balkan milletlerini Osmanlı'ya karşı kışkırtması, Balkan milliyetçiliği ve Osmanlı'yı Balkanlardan çıkarma hedefi Balkan Savaşları'nın başlıca nedenleri arasında yer alır.