Askeri müdahaleler ve anayasalar (27 Mayıs 1960/1961, 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980/1982) Soruları

KPSS Tarih · 17 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

1980-1983 yılları arasındaki askeri yönetim dönemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu bu dönemde yeniden yapılandırılarak faaliyetlerini sürdürmüştür.
  2. B) Siyasi partiler kapatılmamış, mevcut hâlleriyle siyasi faaliyetlerine devam etmiştir.
  3. C) Bu dönemde siyasi istikrarı sağlamak amacıyla geniş kapsamlı bir genel af ilan edilmiştir.
  4. D) Seçimlere giren siyasetçilere hiçbir kısıtlama getirilmemiş, seçim süreçleri askıya alınmamıştır.
  5. E) Tutuklama ve işten çıkarmalar yaşanmamış, yürütmenin yetkileri belirgin biçimde daraltılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu bu dönemde yeniden yapılandırılarak faaliyetlerini sürdürmüştür.

1980-1983 askeri yönetim döneminde siyasi partiler kapatılmış, genel af ilan edilmemiş, çok sayıda tutuklama ve işten çıkarma yaşanmış, seçime giren siyasetçiler görevden uzaklaştırılmıştır.

Soru 2

27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Yassıada'da yargılanan Demokrat Parti yöneticilerinden hangisi, yaşlılığı gerekçesiyle idam cezasından muaf tutulmuştur?

  1. A) Adnan Menderes
  2. B) Celal Bayar
  3. C) Fatin Rüştü Zorlu
  4. D) Hasan Polatkan
  5. E) Refik Şevket İnce
Cevabı göster

Cevap: B) Celal Bayar

Yassıada Mahkemeleri'nde Başbakan Adnan Menderes, Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu idam edilmiş; Cumhurbaşkanı Celal Bayar ise ileri yaşı nedeniyle bu cezadan muaf tutulmuştur.

Soru 3

12 Eylül 1980 yönetimi, müdahalesini 'demokratik düzene yeniden işlerlik kazandırma' amacıyla gerekçelendirmiştir. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi, bu gerekçeyle bağdaştırılabilecek ve sivil yönetime dönüşü hazırlayan bir adım niteliği taşır?

  1. A) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin temelli feshedilmesi
  2. B) Yürürlükteki 1961 Anayasası'nın tümüyle yürürlükten kaldırılması
  3. C) Faaliyet gösteren bütün partilerin kapatılması
  4. D) Ertelenen genel seçimlerin birkaç yıl sonra yeniden yapılması
  5. E) Sivil mahkemelerin yetkilerinin süresiz askıya alınması
Cevabı göster

Cevap: D) Ertelenen genel seçimlerin birkaç yıl sonra yeniden yapılması

Ertelenen genel seçimlerin birkaç yıl sonra (1983'te) yeniden yapılması, sivil yönetime dönüşü hazırlayan ve 'demokratik düzene yeniden işlerlik kazandırma' gerekçesiyle bağdaştırılabilen bir adımdır; nitekim 1983'te…

Soru 4

12 Eylül 1980 darbesi koşullarında hazırlanan 1982 Anayasası en çok hangi yönüyle eleştirilmiştir?

  1. A) Parlamenter sistem yerine başkanlık sistemini benimsemesiyle
  2. B) Meclis denetimi dışında bir kurucu meclisçe oylamasız kabul edilmesiyle
  3. C) Cumhurbaşkanlığı makamını kaldırıp yetkileri Başbakanlıkta toplamasıyla
  4. D) Uluslararası insan hakları sözleşmelerini iç hukuktan üstün tutmasıyla
  5. E) Demokratik meşruiyetten yoksun ortamda hazırlanıp hakları daraltmasıyla
Cevabı göster

Cevap: E) Demokratik meşruiyetten yoksun ortamda hazırlanıp hakları daraltmasıyla

1982 Anayasası, AP ve CHP gibi partilerin kapatıldığı, TBMM'nin dağıtıldığı ve seçimlerin durdurulduğu darbe ortamında hazırlanmıştır; bu meşruiyet zaafı, anayasanın bireysel hak ve özgürlükleri daraltan niteliğiyle…

Soru 5

Türkiye'nin üçüncü cumhurbaşkanı olan ve 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında Yassıada'da yargılanan siyasetçi kimdir?

  1. A) Celal Bayar
  2. B) Fatin Rüştü Zorlu
  3. C) Adnan Menderes
  4. D) Hasan Polatkan
  5. E) Refik Şevket İnce
Cevabı göster

Cevap: A) Celal Bayar

Celal Bayar, 1950-1960 yılları arasında görev yapan Türkiye'nin üçüncü cumhurbaşkanıdır; 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Yassıada Mahkemeleri'nde yargılanmıştır.

Soru 6

27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından Türkiye Cumhurbaşkanlığı görevini üstlenen ve 4. Cumhurbaşkanı olarak 1966'ya kadar bu makamda kalan kişi kimdir?

  1. A) Fahri Korutürk
  2. B) Cemal Gürsel
  3. C) Kenan Evren
  4. D) Alparslan Türkeş
  5. E) Cevdet Sunay
Cevabı göster

Cevap: B) Cemal Gürsel

27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Milli Birlik Komitesi'nin başına geçen Cemal Gürsel, Türkiye'nin 4. Cumhurbaşkanı olarak 1960-1966 yılları arasında görev yapmıştır.

Soru 7

12 Mart 1971 askeri muhtırası doğrudan hangi sonucu doğurmuştur?

  1. A) Süleyman Demirel'in cumhurbaşkanlığına geçmesi ve yeni bir hükümetin göreve başlaması
  2. B) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin feshedilerek ara seçimlere gidilmesi
  3. C) Süleyman Demirel'in istifası üzerine Nihat Erim'in başbakanlığa getirilmesi
  4. D) Bülent Ecevit hükümetinin göreve başlaması ve erken seçim kararı alınması
  5. E) Anayasanın askıya alınarak tüm siyasi faaliyetlerin yasaklanması
Cevabı göster

Cevap: C) Süleyman Demirel'in istifası üzerine Nihat Erim'in başbakanlığa getirilmesi

12 Mart 1971 muhtırasıyla TSK, Demirel hükümetini istifaya zorlamıştır; Demirel istifa etmiş ve yerine Nihat Erim başbakan olmuştur.

Soru 8

27 Mayıs 1960 darbesiyle iktidardan uzaklaştırılan ve ardından kapatılan Demokrat Parti'nin siyasi mirasını devralan parti olarak kurulan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Cumhuriyet Halk Partisi
  2. B) Milli Selamet Partisi
  3. C) Doğru Yol Partisi
  4. D) Milliyetçi Hareket Partisi
  5. E) Adalet Partisi
Cevabı göster

Cevap: E) Adalet Partisi

27 Mayıs 1960 darbesiyle Millî Birlik Komitesi DP'yi iktidardan uzaklaştırmış; DP kapatıldıktan sonra DP seçmeninin ve lider kadrosunun bir bölümü Adalet Partisi çatısı altında bir araya gelmiştir.

Soru 9

12 Eylül 1980 askeri darbesine ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Darbe, Kenan Evren komutasında 'Bayrak Harekâtı' adıyla yapılmış; ardından 1982 Anayasası hazırlanmıştır.
  2. B) Darbenin ardından 1961 Anayasası hazırlanmış ve 1983'te Bülent Ecevit iktidara gelmiştir.
  3. C) Darbe girişimi önce başarısız olmuş, ancak ikinci girişimde yönetim ele geçirilmiştir.
  4. D) Darbe sonrasındaki 1983 seçimini Süleyman Demirel ve Adalet Partisi kazanmıştır.
  5. E) Darbe, Cemal Gürsel komutasında 'Özgürlük Harekâtı' adıyla gerçekleştirilmiştir.
Cevabı göster

Cevap: A) Darbe, Kenan Evren komutasında 'Bayrak Harekâtı' adıyla yapılmış; ardından 1982 Anayasası hazırlanmıştır.

12 Eylül 1980 darbesi Kenan Evren liderliğinde 'Bayrak Harekâtı' adıyla yapılmıştır; darbe sonrasında 1982 Anayasası hazırlanmış ve 1983 seçimini Turgut Özal'ın Anavatan Partisi kazanmıştır.

Soru 10

12 Eylül 1980 sonrası döneme ait kurumsal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) 24 Ocak Kararları'nın ilan edilmesi
  2. B) Yükseköğretim Kurulu'nun kurulması
  3. C) Devlet Planlama Teşkilatı'nın oluşturulması
  4. D) Cumhuriyet Senatosu'nun kurulması
  5. E) NATO'ya üyelik başvurusunun yapılması
Cevabı göster

Cevap: B) Yükseköğretim Kurulu'nun kurulması

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 12 Eylül 1980 darbesinin ardından 1981 yılında kurulmuştur.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki başlıca askeri müdahaleler arasında yer almaz?

  1. A) 27 Mayıs 1960 askeri darbesi
  2. B) 12 Mart 1971 askeri muhtırası
  3. C) 14 Ekim 1973 askeri müdahalesi
  4. D) 12 Eylül 1980 askeri darbesi
  5. E) 28 Şubat 1997 postmodern darbesi
Cevabı göster

Cevap: C) 14 Ekim 1973 askeri müdahalesi

Türkiye'deki başlıca askeri müdahaleler 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980, 28 Şubat 1997 ve 15 Temmuz 2016'dır. '14 Ekim 1973 müdahalesi' tarihsel olarak var olmadığından yanıt o seçenektir.

Soru 12

Türkiye'de Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu'ndan oluşan iki meclisli yasama sistemini hangi anayasa getirmiş ve bu sistem ne kadar süre yürürlükte kalmıştır?

  1. A) 1924 Anayasası; 1946'ya kadar yürürlükte kalmıştır.
  2. B) 1961 Anayasası; 1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesine kadar yaklaşık 21 yıl sürmüştür.
  3. C) 1982 Anayasası; 2001 anayasa değişikliklerine kadar yürürlükte kalmıştır.
  4. D) 1961 Anayasası; yalnızca 1971 muhtırasına kadar kısa bir dönem uygulanmıştır.
  5. E) 1946'da çıkarılan anayasa değişikliği; 1960 darbesine kadar yürürlükte kalmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) 1961 Anayasası; 1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesine kadar yaklaşık 21 yıl sürmüştür.

1961 Anayasası ile halk oylamasıyla kabul edilen iki meclisli (Millet Meclisi + Cumhuriyet Senatosu) sistem, 1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesiyle sona ermiş, yaklaşık 21 yıl boyunca uygulanmıştır.

Soru 13

1960, 1971 ve 1980 askeri müdahalelerinin TBMM'ye etkileri karşılaştırıldığında, 1971 muhtırasını diğerlerinden ayıran temel özellik nedir?

  1. A) 1971'de de TBMM kapatılmış ve seçimler uzun süre ertelenmiştir.
  2. B) 1971 muhtırası TBMM'yi etkilemeyip cumhurbaşkanlığı değişikliğine yol açmıştır.
  3. C) 1971'de TBMM kapatılmamış; hükümetin istifaya zorlanmasıyla parlamenter sistem işlevsiz kılınmıştır.
  4. D) 1971 muhtırası Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla geçersiz sayıldığından TBMM üzerinde etkili olmamıştır.
  5. E) 1971'de meclis dağıtılmayıp milletvekilleri toplu biçimde görevden uzaklaştırılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: C) 1971'de TBMM kapatılmamış; hükümetin istifaya zorlanmasıyla parlamenter sistem işlevsiz kılınmıştır.

1960 ve 1980'de TBMM kapatılırken, 1971 muhtırasında meclis kapatılmamış; ancak Demirel hükümeti istifaya zorlanmış ve parlamenter sistem fiilen işlevsiz hâle getirilmiştir.

Soru 14

12 Eylül 1980 darbesinin Türkiye'nin Avrupa Topluluğu (AET) ile ilişkilerine doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

  1. A) Topluluk, Türkiye ile ortaklık ilişkilerini fiilen askıya almış ve ikili ilişkiler uzun süre durmuştur.
  2. B) Türkiye AET'den ihraç edilmiş ve mevcut gümrük düzenlemesi tek taraflı iptal edilmiştir.
  3. C) AET ekonomik yaptırım uygulayarak Ankara Anlaşması'nı resmen feshetmiştir.
  4. D) Türkiye kendi isteğiyle AET'den çekilmiş, bağımsız dış ticaret politikasına yönelmiştir.
  5. E) NATO üzerinden gelen Batı baskısıyla AET üyelik müzakereleri belirgin biçimde hızlandırılmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Topluluk, Türkiye ile ortaklık ilişkilerini fiilen askıya almış ve ikili ilişkiler uzun süre durmuştur.

12 Eylül 1980 darbesi sonrasında Avrupa Topluluğu, Türkiye ile yürüttüğü ortaklık (Ankara Anlaşması) ilişkilerini fiilen askıya almış, mali yardımı dondurmuş ve ikili ilişkiler uzun süre durma noktasına gelmiştir; ihraç…

Soru 15

12 Eylül 1980 darbecilerinin ileri sürdüğü 'demokratik düzeni yeniden tesis etme' gerekçesiyle açıkça çelişen uygulama hangisidir?

  1. A) Parlamentonun feshedilmesi ve siyasi partilerin kapatılması
  2. B) Yurt dışı seyahat kısıtlamalarının getirilmesi
  3. C) Sıkıyönetim kapsamında sokağa çıkma yasağının ilan edilmesi
  4. D) Yükseköğretim kurumlarında disiplin tedbirlerinin alınması
  5. E) Güvenlik güçlerine ek yetkiler tanınarak silahlı grupların dağıtılması
Cevabı göster

Cevap: A) Parlamentonun feshedilmesi ve siyasi partilerin kapatılması

Demokratik düzeni yeniden kurmayı amaçladığını söyleyen bir yönetimin parlamentoyu feshetmesi ve partileri kapatması, anayasal demokratik düzenin ta kendisini ortadan kaldırmaktadır; bu nedenle ileri sürülen gerekçeyle…

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Tarih dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Tarih konuları