Anadolu Selçuklu kültür ve medeniyeti (kervansaraylar, devlet sigortacılığı, medreseler, Mevlâna) Soruları

KPSS Tarih · 18 özgün soru · açıklamalı çözümler

Anadolu Selçuklu kültür ve medeniyeti (kervansaraylar, devlet sigortacılığı, medreseler, Mevlâna) — Konu Özeti

KPSS Tarih kapsamında Anadolu Selçuklu kültür ve medeniyeti (kervansaraylar, devlet sigortacılığı, medreseler, Mevlâna) konusunda bilmen gereken 7 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Türkler tarafından kurulan medreselerin siyasi-dini amaç taşıdığına kanıt olarak aşağıdakilerden hangisi öne sürülebilir?

  1. A) Medreselerin yalnızca tıp ve matematik gibi pozitif bilimleri öğretmesi
  2. B) Medreselerin Batıni faaliyetlere karşı toplumu bilinçlendirme işlevi üstlenmesi
  3. C) Medreselerde eğitim dilinin Türkçe olarak belirlenmesi
  4. D) Medreselerin ticaret yolları üzerinde kurulan kervansaraylarla birlikte işletilmesi
  5. E) Medreselerin devlet sigortacılığı kapsamında tüccarlara hizmet vermesi
Cevabı göster

Cevap: B) Medreselerin Batıni faaliyetlere karşı toplumu bilinçlendirme işlevi üstlenmesi

Medreselerin Batıni akımlara karşı toplumu bilinçlendirme işlevini üstlenmesi, bu kurumların yalnızca eğitim değil siyasi-dini amaç taşıdığını ortaya koymaktadır.

Soru 2

Anadolu'daki ilk medreseler arasında sayılan Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri hangi Türk beyliğinin döneminde inşa edilmiştir?

  1. A) Danişmendliler
  2. B) Artuklular
  3. C) Anadolu Selçukluları
  4. D) Karamanoğulları
  5. E) Saltuklular
Cevabı göster

Cevap: A) Danişmendliler

Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri Danişmendliler dönemine aittir; Anadolu Selçuklularının ilk medresesi ise Kocahasan Medresesi'dir.

Soru 3

Anadolu Selçuklu döneminde medreseler ile kervansaraylar karşılaştırıldığında bu iki kurumun işlevsel ayrımını doğru biçimde ortaya koyan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Her iki kurum da ekonomik amaçlıdır; medreseler ilim ticaretini, kervansaraylar mal ticaretini desteklemiştir.
  2. B) Medreseler Batıni akımlara karşı toplumu bilinçlendirmiş, kervansaraylar tüccarların konaklamasına hizmet etmiştir.
  3. C) Kervansaraylar dini eğitim veren kurumlar olarak işlev görmüş, medreseler ise tüccarların güvenliğini sağlamıştır.
  4. D) İki kurum da tasavvuf felsefesinin yayılmasına katkı sağlamak amacıyla inşa edilmiştir.
  5. E) Medreseler Danişmendliler tarafından kurulmuş, kervansaraylar ise Batıni faaliyetlere karşı bir savunma aracı olmuştur.
Cevabı göster

Cevap: B) Medreseler Batıni akımlara karşı toplumu bilinçlendirmiş, kervansaraylar tüccarların konaklamasına hizmet etmiştir.

Medreseler Batıni akımlara karşı toplumu bilinçlendiren siyasi-dini bir işlev üstlenmiş; kervansaraylar ise ticaret yollarında konaklama ve güvenlik hizmeti sunmuştur.

Soru 4

Aşağıdakilerin hangisinde Mevlâna Celâleddin Rumi hakkında yanlış bir bilgi verilmiştir?

  1. A) Anadolu Selçuklu döneminde Konya'da yaşamıştır.
  2. B) Temel eseri Mesnevi, Farsça ağırlıklı bir dille kaleme alınmıştır.
  3. C) Eserlerini ağırlıklı olarak öz Türkçe ile yazmış ve halka hitap etmiştir.
  4. D) Mevlevilik tarikatının kurucusu olarak kabul edilir.
  5. E) Mesnevi, dünya edebiyatının önemli başyapıtları arasında gösterilmektedir.
Cevabı göster

Cevap: C) Eserlerini ağırlıklı olarak öz Türkçe ile yazmış ve halka hitap etmiştir.

Mevlâna, eserlerini Farsça ağırlıklı bir dille kaleme almıştır; öz Türkçe ile yazıp halka hitap etmek ise Yunus Emre'nin özelliğidir. Bu nedenle Mevlâna'nın eserlerini öz Türkçe ile yazdığını söyleyen ifade yanlıştır.

Soru 5

Anadolu Selçuklularının ilk medresesi olarak kayıtlara geçen eğitim kurumunun adı nedir?

  1. A) Yağıbasan Medresesi
  2. B) Niksar Medresesi
  3. C) Tokat Medresesi
  4. D) Kocahasan Medresesi
  5. E) Karatay Medresesi
Cevabı göster

Cevap: D) Kocahasan Medresesi

Anadolu Selçuklularının ilk medresesi Kocahasan Medresesi'dir. Yağıbasan, Niksar ve Tokat medreseleri Danişmendliler dönemine aittir.

Soru 6

Yunus Emre'nin 'Risaletü'n-Nushiyye' adlı eserinin dili ve üslubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Halk diliyle, sade ve öz Türkçe ile yazılmış tasavvufi bir eserdir.
  2. B) Arapça-Farsça ağırlıklı, ağdalı bir dille kaleme alınmış didaktik bir eserdir.
  3. C) Tamamen Farsça yazılmış olup yalnızca saray çevresine hitap etmiştir.
  4. D) Mevlevilik tarikatının temel öğretilerini Farsça olarak aktaran bir eserdir.
  5. E) Büyük Selçuklu coğrafyasında Arapça olarak yazılmış bir fıkıh eseridir.
Cevabı göster

Cevap: A) Halk diliyle, sade ve öz Türkçe ile yazılmış tasavvufi bir eserdir.

Yunus Emre, halk diliyle tasavvuf şiirleri yazmıştır; 'Risaletü'n-Nushiyye' de sade, öz Türkçe ile kaleme alınmıştır; Arapça veya Farsça ağırlıklı değildir.

Soru 7

Anadolu Selçuklu döneminin kurumları işlevleri açısından karşılaştırıldığında, kervansarayları diğer yapılardan ayıran temel özellik bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Eğitim vererek ve Batıni akımlara karşı halkı bilinçlendirerek siyasi-dini bir işlev üstlenmiştir.
  2. B) Ticaret yolları üzerinde tüccarların güvenle konaklamasını sağlayan tesisler olarak işlev görmüştür.
  3. C) Tasavvuf erbabının zikir ve eğitim faaliyetlerini yürüttüğü mekânlar olarak kullanılmıştır.
  4. D) Önemli kişiler için inşa edilen anıt mezar niteliğindeki yapılardır.
  5. E) Yalnızca Danişmendliler döneminde kurulan ilk eğitim kurumlarıdır.
Cevabı göster

Cevap: B) Ticaret yolları üzerinde tüccarların güvenle konaklamasını sağlayan tesisler olarak işlev görmüştür.

Kervansarayları diğer kurumlardan ayıran temel özellik, ticaret yolları üzerinde tüccarların güvenle konaklamasını sağlayan tesisler olmalarıdır; eğitim/Batıni karşıtı işlev medreselere, zikir mekânı tekke-zaviyeye,…

Soru 8

Anadolu Selçuklu döneminde Konya'yı merkez edinen ve bugün hâlâ etkin olan bir tarikatı kuran; başyapıtını Farsça kaleme alan mutasavvıf kimdir?

  1. A) Yunus Emre (öz Türkçe şiir)
  2. B) Hacı Bektaş-ı Veli (Bektaşilik)
  3. C) Mevlâna Celâleddin Rumi
  4. D) Sultan Veled (Mevlâna'nın oğlu)
  5. E) Ahmet Fakih (dönem şairi)
Cevabı göster

Cevap: C) Mevlâna Celâleddin Rumi

Konya merkezli Mevlevilik tarikatının kurucusu ve Farsça başyapıtı Mesnevi'nin yazarı Mevlâna Celâleddin Rumi'dir.

Soru 9

Anadolu'daki ilk medreseler ve hangi devlete ait oldukları konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kocahasan Medresesi Danişmendliler tarafından kurulmuş, Anadolu Selçuklularının ilk medresesi ise Yağıbasan'dır.
  2. B) Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri Anadolu Selçuklularına ait olup Kocahasan Medresesi'nden önce açılmıştır.
  3. C) Anadolu'daki ilk medreseler Büyük Selçuklular tarafından Konya'da inşa edilmiş, Danişmendliler bu kurumları daha sonra Orta Anadolu'ya taşımıştır.
  4. D) Kocahasan Medresesi Anadolu Selçuklularının ilk medresesidir; Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri ise Danişmendliler dönemine aittir.
  5. E) Niksar ve Yağıbasan medreseleri Anadolu Selçuklu dönemine ait olup Kocahasan ise Danişmendlilerin ilk medresesidir.
Cevabı göster

Cevap: D) Kocahasan Medresesi Anadolu Selçuklularının ilk medresesidir; Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri ise Danişmendliler dönemine aittir.

Kocahasan Medresesi Anadolu Selçuklularının ilk medresesidir; Tokat, Niksar ve Yağıbasan medreseleri ise Danişmendliler dönemine aittir ve Anadolu'daki ilk medreseler arasında sayılır.

Soru 10

Anadolu Selçuklu döneminin önde gelen mutasavvıfları Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli birlikte değerlendirildiğinde, yalnızca Mevlâna için geçerli olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Şiirlerini halkın anlayabileceği öz Türkçe ile kaleme almış olmak
  2. B) Başyapıtını Arapça yazarak medreselere müfredat kitabı kazandırmak
  3. C) Bektaşilik geleneğinin öncüsü olarak kabul edilmek
  4. D) Medreselerde Batıni akımlara karşı eğitim veren bir âlim olmak
  5. E) Konya merkezli Mevlevilik tarikatını kurmuş bir Farsça şair olmak
Cevabı göster

Cevap: E) Konya merkezli Mevlevilik tarikatını kurmuş bir Farsça şair olmak

Konya merkezli Mevlevilik tarikatını kurmuş olmak ve Farsça yazılmış Mesnevi'yi kaleme almak yalnızca Mevlâna'ya özgüdür; Yunus Emre öz Türkçe ile, Hacı Bektaş-ı Veli ise Bektaşilik geleneğiyle anılır.

Soru 11

Selçuklu döneminde öne çıkan belirleyici felsefi akım ve bu alanın önde gelen temsilcileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Dönemin belirleyici akımı pozitivizm olup Mevlâna, İbn Rüşd ve Farabi bu alanda öne çıkmaktadır.
  2. B) Tasavvuf felsefesi belirleyici akım olup Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli bu alanda öne çıkmaktadır.
  3. C) Kelamcılık belirleyici akımdır; Hacı Bektaş-ı Veli ve Gazali Anadolu'da bu geleneği sürdürmüştür.
  4. D) Dönemin felsefi akımı fütüvvet anlayışıdır; Yunus Emre ve Ahi Evran bu alanda etkin rol oynamıştır.
  5. E) Tasavvuf felsefesi belirleyici akım olmakla birlikte Mevlâna bu alanda yer almamış, yalnızca Yunus Emre öne çıkmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Tasavvuf felsefesi belirleyici akım olup Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli bu alanda öne çıkmaktadır.

Selçuklu döneminin belirleyici felsefi akımı tasavvuftur; Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli bu alanda öne çıkan isimlerdir.

Soru 12

Anadolu Selçuklu döneminde ticaret yolları üzerinde inşa edilen ve büyüklüklerine göre dinlenme tesisi ile resmî yapı şeklinde iki kategoride değerlendirilen hanlar hangi genel adla anılmaktadır?

  1. A) Medrese (eğitim kurumu)
  2. B) Tekke (tasavvuf mekânı)
  3. C) Kervansaray
  4. D) Zaviye (küçük tekke)
  5. E) Kümbet (anıt mezar)
Cevabı göster

Cevap: C) Kervansaray

Ticaret yollarında tüccarların konakladığı, Alay Han ve Sultan Han türleriyle ikiye ayrılan bu yapılar Anadolu Selçuklu kervansaraylarıdır.

Soru 13

Anadolu Selçuklu döneminde, halkın konuştuğu öz Türkçe ile kaleme alınmış ve tasavvuf düşüncesini sade bir dille aktaran 'Risaletü'n-Nushiyye' adlı eser kime aittir?

  1. A) Mevlâna Celâleddin Rumi
  2. B) Hacı Bektaş-ı Veli
  3. C) Sultan Veled
  4. D) Yunus Emre
  5. E) Ahmet Yesevi
Cevabı göster

Cevap: D) Yunus Emre

'Risaletü'n-Nushiyye', Anadolu Selçuklu dönemi şairi Yunus Emre'ye aittir; eser öz Türkçe ile yazılmış olup tasavvuf düşüncesini halk diline taşımıştır.

Soru 14

Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli'nin temsil ettiği ve Selçuklu döneminin belirleyici felsefi akımı olan düşünce hareketi hangisidir?

  1. A) Kelam felsefesi
  2. B) Batınilik
  3. C) İşrakilik
  4. D) Mu'tezile düşüncesi
  5. E) Tasavvuf felsefesi
Cevabı göster

Cevap: E) Tasavvuf felsefesi

Mevlâna, Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli, Selçuklu döneminin belirleyici felsefi akımı olan tasavvuf felsefesinin önde gelen temsilcileridir.

Soru 15

Anadolu Selçuklu kervansarayları işlev ve büyüklük açısından sınıflandırıldığında aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Alay Han – resmî büyük yapı; Sultan Han – küçük dinlenme tesisi
  2. B) Sultan Han – dini ibadet merkezi; Alay Han – askeri kışla
  3. C) Alay Han – dinlenme tesisi; Sultan Han – daha büyük resmî yapılar
  4. D) Sultan Han – yalnızca hac yolcularına özgü yapılar; Alay Han – ticari kullanım
  5. E) Alay Han – devlete ait büyük han; Sultan Han – özel tüccarlara ait küçük han
Cevabı göster

Cevap: C) Alay Han – dinlenme tesisi; Sultan Han – daha büyük resmî yapılar

Anadolu Selçuklu kervansarayları Alay Han (dinlenme tesisi) ve Sultan Han (daha büyük resmî yapılar) olarak ikiye ayrılır.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Tarih dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Tarih konuları