Amasya Görüşmeleri ve Ankara'nın merkez oluşu Soruları
KPSS Tarih · 30 özgün soru · açıklamalı çözümler
Amasya Görüşmeleri ve Ankara'nın merkez oluşu — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında Amasya Görüşmeleri ve Ankara'nın merkez oluşu konusunda bilmen gereken 11 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti adına katılan Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin varlığını kabul etmiş; bu, İstanbul Hükümeti'nin Anadolu hareketini fiilen tanıdığını göstermiştir.
Ankara'nın Millî Mücadele'nin merkezi olarak seçilmesi Heyet-i Temsiliye döneminde değil, TBMM'nin açılmasından sonra gerçekleşmiştir.
Amasya Görüşmeleri'nde Temsil Heyeti, İstanbul Hükümeti'nden yabancı işgaline karşı çıkmasını, demokratik ilkeleri uygulamasını ve Meclis-i Mebusan'ı İstanbul dışında toplamasını talep etmiştir.
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti, ordunun siyasetle ilgilenmemesini, İttihatçılığın yeniden canlanmamasını ve hükümet aleyhine yazı yazılmamasını isteyerek otoritesini korumayı amaçlamıştır.
Amasya Görüşmeleri'nin ardından Mustafa Kemal Temsil Heyeti'nin (Temsil Kurulu) merkezini Ankara'ya taşımıştır.
Heyet-i Temsiliye döneminin olaylarının kronolojik sırası: Komutanlar Toplantısı → Amasya Görüşmeleri → Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi.
İtilaf Devletleri'nin Amasya Görüşmeleri'ne ve milletvekili seçimlerine müdahale etmemesinin nedeni, Mondros Ateşkesi'ni yeterli görmeleri ve İstanbul fiilen ellerinde olduğundan açılacak meclisin bağımsız karar alamayacağını düşünmeleridir.
Amasya Görüşmeleri'nde kapitülasyonlar konusu görüşülmemiştir; kapitülasyonlara Misak-ı Millî kararlarında değinilmiştir.
Ankara'nın merkez seçilme gerekçeleri: işgale uğramamış güvenli bir konumda olması, mücadeleci kişilerin yoğunluğu, demiryolu ve haberleşme imkânlarının uygunluğu ve Batı Cephesi'ne yakınlığıdır.
Amasya Görüşmeleri sonrası Meclis-i Mebusan, Temsil Heyeti'nin talebine rağmen Sivas'ta değil İstanbul'da toplanmış; bu da Anadolu'daki meşru temsilcilerin meclise katılamamasına yol açmıştır.
Amasya Görüşmeleri'nin üçüncü protokolünde, Ermeni göçü sırasında suç işleyenlerin mebus seçimlerine katılımının engellenmesi ve Hristiyan toplulukların seçimlere katılımı için çaba gösterilmesi belirtilmiştir.
Örnek Sorular
Soru 1
Heyet-i Temsiliye döneminde aşağıdaki gelişmelerin kronolojik sırası nasıldır?
I. Amasya Görüşmeleri
II. Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
III. Komutanlar Toplantısı
A) I → II → III
B) II → I → III
C) III → II → I
D) III → I → II
E) I → III → II
Cevabı göster
Cevap: D) III → I → II
Doğru sıra: Komutanlar Toplantısı → Amasya Görüşmeleri → Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi (III → I → II).
Soru 2
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti'nin tutumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İstanbul Hükümeti, ordunun siyasi faaliyetlerden uzak durmasını talep etmiştir.
B) İstanbul Hükümeti'nin talepleri, Anadolu hareketine desteği artırma ve merkezî denetimi gevşetme amacı gütmüştür.
C) İstanbul Hükümeti, hükümet aleyhine basın-yayın faaliyeti yapılmamasını talep etmiştir.
D) İstanbul Hükümeti, İttihatçı hareketin yeniden canlanmasının önlenmesini istemiştir.
E) İstanbul Hükümeti'nin bu talepleri, siyasi otoritesini ve merkezî denetimini muhafaza etme kaygısını yansıtmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: B) İstanbul Hükümeti'nin talepleri, Anadolu hareketine desteği artırma ve merkezî denetimi gevşetme amacı gütmüştür.
İstanbul Hükümeti'nin talepleri Anadolu hareketini güçlendirmek için değil, kendi otoritesini korumak ve merkezî denetimi sürdürmek için öne sürülmüştür.
Soru 3
Amasya Görüşmeleri'nde Temsil Heyeti'nin talepleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Temsil Heyeti, İstanbul Hükümeti'nin yabancı işgaline karşı açıkça tavır almasını istemiştir.
B) Temsil Heyeti, demokratik ilkelerin uygulanmasını İstanbul Hükümeti'nden talep etmiştir.
C) Temsil Heyeti, Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında bir şehirde toplanmasını öngörmüştür.
D) Temsil Heyeti, meclise ilişkin talebini İstanbul Hükümeti temsilcisi Salih Paşa ile görüşmüştür.
E) Temsil Heyeti, kapitülasyonların görüşmeler kapsamında derhal kaldırılmasını İstanbul Hükümeti'nden talep etmiştir.
Cevabı göster
Cevap: E) Temsil Heyeti, kapitülasyonların görüşmeler kapsamında derhal kaldırılmasını İstanbul Hükümeti'nden talep etmiştir.
Kapitülasyonlar Amasya Görüşmeleri'nin gündem maddeleri arasında yer almamış; bu mesele Misak-ı Millî'de ele alınmıştır.
Soru 4
Ankara'nın Millî Mücadele sürecindeki konumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Ankara, Millî Mücadele'nin merkezi olma statüsünü TBMM'nin açılmasından sonra kazanmıştır.
B) Ankara'nın merkez seçilmesi, Heyet-i Temsiliye döneminde tamamlanmış bir süreçtir.
C) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi, şehrin Millî Mücadele açısından önem kazanmasına zemin hazırlamıştır.
D) Ankara'nın stratejik konumu ve ulaşım olanakları, şehrin mücadele merkezi olmasında belirleyici etkenler arasında yer almaktadır.
E) TBMM'nin açılışından önce Ankara, kesinleşmiş bir Millî Mücadele merkezi statüsüne sahip değildi.
Cevabı göster
Cevap: B) Ankara'nın merkez seçilmesi, Heyet-i Temsiliye döneminde tamamlanmış bir süreçtir.
Ankara'nın Millî Mücadele merkezi olarak belirlenmesi Heyet-i Temsiliye döneminde değil, TBMM'nin açılmasından sonra gerçekleşmiştir.
Soru 5
Temsil Heyeti, Amasya Görüşmeleri'nde Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanmasını talep etmiş; ancak bu talep kabul görmemiştir. Bu durumun somut sonucu nedir?
A) Temsil Heyeti İstanbul'a taşınarak meclis çalışmalarına katılmıştır.
B) İstanbul Hükümeti meclis kararlarını Temsil Heyeti adına uygulamayı kabul etmiştir.
C) Meclis-i Mebusan Sivas'ta toplanarak kararlarını Temsil Heyeti ile birlikte almıştır.
D) Anadolu'daki meşru temsilciler meclise katılamamış ve millî irade temsil edilememiştir.
E) Mecliste alınan kararlar Temsil Heyeti tarafından geçersiz ilan edilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: D) Anadolu'daki meşru temsilciler meclise katılamamış ve millî irade temsil edilememiştir.
Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da toplanması, Anadolu'daki millî hareket temsilcilerinin meclise katılamamasına ve millî iradenin gereği gibi temsil edilememesine yol açmıştır.
Soru 6
Amasya Görüşmeleri'nin tamamlanmasının ardından Mustafa Kemal liderliğindeki Temsil Heyeti hangi şehri merkez olarak belirlemiştir?
A) Ankara
B) Erzurum
C) Kayseri
D) Konya
E) Sivas
Cevabı göster
Cevap: A) Ankara
Amasya Görüşmeleri'nin ardından Mustafa Kemal, Temsil Heyeti'nin merkezini Ankara'ya taşımıştır.
Soru 7
Amasya Görüşmeleri'nde Salih Paşa'nın temsil rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Salih Paşa, görüşmelere İstanbul Hükümeti adına katılan resmî temsilcidir.
B) Salih Paşa, görüşmelerde cemiyetin varlığını kabul eden taraf olmuştur.
C) Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni temsilen masaya oturmuştur.
D) Salih Paşa'nın muhatabı, Anadolu hareketini temsil eden Temsil Heyeti'dir.
E) Salih Paşa'nın temsil ettiği makam, Anadolu hareketinin değil merkezî hükümetin tarafıdır.
Cevabı göster
Cevap: C) Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni temsilen masaya oturmuştur.
Salih Paşa, Amasya Görüşmeleri'ne İstanbul Hükümeti adına katılmıştır; Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni temsil etmemiştir.
Soru 8
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti'nin Anadolu hareketini fiilen tanıdığının kanıtı sayılan gelişmeyi hangi isim gerçekleştirmiştir?
A) Ali Fuat Paşa, İstanbul Hükümeti temsilcileriyle ortak karar almıştır.
B) Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti'nin yetki belgelerini onaylamıştır.
C) Kâzım Karabekir, Temsil Heyeti adına İstanbul ile protokol imzalamıştır.
D) Rauf Orbay, Anadolu hareketi adına İstanbul'a resmi bildiri göndermiştir.
E) Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin varlığını kabul etmiştir.
Cevabı göster
Cevap: E) Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin varlığını kabul etmiştir.
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti adına katılan Salih Paşa, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin varlığını kabul ederek İstanbul'un Anadolu hareketini fiilen tanımasını sağlamıştır.
Soru 9
Anadolu'daki meşru temsilcilerin Meclis-i Mebusan çalışmalarına katılamamasının doğrudan nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Temsil Heyeti'nin Meclis-i Mebusan seçimlerine katılmayı reddetmesi
B) Meclisin, Temsil Heyeti'nin talebine karşın Sivas yerine İstanbul'da toplanması
C) İtilaf kuvvetlerinin Anadolu'daki adayları Meclis-i Mebusan seçimlerinden men etmesi
D) Sivas Kongresi kararlarıyla Anadolu milletvekillerinin meclise girmesinin yasaklanması
E) Osmanlı seçim kanununun Anadolu temsilcilerini meclis dışında bırakan hükümler içermesi
Cevabı göster
Cevap: B) Meclisin, Temsil Heyeti'nin talebine karşın Sivas yerine İstanbul'da toplanması
Temsil Heyeti meclisin İstanbul dışında toplanmasını talep etmişti; ancak meclis İstanbul'da toplandı. Bu durum, Anadolu'daki temsilcilerin meclise katılımını fiilen engelledi.
Soru 10
Amasya Görüşmeleri'nin üçüncü protokolünde mebus seçimlerine kimlerin katılacağına dair hangi hüküm yer almıştır?
A) Osmanlı gayrimüslimlerinin tümünün oy verme hakkından çıkarılacağı yönünde bir hüküm
B) Oy verme hakkının yalnızca Müslüman Türklere tanınacağı yönünde bir hüküm
C) Tehcirde suç işleyenlerin engelleneceği, Hristiyanların katılımının ise özendirileceği
D) Seçim bölgelerinin Hristiyan nüfusun temsilini azaltacak biçimde yeniden çizileceği
E) Milletvekili adaylarının Temsil Heyeti onayından geçmesinin zorunlu tutulacağı
Cevabı göster
Cevap: C) Tehcirde suç işleyenlerin engelleneceği, Hristiyanların katılımının ise özendirileceği
Üçüncü protokolde, tehcir sırasında suç işleyenlerin mebus seçimlerine katılımının engellenmesi ve Hristiyan toplulukların seçimlere dahil edilmesi için çaba gösterilmesi öngörülmüştür.
Soru 11
Millî Mücadele'nin örgütlenme sürecinde Amasya Görüşmeleri'nin hemen ardından aşağıdaki gelişmelerden hangisi yaşanmıştır?
A) Misak-ı Millî'nin ilan edilmesi
B) Komutanlar Toplantısı'nın yapılması
C) Sivas Kongresi'nin toplanması
D) Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da açılması
E) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
Cevabı göster
Cevap: E) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
Bu dönemdeki kronolojik sıra şöyledir: Komutanlar Toplantısı → Amasya Görüşmeleri → Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi.
Soru 12
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti'nin öne sürdüğü taleplerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'nden Anadolu'daki işgalleri protesto etmesini ve Meclis-i Mebusan üyelerini belirlemesini talep etmiştir.
B) İstanbul Hükümeti, ordunun siyasetten uzak durmasını, İttihatçılığın yeniden güç kazanmamasını ve hükümet karşıtı yayın yapılmamasını istemiştir.
C) İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'nden yabancı işgaline karşı ortak bildiri yayımlamasını ve demokratik seçim yapılmasını talep etmiştir.
D) İstanbul Hükümeti, Anadolu'daki cemiyetlerin faaliyetlerini durdurmasını ve Temsil Heyeti'ni feshetmesini talep etmiştir.
E) İstanbul Hükümeti, kapitülasyonların yeniden düzenlenmesi ve azınlıklara yönelik güvencelerin sağlanması konusunda Temsil Heyeti'nden destek istemiştir.
Cevabı göster
Cevap: B) İstanbul Hükümeti, ordunun siyasetten uzak durmasını, İttihatçılığın yeniden güç kazanmamasını ve hükümet karşıtı yayın yapılmamasını istemiştir.
İstanbul Hükümeti, otoritesini pekiştirmek amacıyla ordunun siyasetten uzak tutulmasını, İttihatçılığın canlandırılmamasını ve hükümet aleyhine yayın yapılmamasını talep etmiştir.
Soru 13
Temsil Heyeti'nin merkezinin Ankara'ya nakliyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Mustafa Kemal, Amasya Görüşmeleri'nin tamamlanmasının ardından Temsil Heyeti merkezini Ankara'ya nakletmiştir.
B) Temsil Heyeti'nin merkezi, Sivas Kongresi kararları doğrultusunda Mustafa Kemal tarafından Ankara'ya alınmıştır.
C) Temsil Heyeti'nin merkezi, TBMM'nin açılmasından önce ve Erzurum Kongresi'nin hemen akabinde Ankara'ya taşınmıştır.
D) Ankara'nın Temsil Heyeti merkezi seçilmesi, Amasya Genelgesi'nin yayımlanmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşmiştir.
E) Temsil Heyeti merkezi, Salih Paşa ile varılan protokolün ardından Sivas'tan İstanbul'a, oradan Ankara'ya taşınmıştır.
Cevabı göster
Cevap: A) Mustafa Kemal, Amasya Görüşmeleri'nin tamamlanmasının ardından Temsil Heyeti merkezini Ankara'ya nakletmiştir.
Amasya Görüşmeleri'nin ardından Mustafa Kemal, Temsil Heyeti'nin merkezini Ankara'ya taşımıştır.
Soru 14
Amasya Görüşmeleri'nde Salih Paşa'nın Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin varlığını kabul etmesinin niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bu kabul, Anadolu hareketine yalnızca fiilî bir tanıma kazandırmış; cemiyete hukuki ya da resmî bir statü sağlamamıştır.
B) Bu kabul, Anadolu hareketini hukuken meşru kılan bağlayıcı bir devlet kararı niteliği taşımıştır.
C) Bu kabul, cemiyetin İstanbul Hükümeti'nin resmî bir alt kuruluşu haline gelmesini sağlamıştır.
D) Bu kabul, İtilaf Devletleri tarafından da onaylanarak uluslararası bir tanımaya dönüşmüştür.
E) Bu kabul, Meclis-i Mebusan'ın kararıyla yasal güvenceye kavuşturulmuştur.
Cevabı göster
Cevap: A) Bu kabul, Anadolu hareketine yalnızca fiilî bir tanıma kazandırmış; cemiyete hukuki ya da resmî bir statü sağlamamıştır.
Salih Paşa'nın cemiyetin varlığını kabul etmesi, İstanbul Hükümeti'nin Anadolu hareketini yalnızca fiilen tanıdığını gösterir; bu tanıma cemiyete hukuki, resmî ya da uluslararası bir statü kazandırmamıştır.
Soru 15
Amasya Görüşmeleri'nde Temsil Heyeti'nin İstanbul Hükümeti'ne yönelik talepleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Anadolu'daki cemiyetlerin hükümet güvencesine alınması
B) Osmanlı ordusunun terhis kararının geri alınması
C) Temsil Heyeti üyelerinin kabineye dâhil edilmesi
D) Kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırılması
E) Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması
Cevabı göster
Cevap: E) Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması
Temsil Heyeti, yabancı işgaline karşı çıkılması, demokratik ilkelerin uygulanması ve Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması taleplerini öne sürmüştür.