Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919) – kararlar ve önemi Soruları
KPSS Tarih · 19 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Amasya Genelgesi'nin Mustafa Kemal başta olmak üzere birden fazla komutan tarafından imzalanmasının temel amacı nedir?
A) Genelgenin sadece Anadolu'daki askeri birliklere duyurulmasını sağlamak
B) Hareketi kişisel bir girişim olmaktan çıkarıp kurumsal ve resmi bir nitelik kazandırmak
C) İstanbul Hükümeti'nin genelgeyi resmen tanımasını kolaylaştırmak
D) İmzacıların yargılanması durumunda birbirlerini hukuken koruma altına almak
E) Genelgenin Avrupa kamuoyuna meşru bir belge olarak tanıtılmasını sağlamak
Cevabı göster
Cevap: B) Hareketi kişisel bir girişim olmaktan çıkarıp kurumsal ve resmi bir nitelik kazandırmak
Genelgenin çok sayıda komutan tarafından imzalanması, hareketi bireysel bir isyandan çıkarıp kolektif ve kurumsal bir niteliğe kavuşturmak, böylece etki alanını genişletmek amacını taşımaktadır.
Soru 2
Aşağıdaki isimlerden hangisi Amasya Genelgesi'ni imzalayan veya telgrafla onaylayanlar arasında yer almaz?
A) İsmet İnönü
B) Kazım Karabekir
C) Ali Fuat Cebesoy
D) Rauf Orbay
E) Refet Bele
Cevabı göster
Cevap: A) İsmet İnönü
Amasya Genelgesi'ni Mustafa Kemal ile birlikte Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay ve Refet Bele imzalamış; Kazım Karabekir ve Cemal Paşa ise telgrafla onaylamıştır. İsmet İnönü ise ne imzalamış ne de onaylamıştır.
Soru 3
Tarihçilerin Amasya Genelgesi'ni 'ihtilal niteliği taşıyan bir belge' olarak nitelendirmesinin temel gerekçesi nedir?
A) Genelgenin yabancı devletlere gönderilmiş resmi bir nota niteliği taşıması
B) İstanbul Hükümeti'nin yetki alanını daraltacak idari kararlar içermesi
C) Milli egemenliğe dayalı yeni bir devletin kurulacağına dair ilk işareti vermesi
D) Padişaha yönelik doğrudan taleplerle birlikte bir süre tanıması
E) Osmanlı anayasasının yeniden yürürlüğe girmesini şart koşması
Cevabı göster
Cevap: C) Milli egemenliğe dayalı yeni bir devletin kurulacağına dair ilk işareti vermesi
Amasya Genelgesi, milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet kuruluşunu ima etmesi nedeniyle tarihçiler tarafından ihtilal niteliği taşıdığı kabul edilmektedir.
Soru 4
Aşağıdaki isim gruplarından hangisi Amasya Genelgesi'ni Mustafa Kemal'in yanı sıra onaylayanlar arasında yer almaktadır?
A) İsmet İnönü, Fevzi Çakmak ve Fethi Okyar
B) Damat Ferit Paşa, Ahmet İzzet Paşa ve Tevfik Paşa
C) Halide Edib Adıvar, Yunus Nadi ve Celal Bayar
D) Rauf Orbay, Kazım Karabekir ve Ali Fuat Cebesoy
E) Enver Paşa, Talat Paşa ve İttihatçı Cemal Paşa
Cevabı göster
Cevap: D) Rauf Orbay, Kazım Karabekir ve Ali Fuat Cebesoy
Amasya Genelgesi'ni Mustafa Kemal ile birlikte Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay ve Refet Bele imzalamış; Kazım Karabekir ile Cemal Paşa ise telgrafla onaylamıştır.
Soru 5
Amasya Genelgesi'nin içeriği incelendiğinde maddeler; amaç, gerekçe ve yöntem olarak sınıflandırılır. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Amaç: milletin bağımsızlığı — Gerekçe: Sivas Kongresi'nin toplanması — Yöntem: manda kabul edilerek destek aranması
B) Amaç: milletlerarası tahkimin sağlanması — Gerekçe: Mondros koşullarına itiraz — Yöntem: ordu birliklerinin İstanbul'a çekilmesi
C) Amaç: Osmanlı toprak bütünlüğünün korunması — Gerekçe: milletin iradesinin üstünlüğü — Yöntem: dış güçlerden yardım talep edilmesi
D) Amaç: padişah otoritesinin pekiştirilmesi — Gerekçe: yabancı işgallerin önlenmesi — Yöntem: milli kongrenin ertelenmesi
E) Amaç: milletin bağımsızlığı — Gerekçe: vatanın tehlikede olması ve İstanbul Hükümeti'nin yetersizliği — Yöntem: milletin kendi azim ve kararıyla kurtuluş
Cevabı göster
Cevap: E) Amaç: milletin bağımsızlığı — Gerekçe: vatanın tehlikede olması ve İstanbul Hükümeti'nin yetersizliği — Yöntem: milletin kendi azim ve kararıyla kurtuluş
Amasya Genelgesi'nde amaç milletin bağımsızlığını sağlamak, gerekçe İstanbul Hükümeti'nin yetersizliği ve vatanın tehlikede olması, yöntem ise milletin kendi azim ve kararıyla kurtuluştur.
Soru 6
Milli Mücadele döneminin ilk resmî belgesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Amasya Genelgesi
B) Misak-ı Milli
C) Erzurum Kongresi Kararları
D) Sivas Kongresi Beyannamesi
E) Amasya Görüşmeleri Protokolü
Cevabı göster
Cevap: A) Amasya Genelgesi
Amasya Genelgesi (Haziran 1919), Milli Mücadele döneminin ilk resmî belgesidir.
Soru 7
Manda ve himaye meselesi Türk Kurtuluş Savaşı belgelerinde işlenmiştir. Buna göre bu konuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Manda ve himayenin reddi ilk kez Amasya Genelgesi'nde gündeme gelmiş ve orada karara bağlanmıştır.
B) Manda ve himaye fikri ilk kez Erzurum Kongresi'nde gündeme gelmiş, kesin ret ise Sivas Kongresi'nde gerçekleşmiştir.
C) Manda ve himaye konusu Amasya Görüşmeleri'nde gündeme gelmiş ve görüşmeler sırasında orada reddedilmiştir.
D) Manda ve himaye fikri ilk kez Sivas Kongresi'nde dile getirilmiş, Erzurum Kongresi'nde reddedilmiştir.
E) Amasya Genelgesi manda fikrini benimsemiş, Sivas Kongresi ise daha sonra bu kararı geri çekmiştir.
Cevabı göster
Cevap: B) Manda ve himaye fikri ilk kez Erzurum Kongresi'nde gündeme gelmiş, kesin ret ise Sivas Kongresi'nde gerçekleşmiştir.
Manda ve himaye konusu Amasya Genelgesi'nde yer almaz. Bu fikir ilk kez Erzurum Kongresi'nde gündeme gelmiş, kesin ve kapsamlı ret ise Sivas Kongresi kararlarıyla ortaya konmuştur.
Soru 8
Amasya Genelgesi'nde alınan kararlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) İstanbul Hükümeti ile ortak bir kabine oluşturulması kararı
B) Saltanatın kaldırılarak yerine cumhuriyetin ilan edilmesi kararı
C) Osmanlı'nın barış görüşmelerine katılım koşullarının belirlenmesi
D) Bütün Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin derhal feshedilmesi kararı
E) Her türlü etkiden uzak milli bir kurulun oluşturulması kararı
Cevabı göster
Cevap: E) Her türlü etkiden uzak milli bir kurulun oluşturulması kararı
Amasya Genelgesi; milletin azim ve kararıyla kurtuluş, milli bir kongre toplanması ve her türlü etkiden uzak milli bir kurulun (Heyet-i Temsiliye) oluşturulması kararlarını içermektedir.
Soru 9
Amasya Genelgesi'nin hazırlandığı yer ve yayımlandığı tarih aşağıdakilerden hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
A) Saraydüzü Kışlası — 21-22 Haziran 1919
B) Sivas Valilik Konağı — 4 Eylül 1919
C) İstanbul Harbiye Nezareti — 19 Mayıs 1919
D) Erzurum Mektebi binası — 23 Temmuz 1919
E) Ankara Hacıbayram civarı — 23 Nisan 1920
Cevabı göster
Cevap: A) Saraydüzü Kışlası — 21-22 Haziran 1919
Amasya Genelgesi, Saraydüzü Kışlası'nda hazırlanmış ve 21-22 Haziran 1919'da yayımlanmıştır.
Soru 10
Amasya Genelgesi'nde İstanbul Hükümeti'nin sorumluluğunu yerine getirememesinin vurgulanması hangi açıdan önemlidir?
A) Yeni bir Osmanlı hükümetinin kurulmasını resmen talep etmesi bakımından
B) İstanbul Hükümeti'ni ilk kez eleştirip onu aşmanın gerekçesini oluşturması bakımından
C) İstanbul'un işgal altında olduğunu ilk kez resmen halka duyurması bakımından
D) Ulema sınıfının hükümet üzerindeki ağırlığını açıkça kınaması bakımından
E) Müttefik devletlerin barış koşullarının reddedildiğini dünyaya ilan etmesi bakımından
Cevabı göster
Cevap: B) İstanbul Hükümeti'ni ilk kez eleştirip onu aşmanın gerekçesini oluşturması bakımından
Bu madde, Milli Mücadele tarihinde İstanbul Hükümeti'nin resmî bir belgede ilk kez sorgulandığı andır; aynı zamanda hükümetin yetersizliği gerekçesiyle aşılabileceğinin meşruiyet zeminini hazırlamıştır.
Soru 11
Amasya Genelgesi'nin 1919'da yayımlanmasını doğrudan zorunlu kılan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesi
B) İstanbul'da kurulan Damat Ferit Paşa hükümetinin Ankara'yı kapatması
C) Mondros Ateşkesi'yle başlayan işgallerin vatanı tehlikeye atması
D) Temsil Heyeti'nin ülke genelinde örgütlenmeyi tamamlaması
E) Wilson İlkeleri'nin Osmanlı'ya olumlu uygulanacağı beklentisinin sona ermesi
Cevabı göster
Cevap: C) Mondros Ateşkesi'yle başlayan işgallerin vatanı tehlikeye atması
Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918) sonrasında başlayan Anadolu işgalleri, vatanın bütünlüğünü tehdit etmiş ve bu tehlikeye karşı Amasya Genelgesi'nin yayımlanması zorunlu hale gelmiştir.
Soru 12
Türk Kurtuluş Savaşı'nın amacını, gerekçesini, yöntemini ve programını ilk kez ortaya koyan belge hangisidir?
A) Sivas Kongresi Beyannamesi
B) Misak-ı Milli
C) Erzurum Kongresi Kararları
D) Amasya Genelgesi
E) Amasya Görüşmeleri Protokolü
Cevabı göster
Cevap: D) Amasya Genelgesi
Amasya Genelgesi (Haziran 1919), Kurtuluş Savaşı'nın amaç, gerekçe, yöntem ve programını sistematik biçimde ilk ortaya koyan belgedir.
Soru 13
'Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir' ifadesinin ilk kez yer aldığı Türk Kurtuluş Savaşı belgesi hangisidir?
A) Erzurum Kongresi Beyannamesi
B) Misak-ı Milli
C) Sivas Kongresi Kararları
D) Amasya Görüşmeleri Protokolü
E) Amasya Genelgesi
Cevabı göster
Cevap: E) Amasya Genelgesi
Bu vurgu, Milli Mücadele'nin gerekçesini oluşturmakta olup ilk kez Amasya Genelgesi'nde (Haziran 1919) yer almıştır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Amasya Genelgesi'nde yer almayan bir karardır?
A) Mebusan Meclisi'nin açılması
B) Sivas'ta milli bir kongre toplanması
C) Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunun ilan edilmesi
D) Milletin azim ve kararıyla kurtuluşun sağlanması
E) Her türlü etkiden uzak milli bir kurulun oluşturulması
Cevabı göster
Cevap: A) Mebusan Meclisi'nin açılması
Mebusan Meclisi'nin açılması kararı Amasya Genelgesi'nde yer almaz; bu karar Erzurum Kongresi'nde alınmış, Sivas Kongresi ve Amasya Görüşmeleri'nde de tekrarlanmıştır.
Soru 15
Geçici hükümet kurulması fikrini ilk kez dile getiren belge veya kongre hangisidir?
A) Amasya Genelgesi
B) Sivas Kongresi
C) Erzurum Kongresi
D) Amasya Görüşmeleri
E) Misak-ı Milli
Cevabı göster
Cevap: C) Erzurum Kongresi
Geçici hükümet kurulması fikri Amasya Genelgesi'nde yer almaz; bu fikir ilk kez Erzurum Kongresi'nde dile getirilmiştir.