93 Harbi (1877-78), Ayastefanos ve Berlin Antlaşması (1878) Soruları
KPSS Tarih · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler
93 Harbi (1877-78), Ayastefanos ve Berlin Antlaşması (1878) — Konu Özeti
KPSS Tarih kapsamında 93 Harbi (1877-78), Ayastefanos ve Berlin Antlaşması (1878) konusunda bilmen gereken 15 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Çarlık Rusya 1878 Berlin Antlaşması ile aldığı Kars, Ardahan ve Batum'u, I. Dünya Savaşı'nda Sovyet Rusya'nın 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Antlaşması ile Osmanlı'ya geri vermiştir.
Nene Hatun, 93 Harbi (1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı) sırasında Erzurum'da (Aziziye Tabyaları savunmasında) kahramanlık göstermiştir; Milli Mücadele dönemine ait değildir.
93 Harbi'nin doğu cephesinde Gazi Ahmed Muhtar Paşa Osmanlı kuvvetlerine komuta etmiş ve Kars savunmasıyla tanınmıştır.
Ayastefanos ile kurulan Büyük Bulgaristan'ın Rusya'ya sıcak denizlere (Ege'ye) çıkış sağlaması, Rusya'nın Balkanlarda aşırı güçlenmesinden çekinen İngiltere ve Avusturya-Macaristan'ın baskısıyla bu antlaşmanın Berlin Kongresi'nde revize edilmesine yol açmıştır.
Sırbistan'ın Osmanlı'dan kademeli bağımsızlık süreci: 1812 Bükreş Antlaşması ile ayrıcalık/özerklik, 1829 Edirne Antlaşması ile muhtariyet, 1878 Berlin Antlaşması ile tam bağımsızlık.
93 Harbi'nde batı (Rumeli) cephesinde Gazi Osman Paşa Plevne savunmasıyla 'Plevne Kahramanı' unvanını almış; 'Plevne'den çıkmam' marşı bu direnişi anlatır.
1878 Berlin Antlaşması'nda Osmanlı'yı destekler görünen İngiltere, Kıbrıs'ın yönetim hakkını almış; bu da İngiltere'nin Osmanlı'ya tam destek vermediğinin kanıtıdır.
Berlin Antlaşması (1878), Ayastefanos'u revize ederek Büyük Bulgaristan'ı küçültmüş ve Rusya'nın Balkanlar üzerindeki etkisini sınırlandırmıştır; bu revizyonun baş aktörleri İngiltere ve Avusturya-Macaristan olmuştur.
93 Harbi'nin Osmanlı için ağır yenilgiyle sonuçlanmasının ardından II. Abdülhamid 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatmış, I. Meşrutiyet sona ermiş ve mutlakiyete (İstibdat Devri'ne) geçilmiştir.
Ayastefanos Antlaşması (Mart 1878) ile Ege'ye uzanan Büyük Bulgaristan Prensliği'nin kurulması öngörülmüş; Kars, Ardahan, Batum ve Doğubayazıt Rusya'ya bırakılmış, Sırbistan, Karadağ ve Romanya tam bağımsızlık kazanmış, Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat öngörülmüştür.
1878 Berlin Antlaşması ile Bulgaristan üçe ayrılmış (asıl Bulgaristan Osmanlı'ya bağlı özerk prenslik, Doğu Rumeli özerk, Makedonya Osmanlı'da); Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuş, Kars-Ardahan-Batum Rusya'da kalmış, Bosna-Hersek geçici olarak Avusturya'ya bırakılmış, Girit ve Ermeni bölgelerinde ıslahat öngörülmüştür.
İstanbul (Tersane) Konferansı'nın dağılmasının ardından Rusya 1877'de Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etmiş; bu savaş 93 Harbi (1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı) olarak anılır ve Osmanlı'nın ağır yenilgisiyle sonuçlanmıştır.
93 Harbi'nden (1877-78) Anadolu'ya yaklaşık 200.000 kişilik bir göç dalgası yaşanmıştır.
93 Harbi sonunda önce Mart 1878'de Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması imzalanmış; Rusya lehine ağır koşullar taşıyan bu antlaşma büyük devletlerin baskısıyla aynı yıl Berlin Antlaşması ile değiştirilmiştir.
Ayastefanos Antlaşması (1878) ile Sevr Antlaşması, imzalanmış olmalarına rağmen uygulanmayıp sırasıyla Berlin ve Lozan antlaşmalarıyla geçersiz kılınmaları yönüyle benzerdir.
Örnek Sorular
Soru 1
93 Harbi'nin ardından imzalanan antlaşmalar ve bunların sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Önce Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması (Mart 1878), ardından Berlin Antlaşması (1878)
B) Önce Berlin Antlaşması (Temmuz 1878), ardından Ayastefanos Antlaşması (Ekim 1878)
C) Savaş doğrudan Berlin Kongresi ile sona ermiş; Ayastefanos ayrı bir antlaşma değil, taslak metin niteliğindedir.
D) Ayastefanos 1877, Berlin ise 1879 tarihini taşımaktadır.
E) İki antlaşma aynı anda imzalanmış; Ayastefanos Osmanlı'nın, Berlin ise Rusya'nın talebiyle hazırlanmıştır.
Cevabı göster
Cevap: A) Önce Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması (Mart 1878), ardından Berlin Antlaşması (1878)
Savaş önce Mart 1878'de Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması ile noktalanmış; bu antlaşmanın Rusya lehine ağır şartları büyük devletlerin baskısıyla aynı yıl Berlin Antlaşması'yla revize edilmiştir.
Soru 2
Berlin Antlaşması (1878) çerçevesinde Bosna-Hersek'in statüsü nasıl belirlenmiştir?
A) Tamamen bağımsız bir devlet olarak tanınmıştır.
B) Geçici olarak Avusturya-Macaristan'ın yönetimine bırakılmıştır.
C) Rusya'nın himayesinde özerk bir prenslik kurulmuştur.
D) Osmanlı Devleti'ne bağlı özerk bir yönetim birimi olarak kalmıştır.
E) İngiltere'nin talebiyle tarafsız bölge ilan edilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: B) Geçici olarak Avusturya-Macaristan'ın yönetimine bırakılmıştır.
Berlin Antlaşması ile Bosna-Hersek, geçici statüde Avusturya-Macaristan yönetimine devredilmiş; bu durum 1908'deki ilhaka zemin hazırlamıştır.
Soru 3
1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) başlamasına doğrudan zemin hazırlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Panslavizm politikasının Osmanlı'nın Balkanlardaki politikasıyla açık çatışmaya girmesi
B) Bulgaristan'daki Nisan Ayaklanması'nın Osmanlı kuvvetlerince bastırılması üzerine Rusya'nın doğrudan müdahil olması
C) İstanbul Tersane Konferansı'nın sonuçsuz dağılmasının ardından Rusya'nın Osmanlı'ya cephe açması
D) Osmanlı Devleti'nin Karadeniz'deki Rus ticaret gemilerine el koyması
E) Berlin Kongresi kararlarını Osmanlı'nın uygulamayı reddetmesi
Cevabı göster
Cevap: C) İstanbul Tersane Konferansı'nın sonuçsuz dağılmasının ardından Rusya'nın Osmanlı'ya cephe açması
İstanbul Tersane Konferansı'nın sonuçsuz dağılmasından sonra Rusya 1877'de Osmanlı'ya cephe açmış ve 93 Harbi başlamıştır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi, Ayastefanos Antlaşması ile Berlin Antlaşması arasındaki temel farkı doğru biçimde açıklamaktadır?
A) Ayastefanos Osmanlı'ya toprak kazandırırken Berlin Osmanlı'nın toprak kayıplarını artırmıştır.
B) Berlin Antlaşması Büyük Bulgaristan'ı küçülterek Rusya'nın Balkanlardaki nüfuzunu sınırlandırmış, bu revizyona İngiltere önderlik etmiştir.
C) Ayastefanos antlaşması büyük devletlerce onaylanmış ve uygulanmış; Berlin ise yalnızca Osmanlı ve Rusya arasında imzalanan ikili bir belgedir.
D) Berlin Antlaşması Rusya'ya Kars ve Ardahan'ı verirken Ayastefanos bu toprakları baştan Osmanlı'da bırakan bir düzenleme getirmiştir.
E) İki antlaşma arasındaki temel fark, Berlin'in Sırbistan'ı bağımsız tanımaması, Ayastefanos'un ise bunu tanımasıdır.
Cevabı göster
Cevap: B) Berlin Antlaşması Büyük Bulgaristan'ı küçülterek Rusya'nın Balkanlardaki nüfuzunu sınırlandırmış, bu revizyona İngiltere önderlik etmiştir.
Berlin Antlaşması Ayastefanos'u revize ederek Büyük Bulgaristan'ı parçalamış ve Rusya'nın Balkanlar üzerindeki ağırlığını azaltmıştır; bu değişikliği İngiltere ile Avusturya-Macaristan zorlamıştır.
Soru 5
1878 Berlin Antlaşması ile Rusya'ya bırakılan Kars, Ardahan ve Batum'un Osmanlı'ya geri verilmesi hangi antlaşmayla ve ne zaman gerçekleşmiştir?
A) Mondros Mütarekesi (1918) ile Rusya'nın çekilmesi kapsamında
B) Ayastefanos Antlaşması'nın iptali üzerine 1878'de
C) Lozan Antlaşması (1923) çerçevesinde Sovyetlerle imzalanan ek protokol ile
D) 3 Mart 1918 tarihli Brest-Litovsk Antlaşması ile
E) Kars Antlaşması (1921) sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile
Cevabı göster
Cevap: D) 3 Mart 1918 tarihli Brest-Litovsk Antlaşması ile
Sovyet Rusya, I. Dünya Savaşı'ndan çekilmek için 3 Mart 1918'de imzaladığı Brest-Litovsk Antlaşması'nda Kars, Ardahan ve Batum'u Osmanlı'ya iade etmiştir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Ayastefanos Antlaşması'nın (Mart 1878) hükümleri arasında yer almaz?
A) Ege'ye uzanan Büyük Bulgaristan Prensliği'nin kurulması
B) Kars, Ardahan, Batum ve Doğubayazıt'ın Rusya'ya bırakılması
C) Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın tam bağımsızlık kazanması
D) Ermenilerin yaşadığı bölgelerde ıslahat yapılmasının öngörülmesi
Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan'a bırakılması Ayastefanos'ta değil Berlin Antlaşması'nda yer almaktadır; diğer seçeneklerin tamamı Ayastefanos'un gerçek hükümleridir.
Soru 7
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Nene Hatun hakkında doğrudur?
A) 93 Harbi döneminde Erzurum Aziziye Tabyaları'nın savunmasında kahramanlık göstermiştir.
B) Çanakkale Savaşları'nda cephe gerisinde yaralı taşıyıcılık yapmış ve bu nedenle ödüllendirilmiştir.
C) Kurtuluş Savaşı sırasında İzmir'in işgaline karşı direniş örgütlemiştir.
D) Balkan Savaşları sırasında Selanik'in Osmanlı'da kalması için mücadele etmiştir.
E) I. Meşrutiyet döneminde padişaha muhalefet etmesi nedeniyle Erzurum'a sürgün edilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: A) 93 Harbi döneminde Erzurum Aziziye Tabyaları'nın savunmasında kahramanlık göstermiştir.
Nene Hatun, 93 Harbi (1877-78) sırasında Erzurum'daki Aziziye Tabyaları'nın savunmasında gösterdiği cesaretle tanınmıştır; Milli Mücadele veya Balkan Savaşları'yla ilgisi yoktur.
Soru 8
Sırbistan'ın bağımsızlığının büyük devletlerce kesin biçimde tanındığı antlaşma ve tarih aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) 1812 Bükreş Antlaşması
B) 1829 Edirne Antlaşması
C) 1856 Paris Antlaşması
D) 1878 Berlin Antlaşması
E) 1881 İstanbul Sözleşmesi
Cevabı göster
Cevap: D) 1878 Berlin Antlaşması
Sırbistan 1812 Bükreş'te ayrıcalık, 1829 Edirne'de muhtariyet elde etmiş; bağımsızlığı büyük devletlerce ancak 1878 Berlin Antlaşması'yla kesin biçimde tanınmıştır.
Soru 9
93 Harbi'nin (1877-78) demografik sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Savaş, Rumeli ve Kafkasya'dan Anadolu'ya yönelik büyük bir göç dalgasına yol açmıştır.
B) Göç dalgası yalnızca Kafkasya'dan gerçekleşmiş, Rumeli'den herhangi bir nüfus hareketi olmamıştır.
C) Savaş dönemi göçleri ağırlıklı olarak Orta Asya'dan Osmanlı topraklarına yönelik olmuştur.
D) Nüfus hareketi Anadolu'dan Balkanlara doğru gerçekleşmiş, Müslüman nüfus Rumeli'ye yerleşmiştir.
E) Savaşın demografik etkisi sınırlı kalmış; yerinden edilen Müslüman nüfus önemsiz düzeyde olmuştur.
Cevabı göster
Cevap: A) Savaş, Rumeli ve Kafkasya'dan Anadolu'ya yönelik büyük bir göç dalgasına yol açmıştır.
93 Harbi, Rumeli ve Kafkasya'daki Müslüman nüfusun yerinden edilmesine ve Anadolu'ya yönelik büyük bir göç dalgasına neden olmuştur.
Soru 10
Gazi Osman Paşa'nın adına marş bestelenecek kadar ünlenen savunması, 93 Harbi'nin hangi cephesinde ve hangi kalede gerçekleşmiştir?
Gazi Osman Paşa, 93 Harbi'nin batı (Rumeli) cephesinde Plevne savunmasını yönetmiş; bu direniş 'Plevne'den çıkmam' marşına konu olmuş ve kendisine 'Plevne Kahramanı' unvanı kazandırmıştır.
Soru 11
93 Harbi'ndeki ağır yenilginin Osmanlı iç siyasetine yansıması aşağıdakilerden hangisidir?
A) II. Abdülhamid tahttan indirilerek yerine yeniden V. Murat geçirilmiştir.
B) Meclis-i Mebusan faaliyetlerini sürdürmüş; ancak yeni seçimler ertelenmiştir.
C) Kanun-i Esasi tümüyle yürürlükten kaldırılarak yerine yeni bir anayasa hazırlanmıştır.
D) II. Abdülhamid 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatmış, I. Meşrutiyet sona ermiş ve İstibdat Devri başlamıştır.
E) Sadrıazam Mithat Paşa savaş sonrası yeniden göreve getirilmiş ve anayasal yönetim güçlendirilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: D) II. Abdülhamid 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatmış, I. Meşrutiyet sona ermiş ve İstibdat Devri başlamıştır.
93 Harbi'nin ağır yenilgiyle sonuçlanması II. Abdülhamid'e Meclis'i kapatma gerekçesi sağlamış; 1878'de Meclis-i Mebusan feshedilerek I. Meşrutiyet sona ermiş ve İstibdat Devri başlamıştır.
Soru 12
93 Harbi'nin doğu cephesinde Osmanlı kuvvetlerine komuta ederek Kars savunmasıyla tanınan komutan kimdir?
A) Gazi Osman Paşa
B) Müşir Mehmed Ali Paşa
C) Serdar-ı Ekrem Abdülkerim Paşa
D) Süleyman Hüsnü Paşa
E) Gazi Ahmed Muhtar Paşa
Cevabı göster
Cevap: E) Gazi Ahmed Muhtar Paşa
Gazi Ahmed Muhtar Paşa, 93 Harbi'nin doğu (Anadolu) cephesinde komuta görevini üstlenmiş ve Kars savunmasındaki direniş nedeniyle tarihe geçmiştir.
Soru 13
Ayastefanos (1878) ve Sevr (1920) antlaşmalarının tarihsel açıdan ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
A) İkisi de Osmanlı Devleti'nin galip geldiği savaşların sonucunda kabul ettirilmiştir.
B) İkisi de daha sonra başka bir antlaşmayla değiştirildiğinden fiilen yürürlüğe girememiştir.
C) Her iki belge de Rusya'nın baskısıyla yeniden müzakere edilerek hafifletilmiştir.
D) İkisi de Osmanlı'nın Balkanları tümüyle yitirmesine ve Anadolu egemenliğinin sona ermesine yol açmıştır.
E) Her ikisi de Osmanlı delegasyonunun itirazıyla uluslararası bir hakemlik sürecine taşınmıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) İkisi de daha sonra başka bir antlaşmayla değiştirildiğinden fiilen yürürlüğe girememiştir.
Ayastefanos da Sevr de yürürlüğe konamayan belgelerdir: Ayastefanos'un yerini Berlin, Sevr'in yerini ise Lozan almıştır. Bu benzerlik KPSS'de sıkça sınanan bir karşılaştırmadır.
Soru 14
Ayastefanos Antlaşması'nın Berlin Kongresi'nde yeniden müzakere edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti'nin antlaşmada yer alan hükümlerin tümünü uygulamayı açıkça reddetmesi
B) Fransa'nın Rusya'nın Balkanlardaki nüfuzuna karşı çıkıp kongrenin toplanmasına öncülük etmesi
C) Büyük Bulgaristan'ın Rusya'ya Ege'den sıcak deniz çıkışı sağlamasından İngiltere ile Avusturya-Macaristan'ın rahatsızlığı
D) Rusya'nın Boğazlar üzerinde doğrudan hak talep etmesinin Akdeniz ticaret yollarını kullanan büyük Avrupa devletlerini tedirgin etmesi
E) Kurulan Bulgaristan'a katılmayı reddeden halkın Osmanlı egemenliğinde kalmak için ayaklanması
Cevabı göster
Cevap: C) Büyük Bulgaristan'ın Rusya'ya Ege'den sıcak deniz çıkışı sağlamasından İngiltere ile Avusturya-Macaristan'ın rahatsızlığı
Büyük Bulgaristan Rusya'ya fiilen Ege çıkışı kazandırdığından İngiltere ve Avusturya-Macaristan, denge politikası gereği bu durumu kabul etmeyerek Berlin Kongresi'nin toplanmasını sağlamıştır.
Soru 15
1878 Berlin Kongresi sürecinde İngiltere'nin Osmanlı Devleti'ne 'tam destek vermediğinin' somut göstergesi olarak değerlendirilen gelişme nedir?
A) İngiltere'nin Ayastefanos Antlaşması'nın tüm hükümlerini kabul etmesi
B) İngiltere'nin Büyük Bulgaristan'ın kurulmasına onay vermesi
C) İngiltere'nin Rusya ile gizli bir ittifak kurarak Osmanlı sınırlarını tanımaması
D) İngiltere'nin Mısır'ı fiilen işgal ederek Berlin Kongresi'ne katılmaması
E) İngiltere'nin Kıbrıs'ın yönetim hakkını Osmanlı'dan alması
Cevabı göster
Cevap: E) İngiltere'nin Kıbrıs'ın yönetim hakkını Osmanlı'dan alması
İngiltere, Berlin Kongresi'nde Osmanlı lehine tutum alır görünürken aynı süreçte Kıbrıs'ın yönetimini ele geçirmiş; bu durum İngiltere'nin çıkarcı politikasının kanıtı kabul edilmektedir.