Yakın anlamlı / anlamca özdeş cümle bulma Soruları
KPSS Türkçe · 29 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Aşağıdaki atasözü-anlam eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) "Sakla samanı, gelir zamanı." atasözü, gereksiz eşyaların elden çıkarılması gerektiğini anlatır.
B) "Üzüm üzüme baka baka kararır." atasözü, kişinin çevresinden etkilenip ona benzediğini anlatır.
C) "Ateş olmayan yerden duman çıkmaz." atasözü, her söylentinin bir gerçeğe dayandığını anlatır.
D) "Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır." atasözü, yumuşak sözün güç işleri başardığını anlatır.
E) "İğneyi kendine batır, çuvaldızı başkasına." atasözü, önce kendini sınamak gerektiğini anlatır.
Cevabı göster
Cevap: A) "Sakla samanı, gelir zamanı." atasözü, gereksiz eşyaların elden çıkarılması gerektiğini anlatır.
'Sakla samanı, gelir zamanı' atasözü, bir şeyin ileride işe yarayabileceği düşünülerek saklanması gerektiğini anlatır; gereksiz eşyaların elden çıkarılması anlamı bu atasözüyle çelişir.
Soru 2
Bir atasözünün eş anlamlısını seçenekler arasından bulma sorularında, verilen atasözüyle ortak ya da benzer sözcükler taşıyan seçeneklerin çoğu zaman yanlış olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eş anlamlı atasözünün, özgününün anlamını genişleterek aktarması gerekmesi
B) Eş anlamlılığın, sözcük benzerliğine değil aynı temel mesaja dayanması
C) Atasözlerinin gerçek anlamlarıyla değerlendirilip mecazın geçersiz sayılması
D) Doğru seçeneğin, özgün atasözüyle aynı sözcükleri içermesinin zorunlu olması
E) Bir atasözünün, diğerinden çıkarılan bir sonuç olmasının gerekmesi
Cevabı göster
Cevap: B) Eş anlamlılığın, sözcük benzerliğine değil aynı temel mesaja dayanması
Atasözünün eş anlamlısı, aynı temel mesajı veren atasözüdür; bu nedenle doğru yanıt, sözcük benzerliğine göre değil iki atasözünün ilettiği asıl mesajın aynı olmasına göre belirlenir.
Soru 3
Bir cümleden çıkarılabilecek yargıyı bulma sorularında, cümlede hiç değinilmeyen yeni bir bilgi ekleyen seçeneğin yanlış sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eklenen bilginin cümleyi biçimce olumlu anlamca olumsuz bir yapıya dönüştürmesi
B) Bu soruların yanıtının yalnızca cümlenin söylediğiyle sınırlı kalması
C) Doğru yanıtın cümlenin mecazi anlamını yok sayması gerekmesi
D) Doğru seçeneğin cümleyle hiçbir ortak sözcük taşımaması gerekmesi
E) Yanıtın, metnin tümünün ana fikrini birkaç sözcükle özetlemek zorunda olması
Cevabı göster
Cevap: B) Bu soruların yanıtının yalnızca cümlenin söylediğiyle sınırlı kalması
Bu tür sorularda doğru yanıt yalnızca cümleden mantıkça çıkarılabilen düşünceyle sınırlıdır; cümlede yer almayan bir bilgiyi ekleyen seçenek, cümlenin söylediğinin sınırları dışına çıktığı için yanlıştır.
Soru 4
Bir cümleden çıkarılabilecek yargıyı ya da cümlenin vurgusuna en yakın düşünceyi bulma sorularında, doğru seçeneğin taşıması gereken temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cümlede yer almayan yeni bir bilgi ekleyerek anlamı genişletmesi
B) Cümlenin yalnızca bir bölümündeki ayrıntıya odaklanması
C) Cümleyle ortak sözcükler taşısa da farklı bir yargı bildirmesi
D) Özgün cümlenin yargısını farklı sözcüklerle yinelemesi
E) Cümleden çıkarılamayacak geniş bir genellemeye varması
Cevabı göster
Cevap: D) Özgün cümlenin yargısını farklı sözcüklerle yinelemesi
Bu tür sorularda doğru yanıt, cümlenin söylediğini aşmadan aynı yargıyı başka sözcüklerle dile getiren seçenektir; metne yeni bilgi ekleyen, cümlenin yalnızca bir bölümüne odaklanan ya da cümleden çıkarılamayacak…
Soru 5
"Eleştiriye kapalı bir kişi, kendini geliştirme fırsatını da kendi eliyle kapatmış olur."
Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eleştiriyi dinlemeyen kişi gelişme olanağını kendisi yitirir.
B) Eleştiri yapan kişiler çoğu zaman haklı bir gerekçeye dayanır.
C) Kendini geliştirmek isteyen herkes düzenli olarak kitap okumalıdır.
D) Başkalarının görüşlerine değer veren insanlar daha çok sevilir.
E) İnsanın gelişmesi büyük ölçüde içinde bulunduğu çevreye bağlıdır.
Cevabı göster
Cevap: A) Eleştiriyi dinlemeyen kişi gelişme olanağını kendisi yitirir.
Cümle, eleştiriye kapalı olmanın kişinin kendi gelişimini engellediğini anlatır.
Soru 6
Kelime kelime aynı olmadıkları hâlde aynı özü taşıyan, farklı sözcüklerle kurulup aynı yargıya ulaşan ve bu yakınlıkları ancak yorumlanarak anlaşılan cümleler, aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
A) Eş ya da yakın anlamlı (anlamca özdeş) cümleler
B) Biçimce olumlu, anlamca olumsuz (örtük olumsuz) cümleler
C) Anlam akışını bozan (paragrafa yabancı) cümleler
D) Mecaz değeri taşıyan (kinayeli) cümleler
E) Ana fikri doğrudan veren (özetleyici) cümleler
Cevabı göster
Cevap: A) Eş ya da yakın anlamlı (anlamca özdeş) cümleler
Tanımda belirtilen 'farklı sözcüklerle kurulduğu hâlde aynı yargıyı taşıma ve yakınlığın yorumla anlaşılması' özellikleri, eş ya da yakın anlamlı (anlamca özdeş) cümlelere aittir.
Soru 7
'Bir kişi için düş olan, bir başkası için düş kırıklığı olabilir.' cümlesi ile 'Aynı olaya bir kişinin yüklediği anlam, bir başkasınınkinden farklı olabilir.' cümlesi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) İki cümle de aynı düşünceyi farklı sözcüklerle dile getirir
B) İki cümle, birbirine karşıt yargılar ileri süren cümlelerdir
C) Cümleler birebir aynı sözcükleri içermese de anlamca örtüşür
D) Her iki cümle de bir olayın kişiye göre farklı algılanabileceğini anlatır
E) Bu iki cümle anlamca yakın/özdeş cümlelere örnek gösterilebilir
Cevabı göster
Cevap: B) İki cümle, birbirine karşıt yargılar ileri süren cümlelerdir
İki cümle de aynı olaya kişilerin farklı anlam yükleyebileceği düşüncesini farklı sözcüklerle anlatır; dolayısıyla anlamca yakın, hatta özdeştir.
Soru 8
Aşağıdaki atasözü çiftlerinden hangisi anlamca birbirine en yakındır?
A) 'Damlaya damlaya göl olur.' ve 'Ağaç yaş iken eğilir.'
B) 'Bir elin nesi var iki elin sesi var.' ve 'Acele işe şeytan karışır.'
C) 'Boş çuval dik durmaz.' ve 'Taşıma su ile değirmen dönmez.'
D) 'Sona kalan dona kalır.' ve 'Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.'
'Körle yatan şaşı kalkar.' ve 'Üzüm üzüme baka baka kararır.' atasözlerinin ikisi de aynı temel yargıyı taşır: insan, içinde bulunduğu çevreden etkilenir, kötü ya da yetersiz bir ortamda kalmak insanı olumsuz biçimde…
Soru 9
Eş anlamlı ya da yakın anlamlı cümlelerin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Aynı sözcükleri yineleyen, yalnızca sözcük sırası değişmiş cümlelerdir.
B) Ortak bir konuyu işleyen, ancak ayrı yargılar bildiren cümlelerdir.
C) Farklı sözcüklerle kurulsa da aynı özü ve yargıyı taşıyan cümlelerdir.
D) Yapıları özdeş olan ve eş anlamlı sözcüklerden oluşan cümlelerdir.
E) Konuları ayrı olsa da benzer duygular uyandıran cümlelerdir.
Cevabı göster
Cevap: C) Farklı sözcüklerle kurulsa da aynı özü ve yargıyı taşıyan cümlelerdir.
Eş/yakın anlamlı cümleler, sözcük düzeyinde örtüşmese de aynı özü ve yargıyı taşır; bu yakınlık yüzeysel sözcük benzerliğinden değil, yorumlama yoluyla kavranan anlam birliğinden doğar.
A) Cümlenin mecazlı söyleyişini düz anlamıyla karşılayan seçenek
B) Cümlenin yalnızca bir bölümündeki ayrıntıyı öne çıkaran seçenek
C) Cümleden çıkarılamayacak genel bir yargıya varan seçenek
D) Cümleyle ortak sözcükler taşıyıp farklı bir yargı veren seçenek
E) Cümledeki düşüncenin karşıtını dile getiren seçenek
Cevabı göster
Cevap: A) Cümlenin mecazlı söyleyişini düz anlamıyla karşılayan seçenek
Bu sorularda doğru yanıt, cümlenin mecazlı ya da kinayeli söyleyişini açık anlamıyla eksiksiz karşılayan seçenektir; cümlenin yalnızca bir bölümüne odaklanan, cümleden çıkmayan genelleme yapan ya da cümleye ters düşen…
Soru 11
"İnsan, sürekli birlikte olduğu kişilerin huy ve davranışlarını zamanla benimser." yargısını atasözü diliyle karşılayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ağaç yaşken eğilir.
B) Damlaya damlaya göl olur.
C) Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
D) Son pişmanlık fayda etmez.
E) Üzüm üzüme baka baka kararır.
Cevabı göster
Cevap: E) Üzüm üzüme baka baka kararır.
'Üzüm üzüme baka baka kararır' atasözü, insanın birlikte bulunduğu kişilerden etkilenerek zamanla onlara benzeyeceğini anlatır; bu yönüyle verilen yargıyla aynı temel mesajı taşır.
Soru 12
'Bu cümlede anlatılmak istenen nedir?' sorularında, cümlenin yalnızca bir bölümündeki ayrıntıya odaklanan bir seçeneğin yanlış kabul edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cümledeki mecazlı ifadenin açık anlamıyla karşılanmasının gereksiz olması
B) Doğru yanıtın cümleyle hiçbir ortak sözcük bulundurmaması gerekmesi
C) Yanıtın, cümlenin bütününden doğan anlamı karşılaması gerekmesi
D) Seçeneğin biçimce olumlu görünüp olumsuz bir anlam taşıması
E) Yanıtın, cümleden çıkarılamayacak genel bir kurala ulaşması gerekmesi
Cevabı göster
Cevap: C) Yanıtın, cümlenin bütününden doğan anlamı karşılaması gerekmesi
Bu sorularda doğru yanıt, cümlenin tümünün ilettiği anlamı karşılar; cümlenin yalnızca bir bölümüne odaklanan seçenek bu bütünlüğü veremediği için yanlıştır.
Soru 13
"Yazarın bu yapıttaki dili oldukça yalın olduğundan okur, anlatılanları zorlanmadan kavrıyor."
Bu cümlede tırnak içindeki "yalın" sözcüğünün anlamca karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süssüz, gösterişten uzak ve anlaşılır
B) Eski, geçmiş dönemlere ait olan
C) Coşkulu, duygu yükü ağır basan
D) Resmî, ölçülü bir biçimde kurulmuş
E) Çok anlamlı, yoruma açık bırakılmış
Cevabı göster
Cevap: A) Süssüz, gösterişten uzak ve anlaşılır
Cümlede "yalın" sözcüğü, okurun zorlanmadan anlamasını sağlayan süssüz ve anlaşılır anlatımı niteler; bu da "süssüz, gösterişten uzak ve anlaşılır" karşılığına denktir.
Soru 14
Az sayıda sözcükle ve gelişigüzel biçimde derdini anlatmaya çalışan bir kişinin anlaşılır bir iletişim kuramamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Az sözcükle kurulan cümlelerin çoğunlukla mecazi anlam taşıması
B) Kısa cümlelerin biçimce olumlu olsa da olumsuz anlam içermesi
C) Az sözle çok şey anlatmanın yalnızca atasözlerine özgü olması
D) Eş ve yakın anlamlı cümlelerin ancak yorumlanarak anlaşılabilmesi
E) Etkili konuşmanın dilin doğru kullanımını gerekli kılması
Cevabı göster
Cevap: E) Etkili konuşmanın dilin doğru kullanımını gerekli kılması
Bu görüşe göre etkili ve güzel konuşma, dilin kurallarına uygun ve doğru kullanılmasına bağlıdır; bu nedenle dili gelişigüzel ve az sözcükle kullanan kişi düşüncesini tam aktaramaz ve iletişim yetersiz kalır.
Soru 15
"Bir kişi için düş olan, bir başkası için düş kırıklığı olabilir." cümlesiyle aynı düşünceyi dile getiren aşağıdakilerden hangisidir?
A) Her insan kendi hayallerini gerçekleştirmek için çaba göstermelidir.
B) Düş ile düş kırıklığı, yaşamın birbirini izleyen iki yüzüdür.
C) Aynı olgu, iki kişinin gözünde başka başka değerlendirilir.
D) Başarı çoğu zaman hayal kurmakla değil çalışmakla elde edilir.
E) İnsanlar ortak hayaller kurduğunda toplumsal bağlar güçlenir.
Cevabı göster
Cevap: C) Aynı olgu, iki kişinin gözünde başka başka değerlendirilir.
Kaynak cümlenin özü, aynı şeyin farklı kişilere farklı anlam taşımasıdır.