Bitişik ve ayrı yazım (birleşik sözcükler) Soruları

KPSS Türkçe · 63 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

'Denizaltı' (araç) ve 'deniz altı' (yer) örneğinde olduğu gibi anlam kayması varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılan sözcük yanlış yazılmıştır?

  1. A) Düşman deniz altı, limanı sessizce terk etti.
  2. B) Deniz altı, yansıyan ışıkla aydınlandı.
  3. C) Balıklar deniz altına doğru ilerledi.
  4. D) Araştırmacılar deniz altını inceledi.
  5. E) Mağaralar deniz altında keşfedildi.
Cevabı göster

Cevap: A) Düşman deniz altı, limanı sessizce terk etti.

İlk cümlede limanı terk eden bir su altı aracı (denizaltı) kastedildiğinden, anlam kaymasına uğramış araç adı bitişik 'denizaltı' biçiminde yazılmalıdır; cümledeki 'deniz altı' yazımı yanlıştır.

Soru 2

'Yuvar' ve 'küre' sözcükleriyle oluşan birleşiklerin yazımı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) 'Gözyuvarı' bitişik yazılmalıdır.
  2. B) 'Taşküre' bitişik yazımı TDK'ya uygundur.
  3. C) 'Havaküresi' bitişik yazımı doğrudur.
  4. D) 'Su küre' bitişik yazılmalıdır.
  5. E) 'Yarım küre' ayrı yazılır.
Cevabı göster

Cevap: E) 'Yarım küre' ayrı yazılır.

'Yuvar' ve 'küre' sözcükleriyle kurulan birleşikler ayrı yazılır; 'yarım küre' doğru ayrı yazımdır. 'Göz yuvarı', 'hava küre', 'su küre', 'taş küre' biçimleri de ayrı yazılmalıdır.

Soru 3

Meslekler ve sayılarla kurulan 'baş/başı' birleşiklerinden hangisi yanlış yazılmıştır?

  1. A) hekimbaşı
  2. B) çarkçıbaşı
  3. C) elebaşı
  4. D) yüz başı
  5. E) aşçıbaşı
Cevabı göster

Cevap: D) yüz başı

Mesleklerle ve sayılarla kurulan 'baş/başı' birleşikleri bitişik yazılır; bu yüzden 'yüz başı' değil 'yüzbaşı' doğrudur. Öteki sözcükler kurala uygun biçimde bitişik yazılmıştır.

Soru 4

Renk adlarının yazımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) 'Bal rengi' tamlaması ayrı yazılır.
  2. B) 'Boncukmavisi' yerine 'boncuk mavisi' biçimi doğrudur.
  3. C) 'Ateş kırmızısı' isim tamlaması olduğu için ayrı yazılır.
  4. D) 'Safra yeşili' tamlaması bitişik yazılmalıdır.
  5. E) 'Saman rengi' ayrı iki sözcük olarak yazılır.
Cevabı göster

Cevap: D) 'Safra yeşili' tamlaması bitişik yazılmalıdır.

İsim tamlaması biçiminde kurulan renk adları (bal rengi, saman rengi, ateş kırmızısı, boncuk mavisi, safra yeşili) her zaman ayrı yazılır. 'Safra yeşili'nin bitişik yazılması gerektiği yanlış bir ifadedir.

Soru 5

Belgisiz sıfat ve zamirlerin yazımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) 'Birkaç' sözcüğü gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.
  2. B) 'Birçok' sözcüğü bitişik yazılır.
  3. C) 'Herhangi bir' ifadesi bitişik yazılır.
  4. D) 'Herhangi' sözcüğü kendi başına bitişik yazılır.
  5. E) 'Hiçbir' sözcüğü bitişik yazılır.
Cevabı göster

Cevap: C) 'Herhangi bir' ifadesi bitişik yazılır.

'Herhangi bir' ifadesi her zaman ayrı yazılır; dolayısıyla onu bitişik yazmak yanlıştır. 'Herhangi' kendi başına bitişik iken 'herhangi bir' ayrı yazılır.

Soru 6

Aşağıdaki birleşik sözcük yazımlarından hangisi TDK yazım kurallarına uygundur?

  1. A) ilk-okul
  2. B) baş öğretmen
  3. C) ilkokul
  4. D) orta-okul
  5. E) yüksek okul
Cevabı göster

Cevap: C) ilkokul

Bu okul ve unvan birleşikleri bitişik yazılır ve aralarına kısa çizgi konulmaz; 'ilkokul' doğru biçimdir.

Soru 7

Aşağıdaki sözcük ya da sözcük gruplarından hangisinin yazımı doğrudur?

  1. A) luna park
  2. B) pazar yeri
  3. C) herşey
  4. D) pazaryeri
  5. E) bir çok
Cevabı göster

Cevap: B) pazar yeri

'Pazar yeri' kalıplaşmamış bir yer adı tamlaması olduğundan iki ayrı sözcük olarak ayrı yazılır; 'pazaryeri' biçimi yanlıştır.

Soru 8

Arapça kurala göre oluşturulan birleşik sözcükler bitişik yazılır. Aşağıdakilerden hangisi bu kategoriye girmez?

  1. A) fevkalade
  2. B) yardım etmek
  3. C) inşallah
  4. D) velhasıl
  5. E) şeyhülislam
Cevabı göster

Cevap: B) yardım etmek

'Yardım etmek' Türkçe kurala göre oluşturulmuş bir yardımcı eylem birleşimidir ve ses değişikliği olmadığından ayrı yazılır; Arapça kuralıyla oluşturulmuş bir birleşik değildir.

Soru 9

Deyimlerin yazımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Deyimi oluşturan sözcükler her zaman ayrı yazılır.
  2. B) Deyimler, kalıplaşmış birleşik sözcük gibi ele alınır.
  3. C) Deyimlerde yardımcı eylem varsa o bölüm bitişik yazılır.
  4. D) Deyimler anlam kayması taşıdığından bitişik yazılmalıdır.
  5. E) Deyimi oluşturan sözcükler bazen bitişik bazen ayrı yazılabilir.
Cevabı göster

Cevap: A) Deyimi oluşturan sözcükler her zaman ayrı yazılır.

Deyimleri oluşturan sözcükler her zaman ayrı yazılır; örneğin 'gözü kör olsun' deyiminde 'kör' ayrı bir sözcük olarak kalır. Anlam kayması deyimleri bitişik yazdırmaz.

Soru 10

Renk adıyla kurulan ve anlam değişmesine uğrayan bitki ile hayvan adları bitişik yazılır. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi bu kural çerçevesinde bitişik yazılan örnekler arasında yer almaz?

  1. A) kara maşa
  2. B) karabiber
  3. C) alabalık
  4. D) karadut
  5. E) bozayı
Cevabı göster

Cevap: A) kara maşa

'Kara maşa', renk adıyla kurulan bir bitki ya da hayvan adı değil; benzetme yoluyla insan niteliği anlatan bir birleşiktir ve ayrı yazılır.

Soru 11

İkileme oluşturan sözcüklerin yazımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına hiçbir noktalama işareti konmaz: 'peş peşe'.
  2. B) İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına virgül konur: 'gece, gündüz'.
  3. C) İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına tire konur: 'göz-göze'.
  4. D) İkilemeler bitişik yazılır: 'hızlıhızlı'.
  5. E) İkilemeler hem ayrı hem bitişik yazılabilir; ikisi de kabul edilir.
Cevabı göster

Cevap: A) İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına hiçbir noktalama işareti konmaz: 'peş peşe'.

İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına virgül ya da tire gibi hiçbir noktalama işareti konmaz. 'Peş peşe' bu kuralın örneğidir.

Soru 12

Sıfat-fiil eki almış sözcükle kurulan birleşiklerin yazımı düşünüldüğünde aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılan sözcük yanlış yazılmıştır?

  1. A) Çalar saat sabah erkenden çalmaya başladı.
  2. B) Bizi güler yüz ile içeri buyur ettiler.
  3. C) Çıkmaz sokak tabelasını görüp geri döndüler.
  4. D) Akarsu kenarına küçük bir çadır kurdular.
  5. E) Mahkemede bilir kişi raporu uzun uzun tartışıldı.
Cevabı göster

Cevap: E) Mahkemede bilir kişi raporu uzun uzun tartışıldı.

'Bilirkişi' kalıplaşarak tek bir sözcüğe dönüşmüş, sözlükte ve hukuk dilinde bitişik yazılan bir terimdir; son cümledeki 'bilir kişi' yazımı yanlıştır.

Soru 13

'Dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelimeler nasıl yazılır?

  1. A) Daima bitişik yazılır: 'yasadışı', 'yurtiçi', 'yanısıra'.
  2. B) Daima ayrı yazılır: 'yasa dışı', 'yurt içi', 'yanı sıra'.
  3. C) Bitişik ya da ayrı yazılabilir; her iki biçim de doğrudur.
  4. D) Yalnızca 'iç' sözcüğüyle kurulanlar ayrı, diğerleri bitişik yazılır.
  5. E) Yalnızca 'dış' sözcüğüyle kurulanlar bitişik, diğerleri ayrı yazılır.
Cevabı göster

Cevap: B) Daima ayrı yazılır: 'yasa dışı', 'yurt içi', 'yanı sıra'.

'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle oluşturulan tüm birleşikler ayrı yazılır. 'Yasa dışı', 'yurt içi', 'yanı sıra' doğru yazımlardır.

Soru 14

'Bilim' ve 'bilgi' sözcükleriyle kurulan birleşiklerin yazımı için aşağıdakilerden hangisi doğru bir örnek oluşturur?

  1. A) toplumbilimi
  2. B) gökbilimi
  3. C) dilbilimi
  4. D) dil bilgisi
  5. E) anlambilimi
Cevabı göster

Cevap: D) dil bilgisi

'Dil bilgisi' ayrı yazılması gereken bir birleşiktir ve doğru yazımdır. Diğer seçeneklerde 'bilim' veya 'bilgi' sözcüğü hatalı olarak bitişik yazılmıştır.

Soru 15

Gök cismi adlarından biriyle kurulan birleşiklerin yazımı düşünüldüğünde aşağıdaki sözcük öbeklerinden hangisi doğru yazılmıştır?

  1. A) çobanyıldızı
  2. B) kutupyıldızı
  3. C) kuyrukluyıldız
  4. D) kuyruklu yıldız
  5. E) göktaşı
Cevabı göster

Cevap: D) kuyruklu yıldız

Gök cismi adlarından biriyle kurulan birleşikler ayrı yazılır; 'kuyruklu yıldız' doğru yazımdır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları