Dolaylı anlatım, örtülü anlam ve biçim-anlam çelişkisi Soruları

KPSS Türkçe · 65 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdakilerin hangisinde 'düşsel öge' kavramına örnek verilemez?

  1. A) Kahraman uçan bir atın sırtında gökyüzünü aşar.
  2. B) Çiftçi gün boyu tarlasını sular, akşam yorgun düşer.
  3. C) Gece yarısı mezarlıkta ruhlar hep birlikte dans eder.
  4. D) Yaşlı kadın bakışlarıyla taşları altına dönüştürür.
  5. E) Çiçekler ona acılarını anlatan şarkılar söyler.
Cevabı göster

Cevap: B) Çiftçi gün boyu tarlasını sular, akşam yorgun düşer.

Düşsel öge, olağanüstü ve gerçek dışı anlatımları kapsar. Tarlasını sulayıp yorgun düşmek olağan, gerçek yaşamdan bir durumdur; düşsel öge içermez.

Soru 2

Bir eseri çözümlerken 'ne anlatıldığı' ile 'dış görünüşü' birbirine karıştırılmamalıdır. Bu iki kavramla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Konu, tema ve mesaj eserin biçimini; sayfa düzeni ve dış görünüş ise içeriğini oluşturur.
  2. B) Eserde 'ne anlatıldığı' biçim, 'nasıl bir dış görünüşe sahip olduğu' ise içerik olarak adlandırılır.
  3. C) Bir eserin teması biçeme, dil ve anlatım tarzı ise içeriğe karşılık gelir.
  4. D) İçerik ile biçim aynı kavramı karşılar; bir eserin teması ile dış görünüşü arasında ayrım yapılmaz.
  5. E) Konu, tema ve mesaj eserin içeriğini; dış görünüş ve biçimsel düzenleme ise biçimini oluşturur.
Cevabı göster

Cevap: E) Konu, tema ve mesaj eserin içeriğini; dış görünüş ve biçimsel düzenleme ise biçimini oluşturur.

İçerik 'ne anlatıldığını' (konu, tema, mesaj), biçim ise 'dış görünüşü' ifade eder ve bu ikisi birbirinden ayrılır.

Soru 3

Öykü yazarlığında 'kapalı anlatım ilkesi' ne anlama gelir?

  1. A) Öykünün sonucunun belirsiz bırakılması ve okura farklı sonlar önerilmesi
  2. B) Karakterlerin birbirinden habersiz kalacağı bir kurgu oluşturularak sürpriz bir final tasarlanması
  3. C) Olayların kronolojik sırayla değil geriye dönüşlerle aktarılması
  4. D) Yazarın kendi deneyimlerini kurguya karıştırmadan nesnel bir anlatıcı konumu benimsemesi
  5. E) Yazar tarafından açıkça dile getirilmeden, okurun anlamı satır aralıklarından kendiliğinden çıkarmasının sağlanması
Cevabı göster

Cevap: E) Yazar tarafından açıkça dile getirilmeden, okurun anlamı satır aralıklarından kendiliğinden çıkarmasının sağlanması

Kapalı anlatım ilkesi, yazarın anlamı doğrudan söylemek yerine satır aralarına gömmesi ve okurun bu anlamı kendi çıkarımıyla ulaşmasını sağlamasıdır. İyi okur da yazarın 'derdine' değil, yapıttaki anlama odaklanır.

Soru 4

"Olayların belli bir yer ve zamanda kişiler etrafında akış içinde aktarıldığı, film şeridine benzetilen anlatım biçimi" aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Betimleme
  2. B) Açıklama
  3. C) Tartışma
  4. D) Kanıtlama
  5. E) Öyküleme
Cevabı göster

Cevap: E) Öyküleme

Öyküleme; olayların yer, zaman ve kişi unsurlarıyla bir akış içinde aktarıldığı, film şeridine benzetilen anlatım biçimidir.

Soru 5

Bir yazar, anlatıcının üslubunu "tıpkı bir terazinin kefelerini, hiçbiri ağır basmayacak biçimde ayarlamak" sözleriyle betimliyorsa bu örtük benzetmeyle asıl ne anlatılmak istenmektedir?

  1. A) Anlatıcının her bölümde farklı bir dil kaydı kullanması gerektiği
  2. B) Anlatıcının olaylara hiç yorum katmadan tarafsız kalması gerektiği
  3. C) Anlatıcının okuyucuyla doğrudan diyalog kurması gerektiği
  4. D) Anlatıcının biçimsel kurallara hiç sapmadan uyması gerektiği
  5. E) Anlatıcının üslubundaki ögeleri ölçülü bir dengede tutması gerektiği
Cevabı göster

Cevap: E) Anlatıcının üslubundaki ögeleri ölçülü bir dengede tutması gerektiği

"Terazinin kefelerini hiçbiri ağır basmayacak biçimde ayarlamak" örtük benzetmesi, anlatıcının üslubundaki ögeleri dengede tutması, yani üslubun dengesini iyi kurması gerektiğini çağrıştırır.

Soru 6

Bir firma, küçük tasarım değişiklikleriyle ürünü 'yeni model' diye sunarken eski modeli de satışta tutuyorsa, bu davranışla tüketiciye dolaylı olarak iletilen örtülü mesaj nedir?

  1. A) Eski ve yeni modelin tümüyle aynı kalitede olduğu açıkça duyurulur.
  2. B) Eski model indirimlidir biçiminde açık bir kampanya mesajı verilir.
  3. C) Her gelir grubuna ayrı ürün sunulduğu açıkça ilan edilir.
  4. D) Yeni modelin teknik üstünlüğü kanıtlarla açıkça gösterilir.
  5. E) Eski modelin yetersiz olduğu, doğrudan söylenmeden örtülü biçimde kabul ettirilir.
Cevabı göster

Cevap: E) Eski modelin yetersiz olduğu, doğrudan söylenmeden örtülü biçimde kabul ettirilir.

Firma, ürünü 'yeni model' diye sunup eski modeli de satışta tutarak eski modelin yetersizliğini açıkça söylemeden, davranışın mantığından çıkarılan örtülü bir mesajla tüketiciye kabul ettirir.

Soru 7

"Gerçekten de çok verimli bir toplantıydı (!)" cümlesinde, sözün gerçek anlamının tersinin kastedildiğini gösteren biçimsel işaret aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Cümle sonundaki ünlem ve parantezle yazılan '(!)' işareti
  2. B) Cümlede geçen 'gerçekten de' pekiştirme öbeği
  3. C) Yüklemin geçmiş zaman kipiyle çekimlenmesi
  4. D) 'Verimli' sözcüğünün olumlu anlam taşıması
  5. E) Cümlenin devrik bir yapıda kurulmuş olması
Cevabı göster

Cevap: A) Cümle sonundaki ünlem ve parantezle yazılan '(!)' işareti

İroni, söylenenin tersinin kastedildiği anlatım biçimidir ve cümlede '(!)' işaretiyle gösterilebilir.

Soru 8

Aşağıdaki tanımlardan hangisi 'ulusallık (yerellik)' kavramına karşılık gelir?

  1. A) Bir eserin tüm dünya okuruna seslenecek evrensel temalar işlemesi
  2. B) Yazarın kendi milletinin ve toprağının özelliklerini anlatması, sınırlarını aşmaması
  3. C) Yazarın çağının siyasi ve ideolojik akımlarına bağlı kalarak eser üretmesi
  4. D) Birden çok kültürün ögelerini birleştirip kozmopolit bir dünya kurması
  5. E) Geçmiş uygarlıkların birikiminden beslenerek evrensel bir dil geliştirmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Yazarın kendi milletinin ve toprağının özelliklerini anlatması, sınırlarını aşmaması

Ulusallık (yerellik), yazarın kendi milletine ve toprağına ait özellikleri anlatması, yabancı kültürlere yer vermemesi ve sınırlarını aşmaması biçiminde tanımlanır.

Soru 9

Anlatım özelliklerinden tutarlılık, hangi koşulda sağlanmış sayılır?

  1. A) Yazarın güncel kaynaklara ve istatistiklere dayanan bilgiler sunmasıyla
  2. B) Metindeki cümlelerin kısa ve yalın bir yapıda kurulmasıyla
  3. C) Yazarın öznel yargılardan kaçınıp nesnel bir dil benimsemesiyle
  4. D) Metnin başından sonuna aynı anlatım biçiminin korunmasıyla
  5. E) Yazıda çelişki bulunmaması; yargıların birbiriyle çelişmemesiyle
Cevabı göster

Cevap: E) Yazıda çelişki bulunmaması; yargıların birbiriyle çelişmemesiyle

Tutarlılık, yazıda çelişki bulunmaması; yazarın kendi söyledikleriyle ve metnin farklı bölümlerindeki yargılarla çelişmemesidir.

Soru 10

Hangi anlatım biçimi çifti, daha çok bilgilendirici (öğretme amaçlı) metinlerde kullanılır?

  1. A) Betimleme ve öyküleme
  2. B) Öyküleme ve tartışma
  3. C) Öyküleme ve betimleme
  4. D) Betimleme ve açıklama
  5. E) Açıklama ve tartışma
Cevabı göster

Cevap: E) Açıklama ve tartışma

Açıklama ve tartışma daha çok bilgilendirici (öğretme amaçlı) metinlerde ağırlık kazanırken, öyküleme ve betimleme daha çok sanatsal metinlerde öne çıkar.

Soru 11

Doğrudan anlatım ile dolaylı anlatım arasındaki en temel fark nedir?

  1. A) Doğrudan anlatım yalnızca yazılı kaynaklarda, dolaylı anlatım ise sözlü iletişimde kullanılır.
  2. B) Doğrudan anlatımda söz aynen aktarılırken, dolaylı anlatımda söz biçimsel değişiklikle ve aktarma eylemleriyle verilir.
  3. C) Doğrudan anlatımda aktarıcı kendi görüşünü ekler, dolaylı anlatımda ise yalnızca asıl söyleyen ifade edilir.
  4. D) Doğrudan anlatım kısa alıntılarda, dolaylı anlatım ise uzun pasajlarda kullanılır.
  5. E) Doğrudan anlatımda kaynak kişi gizlenirken, dolaylı anlatımda kaynak kişi açıkça belirtilir.
Cevabı göster

Cevap: B) Doğrudan anlatımda söz aynen aktarılırken, dolaylı anlatımda söz biçimsel değişiklikle ve aktarma eylemleriyle verilir.

Doğrudan anlatımda özgün söz aynen tırnak içinde verilirken, dolaylı anlatımda söz biçimsel olarak dönüştürülür ve 'söyledi, belirtti, ifade etti' gibi aktarma eylemleriyle iletilir.

Soru 12

Senaryo yazarlığında dolaylı anlatım ilkesine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Senarist, karakterlerin her düşüncesini diyalog yoluyla açıkça ifade ettirmelidir.
  2. B) İzleyiciye iletilmek istenen mesaj yalnızca ses efektleri ve müzikle aktarılmalıdır.
  3. C) Hikâye görsel anlatıma uygun hazırlanmalı; bazı mesajlar oyuncunun beden diline bırakılmalıdır.
  4. D) Senarist, tüm anlam katmanlarını ayrıntılı sahne açıklamalarına yazarak oyuncuya yorum alanı bırakmamalıdır.
  5. E) İzleyicinin yorum yapmasına hiç gerek kalmayacak biçimde her sahne anlatı sesiyle açıklanmalıdır.
Cevabı göster

Cevap: C) Hikâye görsel anlatıma uygun hazırlanmalı; bazı mesajlar oyuncunun beden diline bırakılmalıdır.

Senaryoda dolaylı anlatım, hikâyenin görsel araçlara uygun hazırlanmasını ve bazı mesajların oyuncunun beden diline bırakılmasını gerektirir. Karakterin bakışı, duruşu veya hareketiyle izleyiciye anlam iletilebilir.

Soru 13

Bir metinde 'doğallık' özelliğinden söz edebilmek için aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak alınır?

  1. A) Anlatımın günlük konuşma diline yakın, sade ve kısa cümlelerden oluşması
  2. B) Yazarın yapmacıklıktan uzak, içten bir dille yaşam ayrıntılarını gerçekçi biçimde aktarması
  3. C) Metnin hiçbir edebi sanat barındırmaması ve yalnızca düz, süssüz anlatımla kurulmuş olması
  4. D) Yazarın okur kitlesinin ve piyasa beklentilerinin yönlendirmesiyle yazması
  5. E) Anlatımın başka yazarların üslubundan etkilenmemesi ve özgün bir ses taşıması
Cevabı göster

Cevap: B) Yazarın yapmacıklıktan uzak, içten bir dille yaşam ayrıntılarını gerçekçi biçimde aktarması

Doğallık, yapmacıklıktan uzak, içten ve samimi bir anlatım seçimi ile karakter ve yaşam ayrıntılarının gerçekçi aktarımıdır. Sade dil ya da özgün ses bu kavramın zorunlu koşulları değildir.

Soru 14

Öykü ve roman üzerine bir değerlendirmeye göre, anlatıcının karşı cinsi anlatması konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenir?

  1. A) İki durumun da içerik-biçim dengesi açısından eşit ölçüde doğal karşılandığı
  2. B) Erkeklerin kadın kahramanları anlatmasının doğal karşılandığı, tersinin ender görüldüğü
  3. C) Kadınların erkekleri anlatmasının, duygu yükü az olduğundan daha kolay sayıldığı
  4. D) Kadınların erkekleri anlatmasının melodramı engellediği için daha başarılı bulunduğu
  5. E) Erkeklerin kadın kahramanları anlatmasının biçim-içerik çelişkisi yarattığı için sakıncalı sayıldığı
Cevabı göster

Cevap: B) Erkeklerin kadın kahramanları anlatmasının doğal karşılandığı, tersinin ender görüldüğü

Bu değerlendirmeye göre, erkeklerin kadın kahramanları anlatması doğal karşılanırken, kadınların erkekleri anlatması içerik-biçim dengesi açısından daha ender görülür.

Soru 15

Örtülü anlam kavramı aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde açıklanır?

  1. A) Cümlede yer alan sözcüklerin sözlük anlamlarının toplamından elde edilen anlam
  2. B) Cümlenin açıkça dile getirilmemiş olmakla birlikte genel anlam ya da bazı ifadelerden çıkarılan anlamı
  3. C) Yazarın metne bilinçli olarak yerleştirdiği ve dipnotta açıkladığı ikincil mesaj
  4. D) Cümledeki sözcüklerin mecaz anlamlarının bir araya gelmesiyle oluşan yan anlam
  5. E) Dilbilgisel yapının bozulmasıyla ortaya çıkan istem dışı anlam kayması
Cevabı göster

Cevap: B) Cümlenin açıkça dile getirilmemiş olmakla birlikte genel anlam ya da bazı ifadelerden çıkarılan anlamı

Örtülü anlam, cümlede doğrudan ifade edilmemiş olmakla birlikte cümlenin bütününden veya belirli ifadelerden çıkarılan anlamdır. Mecaz anlam ya da dipnot ile karıştırılmamalıdır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları