Tırnak işareti, kesme işareti ve parantez kullanımı Soruları
KPSS Türkçe · 26 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Kurum ve kuruluş adlarına ek getirilirken genellikle kesme işareti kullanılmaz. Bu kuralın istisnası olan ad hangisidir?
A) Avrupa Birliği
B) Bakanlar Kurulu
C) Türk Dil Kurumu
D) Millî Eğitim Bakanlığı
E) Devlet Planlama Teşkilatı
Cevabı göster
Cevap: A) Avrupa Birliği
Kurum/kuruluş adlarına ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz; ancak 'Avrupa Birliği' bu kuralın istisnasıdır ve bu ada gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Soru 2
Tırnak içine alınan bir söze çekim eki getirilmesiyle ilgili olarak, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ekin yazımı doğrudur?
A) "Çalıkuşu"nu büyük bir keyifle okudum.
B) "Sefiller"'i raftan indirdim.
C) "Suç ve Ceza"'yı arkadaşıma verdim.
D) "Kürk Mantolu Madonna"'sını çok sevdim.
E) "Tutunamayanlar"'dan çok etkilendim.
Cevabı göster
Cevap: A) "Çalıkuşu"nu büyük bir keyifle okudum.
Tırnak içine alınan sözlerden sonra ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz; ek doğrudan kapanış tırnağının ardından bitişik yazılır. "Çalıkuşu"nu yazımında ek kesmesiz olarak doğru biçimde getirilmiştir.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özel ada gelen ek, kesme işareti kullanılması gerekirken kullanılmadığı için yanlış yazılmıştır?
A) Rektörlüğe dilekçe verin.
B) Türk Dil Kurumuna başvurabilirsiniz.
C) Bakanlar Kurulunun kararı açıklandı.
D) Ankaranın nüfusu her yıl artmaktadır.
E) Bu kanunun maddesine dikkat edin.
Cevabı göster
Cevap: D) Ankaranın nüfusu her yıl artmaktadır.
Özel adlara (kişi, yer, eser adı vb.) gelen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?
A) Mayıs'ında çiçekler açmaya başlar.
B) 17 Mayıs'ta toplantı yapılacak.
C) Temmuz ayında tatile çıktık.
D) 3 Eylül'de sınavlar başlıyor.
E) Kasım ayının sonlarında soğuklar bastırdı.
Cevabı göster
Cevap: A) Mayıs'ında çiçekler açmaya başlar.
Belirli bir tarih bildirilmediğinde (yani önünde rakam olmayan) ay adlarına kesme işareti getirilmez. 'Mayıs'ında' yazımı yanlıştır; doğrusu 'Mayısında' olmalıdır.
Soru 5
Bir metinde başka bir kaynaktan ya da kişiden olduğu gibi aktarılan sözler için hangi noktalama işareti kullanılır?
A) Kesme işareti
B) Yay ayraç
C) Tırnak işareti
D) Köşeli ayraç
E) Tek tırnak işareti
Cevabı göster
Cevap: C) Tırnak işareti
Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan (doğrudan alıntılanan) sözler tırnak işareti içine alınır.
Soru 6
Aşağıdaki kısaltma-ek kullanımlarından hangisi yanlıştır?
A) TDK'nin kararına göre bu kural değiştirilmiştir.
B) TBMM'ye sunulan teklife onay verildi.
C) cm'yi santimetre olarak okuyabilirsiniz.
D) yy.'ın başında bu gelişmeler yaşandı.
E) AB'ye katılım süreci devam ediyor.
Cevabı göster
Cevap: D) yy.'ın başında bu gelişmeler yaşandı.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara (yy. gibi) gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; doğru yazım 'yy.ın' şeklindedir. Bu nedenle 'yy.'ın' yanlıştır.
Soru 7
Bir yazarın doğum tarihi kesin olarak bilinmiyorsa bu bilgi yazıda nasıl gösterilmelidir?
A) Tarihin hemen yanına yay ayraç içinde soru işareti konularak
B) Tarihin önüne tırnak işareti açılıp belirsizlik vurgulanarak
C) Tarih hiç yazılmayıp yerine yalnızca açıklama notu düşülerek
D) Tarihin yanına yay ayraç içinde ünlem işareti yerleştirilerek
E) Tarih ile ekin arasına kesme işareti konulup ayrı gösterilerek
Cevabı göster
Cevap: A) Tarihin hemen yanına yay ayraç içinde soru işareti konularak
Kesin bilinmeyen tarih veya yer bilgilerinde, ilgili sayının ya da sözcüğün hemen yanına yay ayraç içinde soru işareti konur; örneğin doğum yılı belirsiz bir yazar için 1238(?) biçiminde yazılır.
Soru 8
"Türk Dil Kurumu" adına yönelme durumu eki (-a/-e) getirildiğinde doğru yazım hangisidir?
A) Türk Dil Kurumu'na
B) Türk Dil Kurumu'ya
C) Türk Dil Kurumuna
D) Türk Dil Kurumun'a
E) Türk Dil Kurumuya
Cevabı göster
Cevap: C) Türk Dil Kurumuna
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işareti kullanılmadan bitişik yazılır. 'Türk Dil Kurumuna' doğru yazımdır; kesme işareti gerekmez.
Soru 9
Doğrudan aktarılan bir konuşma cümlesinin başında hangi noktalama düzeni uygulanır?
A) Önce iki nokta konur, ardından tırnak işareti açılır.
B) Önce virgül konur, ardından tırnak açılır.
C) Önce tırnak açılır, sonra iki nokta konulur.
D) Önce üç nokta konur, ardından tırnak açılır.
E) Önce noktalı virgül konur, ardından tırnak işareti açılır.
Cevabı göster
Cevap: A) Önce iki nokta konur, ardından tırnak işareti açılır.
Doğrudan aktarılan konuşma cümlesinden önce iki nokta (:) konur ve ardından tırnak işareti açılır.
Soru 10
"Rektörlüğe" biçiminin yazımıyla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
A) Sözcük bir kısaltma sayıldığından kesme işareti zorunlu olmuştur.
B) Sözcük özel ad kabul edildiği için ek kesmeyle ayrı yazılmıştır.
C) Ek, ünsüz yumuşamasıyla bitiştiği için kesme işareti kullanılmamıştır.
D) Sözcük belirli bir tarih bildirdiğinden kesme işareti konulmuştur.
E) Sözcük resmî kurum adı olduğundan eke kesme işareti getirilmiştir.
Cevabı göster
Cevap: C) Ek, ünsüz yumuşamasıyla bitiştiği için kesme işareti kullanılmamıştır.
Başbakanlık, Rektörlük gibi sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında ünsüz yumuşamasıyla biçim değişir (k→ğ) ve kesme işareti kullanılmaz; ek doğrudan sözcüğe bağlanır.
Soru 11
Kitap ve dergi adlarının gösteriminde italik ile tırnak işaretine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kitap adı için italik, dergi adı için tırnak ayrı ayrı kullanılır.
B) İtalik ya da tırnaktan biri tercih edilir; ikisi aynı adda birlikte kullanılmaz.
C) İtalik ile tırnak birlikte kullanılarak ad daha belirgin hâle getirilir.
D) Kitap adlarında tırnak, italik ise dergi adlarında tercih edilir.
E) Dergi adlarında italik yerine tırnak işareti kullanılması beklenir.
Cevabı göster
Cevap: B) İtalik ya da tırnaktan biri tercih edilir; ikisi aynı adda birlikte kullanılmaz.
Kitap ve dergi adlarında italik ya da tırnak işaretinden biri tercih edilir; ikisi aynı adda birlikte kullanılmaz.
Soru 12
"Politikacı, dürüst (!) biri olarak tanınıyor." cümlesinde yay ayraç içindeki ünlem işareti hangi işlevi yüklenmiştir?
A) Alay ya da kinaye katarak ironik bir vurgu sağlamak
B) Konuşmacının coşkusunu okura yansıtmak
C) Cümledeki önemli bir ayrıntıyı öne çıkarmak
D) Kesin bilinmeyen bir durumu okura sezdirmek
E) Sözcüğün yanlış yazıldığını okura bildirmek
Cevabı göster
Cevap: A) Alay ya da kinaye katarak ironik bir vurgu sağlamak
Yay ayraç içindeki ünlem işareti; alay, kinaye veya küçümseme katmak için kullanılır. "Dürüst (!)" kullanımı, kişinin gerçekte dürüst olmadığına dair ironik bir tutumu sezdirir.
Soru 13
Bir cümle içinde makale adı hangi noktalama işaretiyle belirtilmelidir?
A) İki nokta üst üste ile
B) Parantez içinde verilerek
C) Kesme işaretiyle ayrılarak
D) Tırnak işareti içine alınarak
E) Kısa çizgiyle belirtilerek
Cevabı göster
Cevap: D) Tırnak işareti içine alınarak
Cümle içinde kitap, yazı ve makale adları tırnak işareti içine alınır.
Soru 14
"A'dan Z'ye her şeyi biliyor." cümlesinde kesme işareti hangi amaçla kullanılmıştır?
A) Tek bir harften sonra gelen eki ayırmak için
B) Özel bir kişi adına gelen eki ayırmak için
C) Doğrudan aktarılan bir sözü belirtmek için
D) Kesin bilinmeyen bir tarihi işaretlemek için
E) Bir kurum adına gelen eki ayırmak için
Cevabı göster
Cevap: A) Tek bir harften sonra gelen eki ayırmak için
Tek bir harf (A, Z vb.) ya da bir ekten sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. 'A'dan Z'ye' bu kuralın uygulamasıdır.
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, bir sözcüğü özellikle vurgulamak amacıyla kullanılmıştır?
A) Konuşmacı "özgürlük" kavramına ayrı bir önem verdi.
B) Konuşmacı (özveri) konusuna kısaca değindi.
C) Konuşmacı -kararlılık- ilkesinden söz etti.
D) Konuşmacı dayanışma; ruhunu önemsediğini söyledi.
E) Konuşmacı çalışkanlık erdemini sıkça andı.
Cevabı göster
Cevap: A) Konuşmacı "özgürlük" kavramına ayrı bir önem verdi.
Özel olarak belirtilmek veya vurgulanmak istenen sözler tırnak işareti içine alınır. "özgürlük" sözcüğünün tırnak içinde verilmesi bu vurgulama işlevini karşılamaktadır.