Sözcüğün/deyimin yanlış anlamda kullanımı ve yanlış sözcük seçimi Soruları

KPSS Türkçe · 20 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde 'azımsamak' sözcüğü doğru anlamıyla, yani 'bir şeyi beklenenden az bulmak, miktarca yetersiz saymak' anlamıyla kullanılmıştır?

  1. A) Kendisine ödenen ücreti azımsadı ve daha yüksek bir rakam talep etti.
  2. B) Rakibini değersiz görüp azımsadığı için ona hiç saygı göstermedi.
  3. C) Astlarının emeğini değersiz sayıp azımsayan yönetici, kimseye teşekkür etmedi.
  4. D) Genç sanatçıyı yeteneksiz bulup azımsayan eleştirmen, onu küçük düşürdü.
  5. E) Halkı küçük gören, onu hor görüp azımsayan bir tavır takınmıştı.
Cevabı göster

Cevap: A) Kendisine ödenen ücreti azımsadı ve daha yüksek bir rakam talep etti.

'Azımsamak', bir şeyi beklenenden az bulmak, miktarca yeterli saymamak demektir.

Soru 2

'Dahi' ve 'dâhi' sözcüklerinin kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) 'Dahi' sözcüğü 'de bile' anlamındaki bir bağlaçtır; üstün yetenekli kişi anlamı taşıyan bir yazılışı bulunmaz.
  2. B) Şapkalı 'dâhi' ile bağlaç 'dahi' aynı sözcüğün iki yazılışıdır; anlamca birbirinin yerine kullanılabilir.
  3. C) Şapkalı 'dâhi', 'olağanüstü yetenekli kişi' anlamında bir isimdir; ayrı yazılan bağlaç 'dahi' ile karıştırılmamalıdır.
  4. D) Bağlaç olan 'dahi' bitişik, 'dâhi' ismi ise ayrı yazılır; bu yazım kuralı ikisini ayırmaya yeter.
  5. E) 'Dâhi' cümle içinde bağlaç görevi üstlenir; 'dahi' ise bir varlığa ad olan isimdir.
Cevabı göster

Cevap: C) Şapkalı 'dâhi', 'olağanüstü yetenekli kişi' anlamında bir isimdir; ayrı yazılan bağlaç 'dahi' ile karıştırılmamalıdır.

Düzeltme işaretiyle yazılan 'dâhi', 'olağanüstü yetenekli, üstün zekâlı kişi' anlamında bir isimdir; 'de bile' anlamındaki 'dahi' ise ayrı yazılan bir bağlaçtır.

Soru 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yüzünden' sözcüğü anlatım bozukluğuna yol açacak biçimde kullanılmıştır?

  1. A) Uzun süredir devam eden kuraklık yüzünden ürünlerin büyük bölümü mahvoldu.
  2. B) Arkadaşımın desteği yüzünden bu projeyi başarıyla tamamladım.
  3. C) Trafik kazası yüzünden hastanelik oldu.
  4. D) Şiddetli yağış yüzünden etkinlik iptal edildi.
  5. E) Anlayışsız tutumu yüzünden çevresiyle ilişkileri gerildi.
Cevabı göster

Cevap: B) Arkadaşımın desteği yüzünden bu projeyi başarıyla tamamladım.

'Yüzünden' yalnızca olumsuz bir sonuca yol açan neden için kullanılır.

Soru 4

Söz öbeklerinin gerçek ya da mecaz anlamlı olup olmadığını belirlemek için hangi kural uygulanır?

  1. A) Söz öbeğindeki en kısa sözcük mecaz anlamlıysa, öbeğin bütünü de mecaz anlamlı sayılmalıdır.
  2. B) Söz öbeğindeki fiil gerçek anlamındaysa, öbeğin bütünü de gerçek anlamlı kabul edilmelidir.
  3. C) Söz öbeğindeki sözcük sayısı ikiden fazlaysa öbek gerçek, ikiden azsa öbek mecaz anlamlıdır.
  4. D) Söz öbeğinde tek ölçüt isim unsurudur; isim gerçekse öbek gerçek, isim mecazsa öbek mecazdır.
  5. E) Sözcüklerin tümü gerçekse öbek gerçek, en az biri mecazsa mecazdır; kalıplaşmış öbekte bütünün anlamı esas alınır.
Cevabı göster

Cevap: E) Sözcüklerin tümü gerçekse öbek gerçek, en az biri mecazsa mecazdır; kalıplaşmış öbekte bütünün anlamı esas alınır.

Bir söz öbeğinde sözcüklerin tümü gerçek anlamındaysa öbek gerçek anlamlı, en az biri mecaz anlamdaysa öbek mecaz anlamlıdır.

Soru 5

'Önlem' sözcüğünün tanımı ve kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) 'Önlem', geçmişteki olumsuz olayların ardından yapılan değerlendirme raporlarını anlatır.
  2. B) 'Önlem', 'önceden' sözcüğüyle eş anlamlıdır; her ikisi de zaman ilişkisi kurar.
  3. C) 'Önlem', istenmeyen bir sonucun gerçekleşmemesi için önceden alınan tedbiri ifade eder.
  4. D) 'Önlem' sözcüğü yalnızca tıp alanında, hasta izolasyonu bağlamında kullanılır.
  5. E) 'Önlem', olumsuz bir olayın ardından verilen tepkiyi karşılayan genel bir terimdir.
Cevabı göster

Cevap: C) 'Önlem', istenmeyen bir sonucun gerçekleşmemesi için önceden alınan tedbiri ifade eder.

'Önlem', olumsuz bir sonucun meydana gelmemesi için o sonuç gerçekleşmeden önce alınan tedbirdir.

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerde 'gürültü' sözcüğü kullanılmıştır. Hangisinde bu sözcük yansıma özelliğini yitirmiştir?

  1. A) Bu gürültülere pabuç bırakmayız dedi ve çalışmayı sürdürdü.
  2. B) Sokaktaki araçların gürültüsünden rahatsız oldu.
  3. C) Fabrikanın çıkardığı gürültü sağlık sorunlarına yol açıyor.
  4. D) Şiddetli yağmur gürültüsü onu uyandırdı.
  5. E) Uzaktan gelen gürültü giderek yaklaşıyordu.
Cevabı göster

Cevap: A) Bu gürültülere pabuç bırakmayız dedi ve çalışmayı sürdürdü.

'Gürültülere pabuç bırakmayız' bir deyimdir; burada 'gürültü' sözcüğü gerçek ses anlamında değil mecaz anlamda (baskı, tehdit, engel) kullanılmaktadır. Mecaz anlam kazanan yansıma sözcük, yansıma özelliğini yitirir.

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' sözcüğü tür bakımından ötekilerden farklı kullanılmıştır?

  1. A) Yalnız insanlar, kalabalıkların içinde bile kendilerini bir köşede hissedebilir.
  2. B) Sınıftaki yalnız öğrenci, teneffüslerde çoğunlukla pencere kenarında otururdu.
  3. C) Yalnız bir ağaç, geniş ovanın tam ortasında dimdik yükseliyordu.
  4. D) Bütün gün çalıştı, yalnız akşama doğru kısa bir mola verebildi.
  5. E) Yalnız bir yolcu, ıssız durakta otobüsü sabırla bekliyordu.
Cevabı göster

Cevap: D) Bütün gün çalıştı, yalnız akşama doğru kısa bir mola verebildi.

'Yalnız bir ağaç', 'yalnız insanlar', 'yalnız öğrenci' ve 'yalnız yolcu' örneklerinde sözcük adların önünde onları niteleyen bir sıfattır.

Soru 8

Sözcüğün yanlış anlamda kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Bir sözcük mecaz anlamda kullanıldığında bu, kendiliğinden anlatım bozukluğu doğurur.
  2. B) Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında, istemeden yanlış anlamda kullanılmasıyla oluşur.
  3. C) Yalnızca dilbilgisi kaynaklı bir bozukluktur; sözcüğün anlamıyla bir ilgisi yoktur.
  4. D) Yazarın bilinçli yaptığı özgün sözcük tercihleri de bu bozukluğun kapsamına girer.
  5. E) Bir sözcüğün cümle içinde yanlış yerde konumlanması da bu bozukluk türüne dahildir.
Cevabı göster

Cevap: B) Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında, istemeden yanlış anlamda kullanılmasıyla oluşur.

Sözcüğün yanlış anlamda kullanımı; bir sözcüğün gerçek anlamı dışında, istemeden yanlış anlamda kullanılmasıyla oluşan anlam (sözcük seçimi) kaynaklı bir anlatım bozukluğudur.

Soru 9

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir atasözünün sözcükleri değiştirilerek kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

  1. A) Uzun süre ter dökerek bu başarıyı elde etti.
  2. B) Arkadaşının küçük hatalarına göz yumdu ve kimseye bir şey söylemedi.
  3. C) Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste derler; bu uyarıyı kimse kulak ardı etmemeli.
  4. D) Dürüstlüğün en büyük erdem olduğunu düşünüyordu.
  5. E) Alma garibin beddua ve ahını, çıkar aheste aheste diyerek durumu açıkladı.
Cevabı göster

Cevap: E) Alma garibin beddua ve ahını, çıkar aheste aheste diyerek durumu açıkladı.

'Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste' kalıplaşmış bir atasözüdür.

Soru 10

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ama' bağlacının kullanımı anlatım bozukluğuna yol açmaktadır?

  1. A) Toplantıya katılamam ama çok önemli bir işim çıktı.
  2. B) Yardım etmek isterdim ama vaktim yoktu.
  3. C) Sınavı geçmek istiyordu ama hiç çalışmamıştı.
  4. D) Hava çok güzeldi ama yine de pikniğe gitmekten vazgeçtik.
  5. E) Kitabı okudum ama bazı bölümlerini anlamadım.
Cevabı göster

Cevap: A) Toplantıya katılamam ama çok önemli bir işim çıktı.

'Toplantıya katılamam ama çok önemli bir işim çıktı' cümlesinde 'ama' karşıtlık değil neden bildirmelidir; ikinci yargı birincinin gerekçesidir.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi anlam kaynaklı (bağdaşıklık) anlatım bozukluklarından biri değildir?

  1. A) Gereksiz sözcük kullanılması
  2. B) Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması
  3. C) Özne-yüklem uyumsuzluğu
  4. D) Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
  5. E) Deyimin yanlış biçimde kullanılması
Cevabı göster

Cevap: C) Özne-yüklem uyumsuzluğu

Gereksiz sözcük, sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, anlamca çelişen sözcükler ve deyim yanlışlığı anlam kaynaklı (bağdaşıklık) bozukluklardır.

Soru 12

Anlatım bozuklukları 'bağdaşıklık' ve 'bağlaşıklık' olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi bağdaşıklık (anlam kaynaklı) grubuna giren bir bozukluktur?

  1. A) Özne-yüklem uyumsuzluğu
  2. B) Tamlama eksikliği
  3. C) Deyim yanlışlığı
  4. D) Eylemsi eksikliği
  5. E) Bağlaç yanlışlığı
Cevabı göster

Cevap: C) Deyim yanlışlığı

Bağdaşıklık (anlam kaynaklı) grubuna: yanlış/gereksiz/yanlış yerde sözcük, çelişen sözcükler, mantık-sıralama hataları ve deyim yanlışlığı girer.

Soru 13

Türkçede en sık karşılaşılan anlatım bozuklukları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. A) Sözcüğün yanlış anlamda kullanımı, gereksiz sözcük, anlam çelişkisi, özne-yüklem uyumsuzluğu
  2. B) Yazım yanlışlığı, sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, noktalama hatası, başlık uyumsuzluğu
  3. C) Yabancı sözcük kullanımı, gereksiz sözcük, cümle uzunluğu, paragraf düzeni sorunları
  4. D) Özne-yüklem uyumsuzluğu, bağlaç eksikliği, fiil çekimi hatası, ses olayları yanlışlığı
  5. E) Anlamca çelişkili ifade, yazım yanlışlığı, virgül eksikliği, deyim aktarması fazlalığı
Cevabı göster

Cevap: A) Sözcüğün yanlış anlamda kullanımı, gereksiz sözcük, anlam çelişkisi, özne-yüklem uyumsuzluğu

Türkçede en sık karşılaşılan anlatım bozuklukları sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişkili ifadeler ve özne-yüklem uyumsuzluğudur. Bu dört türü birlikte veren seçenek doğrudur.

Soru 14

Bir metnin söyleyiş (üslup) özelliği denildiğinde aşağıdakilerden hangisi anlaşılır?

  1. A) Metinde en çok tekrar eden sözcüklerin hangi konu başlığına ait olduğu
  2. B) Yazarın yaşamı ve kişiliğine ilişkin yorum yoluyla çıkarılan değerlendirme
  3. C) Metnin hangi tarihsel dönemde kaleme alındığının belirlenmesi
  4. D) Yazarın sözcük seçimi, anlatım tonu ve ifade biçiminden doğan söyleyişi
  5. E) Metnin paragraf sayısı ve cümle uzunluklarına dayalı yapısal görünümü
Cevabı göster

Cevap: D) Yazarın sözcük seçimi, anlatım tonu ve ifade biçiminden doğan söyleyişi

Bir metnin söyleyiş (üslup) özelliği; yazarın sözcük seçimi, anlatım tonu ve ifade biçiminden doğan, metnin geneline yayılan söyleyiş tarzıdır.

Soru 15

'Anlatımın sağlamlığı' kavramıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A) Sağlamlık; öge eksikliği, eklerin yanlış kullanımı ve noktalama hatalarıyla bozulur.
  2. B) Sağlamlık, bir metnin yabancı sözcük içermeyip ağırlıklı olarak öz Türkçe sözcüklerle yazılmasıdır.
  3. C) Sağlamlık, metnin olabildiğince uzun ve ayrıntılı cümlelerden oluşması demektir.
  4. D) Sağlamlık, metinde sözcüklerin mecaz anlamda kullanılmamasını gerektiren bir özelliktir.
  5. E) Sağlamlık, yazarın kendi görüşüne yer vermeyip baştan sona nesnel kalmasıdır.
Cevabı göster

Cevap: A) Sağlamlık; öge eksikliği, eklerin yanlış kullanımı ve noktalama hatalarıyla bozulur.

Anlatımın sağlamlığı, bir metnin dil kurallarına uygun, ögeleri tam ve düzgün kurulmuş olmasıdır. Öge eksiklikleri, eklerin yanlış kullanımı ve noktalama hataları bu sağlamlığı bozar.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları