Sıralama problemleri (büyük-küçük, önce-sonra, uzak-yakın) — Konu Özeti
KPSS Türkçe kapsamında Sıralama problemleri (büyük-küçük, önce-sonra, uzak-yakın) konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Muayene/randevu senaryolarında sabit zaman aralığı (12.00-13.00 mola) ve belirli saat bağlantıları verildiğinde öğle öncesi/sonrası gruplar belirlenir; 'öğle sonrası muayenelerin hepsi kadındır' gibi ek özellik gruplamayı güçlendirir.
Yön isimleri bir yer adının başında onu belirtir durumda kullanılıyorsa büyük harfle başlar (Güney Amerika, Orta Asya, Batı Anadolu).
Modernleşme sürecinde büyük şehirlerde insanlar yalnız kötü yanlarını değil iyi yanlarını da yıkmaya başladı; ellili yıllarda oturulan sokakta herkes birbirini tanırken günümüzde apartman komşuları birbirlerinin adlarını bile bilmez hâle gelmiştir.
'T.C.' kısaltması büyük harfle yazılır ve aralarına nokta konur; bu kısaltma nokta kullanımının istisnasıdır çünkü 'T.' ve 'C.' ayrı sözcüklerin kısaltmalarıdır.
Türk sanatı ve sanatçılarının başarılı olduğunu anlatan metinde; insanların çoğunun bu başarıları bilmediği için sanatsal zenginliklerin fark edilemediği vurgulanır.
Eğitimde uzak hedefler toplumun siyasi hedeflerini de içeren geniş kapsamlı hedeflerdir; 'çağdaş uygarlık seviyesini yakalamak' bir uzak hedefe örnektir.
'Uzak Doğu' yerleşik coğrafi bölge adı olarak özel addır ve her iki sözcüğü büyük harfle yazılır.
Akvaryumda yapılan araştırmada, küçük ve donanımsız akvaryumlardaki balıkların diğer balıklarla daha saldırgan olduğu; büyük ve çeşitli nesnelerle donatılmış akvaryumlardaki balıkların ise kavuşmak yerine ortamı keşfetmeye yöneldiği gözlemlenmiştir.
Bir ortamın aydınlık algılanabilmesi için yalnızca ışık kaynağının varlığı yetmez; ışığın çarptığı maddelerden yansıması gerekir.
Vedat Türkali, Türk sinemasının ve edebiyatının önemli isimlerinden biridir.
Plastik malzemelerin güneş ışınlarının içerdiği morötesi ışınım nedeniyle küçük parçacıklara bölünmesi mümkündür; ancak bu parçacıklar bileşenlerine (karbon, hidrojen, oksijen, azot) ayrışamamakta, bakterilerle yok edilememektedir.
Katı atık sorununda belediyeler gömme, yakma, denize veya ırmağa dökme gibi yöntemler kullanmaktadır.
Yer, millet veya kişi adıyla kurulan birleşik sözcüklerde yalnızca özel isim büyük harfle başlar, tür adı küçük kalır: Antep fıstığı, Van kedisi, Japon gülü, Maraş dondurması, Hindistan cevizi.
İki nokta; kendinden sonra açıklama, örnek veya alıntı gelecekse kullanılır.
William Blake, insanların zihinsel sınırlarla kısıtlanmasını 'zihin kelepçelenmesi' (mind-forged manacles) kavramıyla ifade etmiştir.
MÖ 254 yılına ait yaşam kalıntılarının bulunduğu topraklarda, insanların yerleşik yaşama oldukça sancılı biçimde alışığı; büyük doğal afetler, göç ve savaşların ardından toplulukların yerleşik dönemlerden göçebe dönemlere geri döndüğü anlaşılmaktadır.
XVIII. yüzyıldaki dini anlayış resim sanatında yalnızca portrelerin ya da aile tablolarının yapılmasına izin vermiştir.
Antik olimpiyatlarda dört yılda bir gerçekleştirilen oyunlarda ev sahipliği yapan şehre büyük kazanım sağlanırdı; şehir devletleri ev sahipliği hakkı için birbirleriyle yarışırdı.
'Sanatçı iyiliğe de kötülüğe de uzak duramaz' görüşü; sanatın hayatın tüm gerçeklerini konu edindiğini, sanatçının tarafsız olmak yerine hayatı olduğu gibi yansıtmakla yükümlü olduğunu savunur.
Datça, dünyanın oksijeni en fazla olan yerleşim alanları arasında ikinci sırada yer alır; stres ve kalp-astım rahatsızlıklarından uzak, doğa tutkunlarını çeken bu bölgede arkeolojik eserler, geleneksel yemekler (dallama, mürdümük, lokum pilavı, kabak çiçeği dolması) ve pek çok ünlü sanatçı bulunmaktadır.
Bir yazar, öykülerini resimli-yazılı karma biçimde düşünmekte ve karikatür sanatını çizgi filmle harmanlamaktadır.
Fecr-i Âtî sanatçılarının büyük çoğunluğu daha sonra Millî Edebiyat akımına katılmıştır.
Örnek Sorular
Soru 1
Yedi kişi bir sırada bekleyerek kazak ya da pantolondan birini satın almıştır. Kazak alanların sayısı pantolon alanlardan fazladır, sıradaki ilk kişiyle son kişi aynı ürünü almıştır ve baştan ikinci kişi pantolon almıştır. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Kazak alanların sayısı en az dörttür.
B) Pantolon alanların sayısı kazak alanlardan fazladır.
C) Baştan ikinci kişi kazak almıştır.
D) İlk kişiyle son kişi ayrı ürünler almıştır.
E) Yedi kişinin tamamı aynı ürünü almıştır.
Cevabı göster
Cevap: A) Kazak alanların sayısı en az dörttür.
Toplam yedi kişi olduğundan ve kazak alanlar pantolon alanlardan fazla olduğundan kazak alan sayısı yarıdan büyük, yani en az dört olmalıdır; 'kazak alanların sayısı en az dörttür' ifadesi kesinlikle doğrudur.
Soru 2
Bir rafta soldan sağa beş kutu dizilmiştir. Yeşil kutu en soldadır, mavi kutu en sağdadır ve sarı kutu tam ortadadır. Kırmızı kutu ile mor kutunun yerleri ise kesin olarak bilinmemektedir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Yeşil kutu, sarı kutunun solundadır.
B) Yeşil kutu, mavi kutunun sağındadır.
C) Kırmızı kutu, soldan ikinci sıradadır.
D) Mor kutu, soldan dördüncü sıradadır.
E) Sarı kutu, en sağdaki kutudur.
Cevabı göster
Cevap: A) Yeşil kutu, sarı kutunun solundadır.
Yeşil en solda (birinci), sarı tam ortada (üçüncü) olduğundan yeşil kutu sarı kutunun solunda kalır; 'yeşil kutu, sarı kutunun solundadır' kesin bir çıkarımdır.
Soru 3
Sekiz okul arasında düzenlenen eleme usulü bir turnuvada her turda kaybeden takım elenmektedir. Bu turnuvada toplam kaç karşılaşma yapılır?
A) 7
B) 6
C) 8
D) 10
E) 12
Cevabı göster
Cevap: A) 7
Sekiz takımlı eleme turnuvasında: ilk turda 4, ikinci turda 2, finalde 1 karşılaşma yapılır; toplam 4+2+1 = 7 karşılaşmadır.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde 'bile' bağlacının kullanımından kaynaklanan bir mantık-sıralama yanlışlığı vardır?
A) Yüzme bilmeyenin denizde sörf yapması bile beklenemez.
B) Ekmek kesemeyen biri yemek bile yapamaz.
C) Okuyamayan birinin roman yazması bile düşünülemez.
D) Toplama yapamayan birinin çarpma işlemini bile beceremeyeceği söylenir.
E) Yürüyemeyen birinin koşması bile imkânsızdır.
Cevabı göster
Cevap: B) Ekmek kesemeyen biri yemek bile yapamaz.
'Ekmek kesemeyen biri yemek bile yapamaz' cümlesinde 'bile' ile verilen eylem (yemek yapmak) aslında ekmek kesmekten daha güç bir eylemdir; dolayısıyla 'bile' ile verilen eylem daha kolayı değil daha güçü ifade…
Soru 5
Üç katlı bir apartmanın her katında yalnızca bir daire vardır ve Ada, Bora ve Cem adlı üç kişi bu dairelerde ayrı katlarda oturmaktadır. Ada, Bora'dan üst kattadır ve Cem en alt katta oturmamaktadır. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Bora en alt katta oturmaktadır.
B) Ada en alt katta oturmaktadır.
C) Cem en üst katta oturmaktadır.
D) Bora, Cem'den üst kattadır.
E) Ada, Cem ile aynı katta oturmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: A) Bora en alt katta oturmaktadır.
Cem en alt katta oturmadığına göre en alt kat Ada ya da Bora'ya kalır; Ada, Bora'dan üst katta olduğundan en alt katta olamaz, dolayısıyla en alt katta Bora oturur. 'Bora en alt katta oturmaktadır' kesin sonuçtur.
Soru 6
Dört arkadaş Mert, Naz, Ozan ve Pelin bir yarışı farklı sıralarda bitirmiştir. Mert, Naz'dan önce bitirmiştir; Pelin, Mert'ten sonra gelmiştir ve Pelin sonuncu olmamıştır. Buna ek olarak Ozan'ın birinci olmadığı bilindiğine göre birinci aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mert
B) Naz
C) Ozan
D) Pelin
E) Belirlenemez
Cevabı göster
Cevap: A) Mert
Mert, Naz'dan önce bitirdiği için Naz birinci olamaz; Pelin, Mert'ten sonra geldiğinden Pelin de birinci olamaz; Ozan'ın birinci olmadığı verilmiştir.
Soru 7
Bir doğa yürüyüşüne katılan beş kişiden her birinin farklı bir mesleği ve farklı renkte bir çantası vardır. Mavi çantayı grubun jeoloğu taşımaktadır ve gruptaki jeolog Tekin'dir. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) Tekin mavi çantayı taşımaktadır.
B) Her kişiye tek bir meslek ve tek bir çanta rengi eşlenmektedir.
C) Mavi çantayı taşıyan kişi jeologdur.
D) Tekin grupta jeolog olarak yer almaktadır.
E) Nazan mavi çantayı taşımaktadır.
Cevabı göster
Cevap: E) Nazan mavi çantayı taşımaktadır.
Mavi çantayı jeolog taşır ve jeolog Tekin'dir; dolayısıyla mavi çantayı Tekin taşır. Her çanta tek bir kişiye eşlendiğinden 'Nazan mavi çantayı taşımaktadır' yargısı kesinlikle yanlıştır.
Soru 8
Beş öğrenci Eda, Fatih, Gül, Hakan ve Işık bir koşuda farklı derecelerle yarışmıştır. Hakan sonuncu olmuştur, Eda ile Fatih arasında tam olarak iki kişi yarışı bitirmiştir ve Eda, Fatih'ten önce gelmiştir. Bu bilgilere göre Eda kaçıncı olmuştur?
A) Birinci
B) İkinci
C) Üçüncü
D) Dördüncü
E) Beşinci
Cevabı göster
Cevap: A) Birinci
Hakan beşinci (sonuncu) olduğundan ilk dört sıra diğer öğrencilere kalır.
Soru 9
Selin, Tarık, Umut ve Vedat ardışık dört günde (pazartesi, salı, çarşamba, perşembe) birer gün şehir dışına çıkmıştır; her gün yalnızca bir kişi çıkmıştır. Selin, Tarık'tan bir gün önce çıkmıştır; Umut pazartesi, Tarık ise perşembe dışındaki bir gün çıkmıştır. Buna göre Vedat hangi gün şehir dışına çıkmıştır?
A) Perşembe
B) Pazartesi
C) Salı
D) Çarşamba
E) Belirlenemez
Cevabı göster
Cevap: A) Perşembe
'Selin, Tarık'tan bir gün önce çıkmıştır' ifadesi Selin'in Tarık'tan hemen önceki gün çıktığını gösterir.
Soru 10
Bir süpermarket reyonunda A, B, C, D ve E ürünleri 1. ve 2. katlara yerleştirilecektir. Her kata en az iki ürün konulacak ve A ile B aynı katta yer almayacaktır. A ürünü 1. kata yerleştirilirse aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) E ürünü iki kata da aynı anda yerleştirilebilir.
B) B ürünü A ile aynı katta, yani 1. kata yerleştirilir.
C) C ve D ürünleri mutlaka 1. katta bulunur.
D) B ürünü kesinlikle 2. kata yerleştirilir.
E) A ve B ürünleri aynı katta yer alabilir.
Cevabı göster
Cevap: D) B ürünü kesinlikle 2. kata yerleştirilir.
A ürünü 1. kattaysa ve A ile B aynı katta bulunamıyorsa B ürünü kesinlikle 2. kata yerleştirilmek zorundadır.
Soru 11
Beş kitap Roman, Şiir, Tarih, Deneme ve Öykü bir rafa soldan sağa dizilmiştir. Tarih kitabı tam ortadadır, Roman en soldadır ve Öykü kitabı Deneme kitabının hemen sağındadır. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) En sağdaki kitap Öykü'dür.
B) Roman en soldaki kitaptır.
C) Tarih kitabı en sağdadır.
D) Deneme kitabı Öykü'nün solundadır.
E) Şiir kitabı soldan ikinci sıradadır.
Cevabı göster
Cevap: C) Tarih kitabı en sağdadır.
Roman birinci, Tarih üçüncü sıradadır; Tarih ortada olduğundan en sağda olamaz.
Soru 12
Beş yarışmacı Arda, Berk, Ceyda, Derya ve Emir bir sırada yan yana durmaktadır. Arda, Berk'in hemen önündedir; Ceyda en öndedir ve Emir en arkadadır. Derya ise Berk'in arkasında durmaktadır. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) Baştan üçüncü sırada Berk durmaktadır.
B) Arda, baştan ikinci sıradadır.
C) Derya, baştan dördüncü sıradadır.
D) Ceyda ile Arda yan yana durmaktadır.
E) Emir, baştan üçüncü sıradadır.
Cevabı göster
Cevap: E) Emir, baştan üçüncü sıradadır.
Ceyda en önde (birinci), Emir en arkada (beşinci) durur; Emir beşinci olduğundan baştan üçüncü sırada bulunamaz.
Soru 13
Beş kişi (Kenan, Lale, Murat, Nehir, Orhan) boy sırasına göre değerlendirilmektedir. Kenan, Murat'tan kısadır. Murat, Lale'den kısadır. Nehir, Kenan'dan kısadır. Orhan, Nehir'den kısadır. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) En uzun kişi Lale'dir.
B) Orhan en kısa kişidir.
C) Nehir, Kenan'dan kısadır.
D) Murat, Nehir'den uzundur.
E) En uzun kişi Murat'tır.
Cevabı göster
Cevap: E) En uzun kişi Murat'tır.
Verilen kısıtlar tek bir zincir oluşturur: Orhan < Nehir < Kenan < Murat < Lale.