KPSS Türkçe kapsamında Sayıların yazımı (rakam-harf) konusunda bilmen gereken 19 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Kuruluş, kitap, dergi, ülke ve yön adlarının kısaltmalarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır; bazen bir harf yerine iki ya da üç harf alınabilir (örnek: TTK, ABD, BOTAŞ).
Sayılarda kesirler virgülle ayrılır (örnek: 12,24 = on iki tam yüzde yirmi dört).
Dört veya daha çok basamaklı/rakamlı sayılar sondan sayılarak üçlü gruplara ayrılır ve gruplar arasına nokta konur (örnek: 32.322.600).
Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir (örnek: '5'er' yanlış, 'beşer' doğru).
Saat ve dakikalar metin içinde rakamla yazılabildiği gibi yazıyla da yazılabilir (örnek: saat on bire çeyrek var).
Sıra sayıları yazıyla ya da rakamla gösterilir; rakamla gösterimde rakamdan sonra nokta konur ya da kesme işaretiyle derece eki yazılır (örnek: 8., XVII., 3'üncü).
Ölçü birimleri dışındaki, içinde küçük harf bulunan kısaltmalar (yy., İng., Alm., Alb. gibi) sonuna nokta alır.
Tekerleme, ses benzerliği bulunan kelimelerin hızlı ve art arda söylenmesiyle oluşan söz kalıbıdır.
Romen rakamları yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarih ve ay yazılışlarında, kitap/dergi ciltlerinde ve kitapların giriş bölümlerinin numaralandırılmasında kullanılır (örnek: XVI. yüzyıl, II. Mehmet).
Resmi kanun, tüzük ve yönetmelik adlarının her sözcüğü büyük harfle yazılır (örnek: Türk Bayrağı Tüzüğü).
Sayılar metin içinde yazıyla yazılır; ancak saat, para tutarı, ölçü ve istatistik verilerine ilişkin sayılarda rakam kullanılır.
Ölçü birimi kısaltmaları (kg, dm, mg, m gibi) küçük harfle yazılır ve sonlarına nokta konmaz.
İçinde küçük harf bulunan (noktalı) kısaltmalara ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz; ek doğrudan eklenir (örnek: yy.ın, İng.yi, m²ye).
Değerlendirmede kullanılan standartlar (kriter) için 'ölçüt' sözcüğü kullanılır; 'ölçü' ile karıştırılmamalıdır.
Yüzde (%) ve binde (‰) işaretleri yazılırken sayı ile işaret arasında boşluk bırakılmaz (örnek: %76, ‰70).
Sayılar yazıyla yazıldığında her sözcük ayrı yazılır (örnek: üç yüz altmış beş).
Bir sayı ya tamamen rakamla ya da tamamen yazıyla yazılır; rakamla yazıyı karıştırmak yanlıştır.
Sayıyı kolay okumak için içinde geçen 'bin, milyon, milyar' sözcükleri harfle de yazılabilir (örnek: 3 milyon 512 bin 700 dolar).
Türkçede 29 ses ve bu sesleri simgeleyen 29 harf vardır.
Örnek Sorular
Soru 1
Aşağıdaki büyük sayılardan hangisi, dört ve daha çok basamaklı sayıların basamaklarını üçlü gruplara ayırma kuralına uygun biçimde yazılmıştır?
A) 32.322.600
B) 1,250,000
C) 4 800 000
D) 9-150-000
E) 12/600/000
Cevabı göster
Cevap: A) 32.322.600
Dört ve daha çok basamaklı sayılar sondan başlanarak üçlü gruplara ayrılır ve gruplar arasına nokta konur; buna göre doğru yazım '32.322.600' biçimindedir.
Soru 2
Aşağıdaki para tutarı yazımlarından hangisi, büyük sayılarda 'bin, milyon' sözcüklerinin harfle yazımına ilişkin kurala uygundur?
A) 5 milyon 300 bin lira
B) 4milyon 250bin lira
C) 2 Milyon 600 Bin lira
D) 7M 100B lira
E) 3.milyon 800.bin lira
Cevabı göster
Cevap: A) 5 milyon 300 bin lira
Büyük sayılarda 'bin, milyon, milyar' sözcükleri harfle yazılabilir; bu durumda rakam ile sözcük arasına boşluk konur ve bu sözcükler küçük harfle yazılır: '5 milyon 300 bin lira'.
Soru 3
Aşağıdaki sayıların yazıyla yazımlarından hangisi Türkçe yazım kurallarına uygundur?
A) üç yüz altmış beş
B) iki yüzelli
C) bin üçyüz
D) kırk sekizbin
E) yedi yüz doksandört
Cevabı göster
Cevap: A) üç yüz altmış beş
Sayılar yazıyla yazıldığında her sözcük birbirinden ayrı yazılır; bu nedenle doğru biçim 'üç yüz altmış beş'tir.
Soru 4
Rakamla yazılmış ondalık kesirli bir sayıda, tam kısım ile kesir kısmı arasında hangi işaret kullanılır?
A) Nokta
B) Kesme işareti
C) Tire
D) Virgül
E) İki nokta üst üste
Cevabı göster
Cevap: D) Virgül
Türkçe yazım kurallarına göre ondalık sayılarda tam kısım ile kesir kısmı virgülle ayrılır; örneğin 12,24 'on iki tam yüzde yirmi dört' olarak okunur.
Soru 5
Aşağıdaki sıra sayısı yazımlarından hangisi yanlıştır?
A) 8.
B) XVII.
C) 3'üncü
D) sekizinci
E) 5inci
Cevabı göster
Cevap: E) 5inci
Sıra sayısı rakamla yazıldığında ya rakamdan sonra nokta konur (8.) ya da rakamdan sonra kesme işaretiyle derece eki yazılır (3'üncü). '5inci' biçiminde ne nokta ne de kesme işareti kullanılmadığından bu yazım yanlıştır.
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayının yazımı Türkçe yazım kurallarına uygundur?
A) Toplantıya yirmi dört kişi katıldı.
B) Araç 120 km/s hızla giderken 3 yüz metre yol aldı.
C) Maliyet 3 milyon 500 bin TL'ydi; gruplar 8'er kişilikti.
D) Saat ondört:30'da randevu ayarlandı.
E) Sınıftaki 30 öğrenciden 12si zamanında geldi.
Cevabı göster
Cevap: A) Toplantıya yirmi dört kişi katıldı.
Genel metinde sayılar yazıyla yazılır; 'Toplantıya yirmi dört kişi katıldı.' cümlesi bu kurala uyar.
Soru 7
Yüzde ve binde işaretlerinin rakamla birlikte yazılışına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) İşaret sayıdan sonra gelir ve aralarına boşluk bırakılmaz.
B) İşaret sayıdan önce gelir ve aralarına boşluk bırakılmaz.
C) İşaret sayıdan önce gelir ve aralarına bir boşluk bırakılır.
D) İşaret sayıdan sonra gelir ve aralarına bir boşluk bırakılır.
E) İşaret sayıdan önce ya da sonra gelebilir, boşluk kuralı yoktur.
Cevabı göster
Cevap: B) İşaret sayıdan önce gelir ve aralarına boşluk bırakılmaz.
Türkçe yazım kurallarına göre % ve ‰ işaretleri rakamdan önce yazılır ve işaret ile rakam arasında boşluk bırakılmaz: %76, ‰70 gibi.
Soru 8
Aşağıdaki kullanım alanlarından hangisinde Romen rakamı kullanılması Türkçe yazım kurallarına uygun DEĞİLDİR?
A) Yüzyılların ifadesinde (XVI. yüzyıl)
B) Hükümdar adlarında sırayı göstermek için (II. Mehmet)
C) Para miktarlarının yazımında
D) Kitap cilt numaralarında
E) Kitapların giriş bölümlerinin sayfa numaralandırmasında
Cevabı göster
Cevap: C) Para miktarlarının yazımında
Romen rakamları yüzyıllar, hükümdar sıraları, tarih/ay belirtimi, kitap/dergi ciltleri ve giriş bölümü numaralandırmasında kullanılır; para miktarlarının yazımında Romen rakamı kullanılmaz.
Soru 9
"Toplantıya 3 yüz kırk beş kişi katıldı." cümlesindeki sayı yazımıyla ilgili ne söylenebilir?
A) Rakamla yazım tercih edildiğinde doğru bir kullanımdır.
B) Yazıyla yazım tercih edildiğinde doğru bir kullanımdır.
C) Sayının büyüklüğü nedeniyle kısmen rakam kullanımı zorunludur.
D) Rakam ve harf bir arada kullanıldığından yanlıştır.
E) Metin içi sayılarda bu karma yazım kabul edilebilir.
Cevabı göster
Cevap: D) Rakam ve harf bir arada kullanıldığından yanlıştır.
Bir sayı ya tamamen rakamla (345) ya da tamamen yazıyla (üç yüz kırk beş) yazılmalıdır. Rakam ve harfi karıştırmak (3 yüz kırk beş) kurallara aykırıdır.
Soru 10
Metin içinde saat bildirimi için aşağıdaki kullanımlardan hangisi yazım kurallarına aykırıdır?
A) Saat 14.30'da toplantı başlayacak.
B) Saat on dörtte buluşalım.
C) Saat 08.00'de işe başlıyorum.
D) Öğleden sonra iki buçukta görüşeceğiz.
E) Saat ondört:otuz'da uçak kalkıyor.
Cevabı göster
Cevap: E) Saat ondört:otuz'da uçak kalkıyor.
Saat metin içinde ya tamamen rakamla (14.30) ya da tamamen yazıyla (on dörtte, on dört otuz) yazılır.
Soru 11
Türkçe yazım kurallarına göre üleştirme sayıları nasıl yazılmalıdır?
A) Yalnızca rakamla yazılır.
B) Rakam ya da yazıyla, ikisi de kabul edilir.
C) Yalnızca yazıyla yazılır.
D) Romen rakamlarıyla yazılır.
E) Rakamdan sonra kesme işareti ve ek getirilerek yazılır.
Cevabı göster
Cevap: C) Yalnızca yazıyla yazılır.
Üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar gibi) rakamla değil mutlaka yazıyla belirtilir; '5'er' biçimi yanlıştır.