Öge (özne, nesne, tümleç, yüklem) eksikliği Soruları

KPSS Türkçe · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi dil bilgisine dayalı anlatım bozukluklarının on iki alt türünden biri değildir?

  1. A) Anlam daralması
  2. B) Çatı uyumsuzluğu
  3. C) Bağlaç yanlışlığı
  4. D) Zarf tümleci eksikliği
  5. E) Ek fiil-fiilimsi eksikliği
Cevabı göster

Cevap: A) Anlam daralması

Dil bilgisine dayalı anlatım bozukluklarının 12 alt türü arasında 'anlam daralması' yer almaz; bu anlam bilgisel bir kavramdır.

Soru 2

Karışık (dağıtılmış) hâlde verilen cümle parçaları, anlamlı bir cümle oluşturacak biçimde birleştirilirken esas alınan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Parçaların sözcük uzunluğuna göre kısadan uzuna sıralanması
  2. B) Mantıksal özne-yüklem-tümleç ilişkisi ve dil bilgisel uyum
  3. C) Anlamsal bütünlüğün gözetilmesi; dil bilgisel uyumun aranmaması
  4. D) Yüklemin, cümledeki en uzun parçayla eşleştirilmesi kuralı
  5. E) Öznenin, cümlenin sonuna getirilmesi ilkesi
Cevabı göster

Cevap: B) Mantıksal özne-yüklem-tümleç ilişkisi ve dil bilgisel uyum

Karışık verilen cümle parçaları, hem mantıksal (özne-yüklem-tümleç ilişkisi) hem de dil bilgisel uyum sağlanacak biçimde anlamlı bir cümle oluşturacak şekilde birleştirilir.

Soru 3

Öge eksikliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Öge eksikliği, sadece öznenin cümleden çıkarılmasıyla ortaya çıkar.
  2. B) Öge eksikliği, zorunlu bir ögenin eksik bırakılmasıyla anlam bozukluğuna yol açar.
  3. C) Öge eksikliği yüklem kaldırıldığında oluşur; öteki ögeler isteğe bağlı sayılır.
  4. D) Öge eksikliği, cümleyi birden çok anlama taşıdığında değil onu anlamsız kıldığında sorun olur.
  5. E) Öge eksikliği, cümlede gereksiz sözcük bulunması durumunda ortaya çıkar.
Cevabı göster

Cevap: B) Öge eksikliği, zorunlu bir ögenin eksik bırakılmasıyla anlam bozukluğuna yol açar.

Öge eksikliği; özne, nesne, tümleç veya yüklem gibi zorunlu herhangi bir ögenin eksik bırakılmasıyla anlam belirsizliği ya da bozukluğu doğmasıdır. Yalnızca özneye ya da yalnızca yükleme indirgenemez.

Soru 4

"Türkiye başkenti Ankara'dır." cümlesindeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisiyle giderilir?

  1. A) Cümleye 'onu' belirtili nesnesi eklenerek
  2. B) Yüklem geçişli bir fiille değiştirilerek
  3. C) 'Türkiye' sözcüğüne tamlayan eki getirilerek
  4. D) Özne tekil yerine çoğul biçime dönüştürülerek
  5. E) Cümlenin yüklemi edilgen çatıya çevrilerek
Cevabı göster

Cevap: C) 'Türkiye' sözcüğüne tamlayan eki getirilerek

'Türkiye başkenti' tamlamasında tamlayan olan 'Türkiye' sözcüğü, alması gereken tamlayan ekini (-nin) almamıştır.

Soru 5

Özne ile nesneyi birbirinden ayırt etmek için kullanılan soru ölçütü aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde açıklanmıştır?

  1. A) Özne 'nereye?' sorusuna, nesne 'kim?' sorusuna yanıt verir.
  2. B) Her ikisi de 'ne?' sorusuna yanıt verir; aralarında fark yoktur.
  3. C) Özne yükleme 'nasıl?' sorusu sorularak, nesne ise 'kim?' sorusu sorularak bulunur.
  4. D) Özne 'kim/ne?' sorusuna, nesne ise yükleme sorulan 'neyi/kimi?' sorusuna yanıt verir.
  5. E) Nesne 'ne?' sorusuna yanıt verirken özne 'neyi?' sorusuna yanıt verir.
Cevabı göster

Cevap: D) Özne 'kim/ne?' sorusuna, nesne ise yükleme sorulan 'neyi/kimi?' sorusuna yanıt verir.

Özne cümlede 'kim?' veya 'ne?' sorusuna yanıt veren, eylemi gerçekleştiren ögedir.

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne eksikliğine dayalı bir anlatım bozukluğu vardır?

  1. A) Komşumuz bahçeyi suladı ve çiçekleri topladı.
  2. B) Annem yemeği pişirdi ve sofraya koydu.
  3. C) Kardeşim kitabı aldı ve büyük bir keyifle okudu.
  4. D) Yağmur başlayınca çocuklar içeri girdi.
  5. E) Öğretmen çocuğa moral verdi ve sınava hazırladı.
Cevabı göster

Cevap: E) Öğretmen çocuğa moral verdi ve sınava hazırladı.

'Çocuğa moral verdi ve sınava hazırladı.' cümlesinde 'hazırladı' yükleminin nesnesi (kimi hazırladı?

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç eksikliğine dayalı bir anlatım bozukluğu vardır?

  1. A) Bahçeye çıktı ve uzun süre kaldı.
  2. B) Markete gitti ve oradan ekmek aldı.
  3. C) Sınıfa girdi ve sırasına oturdu.
  4. D) Eve döndü ve odasında dinlendi.
  5. E) Köye vardı ve orada bir hafta kaldı.
Cevabı göster

Cevap: A) Bahçeye çıktı ve uzun süre kaldı.

'Bahçeye çıktı ve uzun süre kaldı.' cümlesinde 'kaldı' yüklemi 'nerede?' sorusuna yanıt veren bir dolaylı tümleç (örn.

Soru 8

Öge analizi yapılırken ilk adım olarak hangi öge belirlenir?

  1. A) Özne; çünkü 'kim?' sorusu önce sorulur.
  2. B) Nesne; çünkü fiilin nesneye ihtiyacı belirleyicidir.
  3. C) Yüklem; çünkü cümledeki diğer görevler ona göre bulunur.
  4. D) Dolaylı tümleç; çünkü yer ve yön cümlede ilk sezinlenir.
  5. E) Tümleç; çünkü cümlenin çekirdeği tümleçtir.
Cevabı göster

Cevap: C) Yüklem; çünkü cümledeki diğer görevler ona göre bulunur.

Öge analizinde önce yüklem bulunur; ardından yükleme sorulan sorularla özne, nesne ve tümleçler belirlenir. Mastar/eylemsi grupları sık sık özne olarak karşımıza çıkar.

Soru 9

Sıralı bir cümlede yüklem eksikliğine dayalı anlatım bozukluğu hangi durumda oluşur?

  1. A) Virgülden sonraki cümlenin farklı bir zaman kipi taşıması durumunda
  2. B) İki yüklemin aynı fiil kökünden türetilmesi durumunda
  3. C) Öznenin belirtisiz olması ve yüklemle çelişmesi durumunda
  4. D) Ortak yüklemin öznelerden biriyle çekimlenememesi durumunda
  5. E) Sıralı cümlenin bir bağlaçla bağlanmış olması durumunda
Cevabı göster

Cevap: D) Ortak yüklemin öznelerden biriyle çekimlenememesi durumunda

Yüklem eksikliği, sıralı cümlede ortak kullanılan yüklemin bütün öznelere uygun biçimde çekilemediği durumda ortaya çıkar (örn.

Soru 10

Özne eksikliğine bağlı anlatım bozukluğunun oluşma biçimleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Öznenin gereksiz ek alması
  2. B) Öznenin cümlede hiç bulunmaması
  3. C) Özne olmayan bir sözcüğün özne sanılması
  4. D) Örtük öznenin yanlış anlaşılması
  5. E) Yüklemin geçişsiz fiil olması
Cevabı göster

Cevap: E) Yüklemin geçişsiz fiil olması

Yüklemin geçişsiz fiil olması özne eksikliğiyle ilgili değil, geçişlilik/nesne meselesiyle ilgilidir.

Soru 11

Gizli (örtük) özne ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Gizli özne, cümlede açıkça yazılır; ancak vurgulanmak istenmediğinde paranteze alınır.
  2. B) Gizli özne, öge sayısına dahil edilir; ancak dizilişte sona konulur.
  3. C) Gizli özne, cümlede yazılmayıp yüklemin çekiminden anlaşılan ve öge sayısına dahil edilmeyen öznedir.
  4. D) Gizli özne, yalnızca üçüncü tekil şahıs çekimli fiillerde ortaya çıkar.
  5. E) Gizli özne, cümlede isteğe bağlı olarak yazılabilir ve öge analizinde nesneyle eş değerde tutulur.
Cevabı göster

Cevap: C) Gizli özne, cümlede yazılmayıp yüklemin çekiminden anlaşılan ve öge sayısına dahil edilmeyen öznedir.

Gizli (örtük) özne cümlede yazılmaz; yüklemin şahıs ekinden anlaşılır. Öge analizinde ne öge dizilişine ne de öge sayısına dahil edilir.

Soru 12

Türkçede kurallı (düz) bir cümlede temel öge sırası ve her ögenin yanıt verdiği soru aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A) Özne (kim/ne?) → Nesne (neyi/kimi?) → Tümleç (nereye/nasıl?) → Yüklem (ne yaptı?)
  2. B) Nesne (kim/ne?) → Özne (neyi/kimi?) → Tümleç (nereye/nasıl?) → Yüklem (ne yaptı?)
  3. C) Özne (neyi/kimi?) → Nesne (kim/ne?) → Tümleç (nereye/nasıl?) → Yüklem (ne yaptı?)
  4. D) Özne (kim/ne?) → Nesne (nereye/nasıl?) → Tümleç (neyi/kimi?) → Yüklem (ne yaptı?)
  5. E) Özne (kim/ne?) → Nesne (neyi/kimi?) → Yüklem (ne yaptı?) → Tümleç (nereye/nasıl?)
Cevabı göster

Cevap: A) Özne (kim/ne?) → Nesne (neyi/kimi?) → Tümleç (nereye/nasıl?) → Yüklem (ne yaptı?)

Türkçede öge dizilişi esnek olsa da kurallı (düz) cümlede temel sıra özne → nesne → tümleç → yüklem biçimindedir ve yüklem genellikle sonda yer alır.

Soru 13

Öge analizinde uzun bir özne öbeği ya da sıfat-fiil öbeği çoğunlukla hangi ögeyle karıştırılır?

  1. A) Yüklemle
  2. B) Belirtili nesneyle
  3. C) Dolaylı tümleçle
  4. D) Zarf tümleciyle
  5. E) Edat tümleciyle
Cevabı göster

Cevap: A) Yüklemle

Öge analizinde uzun özne öbekleri ile sıfat-fiil öbekleri çoğu kez yüklem sanılarak yanlış adlandırılır; oysa yüklem, cümlenin temel yargısını taşıyan ögedir ve bu öbeklerden ayırt edilmelidir.

Soru 14

"Kardeşim, yani ailemizdeki en küçük çocuk, bu kitabı bitirdi." cümlesinde 'yani ailemizdeki en küçük çocuk' ara sözü hangi öge görevindedir?

  1. A) Zarf tümleci
  2. B) Özne
  3. C) Nesne
  4. D) Dolaylı tümleç
  5. E) Edat tümleci
Cevabı göster

Cevap: B) Özne

Ara söz, açıkladığı ögenin görevini üstlenir. 'Yani ailemizdeki en küçük çocuk' ifadesi 'kardeşim' sözcüğünü açıklamaktadır; 'kardeşim' bu cümlede 'bitirdi' eylemini yapan öznedir. Dolayısıyla ara söz de özne…

Soru 15

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yüklem hakkında doğrudur?

  1. A) Yüklem, cümlede 'neyi?' sorusuna cevap veren ögedir.
  2. B) Yüklem, cümlenin temel eylemini ya da yargısını taşıyan ögedir.
  3. C) Yüklem, cümlede yalnızca fiilden oluşabilir; ad yüklem olmaz.
  4. D) Yüklem, 'kim?' sorusuna cevap vererek özneyle aynı görevi üstlenir.
  5. E) Yüklem, cümleye 'nerede?' sorusu sorularak bulunur.
Cevabı göster

Cevap: B) Yüklem, cümlenin temel eylemini ya da yargısını taşıyan ögedir.

Yüklem, cümlenin temel eylemi ya da yargısını taşıyan ögedir; fiil ya da ad yüklem biçiminde olabilir ve diğer ögelerle (nesne, özne, tümleç) karıştırılmamalıdır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları